Chương 1. Cơ sở luận lý luận về phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử của ngân hàng thương mại. Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh tỉnh Hà Nam. Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam chi nhánh tỉnh Hà Nam.
CƠ SỞ LUẬN LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát chung về dịch vụ ngân hàng điện tử của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử - Khái niệm về dịch vụ ngân hàng Ngân hàng thương mại là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt trong nền kinh tế, NHTM đóng vai trò là một trung gian tài chính có chức năng phân phối nguồn lực tài chính từ nơi thừa sang nơi thiếu, ngân hàng thương mại được xem như là mạch máu lưu thông tiền tệ trong nền kinh tế của một quốc gia. Ngoài việc thực hiện chức năng chính của mình thì hệ thống NHTM còn phải đáp ứng được nhu cầu của khách hàng có liên quan đến hoạt động của ngân hàng.
Đó chính là việc cung ứng dịch vụ ngân hàng. Theo Nguyễn Văn Tiến (2012), đã chỉ ra: “Dịch vụ ngân hàng không chỉ cung cấp dịch vụ để các ngân hàng hưởng các khoản phí, hoa hồng, làm tăng doanh thu “lợi nhuận cho ngân hàng, mà dịch vụ ngân hàng cũng có tác động hỗ trợ cho hoạt động chính của ngân hàng đó là hoạt động tín dụng”. Theo Nguyễn Đăng Dờn (2013), “Dịch vụ ngân hàng là các dịch vụ mà chỉ có những ngân hàng với những ưu thế của nó mới có thể thực hiện một cách trọn vẹn và đầy đủ. Dịch vụ ngân hàng thương mại bao gồm các dịch vụ sau: Dịch vụ ngân quỹ và chuyển tiền trong nước; Dịch vụ kiều hối và chuyển tiền nhanh quốc tế; Dịch vụ ủy thác (bảo quản, thu hộ, chi hộ, mua bán hộ…); Dịch vụ tư vấn đầu tư, cung cấp thông tin và Dịch vụ ngân hàng điện tử (E-banking)”.
- Khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử Trên thế giới có rất nhiều thuật ngữ khác nhau dùng để mô tả dịch vụ NHĐT như: E-Banking, Internet Banking, Online Bank…. Để sử dụng được dịch vụ NHĐT người sử dụng phải làm một thủ tục đăng ký dịch vụ với ngân hàng cung ứng dịch vụ để được cấp một tên truy cập và mật khẩu, người sử dụng sẽ sử dụng 11 tên truy cập và mật khẩu này mỗi khi thực hiện giao dịch với ngân hàng. Ngoài ra, dịch vụ NHĐT được xem như là một kênh phân phối hiện đại mang lại hiệu quả cao cho các NHTM. Theo Timewell và cộng sự (1999) thì “Dịch vụ NHĐT là một hệ thống phần mềm vi tính cho phép khách hàng tìm hiểu hay mua dịch vụ ngân hàng thông qua việc nối mạng máy vi tính của mình với ngân hàng”.
Theo Trương Đức Bảo (2003) thì “Dịch vụ NHĐT là dịch vụ cho phép khách hàng có khả năng truy nhập từ xa nhằm: thu thập thông tin; thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên các tài khoản lưu ký tại ngân hàng, và đăng ký sử dụng các dịch vụ mới”. Theo Nguyễn Văn Tiến (2012) thì “Dịch vụ ngân hàng trên Internet (Internet Banking) là các dịch vụ ngân hàng và dịch vụ trung gian thanh toán được phân phối từ xa thông qua mạng Internet.” Như vậy, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, có thể hiểu: Dịch vụ ngân hàng điện tử là kênh phân phối từ xa các dịch vụ ngân hàng, với máy tính kết nối Internet, khách hàng có thể thực hiện các dịch vụ của ngân hàng mọi lúc, mọi nơi. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng điện tử Dịch vụ NHĐT trước hết là dịch vụ ngân hàng vì vậy nó có tất cả các đặc điểm của dịch vụ ngân hàng. Ngoài các đặc điểm chung nêu trên, dịch vụ NHĐT còn có một số đặc điểm riêng đó là: - Có hàm lượng công nghệ cao, phát triển dựa trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại.
Như đã giới thiệu, Dịch vụ NHĐT chỉ ra đời là tất yếu của sự phát triển nhanh chóng cuộc cách mạng 4.0, sự quan tâm đầu tư, ứng dụng CNTT, công nghệ mới, công nghệ cao của NHTM. Quá trình cung cấp và tiêu dùng dịch vụ NHĐT phải được thực hiện trên cơ sở hạ tầng CNTT. Trước áp lực cạnh tranh gia tăng cùng với sự thay đổi nhu cầu của khách hàng, các NHTM buộc phải ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Qua đó, các NHTM đã cho ra đời phương thức cung ứng dịch vụ mới đó là dịch vụ 12 NHĐT.
Theo đó, các dịch vụ ngân hàng truyền thống được phân phối trên các kênh phân phối mới như Internet, điện thoại, mạng không dây. - Nhanh chóng, thuận tiện. Ngân hàng điện tử có thể giúp khách hàng giao dịch với Ngân hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện để thực hiện một số nghiệp vụ Ngân hàng tại bất k thời điểm nào (24/7: 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày một tuần) và ở bất cứ nơi đâu. Tiện ích này đã thu hẹp khoảng cách không gian, thời gian, tiết kiệm công sức và chi phí của khách hàng.
Đây là lợi ích mà các giao dịch kiểu Ngân hàng truyền thống khó có thể đạt được. - Cung cấp dịch vụ trọn gói. Điểm đặc biệt của NHĐT là có thể cung cấp dịch vụ trọn gói. Theo đó các ngân hàng có thể liên kết với công ty Bảo hiểm, công ty Chứng khoán, công ty Tài chính, các tổ chức, đơn vị cung cấp dịch vụ, khu vực hành chính công,… để đưa ra các sản phẩm tiện ích đồng bộ nhằm đáp ứng cơ bản nhu cầu của một khách hàng hoặc một nhóm khách hàng về các dịch vụ liên quan tới ngân hàng, bảo hiểm, đầu tư, chứng khoán.
Các loại hình dịch vụ ngân hàng điện tử Theo Nguyễn Minh Kiều (2013) thì dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm: Internet Banking; Mobile Banking; Home Banking; Kios ngân hàng; Các dịch vụ ngân hàng điện tử khác. - Internet Banking Internet Banking là dịch vụ cung cấp tự động các thông tin sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua đường truyền Internet. Đây là một kênh phân phối rộng các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng tới khách hàng ở bất cứ nơi đâu và bất cứ thời gian nào. Với máy tính kết nối Internet, khách hàng có thể truy cập vào website của NH để cập nhật thông tin liên quan chính sách, điều khoản các dịch vụ.
Đồng thời thông qua tên đăng nhập và mật khẩu để truy cập vào phần mềm liên kết với ngân hàng, qua đó khách hàng có thể thực hiện một số giao dịch sau: + Vấn tin tài khoản, kiểm tra lịch sử giao dịch; 13 + Tra cứu thông tin ngân hàng như lãi suất, tỷ giá, thông tin về chương trình khuyến mại.; + Thanh toán hóa đơn tài chính: tiền điện, nước, tiền điện thoại.; + Chuyển tiền cho tài khoản khác. - Mobile Banking Đối với dịch vụ Mobile Banking, khách hàng được thiết lập tài khoản đăng nhập trên phần mềm thiết kế sẵn của ngân hàng mà khách hàng có thể tự cài đặt trên điện thoại. Hiện nay, dịch vụ Mobile Banking được cung cấp nhiều tính năng cho phép khách hàng dễ dàng thực hiện các giao dịch tài chính, phi tài chính. - Hệ thống Home Banking Đây là dịch vụ ngân hàng cung cấp kết nối tại nhà với nhiều tiện ích thông qua đường truyền Internet để kết nối tới cổng thông tin của ngân hàng.
Khách hàng có thể tiết kiệm thời gian và chi phí mà vẫn thực hiện được các giao dịch cần thiết. Tuy nhiên, dịch vụ này hiện nay gần như được thay thế bởi các sản phẩm ngân hàng điện tử thông minh hơn, hiện đại hơn và nó dần được gọi bằng các tên khác như dịch vụ Internet Banking, Mobile Banking. nhưng về bản chất, các dịch vụ vẫn giống nhau về cách liên kết giữa ngân hàng với thiết bị kết nối của khách hàng, chỉ là tính năng thay đổi, cách thức sử dụng thay đổi. - Kios ngân hàng Là sự phát triển của dịch vụ ngân hàng hướng tới việc phục vụ khách hàng với chất lượng cao nhất và thuận tiện nhất.
Trên đường phố sẽ đặt các “Trạm làm việc” với đường kết nối Internet tốc độ cao, khi khách hàng cần thực hiện giao dịch hoặc yêu cầu dịch vụ, họ chỉ cần truy cập, cung cấp số chứng nhận cá nhân và mật khẩu để sử dụng dịch vụ của hệ thống ngân hàng phục vụ mình. - Các dịch vụ ngân hàng điện tử khác Ngoài các sản phẩm truyền thống, các tổ chức ngân hàng thương mại cũng đang tích cực mở rộng các kênh thanh toán trực tuyến liên kết với các cơ quan để đáp ứng nhu cầu chi trả của khách hàng như: Thanh toán hóa đơn trực tuyến tiền điện, tiền nước, điện thoại, tiền truyền hình cáp, học phí, nộp thuế điện tử, ví điện 14 tử., đây là một trong xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt mà các nền kinh tế đang hướng đến. Với giải pháp thanh toán trực tuyến, khách hàng chỉ cần tới ngân hàng mở tài khoản và đăng ký trích nợ tự động là có thể thanh toán tiền mà không phải tới địa điểm thu tiền của nhà cung cấp nộp tiền. Ngoài ra, các đơn vị thu tiền cũng sẽ liên kết với ngân hàng, để có thể thanh toán các dịch vụ đối với nhà cung cấp.
Một số sản phẩm yêu cầu phần mềm riêng biệt, nhưng cũng có sản phẩm được tích hợp trên các dịch vụ Internet hay Mobile Banking để khách hàng có thể chủ động thanh toán. Lợi ích và rủi ro của dịch vụ Ngân hàng điện tử 1. Lợi ích - Đối với nền kinh tế Ngân hàng điện tử giúp cho việc sử dụng vốn của nền kinh tế hiệu quả hơn. Với nhiều kênh thanh toán nên dịch vụ này giúp cho quá trình lưu thông tiền tệ được thông suốt, lượng vốn sẽ được điều tiết phù hợp từ nơi thừa vốn về nơi thiếu vốn.
Ngân hàng điện tử góp phần giảm lượng tiền mặt trong lưu thông, giảm chi phí lưu thông tiền mặt trong xã hội, ổn định được giá cả, gián tiếp giúp kiểm soát lạm phát. - Đối với khách hàng Qua việc nắm bắt các thông tin về tình hình tài chính của mình hiện tại qua dịch vụ thông tin tài khoản, khách hàng dễ dàng quản lý được tài chính của mình và có những sách lược sử dụng vốn hiệu quả. Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp cho khách hàng xử lý các giao dịch của mình một cách nhanh nhất vào bất cứ thời điểm, bất cứ nơi đâu.