Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ ngân hàng số của ngân hàng thương mại. Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng số tại ngân hàng TMCP Quân Đội chi nhánh Trần Duy Hưng Chương 3. Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng số tại ngân hàng TMCP Quân Đội chi nhánh Trần Duy Hưng 10 CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG SỐ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng số của NHTM 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng số Theo Gaurav Sarma (2017), ngân hàng số (Digital Banking) là một hình thức ngân hàng số hóa tất cả những hoạt động và dịch vụ ngân hàng truyền thống. Nói cách khác, tất cả những gì khách hàng có thể thực hiện ở các chi nhánh ngân hàng truyền thống được số hóa và tích hợp vào một ứng dụng ngân hàng số duy nhất và thông qua ứng dụng này khách hàng không cần phải đến chi nhánh ngân hàng mà vẫn có thể thực hiện được tất cả các giao dịch, đồng thời các hoạt động của ngân hàng như quản lý rủi ro, nguồn vốn, phát triển sản phẩm, marketing, quản lý bán hàng… cũng được số hóa.
Theo Skinner (2014), ngân hàng số là hình thức ngân hàng thực hiện số hóa tất cả các dịch vụ và hoạt động truyền thống. Nói cách khác, các dịch vụ truyền thống như rút tiền, chuyển tiền, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi không kỳ hạn, tiết kiệm và quản lý tài khoản… tất cả được số hóa và tích hợp vào các kênh giao dịch điện tử. Những dịch vụ này có thể được truy cập thông qua các trang web hoặc thiết bị di động. Khách hàng chỉ cần có kết nối Internet là có thể quản lý hoặc thực thi giao dịch của họ.
Như vậy, tất cả những gì khách hàng có thể làm ở các chi nhánh ngân hàng bình thường được số hóa và tích hợp vào một ứng dụng ngân hàng số duy nhất. Theo Ngân hàng nhà nước Việt Nam (Quyết định số 488/QĐ-NHNN ngày 27/3/2017 của Thống đốc NHNN về Kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin của các Tổ chức tín dụng giai đoạn 2017-2020) thì “Ngân hàng số là mô hình ngân hàng hoạt động dựa trên nền tảng quy trình công nghệ để cung cấp toàn bộ các dịch vụ cho khách hàng thông qua các thiết bị số kết nối trên môi trường mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc chi nhánh tự phục vụ. Các dịch vụ ngân hàng điện tử (bao gồm các dịch vụ Internet Banking, SMS Banking, Mobile 11 Banking) chỉ là kênh cung cấp dịch vụ cho khách hàng dựa trên nền tảng quy trình nghiệp vụ xử lý hiện có của ngân hàng”. Theo Kotler (2012) thì “Dịch vụ là hoạt động hay lợi ích cung ứng nhằm trao đổi, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu.
Việc thực hiện dịch vụ có thể gắn liền hoặc không gắn liền với sản phẩm vật chất”. Dịch vụ ngân hàng là toàn bộ các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng, gồm các nghiệp vụ tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối… nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng vì mục tiêu lợi nhuận. Tổng hợp các quan điểm về ngân hàng số và dịch vụ, quan điểm của tác giả về dịch vụ ngân hàng số cung cấp đến khách hàng được sử dụng trong Luận văn như sau: Dịch vụ Ngân hàng số là là các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng được triển khai trên nền tảng quy trình công nghệ để cung cấp toàn bộ các dịch vụ cho khách hàng thông qua các thiết bị số kết nối trên môi trường internet, mạng viễn thông di động hoặc chi nhánh tự phục vụ. Dịch vụ ngân hàng số và dịch vụ ngân hàng điện tử của NHTM có những điểm khác biệt với nhau.
Trong khi Ngân hàng điện tử là một dịch vụ bổ sung trên nền tảng ngân hàng truyền thống với các dịch vụ như Internet Banking, Mobile Banking. thì dịch vụ ngân hàng số (Digital Banking) là một mô hình ngân hàng khác hoàn toàn với ngân hàng truyền thống. Ngân hàng số cung cấp đầy đủ các sản phẩm, dịch vụ với các quy trình, thủ tục được số hoá và giảm thiểu tối đa. Dịch vụ ngân hàng điện tử chỉ là một phần trong dịch vụ ngân hàng số, tập trung vào các kênh phân phối điện tử như Internet Banking, Mobile Banking.
Nếu như ngân hàng điện tử hiện nay chỉ tập trung chủ yếu hỗ trợ khách hàng thực hiện bước sử dụng dịch vụ, các bước còn lại từ khâu đăng ký sử dụng, xác thực khách hàng, đến khâu giải đáp, hỗ trợ khách hàng…đều phải thực hiện tại quầy giao dịch, thì dịch vụ ngân hàng số lại quan tâm đến tất cả các bước trong lộ trình của khách hàng nhằm đảm bảo chất lượng trải nghiệm của khách hàng đồng nhất trên các kênh khác nhau. Dịch vụ ngân hàng số phải đảm bảo cung cấp thông tin của khách hàng đầy đủ trên tất cả các kênh, thông tin được chuyển tiếp dễ dàng giữa các kênh, nâng 12 cao năng suất lao động. Khách hàng tiếp xúc với ngân hàng tại kênh nào cũng có cảm giác là được gặp gỡ một người duy nhất. Nếu khách hàng phàn nàn về một sản phẩm dự kiến sử dụng thông qua kênh Contact Center mà chi nhánh không biết lại tiếp tục giới thiệu cho khách hàng khi khách hàng đến quầy sẽ ảnh hưởng xấu đến trải nghiệm khách hàng, đây là vấn đề mà dịch vụ ngân hàng số phải xử lý.
Các kênh tiếp xúc với khách hàng phải đảm bảo tính thông suốt, thông tin được truyền tải đầy đủ và kịp thời. Như vậy, dịch vụ ngân hàng điện tử chỉ là “một phần”, không làm ảnh hưởng toàn bộ cấu trúc của ngân hàng mà chỉ mang tính bổ sung thêm trên nền tảng hiện tại. Trong khi đó, dịch vụ ngân hàng số là các dịch vụ ngân hàng hoạt động dựa trên nền tảng công nghệ để trao đổi thông tin và thực hiện các giao dịch giữa ngân hàng với khách hàng. Quá trình này được diễn ra thông qua các thiết bị số kết nối với các phần mềm máy tính thông qua môi trường mạng Internet, khách hàng không phải đến ngân hàng để thực hiện giao dịch và ngược lại phía ngân hàng cũng không phải gặp khách hàng để hoàn thiện các giao dịch (ký chứng từ, hoàn thiện hồ sơ…).
Đặc điểm và vai trò của dịch vụ ngân hàng số 1. Đặc điểm dịch vụ ngân hàng số Ngân hàng số có các đặc điểm cụ thể như sau: Thứ nhất, có hàm lượng công nghệ cao, phát triển dựa trên nền tảng công nghệ thông tin (CNTT) hiện đại CNTT là một yếu tố cốt lõi tạo nên ngân hàng số, không có CNTT hiện đại thì không thể có dịch vụ ngân hàng số. Dịch vụ ngân hàng số chỉ ra đời khi nền kinh tế đã đạt được một trình độ nhất định về ứng dụng CNTT hiện đại. Quá trình cung cấp và tiêu dùng dịch vụ ngân hàng số phải được thực hiện trên cơ sở hạ tầng CNTT.
Trước thay đổi nhu cầu của khách hàng ngày càng nhanh cùng với sự áp lực cạnh tranh giữa các ngân hàng và các tổ chức tín dụng, các NHTM buộc phải ứng dụng CNTT hiện đại vào quá trình kinh doanh và phát triển. Qua đó, các NHTM đã cho ra đời nhiều phương thức cung ứng dịch vụ mới trong đó nối bật nhất hiện nay dịch vụ ngân hàng số. Theo 13 đó, tất cả các dịch vụ ngân hàng truyền thống sẽ được chuyển đổi để phân phối trên các kênh mới như Internet, điện thoại, mạng không dây. Thứ hai, nhanh chóng, thuận tiện, an toàn Ứng dụng Ngân hàng số có thể giúp khách hàng có thể liên lạc với Ngân hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện để thực hiện một số nghiệp vụ Ngân hàng tại bất kỳ thời điểm nào (24/7) và ở bất cứ nơi đâu.
Lợi ích này đã thu hẹp khoảng cách không gian, tiết kiệm công sức, thời gian và chi phí của khách hàng. Đây là lợi ích mà các giao dịch kiểu Ngân hàng truyền thống khó có thể đạt được với tốc độ nhanh, chính xác so với ngân hàng số. Khách hàng có thể truy cập và quản lý tất cả tài khoản ngân hàng chỉ trong một trang web hoặc ứng dụng trên điện thoại. Các website/ứng dụng của dịch vụ ngân hàng số cung cấp cho khách hàng thêm các dịch vụ khác như quản lý tài chính cá nhân, báo giá chứng khoán, thông báo lãi suất, quản lý danh mục đầu tư, chuyển tiền từ thiện, tặng quà có thông tin thiệp, ủng hộ các quỹ… Với các tiêu chuẩn đã được chuẩn hóa, khách hàng được phục vụ một cách chính xác thay vì phải tùy thuộc vào thái độ phục vụ khác nhau của nhân viên ngân hàng.
Ngân hàng số sẽ tăng độ an toàn trước khi giao dịch cho khách hàng. Khác với phương thức giao dịch truyền thống, khách hàng có thể phải mang một lượng tiền mặt nhất định đến quầy giao dịch. Nếu số tiền này lớn, việc vận chuyển trên đường có thể đối mặt với những rủi ro; thêm vào đó, quá trình kiểm đếm tiền mặt tại quầy cũng có thể phát sinh lỗi, dẫn đến những tổn thất nhất định đối với khách hàng. Thì khách hàng có thể giao dịch online ở bất cứ đâu không phải mất chi phí đi lại, không phải trả chi phí phục vụ cho ngân hàng vừa tiết kiệm vừa an toàn đặc biệt là sử dụng nhận dạng qua chứng minh nhân dân/căn cước công dân, công nghệ định danh khách hàng.
Thứ ba, mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh, hỗ trợ ngân hàng phát triển Ngân hàng số là một giải pháp của NHTM để mở rộng phạm vi hoạt động không chỉ phạm vi lãnh thổ quốc gia mà còn cả mọi nơi trên thế giới. Ngân hàng số 14 với công cụ chủ yếu là Internet và thiết bị điện tử có thể cung cấp dịch vụ ngân hàng ở bất cứ nơi đâu trên thế giới tại bất cứ thời điểm nào. Điều này giúp NHTM thực hiện chiến lược “Toàn cầu hóa” mà không cần mở thêm chi nhánh ở trong nước cũng như ở nước ngoài. Đồng thời, một mặt dịch vụ ngân hàng số đáp ứng kịp thời các nhu cầu mới của khách hàng với chất lượng dịch vụ cao, mặt khác giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí, vì không cần giao dịch trực tiếp với khách hàng, giảm bớt những công đoạn giống nhau phải lặp đi lặp lại trong một giao dịch.
Giúp ngân hàng tăng tốc độ giao dịch, tăng năng suất lao động bởi ngân hàng số giúp giảm thiểu các thủ tục hành chính và vận hành; cắt giảm được công việc giấy tờ, tăng tốc độ giao dịch.