CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ PHÂN PHỐI BẢO HIỂM QUA KÊNH NGÂN HÀNG 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ PHÂN PHỐI BẢO HIỂM 1. Khái niệm về dịch vụ phân phối bảo hiểm Theo Mac-Lenin: “Dịch vụ là một loại hàng hóa, nhưng đó là loại hàng hóa vô hình”. Theo Stern và EI-Ansary: “Kênh phân phối là tập hợp các công ty và cá nhân có tư cách tham gia vào quá trình lưu chuyển sản phẩm hoặc dịch cụ từ người sản xuất đến đến người tiêu dùng”.
Theo quan điểm của chức năng phân phối: “Kênh phân phối là tập hợp một hệ thống hậu cần nhằm chuyển một sản sản phẩm, một dịch vụ, hay mổ giải pháp đến tay người tiêu dùng ở một thời điểm và một địa điểm nhất định”. Như vậy có thể hiểu, phân phối là một tiến trình mà cung cấp sản phẩm, dịch vụ đến tay người tiêu dùng hoặc người sử dụng cuối cùng thông qua các phối thức phân phối trung gian tại một thời điểm xác định nào đó. Ông Wisston ChurChill- một chính khách đã nói: “Nếu có thể tôi sẽ viết từ “Bảo hiểm” trong mỗi nhà và trên trán mỗi ngừoi – càng ngày tôi càng tin rằng, với một giá khiêm tốn, bảo hiểm có thể giải phóng các gia đình ra khỏi thảm họa không lường trước được”.TS Hồ Sĩ Sà (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) trong Giáo trình Bảo hiểm ( Nhà xuất bản thống kê năm 2000) có viết: “ Bảo hiểm là hoạt động thể hiện người bảo hiểm cam kết bồi thường (theo quy luật thống kế) cho người tham gia bảo hiểm trong từng trường hợp xảy ra rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm với điều kiên người tham gia nộp một khoản phí cho chính anh ta hoặc cho người thứ ba”. Bảo hiểm có thể được hiểu là một phương thức lập quỹ dự trữ bằng tiền do những người có cùng khả năng gặp một loại rủi ro nào đó đóng góp tạo nên phù hợp với phạm vi được đảm bảo rủi ro.
Một cách tổng quát, dịch vụ phân phối các sản phẩm bảo hiểm là một tập hợp bao gồm các công ty bảo hiểm và các cá nhân tham gia vào quá trình lưu chuyển các sản phẩm nhằm đảm bảo đời sống vật chất cho người lao động và gia đình họ 7 khi có nguy cơ mất an toàn về kinh tế do bị giảm hoặc mất khả năng lao động từ công ty bảo hiểm đến người có nhu cầu mua bảo hiểm. Ngoài những đặc tính chung cùng là sản phẩm dịch vụ sản phẩm bảo hiểm còn có những đặc tính đặc biệt:Thứ nhất, sản phẩm bảo hiểm là sản phẩm không mong đợi bảo hiểm bảo đảm sự đền bù thiệt hại khi có rủi ro xảy ra chứ không ai mong muốn có những thiệt hại này. Thứ hai, đây là sản phẩm của chu trình kinh doanh đảo ngược.Thứ ba sản phẩm bảo hiểm là sản phẩm có hiệu quả xây dựng với đặc điểm riêng có của sản phẩm bảo hiểm đòi hỏi việc phân phối sản phẩm phải được thực hiện chuyên nghiệp và thành thạo những thành viên trong kinh phân phối phải có kinh nghiệm đến cho chính xác chi phí giá cả sản phẩm đồng thời phải có được cách thức phục vụ tốt để làm hài lòng cũng như tạo được uy tín với khách hàng. Vai trò của dịch vụ phân phối bảo hiểm Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt hiện nay, việc tạo ra lợithế cạnh tranh đã khó, vi c duy trì được lợi thế cạnh tranh đó còn khó khăn hơn.
Các chiến lược về sản phẩm, giá, quảng cáo, khuyến mãi chỉ có tác dụng nhất định trong ngắn hạn. Việc tập trung phát triển mạng lưới các kênh phân phối sản phẩm là một trong những giải pháp tối ưu giúp các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp BHNT nói riêng xây dựng và duy trì được lợi thế cạnh tranh trong dài hạn. Việt Nam, thị trường BHNT ra đời khá muộn, tuy còn khá non trẻ nhưng trong suốt hơn 10 năm hoạt động tới nay thị trường đã đạt được những thành tựu to lớn và dần khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong hệ thống thị trường tài chính tín dụng nói riêng và toàn nền kinh tế nói chung. Với sự tham gia ngày càng đa dạng của các kênh phân phối hiện đại bên cạnh sự gia tăng cả về số lượng và chất lượng của các kênh truyền thống đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp BHNT.
Phân loại các dịch vụ phân phối bảo hiểm a. Bán hàng trực tiếp Ưu điểm: - Tạo được sự tin tưởng của khách hàng khi mua trực tiếp của cán bộ kinh doanh của doanh nghiệp bán hàng - Các cán bộ bảo hiểm thông thường có kinh nghiệm và sự am hiểu đối với các 8 sản phẩm bảo hiểm tốt tăng khả năng tư vấn bán hàng và đa dạng hóa sản phẩm. - DNBH chỉ phải trả một khoản lương, thường cố định. - DNBH chủ động xây dựng chính sách để tuyển dụng, đào tạo, phát triển và giữ chân người lao động anh bó lâu dài.
Nhược điểm: - Phải chịu các chi phí đào tạo nhân viên, chi phí bán hàng quản lý, chi phí hạ tầng. - Khó mở rộng thị phần cho doanh nghiệp bán hàng. - Nhân sự thường xuyên biến động do cơ chế hỗ trợ hàng tháng thấp, áp lực kinh doanh cao. Đại lý bảo hiểm Ưu điểm - Khách hàng dễ tiếp cận sản phẩm, yên tâm hơn khi có tranh chấp hay vấn đề phát sinh.
- Việt Nam có hơn 61 % dân số trong độ tuổi lao động là cơ hội lớn để các doanh nghiệp bán hàng sử dụng và đào tạo đội ngũ cán bộ đại lý bảo hiểm có trình độ cao nhằm đẩy mạnh phân phối sản phẩm. Nhược điệm: - Hiệu quả công việc và chất lượng nhân viên đại lý bảo hiểm không cao do tuyển dụng nhân viên làm bán thời gian, yêu cầu đối với đại lý bảo hiểm thấp, thời gian đào tạo ngắn cấp bằng đơn giản dẫn đến chất lượng đại lý không cao. - Cấu kết trục lợi bảo hiểm giữa đại lý và người tham gia bảo hiểm dẫn đến hậu quả doanh nghiệp bán hàng không những mất khách hàng mà còn tốn kém chi phí đền bù, kiện cáo.Môi giới bảo hiểm Ưu điểm: - Các nhà môi giới có khả năng duy trì các mối quan hệ lâu dài với khách hàng nâng cao uy tín doanh nghiệp bán hàng. - Giảm được khối lượng công việc từ đó tiết kiệm được chi phí đáng kể.
- Tiết kiệm được chi phí đào tạo nhân viên do kênh bán hàng trực tiếp. - Tiếp nhận được ý kiến thái độ của khách hàng để điều chỉnh các sản phẩm chính sách bảo hiểm và tung cả các sản phẩm mới. 9 Nhược điểm: - Rủi ro khi công ty môi giới không cung cấp hoặc không cung cấp đầy đủ hoặc cung cấp sai lệch các thông tin về sản phẩm bảo hiểm, cấu các trục lợi bảo hiểm giữa nhà môi giới và người tham gia bảo hiểm. - Rủi ro khi công ty môi giới lựa chọn các nhà tái bảo hiểm không đáp ứng được năng lực yêu cầu theo quy định.
Kênh phân phối online Ưu điểm: - Khách hàng dễ tiếp cận với sản phẩm biểu phí sản phẩm mà có và có thể so sánh lợi ích và phí giữa các doanh nghiệp bán hàng để lựa chọn DNBH có thể đa dạng hóa các gói sản phẩm bảo hiểm với mức phí hợp lý dao cắt giảm được chi phí so với các kinh phân phối khác. - DNBH giảm thêm chi phí về cơ sở hạ tầng. - Phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế hiện đại. Nhược điểm: - Thiếu sự hợp tác trực tiếp giữa bên bán hàng và bên mua bảo hiểm - Áp dụng với những sản phẩm bảo hiểm đơn giản giá trị thấp khó khăn khi mở rộng có sản phẩm phức tạp đa dạng hóa sản phẩm - Ý thức của người dân về kinh phân phối chưa cao.
- Bán hàng online nhưng việc giao hàng vẫn là hữu hình. Phân phối bảo hiểm qua kênh ngân hàng Ưu điểm - Là công cụ để doanh nghiệp bán hàng mở rộng thị phần gia tăng doanh số tiết kiệm chi phí bán hàng và giảm chi phí phân phối sản phẩm giúp khai thác tối đa thị trường và nâng cao hiệu quả thu phí bảo hiểm đối với khách hàng - Doanh nghiệp bán hàng sẽ có lợi thế tiếp cận với lượng khách hàng khủng lồ - Tạo ra nguồn khách hàng mới và cơ hội cho các sản phẩm mới cho doanh nghiệp bán hàng - Sử dụng được nguồn dữ liệu rất lớn, khách hàng từ ngân hàng từ đó có thể đa dạng hóa cây phân phối tăng khả năng cạnh tranh - Doanh nghiệp bán hàng sẽ tiết kiệm được chi phí so với việc sử dụng các 10 kinh phân phối truyền thống là đại lý hay môi giới bảo hiểm Nhược điểm: - Đòi hỏi phải được thiết lập dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại nhưng có thể nói đây là điểm còn yếu của các ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam - Kênh phân phối này gắn liền thương hiệu của ngân hàng với thương hiệu doanh nghiệp bán hàng. - Cán bộ ngân hàng không có đủ thời gian và nghiệp vụ hoặc không hiểu rõ các đặc tính, kỹ thuật quyền lợi khá phức tạp của sản phẩm bảo hiểm để giải thích cho các tiện ích, dịch vụ bảo hiểm cho khách hàng. Phát triển dịch vụ phân phối bảo hiểm qua kênh ngân hàng 1.
Khái niệm dịch vụ phân phối bảo hiểm qua kênh ngân hàng Theo Clarence Wong (2002), chuyên gia trong lĩnh vực bảo hiểm và dịch vụ tài chính của Công ty Tái Bảo hiểm Quốc gia Thụy Sĩ (Swiss Re) – một trong những công ty Tái Bảo hiểm hàng đầu thế giới: “Bancassurance là một chiến lược của các ngân hàng và các công ty bảo hiểm nhằm khai thác với phương thức ít nhiều thích hợp thị trường các dịch vụ tài chính”. “Thuật ngữ bancassurance chỉ nỗ lực chung của các ngân hàng và các nhà bảo hiểm trong việc cung cấp các dịch vụ cho các khách hàng của ngân hàng” Yiannis (2001) định nghĩa “Bancassurance là việc phân phối các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng và bảo hiểm thông qua một kênh phân phối chung đến cùng một cơ sở khách hàng” Một số chuyên gia của Munich Re như Violaris, Syprus (2001) thì đơn giản cho rằng “Bancassurance là phân phối các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng và bảo hiểm qua một kênh phân phối tới cùng một cơ sở khách hàng”.