I. Tính cấp thiết của phát triển dịch vụ môi trường
Môi trường hiện nay đang là một vấn đề sống còn của mọi quốc gia, mọi dân tộc, dù là quốc gia phát triển hay quốc gia đang phát triển. Sự ô nhiễm, suy thoái và những sự cố môi trường diễn ra ngày càng ở mức độ cao đang đặt con người trước những nguy cơ, hiểm họa của thiên nhiên. Đặc biệt tại Việt Nam, nơi mà nhu cầu cuộc sống hàng ngày và nhu cầu phát triển kinh tế xã hội đang xung đột với sự cần thiết phải bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Bảo vệ môi trường đã trở thành một trong những chính sách quan trọng hàng đầu của các quốc gia. Nhà nước đang tác động tích cực đến ý thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong xã hội nhằm bảo vệ các yếu tố của môi trường. Một trong những biện pháp quan trọng hàng đầu là pháp luật về môi trường. Sự gia tăng chất thải hiện nay đang là vấn đề nghiêm trọng mà các quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt. Việt Nam có mật độ dân số cao, tỷ lệ đô thị hóa tăng nhanh, dẫn đến gia tăng nhu cầu sản xuất tiêu dùng và chất thải. Do đó, nhu cầu về xử lý chất thải và cải thiện chất lượng môi trường ngày càng cao, đòi hỏi cần có những bước phát triển mới trong lĩnh vực dịch vụ môi trường.
II. Thực trạng pháp luật về phát triển dịch vụ môi trường
Ngành dịch vụ môi trường đã được luật hóa trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 và tiếp tục được ghi nhận trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2014. Tuy nhiên, năng lực cung ứng dịch vụ môi trường và chất lượng dịch vụ còn thấp. Khu vực tư nhân tham gia chưa nhiều, chỉ mới phát triển ở các thành phố lớn. Các hoạt động làm sạch, khôi phục môi trường và bảo vệ tài nguyên trước đây được xem là dịch vụ công do Chính phủ cung cấp. Hiện nay, do gánh nặng ngân sách ngày càng lớn, các Chính phủ đã tìm cách xã hội hóa lĩnh vực dịch vụ môi trường. Điều này đòi hỏi pháp luật phải có sự điều chỉnh để phát triển dịch vụ này theo đúng hướng mà Nhà nước mong muốn. Các cam kết quốc tế mà Việt Nam đang thực hiện cũng yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý để tạo điều kiện cho các đối tác nước ngoài đầu tư vào lĩnh vực này.
III. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận án nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về pháp luật phát triển dịch vụ môi trường. Luận án sẽ chỉ ra thực trạng của pháp luật về phát triển dịch vụ môi trường của Việt Nam trong thời gian qua và nguyên nhân của những thực trạng này. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm phân tích và làm rõ các vấn đề lý luận, tổng hợp và nghiên cứu các quy định pháp luật có liên quan đến phát triển dịch vụ môi trường của một số nước trên thế giới, từ đó gợi mở một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Đồng thời, luận án cũng sẽ đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách, pháp luật về phát triển dịch vụ môi trường ở Việt Nam trong thời gian tới.
IV. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Luận án là công trình khoa học pháp lý nghiên cứu toàn diện về pháp luật phát triển dịch vụ môi trường ở Việt Nam. Những kết luận và đề xuất, kiến nghị mà luận án nêu ra có cơ sở khoa học và thực tiễn đối với các cơ quan lập pháp và hành pháp trong việc xây dựng và thực thi pháp luật về phát triển dịch vụ môi trường. Kết quả nghiên cứu có thể được dùng cho việc nghiên cứu, giảng dạy tại các viện, trường đào tạo chuyên ngành luật hoặc làm tài liệu nghiên cứu cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu tìm hiểu. Việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng cạnh tranh bình đẳng, minh bạch giữa các loại hình doanh nghiệp là rất cần thiết để phát triển dịch vụ môi trường một cách bền vững.
