Nghiên Cứu Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Khánh Hòa

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng đầu tư và phát triển Khánh Hòa, cung cấp giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Khánh Hòa
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Khánh Hòa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Khánh Hòa

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM
• 1.1. Hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.2. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Đặc điểm, chức năng và vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3.1. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3.2. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3.3. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI BIDVKH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI BIDVKH
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy nền kinh tế. Đặc biệt, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Khánh Hòa (BIDVKH) đã chú trọng phát triển dịch vụ này nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Bài viết sẽ phân tích các khía cạnh liên quan đến hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng này.

1.1. Khái Niệm Và Vai Trò Của Hoạt Động Bảo Lãnh

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết tài chính của ngân hàng nhằm đảm bảo nghĩa vụ của khách hàng. Hoạt động này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Tại Việt Nam

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam đã phát triển từ những năm 80 của thế kỷ XX. Sự gia tăng nhu cầu về dịch vụ tài chính đã thúc đẩy các ngân hàng, đặc biệt là BIDVKH, mở rộng hoạt động này.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng

Mặc dù hoạt động bảo lãnh ngân hàng có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các ngân hàng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và yêu cầu ngày càng cao từ phía khách hàng.

2.1. Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng và dịch vụ tài chính đã tạo ra áp lực lớn cho BIDVKH trong việc duy trì và phát triển hoạt động bảo lãnh.

2.2. Rủi Ro Từ Thị Trường Tài Chính

Thị trường tài chính luôn biến động, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện nghĩa vụ của khách hàng, từ đó tác động đến hoạt động bảo lãnh của ngân hàng.

III. Phương Pháp Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Tại BIDVKH

Để phát triển hoạt động bảo lãnh, BIDVKH cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

3.1. Đổi Mới Sản Phẩm Dịch Vụ Bảo Lãnh

BIDVKH cần phát triển các sản phẩm bảo lãnh đa dạng hơn, phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng khách hàng, từ đó thu hút thêm nhiều khách hàng mới.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân sự chuyên nghiệp sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ bảo lãnh, từ đó tạo dựng niềm tin cho khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Bảo Lãnh Tại BIDVKH

Hoạt động bảo lãnh tại BIDVKH đã mang lại nhiều lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng. Việc áp dụng dịch vụ này đã giúp nhiều doanh nghiệp vượt qua khó khăn tài chính.

4.1. Tăng Cường Khả Năng Tài Chính Cho Doanh Nghiệp

Dịch vụ bảo lãnh giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn để thực hiện các dự án, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Nâng Cao Uy Tín Của Ngân Hàng

Hoạt động bảo lãnh thành công không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn nâng cao uy tín của BIDVKH trong mắt khách hàng và đối tác.

V. Kết Luận Về Phát Triển Hoạt Động Bảo Lãnh Tại BIDVKH

Phát triển hoạt động bảo lãnh tại BIDVKH là một trong những chiến lược quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến và đổi mới để phát huy tối đa tiềm năng của dịch vụ này.

5.1. Định Hướng Tương Lai Của Hoạt Động Bảo Lãnh

BIDVKH cần xác định rõ định hướng phát triển hoạt động bảo lãnh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp.

5.2. Khuyến Khích Đổi Mới Và Sáng Tạo

Ngân hàng cần khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo trong các sản phẩm dịch vụ bảo lãnh để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phục hồi sau khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008-2009, tốc độ tăng trưởng GDP năm 2010 đã đạt mức 6,8%. Tuy nhiên, áp lực lạm phát gia tăng mạnh mẽ với chỉ số giá tiêu dùng tăng 11,8% năm 2010 và chạm ngưỡng 18,12% vào năm 2011, buộc Chính phủ phải ban hành Nghị quyết số 11/2011/NQ-CP nhằm thắt chặt chính sách tiền tệ và kiềm chế thâm hụt thương mại. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã hạ mục tiêu tăng trưởng tín dụng từ 23% xuống còn 20%, đồng thời điều chỉnh tăng trưởng cung tiền M2 từ 21-24% xuống mức 15-16%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng tín dụng 32,4% của năm 2010. Thực trạng này khiến hoạt động cho vay truyền thống của các ngân hàng thương mại gặp nhiều rủi ro và suy giảm biên lợi nhuận. Tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng chỉ chiếm dưới 20% tổng thu nhập ròng, trong khi chuẩn mực của các ngân hàng hiện đại trên thế giới đạt trên 40%.

Trước bối cảnh năm 2011 tháo bỏ toàn bộ rào cản đối với ngân hàng ngoại theo cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), sự cạnh tranh trên thị trường tài chính ngày càng gay gắt. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Khánh Hòa (BIDV Khánh Hòa) đứng trước yêu cầu cấp bách phải tái cơ cấu nguồn thu, gia tăng tỷ trọng thu ngoài lãi thông qua phát triển dịch vụ bảo lãnh ngân hàng. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng triển khai hoạt động bảo lãnh tại chi nhánh trong giai đoạn 2008-2010, phân tích toàn diện các chỉ số quy mô, cơ cấu và chất lượng cung ứng. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp đơn vị xây dựng chiến lược tăng trưởng bền vững, tối ưu hóa danh mục dịch vụ và kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng được tiếp cận dưới góc độ học thuật là hình thức tín dụng chữ ký, mang tính chất của một nghiệp vụ ngoại bảng, cho phép tổ chức tín dụng thu phí dịch vụ mà không phải trực tiếp xuất quỹ giải ngân ban đầu. Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các bộ quy tắc chuẩn mực quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật trong nước:

• Khung pháp lý quốc tế: Áp dụng Quy tắc thống nhất về bảo lãnh theo yêu cầu URDG 758 của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) gồm 35 điều khoản có hiệu lực từ ngày 01/07/2010, Quy tắc thực hành cam kết dự phòng quốc tế ISP98 theo ấn bản số 590 của ICC, và Quy tắc thực hành thống nhất tín dụng chứng từ UCP 600 gồm 39 điều khoản. Các văn bản này xác lập tính độc lập tuyệt đối của cam kết bảo lãnh đối với hợp đồng cơ sở và chuẩn hóa thời hạn xử lý chứng từ trong vòng 5 ngày làm việc ngân hàng.
• Khung pháp lý trong nước: Dựa trên Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 số 47/2010/QH12, Luật Dân sự năm 2005, Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN và Thông tư số 13/2010/TT-NHNN quy định về các tỷ lệ an toàn vốn, giới hạn cấp bảo lãnh tối đa không quá 15% vốn tự có của tổ chức tín dụng đối với một khách hàng.
• Mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ: Sử dụng thang đo SERVPERF được kế thừa và phát triển từ mô hình SERVQUAL, bao gồm 5 thành phần cốt lõi: Sự hữu hình, Khả năng đáp ứng, Độ tin cậy, Sự cảm thông và Năng lực phục vụ, được cụ thể hóa thành 22 biến quan sát nhằm đo lường trực tiếp mức độ cảm nhận của khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp phân tích định tính và định lượng trên chuỗi dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh giai đoạn 2008-2010 của toàn hệ thống 113 chi nhánh trực thuộc ngân hàng mẹ và trực tiếp tại địa bàn tỉnh. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát ý kiến gửi đến 65 khách hàng doanh nghiệp và cá nhân đang duy trì quan hệ giao dịch bảo lãnh thường xuyên tại chi nhánh.

Phương pháp chọn mẫu được thực hiện theo kỹ thuật chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo quy mô doanh nghiệp và lĩnh vực ngành nghề (xây lắp, thương mại, dịch vụ du lịch). Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tuyệt đối, tỷ lệ tương đối và kiểm định thang đo SERVPERF là tối ưu vì phương pháp này cho phép lượng hóa chính xác sự khác biệt giữa năng lực cung ứng dịch vụ của ngân hàng với mức độ hài lòng thực tế của khách hàng, tạo căn cứ khoa học vững chắc cho các đề xuất hoàn thiện nghiệp vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Biến động mạnh về quy mô doanh số bảo lãnh: Năm 2008, doanh số bảo lãnh của chi nhánh đạt 385,214 tỷ đồng (tăng 14% so với năm 2007). Đến năm 2009, con số này tăng trưởng đột biến 64,11%, đạt mức 632,156 tỷ đồng. Tuy nhiên, sang năm 2010, doanh số bảo lãnh sụt giảm 34,55%, chỉ còn đạt 413,764 tỷ đồng.
• Sự không đồng nhất giữa số lượng món và doanh số: Số lượng món bảo lãnh phát sinh năm 2008 là 421 món, tăng 19,24% lên 502 món vào năm 2009, sau đó giảm 14,74% xuống còn 428 món vào năm 2010. Mức tăng trưởng số món thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng doanh số của năm 2009, cho thấy quy mô giá trị trung bình trên mỗi hợp đồng tăng lên đáng kể.
• Đóng góp của doanh thu phí dịch vụ bảo lãnh: Doanh thu phí bảo lãnh năm 2008 đạt 3,260 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 33,03% trong tổng thu dịch vụ. Năm 2009, khoản thu này đạt đỉnh 5,990 tỷ đồng, tăng 83,74% và chiếm tới 40,12% tổng thu dịch vụ. Bước sang năm 2010, thu phí bảo lãnh giảm 46,36%, chỉ còn 3,213 tỷ đồng và chiếm 17,85% tổng thu phí dịch vụ toàn chi nhánh.
• Cơ cấu thu nhập vẫn phụ thuộc nặng vào tín dụng: Năm 2010, thu nhập ròng từ lãi đạt 76,262 tỷ đồng (chiếm 67,46% tổng thu nhập 113,054 tỷ đồng), trong khi thu nhập thuần từ hoạt động dịch vụ đạt 11,292 tỷ đồng (chiếm 9,99%). Dù tổng thu dịch vụ năm 2010 tăng 20,57% so với năm 2009, hoạt động bảo lãnh lại có dấu hiệu chững lại sau giai đoạn tăng trưởng nóng.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích sâu các chỉ số tài chính, sự tăng trưởng vượt bậc trong năm 2009 chủ yếu xuất phát từ các hợp đồng bảo lãnh quy mô lớn mang tính cá biệt, tiêu biểu là thương vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán cho doanh nghiệp du lịch nghỉ dưỡng lớn trên địa bàn và bảo lãnh mở thư tín dụng L/C trả chậm cho doanh nghiệp truyền tải điện. Nếu loại trừ các giao dịch đột biến này, tốc độ tăng trưởng doanh số bảo lãnh thường niên chỉ duy trì ở mức từ 4% đến 7,41%.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ đường kết hợp cột để phản ánh sự tương quan trái chiều giữa doanh số phát hành và doanh thu phí thực thu qua 3 năm tài chính. Đồng thời, biểu đồ tròn phân tích cơ cấu thu nhập chỉ ra rằng nguồn thu của chi nhánh vẫn dựa phần lớn vào mảng tín dụng truyền thống (chiếm hơn 67% tổng thu nhập năm 2010), khiến ngân hàng chịu rủi ro lãi suất và áp lực trích lập dự phòng lớn khi chính sách tiền tệ thắt chặt.

Về mặt vận hành, khảo sát 65 khách hàng chỉ ra nhiều rào cản: quy định ký quỹ 100% bằng tiền mặt đối với khách hàng mới làm giảm tính hấp dẫn của sản phẩm; quy trình thẩm định tài sản thế chấp còn kéo dài từ 3 đến 5 ngày; cơ cấu sản phẩm tập trung quá mức vào nhóm bảo lãnh dự thầu và thực hiện hợp đồng xây dựng (chiếm trên 47% doanh số). Thêm vào đó, mạng lưới 4 phòng giao dịch và 21 máy ATM chỉ tập trung tại khu vực trung tâm thành phố, vắng bóng tại các huyện ngoại thành, gây khó khăn cho việc tiếp cận khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tối ưu hóa và rút ngắn quy trình thẩm định hồ sơ: Ban Giám đốc và Phòng Quản lý rủi ro cần chuẩn hóa quy trình phân cấp ủy quyền, ứng dụng cơ chế phê duyệt điện tử để rút ngắn thời gian phát hành thư bảo lãnh từ 3 ngày làm việc xuống dưới 24-48 giờ đối với nhóm khách hàng có xếp hạng tín dụng tốt. Mục tiêu hoàn thiện quy trình trong vòng 6 tháng đầu năm triển khai, giúp tăng 25% số lượng giao dịch bảo lãnh vừa và nhỏ.
• Linh hoạt hóa chính sách ký quỹ và biểu phí: Phòng Khách hàng doanh nghiệp cần xây dựng chính sách ký quỹ bậc thang từ 0% đến 30% thay vì áp đặt mức 100% cố định đối với các doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh và lịch sử tín dụng chuẩn mực. Thiết lập chính sách giá phí cạnh tranh, phân tầng theo thời hạn và giá trị gói thầu trong giai đoạn 2011-2013 nhằm gia tăng thị phần thêm khoảng 3-5%.
• Đa dạng hóa danh mục sản phẩm dịch vụ bảo lãnh: Phòng Nghiệp vụ đẩy mạnh triển khai các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao như bảo lãnh đối ứng quốc tế, bảo lãnh nộp thuế xuất nhập khẩu và bảo lãnh thanh toán tiền mua thiết bị công nghệ. Mục tiêu đến năm 2015, tỷ trọng doanh thu từ các sản phẩm bảo lãnh phi xây dựng đạt tối thiểu 35% tổng doanh thu phí bảo lãnh.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và chuẩn hóa nhân sự: Phòng Tổ chức cán bộ tổ chức đào tạo chuyên sâu định kỳ 100% cán bộ tín dụng về các quy tắc thực hành quốc tế URDG 758, ISP98 và UCP 600. Đặt mục tiêu nâng chỉ số hài lòng của khách hàng theo thang đo SERVPERF lên trên 85% vào cuối năm 2014.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn về mô hình quản trị rủi ro ngoại bảng, phương pháp định giá phí dịch vụ bảo lãnh và chiến lược chuyển dịch cơ cấu thu nhập từ tín dụng sang dịch vụ phi tín dụng.
• Các doanh nghiệp xây lắp, xuất nhập khẩu và thương mại: Giúp người quản lý tài chính doanh nghiệp hiểu rõ các yêu cầu về thẩm định hồ sơ, quy tắc áp dụng URDG 758 và các điều kiện đàm phán tỷ lệ ký quỹ để tối ưu hóa chi phí vốn lưu động trong hoạt động đấu thầu, thi công dự án.
• Giảng viên, học viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Đóng vai trò là nguồn tài liệu học thuật giá trị, cung cấp case study thực tế về việc áp dụng mô hình SERVPERF trong đo lường chất lượng dịch vụ ngân hàng tại một chi nhánh ngân hàng thương mại quốc doanh lớn.
• Cơ quan quản lý và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh địa phương: Cung cấp bức tranh thực tế về sự tác động của các chính sách điều hành vĩ mô như Nghị quyết số 11/2011/NQ-CP và Thông tư số 13/2010/TT-NHNN lên hành vi kinh doanh của hệ thống 32 tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

• Nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng khác biệt như thế nào so với cho vay trực tiếp?
  Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng chữ ký thuộc hoạt động ngoại bảng, trong đó ngân hàng cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi phát sinh vi phạm. Khác với cho vay phải giải ngân tiền mặt ngay từ đầu, ngân hàng chỉ thu phí dịch vụ và bảng cân đối tài sản chỉ thay đổi khi ngân hàng thực hiện trả thay.

• Nguyên nhân nào dẫn đến doanh thu phí bảo lãnh năm 2009 tại chi nhánh tăng trưởng tới 83,74%?
  Mức tăng trưởng đột biến năm 2009 (đạt 5,990 tỷ đồng) phần lớn xuất phát từ một số hợp đồng bảo lãnh đặc thù có quy mô giá trị rất lớn, bao gồm hợp đồng bảo lãnh phát hành chứng khoán cho doanh nghiệp du lịch lớn và bảo lãnh thư tín dụng trả chậm cho công ty truyền tải điện trên địa bàn.

• Thang đo SERVPERF đánh giá chất lượng dịch vụ bảo lãnh dựa trên những tiêu chí nào?
  Thang đo SERVPERF đo lường mức độ cảm nhận thực tế của 65 khách hàng thông qua 5 khía cạnh với 22 biến quan sát: cơ sở vật chất hữu hình, năng lực đáp ứng hồ sơ, độ tin cậy trong thực hiện cam kết, sự cảm thông tư vấn của cán bộ và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhân viên tác nghiệp.

• Việc áp dụng quy tắc quốc tế URDG 758 mang lại lợi thế gì cho hoạt động bảo lãnh?
  URDG 758 gồm 35 điều khoản thiết lập cơ chế pháp lý cân bằng và minh bạch giữa các bên. Quy tắc này quy định rõ quyền độc lập của bên bảo lãnh, chuẩn hóa thời gian thông báo từ chối yêu cầu đòi tiền trong vòng 5 ngày làm việc ngân hàng, giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro tranh chấp pháp lý quốc tế.

• Giới hạn an toàn trong hoạt động cấp bảo lãnh của ngân hàng thương mại được quy định ra sao?
  Theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 và các thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước, tổng số dư cấp tín dụng (bao gồm cả dư nợ cho vay và số dư bảo lãnh) đối với một khách hàng không được vượt quá 15% vốn tự có của tổ chức tín dụng nhằm ngăn ngừa rủi ro tập trung vốn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bảo lãnh ngân hàng, cập nhật các chuẩn mực pháp lý quốc tế như URDG 758, ISP98 và hệ thống luật pháp Việt Nam về tín dụng chữ ký.
• Phân tích chi tiết thực trạng giai đoạn 2008-2010, chỉ ra sự biến động mạnh của doanh số bảo lãnh từ 385,214 tỷ đồng (năm 2008) lên đỉnh điểm 632,156 tỷ đồng (năm 2009) trước khi giảm xuống 413,764 tỷ đồng (năm 2010).
• Đánh giá định lượng chất lượng dịch vụ thông qua khảo sát 65 khách hàng dựa trên thang đo SERVPERF, chỉ ra các điểm nghẽn về tỷ lệ ký quỹ 100% và thời gian phê duyệt hồ sơ.
• Làm rõ cấu trúc thu nhập còn phụ thuộc nặng nề vào tín dụng truyền thống (chiếm 67,46% năm 2010), khẳng định tính cấp thiết của việc phát triển mảng dịch vụ bảo lãnh để nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ với lộ trình thực hiện từ năm 2011 đến năm 2015 nhằm tối ưu quy trình, đa dạng hóa sản phẩm và số hóa hoạt động ngân hàng.

Các nhà quản trị ngân hàng, chuyên viên thẩm định tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp quan tâm đến việc hoàn thiện mô hình quản trị dịch vụ bảo lãnh có thể ứng dụng trực tiếp các đề xuất trong luận văn này vào công tác thực tiễn để nâng cao hiệu quả kinh doanh và mở rộng thị phần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, Luật Các TCTD năm 2010 số 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010, khái niệm: “BLNH là hình thức cấp tín dụng, theo đó TCTD cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD theo thỏa thuận”. Như vậy, một giao dịch BLNH thường có ít nhất ba thành phần: người phát Luan van 7 hành bảo lãnh (TCTD), người được bảo lãnh (người yêu cầu bảo lãnh) và người nhận bảo lãnh (người thụ hưởng bảo lãnh). Đặc điểm, chức năng và vai trò của bảo lãnh ngân hàng 1. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng Nghiên cứu đặc điểm của bảo lãnh cho chúng ta cơ sở phân biệt giữa bảo lãnh với công cụ thanh toán và bảo đảm khác như thư tín dụng, bảo hiểm.

BLNH có các đặc điểm sau: BLNH là một mối quan hệ nhiều bên, phụ thuộc lẫn nhau Khi một BLNH được phát sinh, thường có ba hợp đồng riêng biệt, độc lập nhau: Hợp đồng giữa bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh; hợp đồng giữa bên được bảo lãnh và ngân hàng phát hành bảo lãnh; hợp đồng giữa ngân hàng phát hành bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Hợp đồng bảo lãnh sẽ không thể tồn tại nếu không có mối quan hệ trên. Dù có sự phân chia, ba chủ thể này có liên hệ, tác động và ảnh hưởng đến nhau. Tính độc lập trong BLNH BLNH có tính độc lập so với hợp đồng.

Mặc dù mục đích của BLNH là bồi hoàn cho người thụ hưởng những thiệt hại từ việc không thực hiện hay thực hiện chưa đầy đủ những cam kết ghi trong hợp đồng của người được bảo lãnh nhưng việc thanh toán của một bảo lãnh chỉ hoàn toàn căn cứ vào các điều khoản và điều kiện được qui định trong cam kết bảo lãnh. Tính độc lập của BLNH còn thể hiện ở sự độc lập giữa trách nhiệm thanh toán của ngân hàng với mối quan hệ với khách hàng. Ngân hàng không thể viện lý do bên được bảo lãnh còn nợ hay bị phá sản. để trì hoãn việc thanh toán cho bên nhận bảo lãnh khi bên nhận bảo lãnh xuất trình yêu cầu thanh toán hoặc các chứng từ phù hợp với điều kiện bảo lãnh.

Tính độc lập này giúp ngân hàng phát hành miễn trách nhiệm xác minh tính chân thật của vụ việc phát sinh vi phạm từ giao dịch cơ sở giữa người được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Tuy nhiên, nó cũng hàm chứa rủi ro khi phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh mà không xác định tính chân thật của bên yêu cầu bảo lãnh [5]. Luan van 8 BLNH là một nghiệp vụ ngoại bảng Khi ngân hàng phát hành một cam kết bảo lãnh, ngân hàng chưa thực sự phải bỏ ra số tiền bảo lãnh mà chỉ tiến hành thu phí bảo lãnh do bên được bảo lãnh đóng. Bảng cân đối tài sản chưa bị thay đổi, do vậy nghiệp vụ bảo lãnh được coi là một hoạt động ngoại bảng.

Bảng cân đối tài sản chỉ thay đổi khi ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với bên nhận bảo lãnh [5]. BLNH có hiệu lực mạnh BLNH là một cam kết “không thể hủy ngang khi phát hành ngay cả khi không có quy định như vậy được nêu trong thư bảo lãnh đó” và “Người thụ hưởng có thể xuất trình yêu cầu từ thời điểm bảo lãnh được phát hành hoặc thời gian sau đó hoặc trong trường hợp do bảo lãnh quy định”[7]. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng - Bảo lãnh được dùng như công cụ bảo đảm, đây là chức năng quan trọng nhất của BLNH. Bằng việc cam kết chi trả cho người nhận bảo lãnh một khoản bồi hoàn tài chính khi có những thiệt hại do hành vi vi phạm hợp đồng của người xin bảo lãnh gây ra, ngân hàng phát hành bảo lãnh đã tạo ra sự bảo đảm chắc chắn về quyền lợi cho bên nhận bảo lãnh.

Đây chính là mục đích ra đời của BLNH. Chính sự tin tưởng này tạo điều kiện cho các giao dịch được tiến hành một cách thuận lợi và dễ dàng. Với chức năng này, ngân hàng phát hành bảo lãnh phải thường xuyên kiểm tra, giám sát, tạo áp lực thực hiện tốt hợp đồng, giảm thiểu vi phạm về phía người được bảo lãnh. - Bảo lãnh được dùng như công cụ tài trợ.

Phần lớn các hợp đồng thi công và hợp đồng buôn bán lớn thì nhu cầu về vốn là khá nhiều và thời gian thực hiện tương đối dài. Nhà thầu sẽ gặp khó khăn về tài chính và chịu nhiều rủi ro nếu như chỉ được chủ đầu tư thanh toán sau khi hoàn tất công trình hay từng hạn mục công trình. Vì vậy, nhà thầu sẽ yêu cầu chủ đầu tư ứng trước một khoản tiền để đảm bảo tiến độ thi công và hiệu quả của dự án. BLNH lúc này tham gia vào quá trình như là công cụ hữu hiệu, một phương thức tài trợ để đảm bảo nhà thầu nhận được sự tài trợ thông qua khoản tiền ứng trước đó.

Với ý nghĩa này, BLNH được coi là một trong Luan van 9 những dịch vụ ngân hàng có ý nghĩa quan trọng, đáp ứng kịp thời các yêu cầu phát triển và mở rộng sản xuất kinh doanh, giảm bớt căng thẳng về nguồn vốn hoạt động của các doanh nghiệp. - Bảo lãnh được dùng làm công cụ thúc đẩy lưu thông hàng hoá. Trong tình hình lạm phát gia tăng, Nhà nước buộc phải điều hành chính sách tiền tệ theo hướng thắt chặt tín dụng nhằm kiềm chế tốc độ tăng trưởng của các phương tiện thanh toán, giảm số nhân tiền tệ trong lưu thông. BLNH trong những điều kiện như thế sẽ là công cụ hữu hiệu đáp ứng khả năng thanh toán của bên mua hàng (bên được bảo lãnh) đảm bảo hàng hoá vẫn lưu thông thông suốt.

- Bảo lãnh được dùng như công cụ đôn đốc nghĩa vụ hoàn thành hợp đồng. Khi phát sinh cam kết bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh có được sự yên tâm và ngược lại, bên được bảo lãnh luôn bị hối thúc bởi trách nhiệm phải hoàn thành nghĩa vụ theo hợp đồng đã ký kết. Trong suốt thời hạn bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh luôn có quyền yêu cầu ngân hàng thanh toán bảo lãnh khi bên được bảo lãnh vi phạm các cam kết, bất kể mức độ vi phạm và thiệt hại. Tuy nhiên, khi ký hợp đồng và nhận thư bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh vẫn mong muốn bên được bảo lãnh thực hiện hợp đồng chứ không mong chờ ở khoản bồi hoàn tài chính từ bảo lãnh vì việc tìm kiếm một đối tác khác thực hiện hợp đồng đang bị bỏ dở không phải là điều dễ dàng, đòi hỏi mất nhiều thời gian và chi phí.

Như vậy, tác dụng của BLNH như là công cụ đốc thúc việc hoàn thành hợp đồng hơn là việc bồi hoàn trách nhiệm tài chính [1]. - Bảo lãnh được dùng làm công cụ hạn chế rủi ro do thông tin bất đối xứng. Trong kinh doanh, việc tìm hiểu thông tin về đối tác là rất quan trọng. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau như: Khoảng cách địa lý, sự khác biệt về tập quán kinh doanh, khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin, chi phí về thông tin lớn nên luôn tồn tại rủi ro do thông tin bất đối xứng.

Do đó, BLNH là công cụ hiệu quả góp phần khắc phục nhược điểm này. Trong các công cụ nêu trên của BLNH, công cụ thứ nhất và công cụ thứ tư có mối liên hệ chặt chẽ vì người nhận bảo lãnh luôn có sự thúc ép hoàn thành hợp đồng nên điều này làm tăng thêm tính đảm bảo cho người nhận bảo lãnh. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng Đối với nền kinh tế Bảo lãnh là loại hình dịch vụ ngân hàng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế thể hiện ở các mặt sau: - BLNH có vai trò như một chất xúc tác làm điều hoà và xúc tiến sự hợp tác trên tất cả các mặt của nền kinh tế - xã hội trong nước và thế giới. Nhờ có bảo lãnh, các bên yên tâm tham gia ký kết hợp đồng và có trách nhiệm với các nghĩa vụ đã ký kết.

Trên cơ sở đó giảm thiểu các rủi ro cho doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung. - BLNH còn góp phần tích cực trong việc đẩy mạnh hoạt động tín dụng thương mại giữa các đối tác và có tác dụng đáng kể trong việc giải quyết nhu cầu về vốn trong hầu hết các ngành, các lĩnh vực. Sản xuất phát triển kéo theo các lợi ích kinh tế - xã hội như: giảm thất nghiệp, tăng tổng sản phẩm quốc dân, tăng vị thế hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế. - BLNH tác động đến chiến lược phát triển của nền kinh tế, thúc đẩy các ngành kinh tế mũi nhọn, các khu vực trọng điểm phát triển thông qua chính sách ưu tiên trong bảo lãnh vay vốn và các bảo lãnh khác như ưu đãi về tỷ lệ phí bảo lãnh, giúp tiếp cận được nguồn vốn vay với lãi xuất thấp.

Từ đó bảo đảm cho các doanh nghiệp này có khả năng đứng vững trên thị trường. Đối với bên được bảo lãnh - BLNH được xem như “giấy thông hành” giúp bên được bảo lãnh tham gia các giao dịch ngay cả khi chưa đủ uy tín và lòng tin đối với đối tác. BLNH cũng giúp các doanh nghiệp nhận được nguồn tài trợ từ đối tác (đối với bảo lãnh tiền ứng trước) hoặc từ các TCTD khác (bảo lãnh vay vốn) để có đủ khả năng tài chính tham gia giao dịch và ký kết hợp đồng. - Đồng thời, sự giám sát thường xuyên của ngân hàng phát hành bảo lãnh với bên được bảo lãnh trong thời gian hiệu lực của cam kết bảo lãnh đã tạo động lực thúc đẩy bên được bảo lãnh tăng cường trách nhiệm, hoàn thành nghĩa vụ của mình với bên nhận bảo lãnh, nâng cao hiệu quả của dự án.

Luan van 11 Đối với bên nhận bảo lãnh BLNH giúp bên nhận bảo lãnh giảm thiểu rủi ro, đảm bảo lợi ích kinh tế khi bên được bảo lãnh vi phạm hợp đồng đã k‎ý kết. BLNH giúp doanh nghiệp yên tâm hơn khi ký‎kết hợp đồng, tiết kiệm được thời gian, chi phí tìm hiểu đối tác và không phải bỏ lỡ cơ hội hợp tác kinh doanh. Đối với ngân hàng phát hành bảo lãnh BLNH vừa là hoạt động cấp tín dụng, vừa là dịch vụ có thu phí. Nguồn thu từ phí bảo lãnh góp phần gia tăng thu nhập của ngân hàng từ dịch vụ ngoài lãi vay.