Luận văn thạc sĩ phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại ngân hàng đầu tư và phát triển việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại ngân hàng đầu tư và phát triển việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Phạm Đăng Tuệ Quang
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Năng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Phát Hành Trái Phiếu Doanh Nghiệp Tại BIDV
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ VÀ BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG
• 1.1. Tổng quan về trái phiếu
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.3. Phân loại trái phiếu
• 1.2. Trái phiếu doanh nghiệp
• 1.2.1. Đặc điểm chung của trái phiếu doanh nghiệp
• 1.2.2. Lợi ích của việc phát hành trái phiếu đối với doanh nghiệp
• 1.2.3. Một số khó khăn, thách thức đối với doanh nghiệp khi phát hành trái phiếu để huy động vốn
• 1.2.4. Thực trạng thị trường trái phiếu Việt Nam hiện nay
• 1.2.4.1. Trái phiếu chính phủ
• 1.2.4.2. Trái phiếu doanh nghiệp
• 1.3. Tổng quan về dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại các tổ chức tín dụng
• 1.3.1. Các dịch vụ tiêu biểu
• 1.3.2. Điều kiện phát hành trái phiếu doanh nghiệp
• 1.3.3. Các đối tượng tham gia vào quá trình phát hành trái phiếu doanh nghiệp
• 1.3.4. Quy trình cung cấp dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại các tổ chức tín dụng
• 1.3.5. Chính sách phí
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DỊCH VỤ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP TẠI BIDV HIỆN NAY
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của BIDV
• 2.1.2. Mô hình tổ chức
• 2.1.3. Các chỉ tiêu tài chính chủ yếu 2004 – 2008
• 2.1.4. Vị thế của BIDV trên thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam
• 2.2. Tình hình cung ứng dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV
• 2.2.1. Các dịch vụ cung cấp
• 2.2.2. Điều kiện cung cấp dịch vụ
• 2.2.3. Quy trình thực hiện
• 2.2.4. Chính sách phí dịch vụ
• 2.2.5. Lợi ích của việc cung ứng dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp
• 2.2.6. Đánh giá tình hình thực hiện dịch vụ tại BIDV đến 30/09/2009
• 2.2.6.1. Về các dịch vụ cung cấp
• 2.2.6.2. Những kết quả đạt được
• 2.2.6.3. Một số tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 2.3. Tình hình cung ứng dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại các tổ chức tín dụng và bài học kinh nghiệm rút ra cho BIDV
• 2.3.1. Tình hình cung ứng dịch vụ tại các tổ chức tín dụng
• 2.3.2. Bài học kinh nghiệm
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP TẠI BIDV
• 3.1. Định hướng phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp của BIDV giai đoạn 2010 – 2015
• 3.2. Các giải pháp đề xuất đối với Hội sở chính BIDV
• 3.2.1. Tăng cường tiếp thị quảng bá dịch vụ
• 3.2.2. Mở rộng quan hệ hợp tác với các quỹ đầu tư, các tổ chức tài chính trong và nước ngoài tạo cầu về trái phiếu
• 3.2.3. Tăng cường công tác tập huấn nghiệp vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp cho cán bộ tại các Chi nhánh
• 3.2.4. Xây dựng chính sách phí dịch vụ cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ tài chính trọn gói cho Doanh nghiệp
• 3.2.5. Tăng cường hợp tác với các Ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam trong việc đồng tư vấn phát hành trái phiếu
• 3.2.6. Nghiên cứu, điều chỉnh các điều kiện cung cấp dịch vụ đối với doanh nghiệp
• 3.3. Kiến nghị đối với các cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại ngân hàng

Dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại ngân hàng là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính. BIDV là một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ này. Trái phiếu doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn mà còn tạo ra cơ hội đầu tư cho các nhà đầu tư. Việc phát hành trái phiếu giúp doanh nghiệp có nguồn vốn ổn định để thực hiện các dự án đầu tư dài hạn. Theo Nghị định số 52/2006/NĐ-CP, việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp đã được quy định rõ ràng, tạo hành lang pháp lý cho các doanh nghiệp. Điều này đã thúc đẩy sự phát triển của thị trường trái phiếu tại Việt Nam.

1.1 Khái niệm và phân loại trái phiếu

Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ, trong đó người phát hành có nghĩa vụ trả lãi và gốc cho người nắm giữ. Trái phiếu doanh nghiệp là loại trái phiếu do các doanh nghiệp phát hành để huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Có nhiều loại trái phiếu, bao gồm trái phiếu chính phủ, trái phiếu đô thị, và trái phiếu doanh nghiệp. Mỗi loại có đặc điểm và mức độ rủi ro khác nhau. Trái phiếu doanh nghiệp thường có lãi suất cao hơn so với trái phiếu chính phủ, nhưng cũng đi kèm với rủi ro thanh toán cao hơn. Việc phân loại trái phiếu theo thời hạn, phương thức trả lãi và bảo đảm cũng rất quan trọng trong việc đánh giá rủi ro và lợi ích của việc đầu tư vào trái phiếu.

II. Thực trạng dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV hiện nay

BIDV đã có những bước tiến đáng kể trong việc cung cấp dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Ngân hàng đã thực hiện nhiều thương vụ phát hành thành công, giúp các doanh nghiệp huy động vốn hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức mà BIDV cần vượt qua. Tình hình cung ứng dịch vụ tại BIDV cho thấy sự cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các tổ chức tín dụng khác. Để duy trì vị thế, BIDV cần cải thiện chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới khách hàng. Việc đánh giá tình hình thực hiện dịch vụ tại BIDV cho thấy một số tồn tại, hạn chế trong quy trình cung cấp dịch vụ. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

2.1 Tình hình cung ứng dịch vụ

Dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV đã có những bước phát triển tích cực. Ngân hàng đã cung cấp nhiều dịch vụ liên quan đến phát hành trái phiếu, từ tư vấn đến thực hiện phát hành. Tuy nhiên, tình hình thực hiện dịch vụ vẫn chưa đạt được hiệu quả tối ưu. Một số doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của việc phát hành trái phiếu. Điều này dẫn đến việc BIDV chưa khai thác hết tiềm năng của dịch vụ này. Cần có các chương trình truyền thông và tiếp thị hiệu quả hơn để nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

III. Các giải pháp phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV

Để phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp, BIDV cần thực hiện một số giải pháp chiến lược. Đầu tiên, ngân hàng cần tăng cường tiếp thị và quảng bá dịch vụ đến các doanh nghiệp. Việc mở rộng quan hệ hợp tác với các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính trong và ngoài nước cũng rất quan trọng. Thứ hai, BIDV cần nâng cao chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa các sản phẩm tài chính để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Cuối cùng, ngân hàng cần nghiên cứu và điều chỉnh các điều kiện cung cấp dịch vụ để phù hợp hơn với thực tế thị trường. Những giải pháp này sẽ giúp BIDV nâng cao vị thế và uy tín trong lĩnh vực phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

3.1 Định hướng phát triển

BIDV cần xác định rõ định hướng phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong giai đoạn tới. Ngân hàng nên tập trung vào việc cải thiện quy trình cung cấp dịch vụ, từ khâu tư vấn đến thực hiện phát hành. Việc xây dựng chính sách phí dịch vụ cạnh tranh cũng rất quan trọng để thu hút khách hàng. Ngoài ra, ngân hàng cần tăng cường công tác tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ, nhằm nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ. Những định hướng này sẽ giúp BIDV phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính Việt Nam trong những năm gần đây chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các kênh huy động vốn ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống, trong đó phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) nổi lên như một phương thức hiệu quả và được nhiều doanh nghiệp lựa chọn. Theo báo cáo của ngành, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành năm 2006 đạt gần 9.000 tỷ đồng, tăng lên trên 23.000 tỷ đồng năm 2007, dù có sự sụt giảm trong năm 2008 do khủng hoảng kinh tế nhưng đã phục hồi với hơn 8.000 tỷ đồng phát hành mới trong năm 2009. Thị trường trái phiếu Việt Nam vẫn còn non trẻ, với tỷ lệ dư nợ trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 0,6% GDP năm 2008, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan (10,4% GDP) hay Singapore (32% GDP).

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) với vị thế là một trong bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn nhất, có tiềm năng phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy dịch vụ này tại BIDV chưa phát huy hết tiềm năng, chưa tương xứng với quy mô và vị thế của ngân hàng. Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV trong giai đoạn 2010-2015, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, gia tăng nguồn thu phí dịch vụ và khẳng định vị thế trên thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV từ năm 2004 đến 2009, phân tích thực trạng, đánh giá các dịch vụ cung cấp, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp với điều kiện thị trường và chính sách pháp luật hiện hành. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ BIDV mở rộng dịch vụ tài chính cao cấp, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết tài chính hiện đại làm nền tảng phân tích, trong đó có:

• Lý thuyết thị trường tài chính: Giúp hiểu về vai trò của thị trường trái phiếu trong việc cung cấp vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, đồng thời phân tích cấu trúc và chức năng của thị trường tài chính.
• Lý thuyết tài chính doanh nghiệp: Phân tích các hình thức huy động vốn, đặc biệt là phát hành trái phiếu doanh nghiệp, lợi ích và rủi ro liên quan đến việc sử dụng vốn vay qua trái phiếu.
• Mô hình đánh giá hiệu quả dịch vụ tài chính: Áp dụng để đánh giá thực trạng cung cấp dịch vụ phát hành trái phiếu tại BIDV, bao gồm các chỉ tiêu tài chính, mức độ hài lòng khách hàng và hiệu quả kinh doanh.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: trái phiếu doanh nghiệp, dịch vụ phát hành trái phiếu, bảo lãnh phát hành, đại lý phát hành, phí dịch vụ, và các chỉ tiêu tài chính như tổng tài sản, vốn chủ sở hữu, dư nợ tín dụng, lợi nhuận trước thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu tài chính và hoạt động của BIDV giai đoạn 2004-2009 được thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo ngành ngân hàng, các văn bản pháp luật liên quan như Nghị định 52/2006/NĐ-CP, cùng các tài liệu nghiên cứu thị trường và thông tin từ các tổ chức tín dụng khác.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để phân tích các chỉ tiêu tài chính chủ yếu của BIDV, so sánh thị phần và vị thế trên thị trường. Phân tích SWOT để đánh giá thực trạng dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV. Phương pháp tổng hợp và so sánh kinh nghiệm cung cấp dịch vụ của các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tập trung phân tích dữ liệu của BIDV và một số tổ chức tín dụng tiêu biểu có cung cấp dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện và khả năng so sánh.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2004-2009 để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ trong giai đoạn 2010-2015.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với mục tiêu đề tài, giúp đưa ra các kết luận và khuyến nghị có cơ sở thực tiễn vững chắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tài chính mạnh mẽ của BIDV: Tổng tài sản của BIDV tăng từ 99.660 tỷ đồng năm 2004 lên 242.000 tỷ đồng năm 2008, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 24,8%/năm. Vốn chủ sở hữu cũng tăng từ 3.062 tỷ đồng lên 9.000 tỷ đồng trong cùng kỳ. Dư nợ tín dụng tăng từ 67.244 tỷ đồng lên 154.000 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng 23%/năm. Lợi nhuận trước thuế tăng gấp gần 10 lần, đạt 2.142 tỷ đồng năm 2008.

2. Vị thế vững chắc trên thị trường ngân hàng Việt Nam: BIDV giữ vị trí thứ hai về tổng tài sản và vốn chủ sở hữu, với thị phần tổng tài sản chiếm 14,5%, vốn chủ sở hữu 9,12%, dư nợ tín dụng 15,67% và tiền gửi 14,89% năm 2008. Điều này tạo nền tảng thuận lợi cho BIDV phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

3. Dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV còn nhiều hạn chế: Mặc dù BIDV cung cấp đa dạng dịch vụ như tư vấn, bảo lãnh phát hành, đại lý phát hành, lưu ký và thanh toán trái phiếu, nhưng doanh thu phí dịch vụ chưa tương xứng với tiềm năng. Điều kiện cung cấp dịch vụ còn khá khắt khe, ví dụ doanh nghiệp phải có khối lượng phát hành tối thiểu 200 tỷ đồng và xếp hạng tín dụng từ AA trở lên, hạn chế số lượng khách hàng tiềm năng.

4. So sánh với các tổ chức tín dụng khác: Một số ngân hàng thương mại cổ phần và công ty chứng khoán cũng cung cấp dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp với mức phí cạnh tranh và quy trình linh hoạt hơn, tạo áp lực cạnh tranh cho BIDV. Tuy nhiên, BIDV có lợi thế về uy tín và mạng lưới khách hàng lớn.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng mạnh mẽ về quy mô tài chính và vị thế của BIDV là nền tảng quan trọng để phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Tuy nhiên, các hạn chế về điều kiện cung cấp dịch vụ và chính sách phí chưa tối ưu đã làm giảm sức hấp dẫn của dịch vụ đối với doanh nghiệp. So với các tổ chức tín dụng khác, BIDV cần cải tiến quy trình và chính sách để tăng tính cạnh tranh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tổng tài sản, vốn chủ sở hữu, dư nợ tín dụng và lợi nhuận trước thuế của BIDV giai đoạn 2004-2008, cùng bảng so sánh thị phần các ngân hàng lớn năm 2008. Bảng tổng hợp các dịch vụ phát hành trái phiếu và điều kiện cung cấp tại BIDV cũng giúp minh họa rõ thực trạng.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành và kinh nghiệm quốc tế cho thấy dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp là kênh tạo nguồn thu phí ổn định và nâng cao uy tín ngân hàng đầu tư. Việc phát triển dịch vụ này tại BIDV sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm tài chính, tăng cường quan hệ khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tiếp thị và quảng bá dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp

   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức và thu hút khách hàng doanh nghiệp tiềm năng.
   • Thời gian: Triển khai ngay trong năm 2010 và duy trì liên tục.
   • Chủ thể: Ban Marketing và Khối Ngân hàng bán buôn BIDV.

2. Mở rộng quan hệ hợp tác với các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính trong và ngoài nước

   • Mục tiêu: Tạo cầu về trái phiếu, đa dạng hóa nguồn nhà đầu tư.
   • Thời gian: Xây dựng kế hoạch hợp tác trong 2010-2012.
   • Chủ thể: Ban Đầu tư và Khối vốn và kinh doanh vốn BIDV.

3. Tăng cường đào tạo, tập huấn nghiệp vụ phát hành trái phiếu cho cán bộ tại các chi nhánh

   • Mục tiêu: Nâng cao năng lực tư vấn và phục vụ khách hàng.
   • Thời gian: Tổ chức định kỳ hàng năm từ 2010.
   • Chủ thể: Ban Tổ chức - Nhân sự phối hợp Khối Ngân hàng bán buôn.

4. Xây dựng chính sách phí dịch vụ cạnh tranh và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ tài chính trọn gói

   • Mục tiêu: Thu hút khách hàng, tăng doanh thu phí dịch vụ.
   • Thời gian: Rà soát và điều chỉnh chính sách trong năm 2010.
   • Chủ thể: Ban Tài chính - Kế toán và Khối vốn và kinh doanh vốn.

5. Tăng cường hợp tác với các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam trong việc đồng tư vấn phát hành trái phiếu

   • Mục tiêu: Học hỏi kinh nghiệm, mở rộng mạng lưới khách hàng quốc tế.
   • Thời gian: Thiết lập quan hệ đối tác trong 2010-2013.
   • Chủ thể: Ban Đầu tư và Khối vốn và kinh doanh vốn.

6. Nghiên cứu, điều chỉnh các điều kiện cung cấp dịch vụ phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp

   • Mục tiêu: Giảm bớt rào cản tiếp cận dịch vụ, mở rộng thị trường.
   • Thời gian: Đánh giá và đề xuất trong năm 2010.
   • Chủ thể: Ban Quản lý rủi ro phối hợp Khối Ngân hàng bán buôn.

Các giải pháp trên cần được phối hợp thực hiện đồng bộ, có sự giám sát và đánh giá định kỳ để đảm bảo hiệu quả và phù hợp với diễn biến thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng

   • Lợi ích: Tham khảo mô hình phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp, áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả dịch vụ.
   • Use case: Xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ tài chính cao cấp, tăng doanh thu phí dịch vụ.

2. Doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn

   • Lợi ích: Hiểu rõ về lợi ích, quy trình và điều kiện phát hành trái phiếu doanh nghiệp, lựa chọn kênh huy động vốn phù hợp.
   • Use case: Lập kế hoạch tài chính, lựa chọn tổ chức tín dụng tư vấn và hỗ trợ phát hành trái phiếu.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng thị trường trái phiếu doanh nghiệp và dịch vụ phát hành, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển thị trường.
   • Use case: Đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thị trường trái phiếu.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng

   • Lợi ích: Cung cấp tài liệu tham khảo về thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam, dịch vụ phát hành trái phiếu và các giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng đầu tư.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, bài báo khoa học liên quan đến tài chính doanh nghiệp và ngân hàng đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là gì và có lợi ích gì cho doanh nghiệp?
   Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là hình thức doanh nghiệp vay vốn từ nhà đầu tư thông qua việc phát hành chứng khoán nợ. Lợi ích chính là huy động được nguồn vốn trung và dài hạn với chi phí thấp hơn vay ngân hàng, tận dụng được ưu đãi thuế và không làm pha loãng quyền sở hữu cổ đông.

2. Điều kiện để doanh nghiệp được phát hành trái phiếu tại Việt Nam là gì?
   Doanh nghiệp phải là công ty cổ phần, công ty TNHH hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hoạt động tối thiểu 1 năm, có báo cáo tài chính kiểm toán, kết quả kinh doanh có lãi năm liền kề, và có phương án phát hành được phê duyệt.

3. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cung cấp những dịch vụ gì liên quan đến phát hành trái phiếu doanh nghiệp?
   BIDV cung cấp dịch vụ tư vấn, thu xếp phát hành, đại lý phát hành, bảo lãnh phát hành, đại lý lưu ký và thanh toán trái phiếu, quản lý tài sản bảo đảm và các dịch vụ gia tăng khác như xác nhận chuyển nhượng, phát hành lại trái phiếu.

4. Tại sao dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV chưa phát huy hết tiềm năng?
   Nguyên nhân chính là điều kiện cung cấp dịch vụ còn khá khắt khe, chính sách phí chưa cạnh tranh, quy trình chưa linh hoạt, cùng với sự cạnh tranh từ các tổ chức tín dụng khác có dịch vụ tương tự.

5. Các giải pháp nào được đề xuất để phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV?
   Các giải pháp gồm tăng cường tiếp thị, mở rộng hợp tác với các quỹ đầu tư, đào tạo nhân viên, xây dựng chính sách phí cạnh tranh, hợp tác với ngân hàng nước ngoài và điều chỉnh điều kiện cung cấp dịch vụ phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.

Kết luận

• BIDV có quy mô tài chính lớn và vị thế vững chắc trên thị trường ngân hàng Việt Nam, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
• Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển, tuy nhiên hiện tại dịch vụ phát hành trái phiếu tại BIDV chưa khai thác hết lợi thế.
• Các dịch vụ phát hành trái phiếu tại BIDV đa dạng nhưng điều kiện cung cấp dịch vụ và chính sách phí cần được cải tiến để tăng sức cạnh tranh.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ từ tiếp thị, hợp tác, đào tạo đến chính sách phí nhằm nâng cao hiệu quả và mở rộng thị trường dịch vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại BIDV.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho BIDV trở thành ngân hàng đầu tư đúng nghĩa, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính Việt Nam.

BIDV cần triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2010-2015, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý để hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG 1.1 Tổng quan về trái phiếu: 1. Khái niệm: Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của người phát hành (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán (người cho vay) một khoản tiền xác định, thường là trong những khoảng thời gian cụ thể, và phải hoàn trả cho khoản vay ban đầu khi nó đáo hạn. Trong tài chính, trái phiếu là một chứng khoán nợ, theo đó người phát hành nợ người nắm giữ trái phiếu một khoản tiền, và có nghĩa vụ thanh toán cả gốc lẫn lãi vào những thời điểm định trước trong tương lai. Trái phiếu đơn giản chỉ là một khoản nợ, nhưng có dạng một chứng khoán, cho dù tên gọi có khác nhau thì bản chất của chúng cũng chỉ là một.

Người phát hành là người đi vay, người nắm giữ trái phiếu là người cho vay, trái tức chính là lãi tiền vay. Phát hành trái phiếu là một biện pháp hiệu quả giúp người phát hành tài trợ cho các khoản đầu tư dài hạn của mình bằng nguồn vốn bên ngoài. Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn nợ của tổ chức phát hành.2 Đặc điểm:  Một trái phiếu thường có ba đặc trưng chính:  Mệnh giá: Mệnh giá là giá trị danh nghĩa của trái phiếu được ghi trên tờ trái phiếu. Mệnh giá trái phiếu là số vốn gốc mà trái chủ sẽ được nhận khi trái phiếu đến hạn và mệnh giá của trái phiếu thường là bội số của một số tiền nhất định (ví dụ 100.000 VND hoặc 100USD).

 Lãi suất định kỳ (coupon): chính là lợi tức mà trái chủ được hưởng định kỳ (hàng quý hoặc hàng năm) khi đầu tư vào trái phiếu, được biểu hiện bằng 123doc con số phần trăm (%) cụ thể. Đối với một số loại trái phiếu đặc thù như trái phiếu zero coupon (hay còn gọi là trái phiếu chiết khấu) thì không có lãi suất định kỳ, trái chủ hưởng lợi tức chính là chênh lệch giữa giá mua trái phiếu và mệnh giá nhận được khi đáo hạn.  Thời hạn: trái phiếu thường có thời gian đáo hạn cụ thể (5 năm, 10 năm hay 30 năm …) được ghi rõ trên tờ trái phiếu. Cũng có thể có loại trái phiếu vĩnh viễn, tức là không có thời gian đáo hạn, trái chủ mua trái phiếu này sẽ được hưởng một dòng lưu kim (trái tức) mãi mãi từ chủ thể phát hành cho đến khi chủ thể phát hành không còn tồn tại nữa.

 Trái phiếu thể hiện quan hệ chủ nợ - con nợ giữa người phát hành và nhà đầu tư. Phát hành trái phiếu là đi vay vốn. Mua trái phiếu là cho người phát hành vay vốn và như vậy, trái chủ là chủ nợ của người phát hành. Là chủ nợ, người nắm giữ trái phiếu (trái chủ) có quyền đòi các khoản thanh toán theo cam kết về thời hạn và khối lượng, song không có quyền tham gia vào những vấn đề điều hành của bên phát hành.3 Phân loại trái phiếu: - Căn cứ vào việc có ghi danh hay không:  Trái phiếu vô danh: là loại trái phiếu không ghi tên người thụ hưởng, bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào nắm giữ trái phiếu sẽ là trái chủ và được hưởng mọi quyền lợi do trái phiếu mang lại.

 Trái phiếu ghi danh (ký danh): là trái phiếu có ghi tên cụ thể trái chủ trên tờ trái phiếu. Chỉ tổ chức/cá nhân đứng tên trên trái phiếu mới được hưởng mọi quyền lợi do trái phiếu mang lại. Tuy nhiên, trái chủ có thể dễ dàng chuyển nhượng trái phiếu lại cho đối tượng khác bằng thủ tục ký hậu trái phiếu (thường được in ở mặt sau tờ trái phiếu). - Căn cứ vào đối tượng phát hành trái phiếu  Trái phiếu chính phủ (bao gồm Trái phiếu chính phủ - Bộ Tài chính phát hành, trái phiếu do Ngân hàng trung ương phát hành): là loại trái phiếu do Chính phủ (thông qua Bộ Tài chính hoặc Ngân hàng trung ương) phát hành.

123doc Đây là loại trái phiếu chiếm tỷ lệ lớn lưu hành trên thị trường (ở Việt Nam trái phiếu Chính phủ luôn chiếm tỷ lệ trên 90% trên thị trường) .Trái phiếu Chính phủ luôn có lãi suất (coupon) thấp nhất trong các loại trái phiếu đang lưu hành do được đảm bảo bằng khả năng chi trả của Chính phủ nên rủi ro hầu như không có. Lãi suất trái phiếu Chính phủ còn là căn cứ để quyết định lãi suất các trái phiếu khác trên thị trường.  Trái phiếu đô thị (hay còn có tên gọi khác là trái phiếu công trình): là loại trái phiếu do chính quyền địa phương (bang/thành phố/tỉnh) phát hành dưới sự cho phép của chính quyền trung ương để huy động vốn thực hiện các công trình dự án ở địa phương. Đây cũng là loại trái phiếu có mức lãi suất thấp trên thị trường (chỉ sau trái phiếu Chính Phủ) do rủi ro thấp và được sự ngầm bảo lãnh của chính quyền trung ương.

 Trái phiếu doanh nghiệp: đây là loại trái phiếu đa dạng và phong phú nhất, do các doanh nghiệp phát hành để huy động vốn phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh – dự án đầu tư của mình. Loại trái phiếu này thường có lãi suất cao nhất trên thị trường (lãi suất cao thấp còn tùy thuộc vào uy tín và năng lực tài chính của doanh nghiệp phát hành nhưng đại đa số đều cao hơn lãi suất trái phiếu Chính phủ một tỷ lệ phần trăm nhất định). Tuy nhiên, thường đây cũng là loại trái phiếu có rủi ro thanh toán cao nhất.  Trái phiếu quốc tế: là loại trái phiếu do Chính phủ một nước, doanh nghiệp hoặc tổ chức quốc tế như World Bank, IMF phát hành và được lưu hành trên thị trường chứng khoán quốc tế.

Lãi suất của trái phiếu này tùy thuộc vào nhiều yếu tố như lãi suất của trái phiếu Chính phủ hiện tại trên thị trường quốc tế của quốc gia có đồng tiền được ghi trên trái phiếu, uy tín và năng lực của Chủ thể phát hành, tình hình ổn định của kinh tế thế giới, thị hiếu của Nhà đầu tư… nhưng thường thì lãi suất huy động từ trái phiếu quốc tế sẽ thấp hơn lãi suất huy động trong nước của Chủ thể phát hành. - Theo thời hạn: 123doc  Trái phiếu ngắn hạn: là trái phiếu có thời hạn hoàn trả gốc và lãi dưới một năm như các loại tín phiếu kho bạc…  Trái phiếu trung hạn: là trái phiếu có thời hạn hoàn trả (gốc và lãi hoặc gốc) từ trên 1 năm đến dưới 5 năm.  Trái phiếu dài hạn: là trái phiếu có thời hạn hoàn trả (gốc và lãi hoặc gốc) trên 5 năm. - Theo phương thức trả lãi:  Trái phiếu trả lãi trước một lần ngay khi phát hành, gốc thanh toán khi đáo hạn.

 Trái phiếu trả lãi sau hàng năm, gốc thanh toán khi đáo hạn.  Trái phiếu thanh toán cả gốc và lãi một lần khi đáo hạn. - Phân loại trái phiếu theo việc bảo đảm:  Trái phiếu không có bảo đảm (Naked Bond): là loại trái phiếu cấp thấp, không được đảm bảo bằng tài sản của doanh nghiệp, chỉ được bảo đảm khả năng thanh toán bằng uy tín của doanh nghiệp. Trong trường hợp doanh nghiệp phát hành phá sản, trái chủ chỉ được thanh toán từ tài sản thanh lý trước cổ đông ưu đãi và cổ đông thường.

 Trái phiếu được đảm bảo (Secured Bond): Doanh nghiệp đem tài sản cụ thể của mình đảm bảo cho việc thanh toán gốc và lãi của trái phiếu khi đến hạn.  Trái phiếu được bảo lãnh (Guaranted Bond): Là trái phiếu được một doanh nghiệp khác (thường là một tổ chức tài chính có uy tín) đứng ra bảo lãnh thanh toán trái tức và vốn của trái phiếu đó khi trái phiếu không được thanh toán đúng hạn.  Trái phiếu tín thác thế chấp (Collateral Trust Bond): Là trái phiếu được phát hành dựa vào các chứng khoán của doanh nghiệp khác làm vật thế chấp.  Trái phiếu cầm cố (Mortgage Bond): là trái phiếu được phát hành trên cơ sở vật cầm cố của doanh nghiệp.

123doc - Các loại trái phiếu đặc biệt khác:  Trái phiếu zero coupon: là loại trái phiếu không thanh toán lãi suất định kỳ. Nhà đầu tư được hưởng lợi suất khi đầu tư trái phiếu bằng chênh lệch giữa giá mua trái phiếu ban đầu (còn gọi là giá chiết khấu) và giá trị nhận được khi đến hạn trái phiếu. Trái phiếu chuyển đổi: là một loại trái phiếu có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu công ty theo một tỉ lệ công bố trước và vào một khoảng thời gian xác định trước. Thông thường bao giờ người phát hành trái phiếu chuyển đổi cũng dành cho người mua quyền quyết định có chuyển đổi sang cổ phiếu hay không.

Người nắm giữ trái phiếu chuyển đổi có quyền không chuyển sang cổ phiếu nếu tại thời điểm chuyển đổi, công ty làm ăn không tốt. Trái phiếu chuyển đổi có thể được coi là sự kết hợp giữa một trái phiếu thường và một quyền chọn mua cổ phiếu. Thông thường, trái phiếu loại này có tỉ suất trái tức tương đối thấp so với các loại trái phiếu khác, song bù lại, nó hứa hẹn đem lại cho nhà đầu tư lợi nhuận lớn hơn từ khả năng mua được cổ phiếu với mức giá ưu đãi trong tương lai.  Trái phiếu Châu Âu: Trái phiếu Châu Âu là trái phiếu được phát hành bởi các chính phủ, tổ chức tài chính, công ty bằng đồng tiền khác với đồng tiền tại nước phát hành.

Trái phiếu Châu Âu ghi bằng USD là hình thức phát hành phổ biến.  Trái phiếu có điều khoản thanh toán lãi thả nổi: là trái phiếu mà lãi suất định kỳ thường đuợc tái ấn định trên cơ sở lãi suất thị trường cộng thêm một tỷ lệ phần trăm cố định (đuợc gọi là khoản chênh lệch).  Trái phiếu tài khoản (Book-entry Bond): Là loại trái phiếu không tồn tại dưới hình thức chứng chỉ chứng khoán, tiền mua trái phiếu được chuyển vào tài khoản trái phiếu đứng tên trái chủ.  Trái phiếu khả hoán (Exchangeable bond): Là loại trái phiếu có thể chuyển sang cổ phiếu thường của một doanh nghiệp khác.

Ví dụ Cty mẹ 123doc (Holding company) đã và đang sở hữu nhiều cổ phiếu thường của các công ty con (Subsidiaries), có thể sẽ phát hành trái phiếu khả hoán sang cổ phiếu thường của các công ty con.  Trái phiếu hoàn vốn (Callable Bond): với loại trái phiếu này, Doanh nghiệp có thể hoàn vốn cho trái chủ trước hạn.  Trái phiếu chỉ số (Indexed Bond): trái tức được điều chỉnh theo chỉ số giá sinh hoạt hàng tháng, nửa năm, và điều chỉnh mệnh giá khi hoàn vốn cho trái chủ.