CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử Dịch vụ ngân hàng điện tử (NHĐT) hiểu theo nghĩa trực quan nhất là sự kết hợp của hoạt động ngân hàng với phương tiện điện tử. Đây là kết quả tất yếu của quá trình phát triển công nghệ thông tin (CNTT) ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng (Lưu Thanh Thảo, 2008) Có quan niệm cho rằng dịch vụ ngân hàng điện tử là dịch vụ của ngân hàng cho phép khách hàng có khả năng truy nhập từ xa nhằm: thu thập thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên các tài khoản lưu ký tại ngân hàng, và đăng ký sử dụng các dịch vụ mới (Trương Đức Bảo, 2003).
“Ngân hàng điện tử là một dạng của thương mại điện tử ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Đây chính là sự kết hợp giữa một số dịch vụ ngân hàng truyền thống với CNTT và điện tử viễn thông. Khi có nhu cầu giao dịch, khách hàng không nhất thiết phải đến ngân hàng mà vẫn phải thực hiện một cách nhanh chóng qua các kênh phân phối điện tử“ (Trần Thị Thu Hiền, 2013, trang 10). Theo Luật giao dịch điện tử số 51/2005/QH11 của Quốc Hội ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2005 có đề cập đến khái niệm giao dịch điện tử và phương tiện điện tử: Điều 4: Giao dịch điện tử là giao dịch được thực hiện bằng phương tiện điện tử.
Phương tiện điện tử là phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự. Theo quyết định số 35/2006/QĐ-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam ban hành ngày 31 tháng 07 năm 2006: Hoạt động ngân hàng điện tử là hoạt động ngân hàng được thực hiện qua các kênh phân phối điện tử. Kênh phân 8 phối điện tử là hệ thống các phương tiện điện tử và quy trình tự động xử lý dịch vụ được các tổ chức tín dụng sử dụng để giao tiếp với khách hàng và cung ứng các sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho khách hàng. Dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm tất cả các dạng của giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng (cá nhân hoặc tổ chức) dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa nhằm cung cấp sản phẩm dịch vụ ngân hàng.
Như vậy, qua các khái niệm đã nêu ở trên có thể hiểu dịch vụ ngân hàng điện tử là một dạng của thương mại điện tử ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, cho phép khách hàng tìm hiểu thông tin và thực hiện một số giao dịch ngân hàng thông qua phương tiện điện tử mà không cần phải đến trực tiếp ngân hàng. Đặc điểm dịch vụ ngân hàng điện tử Nhanh chóng, thuận tiện Ngân hàng điện tử giúp khách hàng liên lạc với ngân hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện để thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng ở bất kỳ thời điểm nào và ở bất cứ nơi đâu (24 giờ mỗi ngày, bảy ngày một tuần). Người sử dụng có thể giao dịch với ngân hàng bằng những thao tác đơn giản. Với dịch vụ Internet, khách hàng có thể truy vấn thông tin người thụ hưởng, nội dung chuyển tiền, số tiền giao dịch, số dư., khách hàng cũng có thể thực hiện các giao dịch chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, hàng hóa.mà không cần phải mất nhiều thời gian như kênh giao dịch truyền thống trước đây.
Đối với những khách hàng có ít thời gian đi đến Ngân hàng để trực tiếp giao dịch, các khách hàng nhỏ và vừa, khách hàng cá nhân có số lượng giao dịch không nhiều, số tiền cho mỗi lần giao dịch là không lớn, thì NHĐT là một giải pháp nhằm tiết kiệm thời gian cho khách hàng Góp phần tăng doanh thu cho ngân hàng: Thông qua dịch vụ NHĐT, khách hàng có thể giao dịch mọi lúc mọi nơi không phụ thuộc vào giờ làm việc truyền thống của ngân hàng. Hơn nữa, việc thanh toán chuyển tiền sẽ dễ dàng hơn không cần phải tốn các chi phí kiểm đếm tiền mặt đi kèm với các rủi ro như mất cắp, nhầm lẫn, rủi ro tiền giả. Khách hàng thực hiện giao dịch thông qua ngân hàng trực tuyến 9 mà không phải mất thời gian đi đến gặp nhân viên ngân hàng, tiết kiệm được chi phí đi lại. Chính những lợi ích trên mang lại cho khách hàng sẽ giúp cho ngân hàng tăng thu nhập nhờ tần suất giao dịch không ngừng của khách hàng.
Vốn đầu tư lớn Để xây dựng một hệ thống ngân hàng điện tử thành công, ngân hàng phải bỏ ra một số vốn đầu tư ban đầu khá lớn để có được công nghệ hiện đại và hoạt động một cách an toàn, đi kèm theo đó còn có các chi phí bảo trì, chi phí sửa chữa, chi phí dự phòng, chi phí cải thiện, đổi mới công nghệ, v.Ngoài ra ngân hàng bỏ ra khoản chi phí để đào tạo một đội ngũ nhân viên CNTT, cán bộ kỹ thuật chuyên nghiệp. Yêu cầu cao về bảo mật Bảo mật thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc sử dụng ngân hàng điện tử của khách hàng, đồng thời nó mang lại niềm tin cho khách hàng khi tham gia các hoạt động giao dịch trên mạng. Việc sử dụng hệ thống thanh toán tiền tự động thường gặp những rủi ro như rò rỉ thông tin cá nhân, đánh cắp mật mã, v.Vì vậy việc xây dựng một hệ thống CNTT yêu cầu cao về tính bảo mật là trọng tâm hàng đầu của các ngân hàng Khác với kênh giao dịch truyền thống, khách hàng thực hiện các giao dịch thông qua mạng điện tử, do vậy khách hàng được ngân hàng tư vấn cách sử dụng, bên cạnh khách hàng còn phải được tư vấn và tuân thủ theo các quy định bảo mật của ngân hàng 1. Vai trò của dịch vụ ngân hàng điện tử 1.
Đối với nền kinh tế Đối với nền kinh tế, dịch vụ ngân hàng điện tử giúp tăng qúa trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa. Dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép khách hàng giảm lượng giao dịch tiền mặt, giúp cho quá trình thanh toán nhanh chóng hơn, thuận tiện hơn. Như vậy, các dịch vụ thanh toán trực tuyến giúp thúc đẩy vòng quay của đồng vốn, luân chuyển vốn đến những nơi cần đến một cách tốt hơn, làm tăng hiệu quả của 10 quá trình sử dụng vốn. Qua đó đáp ứng được các nhu cầu về vốn trong nền kinh tế một cách hiệu quả đối với các thành viên.
Thông qua các dịch vụ ngân hàng điện tử, các lệnh chi trả, nhờ thu của khách hàng được thực hiện một cách nhanh chóng, tạo hiệu quả cho quá trình thương mại. Đẩy nhanh tốc độ chu chuyển hàng - tiền - hàng, tiền – hàng - tiền, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp hiện đại hóa hệ thống thanh toán. Chi phí giao dịch được giảm bớt đáng kể và tính an toàn được đảm bảo hơn, việc thanh toán trở nên thuận tiện hơn nhiều.
Đối với ngân hàng thương mại Dịch vụ ngân hàng điện tử đóng vai trò quan trọng trong các ngân hàng thương mại (NHTM). Hiện nay phần lớn các NHTM Việt Nam hoạt động chủ yếu dựa trên các nghiệp vụ tín dụng là chính. Vì vậy việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử làm cho danh mục dịch vụ của ngân hàng trở nên đa dạng, thu hút được nhiều khách hàng, đem lại cho ngân hàng một khoản thu lớn từ chi phí dịch vụ và hoa hồng. Thông qua những dịch vụ mới, những kênh phân phối mới, ngân hàng có thể mở rộng đối tượng khách hàng, phát triển thị phần, giảm chi phí, thu hút nguồn vốn huy động từ tiền gửi thanh toán của khách hàng, tăng thêm lợi nhuận của ngân hàng.
Từ đó dịch vụ ngân hàng điện tử góp phần tăng khả năng cạnh tranh giữa các NHTM trên thị trường. Ứng dụng và phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử giúp cho các ngân hàng luôn tự đổi mới, hòa nhập và phát triển không chỉ ở thị trường trong nước mà còn hướng tới thị trường nước ngoài. Ngân hàng phát triển tốt dịch vụ NHĐT được đánh giá là ngân hàng có trình độ công nghệ cao, do đó tạo dựng được uy tín cao hơn. Đồng thời ngân hàng có thể chủ động trước những thay đổi của thị trường qua đó thực hiện tốt chiến lược toàn cầu hóa và xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu lớn.
11 Ngân hàng điện tử là hình thức mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh. Ngân hàng điện tử là một giải pháp của NHTM để nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh của NHTM, giúp ngân hàng tạo và duy trì một hệ thống khách hàng rộng rãi và bền vững 1. Đối với khách hàng Dịch vụ ngân hàng điện tử cung cấp cho khách hàng nhiều tiện ích. Ưu điểm lớn nhất của dịch vụ NHĐT dành cho khách hàng chính là sự tiện nghi và luôn sẵn sàng của dịch vụ.
Khách hàng có thể thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng tại bất kỳ thời điểm nào và ở bất cứ nơi đâu. Các khách hàng nhỏ và vừa, khách hàng cá nhân có số lượng giao dịch với ngân hàng không nhiều, số tiền mỗi lần giao dịch không lớn thì dịch vụ NHĐT giúp khách hàng thuận tiện hơn. Đây là lợi ích mà các giao dịch kiểu ngân hàng truyền thống khó có thể đạt được với tốc độ nhanh, chính xác so với dịch vụ NHĐT. Dịch vụ NHĐT với công nghệ hiện đại đã giúp khách hàng tiết kiệm được thời gian và giảm chi phí dịch vụ.
Khách hàng có thể giao dịch mà không cần đến ngân hàng nên tiết kiệm được chi phí đi lại. Đối với doanh nghiệp, việc trả lương cho nhân viên qua chuyển khoản giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí đi lại khi đến trực tiếp ngân hàng giao dịch. Dịch vụ ngân hàng điện tử cũng giúp khách hàng tiếp cận thông tin nhanh chóng đặc biệt là thông tin về tài khoản. Điều này có ý nghĩa đối với các khách hàng doanh nghiệp lớn có nhiều tài khoản khác nhau.
Khách hàng có thể dễ dàng kiểm tra số dư trên tất cả tài khoản. Chính tiện ích từ công nghệ ứng dụng, từ nhà cung cấp dịch vụ mạng, dịch vụ Internet đã thu hút và giữ khách hàng sử dụng, quan hệ giao dịch với ngân hàng. Từ đó khách hàng trở thành khách hàng truyền thống của ngân hàng.