phần mở đầu và kết luận, bố cục của luận văn gồm 4 chƣơng chính sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về phát triển dịch vụ Bancassurance trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng dịch vụ Bancassurance tại Tổng công ty Bảo hiểm PVI Chƣơng 4: Giải pháp phát triển dịch vụ Bancassurance của Tổng công ty Bảo hiểm PVI 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BANCASSURANCE TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tính đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động Bancassurance tại các thị trƣờng phát triển (thị trƣờng Châu Âu, thị trƣờng Bắc Mỹ) cũng nhƣ các thị trƣờng bảo hiểm mới nổi tại Châu Á - Thái Bình Dƣơng trong đó có Việt Nam. Nhiều công trình có giá trị cả về lý luận và thực tiễn đối với nhiều nội hàm về vấn đề Bancassurance, trong đó tiêu biểu các nhóm công trình sau: 1. Nội dung tổng quan 1.
Nhóm công trình nghiên cứu về lý thuyết và chiến lược phát triển dịch vụ Bancassurance Thuật ngữ “Bancassurance” là từ ghép giữa “Bank” và “Assurance” xuất phát từ tiếng Pháp, chỉ hoạt động phát sinh do nhu cầu thực tế trong lĩnh vực dịch vụ tài chính. Vào năm 1974, Crédit Lyonnais - một ngân hàng của Pháp hợp tác với Tập đoàn Médicales de France thành lập Assurances du Crédit Mutuel (ACM) Vie et IARD - Công ty bảo hiểm hỗn hợp (kinh doanh bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ). Công ty Bảo hiểm hỗn hợp này hoạt động dựa vào cơ chế sử dụng lợi thế của Credit Lyonnais đối với các khách hàng của ngân hàng: Khi ngân hàng cấp một khoản tín dụng cho khách hàng sẽ đồng thời cấp đơn bảo hiểm kèm theo để bảo hiểm cho các khách hàng đó mà không phải sử dụng một trung gian bảo hiểm khác. Hoạt động này chính là khởi đầu cho hoạt động Bancassurance.
Sau thành công của ACM, Bancassurance đã phát triển mạnh mẽ và trở thành một trong những kênh phân phối chính cho các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ và ngày càng trở nên quan trọng đối với việc phân phối các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ. Đến cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỉ 21 Bancassurance trở nên phổ biến và phát triển một cách mạnh mẽ tại các nƣớc thuộc khối Liên minh Châu Âu (EU) nhƣ Pháp, Tây Ban Nha, Ý, hay các nƣớc Bắc Âu nhƣ Hà Lan, Thụy Điển và Áo… 4 Có thể khẳng định Bancassurance là một vấn đề còn khá mới. Bởi vậy, hầu hết các công trình nghiên cứu về lý thuyết hoạt động Bancassurance đều đƣợc thực hiện từ đầu những năm 2000 gắn liền với các báo cáo chiến lƣợc phát triển bảo hiểm của các Tập đoàn, Công ty Bảo hiểm hàng đầu thế giới nhƣ Swiss Re, Munich Re… Công trình nghiên cứu Sự phát triển lên tầm cao mới của Bancassurance tại Châu Á của các tác giả Wong và Cheung (2002) chuyên gia của Công ty Tái Bảo hiểm Quốc gia Thụy Sĩ (Swiss Re) khi nghiên cứu về chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp đã lần đầu tiên đƣa ra khái niệm chuẩn về Bancassurance. Theo đó “Bancassurance là một chiến lược của các ngân hàng và các công ty bảo hiểm nhằm khai thác với phương thức ít nhiều tích hợp thị trường các dịch vụ tài chính” Tiếp đó, trong công trình nghiên cứu Bancasurance: xu hướng mới nổi, cơ hội và thách thức của Clarence Wong, Mike Bamahan, Lucia Bevere - các chuyên gia của Công ty Tái Bảo hiểm hàng đầu thế giới Swiss Re tại Tạp chí Sigma (5/2007) đã làm rõ hơn khái niệm này, cụ thể là “Bancassurance chỉ nỗ lực chung của các ngân hàng và nhà bảo hiểm trong việc cung cấp các dịch vụ cho các khách hàng của ngân hàng” và “các sản phẩm bảo hiểm phải được thiết kế riêng cho việc phân phối qua các kênh bancassurance”.
Bên cạnh việc tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận về khải niệm, đặc điểm, mô hình, hình thức phân phối của hoạt động Bancassurance công trình này còn đánh giá xu hƣớng phát triển cũng nhƣ nhận định các cơ hội và thách thức đối với ngành bảo hiểm nói riêng và dịch vụ tài chính nói chung. Đặc biệt, trong những công trình nghiên cứu theo hƣớng này, công trình nghiên cứu Bancassurance: Những bài học kinh nghiệm toàn cầu trong hoạt động hợp tác ngân hàng và bảo hiểm của Steven I Davis (2007) là một trong những công trình đầy đủ và toàn diện nhất. Nghiên cứu này cung cấp hình ảnh khá chi tiết, đầy đủ về tình hình hoạt động Bancassurance trên thực tế ở cả ba khu vực: Châu Âu, Bắc Mỹ và Châu Á - Thái Bình Dƣơng và mô tả các mô hình kết cấu thay thế ở các ngân hàng và các tập đoàn hàng đầu ở nhiều nƣớc. Nghiên cứu của Davis (2007) đƣợc tiến hành ở cả hai khía cạnh vi mô và vĩ mô để phân tích ảnh hƣởng của chính sách quốc gia về phát triển Bacassurance và phát triển sản phẩm.
Ngoài ra, công 5 trình này còn phân tích vĩ mô về cách phát triển các mô hình, lựa chọn đối tác, và phát triển sản phẩm ở từng thị trƣờng. Nhóm công trình nghiên cứu về lợi ích, hiệu quả của Bancassurance Do Bancassurance là một khái niệm tƣơng đối mới ở trong lĩnh vực bảo hiểm nên hầu nhƣ có rất ít nghiên cứu có sẵn về hiệu quả của Bancassurance. Trong nghiên cứu Lĩnh vực bảo hiểm: Các kênh phân phối mới nổi của Jampala Rajesh (2005) tác giả đã nghiên cứu và nhận thấy rằng bảo hiểm đƣợc phân phối thông qua các kênh chính, kênh phụ trợ và các kênh thƣơng mại trực tiếp. Các kênh này khác nhau về đối tƣợng, hình thức và kênh hiệu quả nhất là kênh đảm bảo chi phí thấp hơn cho ngƣời đƣợc bảo hiểm; lợi nhuận lớn hơn cho công ty bảo hiểm và bảo hiểm hiệu quả hơn đối với các thị trƣờng.
Tuy sự phân bố của các sản phẩm và dịch vụ bảo hiểm là sự độc quyền duy nhất của các đại lý trong nhiều năm nhƣng sự mở cửa của ngành bảo hiểm trong những năm 2000 đã mang lại sự cạnh tranh và thách thức cho DNBH cùng với các cơ hội kinh doanh rộng lớn của một thị trƣờng chƣa đƣợc khai thác. Để khai thác tiềm năng này, các DNBH phải tập trung vào việc đổi mới sản phẩm, đầu tƣ quản lý, dịch vụ khách hàng, phân phối đa kênh và tiếp thị các sản phẩm bảo hiểm. Điều này giúp tạo ra nhiều kênh mới nhƣ Bancassurance, mobile insurance, internet insurance… Nghiên cứu Ngành bảo hiểm Ấn Độ: Thập kỷ phát triển tiếp theo của Công ty kiểm toán hàng đầu thế giới Ernst & Young (2010) chỉ rõ sự lựa chọn của các kênh mới phân phối sản phẩm bảo hiểm thay thế các kênh phân phối truyền thống phụ thuộc vào tính đa dạng của các yếu tố nhƣ các yêu cầu của ngƣời tiêu dùng, lợi ích kinh doanh của các doanh nghiệp bảo hiểm, thế mạnh của các kênh, các yêu cầu pháp lý… Các yếu tố quyết định lựa chọn các kênh phân phối của một công ty bảo hiểm là: (1) khách hàng ở đâu? (2) hồ sơ khách hàng mục tiêu là gì? (3) sản phẩm nào có thể đƣợc bán thông qua các kênh phân phối? (4) kênh nào cung cấp kinh nghiệm mua tốt nhất và tính toán phân khúc khách hàng mục tiêu? (5) Chi phí hoạt động có liên quan đến từng loại kênh là bao nhiêu? Khi xem xét các kênh thay thế, Bancassurance xuất hiện nhƣ một lựa chọn khả thi nhất vì phạm vi bao trùm các chi 6 nhánh ngân hàng rộng lớn, cơ sở hạ tầng có sẵn và mối quan hệ với khách hàng của ngân hàng. Trong công trình Phân tích SWOT cho hoạt động bancassurance: Áp dụng các biện pháp phân tích khẳng định của Kumaraswany (2012) tác giả cho rằng ngoài việc cung cấp một dịch vụ tài chính toàn diện, Bancassurance mang lại lợi ích cho khách hàng bằng chất lƣợng dịch vụ tốt hơn, tƣ vấn về hoạch định tài chính, uy tín, minh bạch trong các giao dịch, dễ dàng gia hạn, ngân hàng điện tử và những lợi ích tƣơng tự nhƣ thế.
Các khách hàng cũng ủng hộ các giải pháp một cửa nhƣ vậy cho nhu cầu của họ. Bằng việc ngày càng có nhiều lựa chọn về các sản phẩm và dịch vụ, cũng nhƣ tiếp cận thông tin dễ dàng hơn, khách hàng tìm kiếm các cửa hàng hoặc công ty mà có thể đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau của họ. Do đó, các ngân hàng kết hợp các sản phẩm chính của mình vào với bảo hiểm cũng nhƣ các sản phẩm liên quan đến du lịch và giải trí khác; giúp tăng lợi nhuận bằng cách mang lại nhiều lợi ích về giá thành và dễ dàng cho ngƣời tiêu dùng. Công trình Tiếp thị bảo hiểm nhân thọ tại Ấn Độ: Tận dụng những thế mạnh của phân phối đa kênh của Sharma và Saxena (2004) lại tập trung chỉ rõ bất lợi về chi phí của kênh đại lý cũng là một trong những lý do chính dẫn đến phát triển và tiêu thụ sản phẩm thông qua các kênh Bancassurance.3 Nhóm công trình nghiên cứu về mô hình chung của Bancassurance tại các quốc gia Trong số các công trình nghiên cứu theo hƣớng này có thể kể đến các nghiên cứu tiêu biểu nhƣ nghiên cứu của Graham Morris (2006) có một số phân tích ngắn gọn về cách Bancassurance phát triển ở một số nƣớc Châu Á trƣớc khi đƣa ra kinh nghiệm về cơ cấu phát triển, xu hƣớng phát triển và định hƣớng phát triển sản phẩm.
Trong khi đó, công trình nghiên cứu của Stadler (2010) lại nhấn mạnh đến việc phát triển Bancassurance ở thị trƣờng Châu Á và xu hƣớng chung của thị trƣờng. Karunagaran (2007) đã phân tích sâu hơn về các xu hƣớng phát triển Bancassurance ở Ấn Độ cùng với một số vấn đề về Bancassurance ở thị trƣờng Ấn Độ. 7 Trong công trình Bancassurance: 3 mô hình hợp tác của Flur, Huston và Lowie (1997) các tác giả cho rằng các công ty bảo hiểm áp dụng các mô hình kinh doanh khác nhau trong liên kết với các ngân hàng để vƣơn tới tất cả khách hàng. Ba mô hình đối tác đƣợc đề xuất, mà dựa vào bản chất và mức độ liên kết giữa các đối tác.
Ma trận đƣợc phát triển dựa trên vai trò giả định bởi hai đối tác - đó là một nhà lãnh đạo và các nhà cung cấp dịch vụ cơ bản.