CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ E-MOBILE BANKING TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ E-Mobile Banking 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của dịch vụ E-Mobile Banking trong ngân hàng thương mại 1.
Một số khái niệm * Ngân hàng thương mại Hiện nay, có nhiều khái niệm về ngân hàng thương mại (NHTM). Ở Mỹ khái niệm, “NHTM là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính”. Đạo luật ngân hàng của Pháp (năm 1941) định nghĩa: "Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính". Ở Việt Nam, theo Nghị định số 59/2009/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động NHTM thì “Ngân hàng thương mại là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật Các Tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật”.
Từ những nhận định trên cho thấy, NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản, đó là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội. * Dịch vụ E-Mobile Banking Ngày nay, dưới sự phát triển của khoa học công nghệ đã tác động đến mọi khía cạnh của tất cả hoạt động kinh tế - xã hội, đời sống, đã làm thay đổi nhận thức và hướng kinh doanh nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau, trong đó có lĩnh vực tài chính ngân hàng. Những thuật ngữ về ngân hàng điện tử, ngân hàng số, giao dịch trực tuyến,.
đã bắt đầu trở thành xu thế tất yếu phát triển và cạnh tranh của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Ngân hàng điện tử (Electronic Banking) là loại hình dịch vụ ngân hàng giúp 10 khách hàng có thể thực hiện các giao dịch về dịch vụ tài chính ngân hàng nhưng không phải đến trụ sở ngân hàng mà thực hiện thông qua các thiết bị điện tử. Các giao dịch của ngân hàng điện tử dựa trên việc xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa, tự động xử lý giao dịch giữa khách hàng và các tổ chức tín dụng. Ngân hàng điện tử là một phương thức cung cấp sản phẩm thông qua các thiết bị điện tử.
Xét theo công nghệ sử dụng, ngân hàng điện tử bao gồm các hình thái chủ yếu sau như Mobile Banking, E-Mobile Banking, máy ATM, Telephone Banking, Home Banking, Kiosk Banking, TV Banking,. Mobile Banking là một dịch vụ ngân hàng hiện đại, được cung cấp bởi ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính khác cho phép khách hàng có thể tiến hành giao dịch tài chính từ xa bằng cách sử dụng những thiết bị di động. Phương thức này nhằm giải quyết các nhu cầu thanh toán giao dịch có giá trị nhỏ hoặc những dịch vụ tự động (Trần Văn Hòe, 2015) Mobile Banking là một dịch vụ ngân hàng trực tuyến thông qua ứng dụng của ngân hàng trên điện thoại thông minh. Theo đó, khách hàng chỉ cần cài đặt ứng dụng của ngân hàng về điện thoại của cá nhân để sử dụng được các dịch vụ này.
Dịch vụ Mobile Banking gồm 2 sản phẩm: Mobile App và Mobile Web. Mobile App là dịch vụ ngân hàng qua ứng dụng cài trên điện thoại di động, được cài đặt trên dòng điện thoại chạy hệ điều hành IOS và Android. Mobile Web là dịch vụ ngân hàng qua trình duyệt Internet trên điện thoại di động, không yêu cầu dòng máy hay hệ điều hành, chỉ cần điện thoại có kết nối Internet. - Phát triển dịch vụ Mobile Banking: là sự tăng lên về số lượng và/hoặc nâng cao chất lượng, sự tiến bộ của dịch vụ để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.
Với quan điểm này, phát triển dịch vụ Mobile Banking được tiếp cận từ 2 khía cạnh: + Phát triển dịch vụ Mobile Banking theo chiều rộng là việc tăng quy mô, số lượng các dịch vụ Mobile Banking thông qua mở thêm dịch vụ Mobile Banking mới, gắn liền với việc đa dạng hóa các loại hình dịch vụ Mobile Banking của ngân hàng thương mại. + Phát triển dịch vụ Mobile Banking theo chiều sâu là hoàn thiện dịch vụ Mobile Banking đã có, gắn liền với việc nâng cao chất lượng dịch vụ mà dịch vụ 11 Mobile Banking có thể mang lại cho khách hàng. Qua dịch vụ Mobile Banking, các giao dịch tài chính được xử lý nhanh chóng và an toàn, tiết kiệm thời gian đi lại và chờ đợi tại bàn quầy. Đặc biệt, khách hàng có thể kết nối với tài khoản của mình tại mọi thời điểm, kể cả thời gian ngoài giờ hành chính, ngày nghỉ, lễ Tết.
Như vậy, E-Mobile Banking là mobile banking thuộc hình thái ứng dụng khách hàng độc lập (Mobile Client Applications). Khái niệm phát triển Theo Giáo trình Triết học Mác-Lê nin, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006) nêu: Phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Quá trình vận động đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt để đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ. Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đường xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở mức (cấp độ) cao hơn.
Như vậy hiểu một cách đơn giản nhất thì phát triển là sự tăng lên về số lượng và chất lượng. Khái niệm phát triển dịch vụ E-Mobile Banking Từ khái niệm phát triển và khái niệm dịch vụ E-Mobile Banking nêu trên có thể hiểu rằng phát triển dịch vụ E-Mobile Banking là sự thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất của dịch vụ ngân hàng trực tuyến qua ứng dụng của ngân hàng trên điện thoại, cho phép khách hàng giao dịch với ngân hàng ở bất kỳ đâu. Cụ thể: - Phát triển dịch vụ E-Mobile banking theo chiều rộng: Là sự gia tăng về quy mô khách hàng, doanh số từ dịch vụ E-Mobile Banking cũng như tỷ trọng thu từ dịch vụ tại ngân hàng (tăng về lượng). Cụ thể là các dịch vụ sau: + Dịch vụ chuyển khoản: Chuyển khoản trên ứng dụng Mobile Banking cho phép khách hàng giao dịch với ngân hàng ngay trên điện thoại di động.
+ Dịch vụ mở/tất toán tài khoản tiết kiệm online: Dịch vụ này cung cấp tiện ích mở tài khoản tiền gửi trực tiếp trên App Mobile Banking; Hưởng lãi suất hấp dẫn, thay đổi linh hoạt theo thị trường; Tự động nộp tiền định kỳ từ tài khoản thanh toán vào tài khoản tiền gửi tương lai; Nộp tiền tự động không cần đến ngân hàng; Tất toán tài khoản tiết kiệm bất kỳ lúc nào. 12 + Dịch vụ thanh toán hóa đơn tiền điện, nước, cước điện thoại,…: Các dịch vụ này được thực hiện trên App Mobile Banking để thanh toán thanh toán trực tuyến; Thanh toán hóa đơn qua mã QR của các nhà cung cấp dịch vụ có kết nối,… + Dịch vụ truy vấn thông tin tài khoản thanh toán, tài khoản tiết kiệm, thẻ tín dụng: Xem số dư tài khoản tại thời điểm hiện tại; Tra cứu lịch sử một số giao dịch gần nhất; Được thông báo khi số dư tài khoản có biến động; Tra cứu thông tin khác của ngân hàng: lãi suất (hỗ trợ tính toán tiền lãi khoản vay, tiết kiệm dự tính), tỷ giá, điểm giao dịch, máy ATM,… + Mua dịch vụ trực tuyến (vé máy bay, bảo hiểm,…): khách hàng hoàn toàn chủ động trong việc mua sắm các dịch vụ mà không cần phải đi lại. + Dịch vụ nạp tiền ví điện tử: Khách hàng thực hiện giao dịch nạp tiền vào các ví điện tử để sử dụng các tính năng thanh toán không dùng tiền mặt. Số tiền nạp vào ví được giữ nguyên trong ví và khách hàng vẫn được hưởng đầy đủ chương trình khuyến mại của nhà cung cấp dịch vụ (nếu có).
- Phát triển dịch vụ E-Mobile banking theo chiều sâu: Là sự gia tăng về chất lượng dịch vụ E-Mobile banking mà ngân hàng cung cấp thể hiện ở việc giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp. Đánh giá về chất lượng dịch vụ E- Mobile Banking có nhiều tiêu chí để phản ánh, đánh giá. Tuy nhiên, trong luận văn này, tác giả đưa ra các tiêu chí về sự hài lòng của khách hàng về chất lượng dịch vụ đối với việc sử dụng dịch vụ E-Mobile Banking. Việc đánh giá sự hài lòng của khách hàng có xem xét đến các yếu tố về đặc tính sử dụng dịch vụ, tính hữu hình của dịch vụ, công nghệ và tính bảo mật của dịch vụ, khả năng tương thích và chi phí sử dụng dịch vụ E-Mobile Banking.
Cụ thể: + Tăng cường các giải pháp công nghệ: Nền tảng công nghệ ổn định và luôn được phát triển, cải thiện nâng cao sẽ giúp cho khách hàng tin tưởng và sử dụng các dịch vụ Mobile Banking nhiều hơn. Tăng cường áp dụng các giải pháp công nghệ cũng sẽ giúp nâng cao tính bảo mật, an toàn của dịch vụ, nâng cao tính dễ sử dụng, tính chính xác và nhanh chóng của dịch vụ. + Nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ khách hàng: Đầu tư và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, trang thiết bị và cơ sở vật chất hiện đại cho hoạt động chăm sóc và hỗ trợ khách hàng; Xây dựng và khắc phục những vấn đề liên quan tới 13 quy trình chăm sóc khách hàng; Tăng cường đào tạo chuyên môn và kỹ năng của đội ngũ nhân viên chăm sóc khách hàng; Duy trì và phát triển các chính sách đối với nhân sự chăm sóc và hỗ trợ khách hàng như chính sách tuyển dụng, đãi ngộ, đào tạo và đánh giá nhân sự, phù hợp với công việc chăm sóc và hỗ trợ khách hàng; Hoạch định chiến lược, kế hoạch chăm sóc và hỗ trợ khách hàng. Chủ động làm cho khách hàng cảm thấy hài lòng; Với sự phát triển của nền tảng công nghệ và mạng xã hội, ngân hàng thương mại có thể tận dùng lợi thế của các phương tiện truyền thông xã hội (Facebook, Twitter, Instagram,…) phản hồi những bình luận của khách hàng hoặc tạo cộng đồng cho nhóm khách hàng của mình.