Các Giai Đoạn Phát Triển Đầu Tư Của ASEAN Theo Mô Hình IDP Và Hàm Ý Cho Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích các giai đoạn phát triển đầu tư của asean theo mô hình idp và hàm ý cho việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Lê Hồng Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Kim Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Phát Triển Đầu Tư Của ASEAN Theo Mô Hình IDP: Hàm Ý Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Đầu Tư ASEAN Theo Mô Hình IDP

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), thành lập năm 1967, là một liên minh kinh tế, chính trị, văn hóa quan trọng. Với 10 thành viên, ASEAN có tiềm năng lớn trở thành động lực tăng trưởng kinh tế toàn cầu, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đáng kể. Sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế xã hội thúc đẩy dòng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài. Nghiên cứu sự phát triển của hai dòng vốn này rất quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Mô hình IDP (Investment Development Path) do John H. Dunning đề xuất, cung cấp một cách tiếp cận lý thuyết phù hợp để nghiên cứu mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và phát triển kinh tế. Mô hình IDP là sự mở rộng của thuyết chiết trung OLI, được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu quốc tế. Nó giả định rằng quá trình phát triển đầu tư của một quốc gia có mối liên hệ chặt chẽ với sự phát triển kinh tế, trải qua năm giai đoạn.

1.1. Giới thiệu mô hình IDP trong bối cảnh ASEAN

Mô hình IDP cho phép phân tích sự thay đổi trong cán cân đầu tư của một quốc gia theo thời gian, phản ánh quá trình chuyển đổi từ một nước chủ yếu nhận đầu tư (giai đoạn I và II) sang một nước vừa nhận vừa đầu tư (giai đoạn III) và cuối cùng là một nước chủ yếu đầu tư ra nước ngoài (giai đoạn IV và V). Đối với ASEAN, việc ứng dụng mô hình IDP giúp hiểu rõ hơn vị thế đầu tư của từng quốc gia thành viên và khu vực nói chung trong dòng chảy vốn toàn cầu. Các yếu tố như năng lực cạnh tranh, môi trường kinh doanh, và chính sách đầu tư của mỗi nước sẽ ảnh hưởng đến quá trình này.

1.2. Tầm quan trọng của FDI đối với tăng trưởng ASEAN

Đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các quốc gia ASEAN. Nó không chỉ mang lại nguồn vốn quan trọng mà còn chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý và tiếp cận thị trường quốc tế. Phát triển đầu tư ASEAN cần được định hướng theo hướng bền vững, tập trung vào các ngành có giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường. Hội nhập kinh tế ASEAN sâu rộng hơn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn FDI chảy vào khu vực, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp trong khu vực mở rộng hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

II. Thách Thức Phát Triển Đầu Tư ASEAN Phân Tích Chi Tiết

Mặc dù có tiềm năng lớn, ASEAN vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển đầu tư. Sự khác biệt về trình độ phát triển kinh tế, thể chế chính trị, và cơ sở hạ tầng giữa các quốc gia thành viên tạo ra rào cản cho việc thu hút và phân bổ vốn đầu tư hiệu quả. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt từ các khu vực khác trên thế giới, cùng với những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu, đòi hỏi ASEAN phải có những chính sách đầu tư linh hoạt và sáng tạo. Theo nghiên cứu, “các quốc gia CEE kém phát triển nhất có sự tương đồng với các quốc gia CEE phát triển hơn về trình độ phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài nhưng không có sự tương đồng về trình độ phát triển...”.

2.1. Rào cản thể chế và pháp lý trong thu hút FDI

Sự thiếu đồng bộ và minh bạch trong hệ thống pháp luật, thủ tục hành chính phức tạp, và tình trạng tham nhũng vẫn là những rào cản lớn đối với thu hút đầu tư vào Việt Nam nói riêng và các nước ASEAN nói chung. Khuôn khổ pháp lý về đầu tư ASEAN cần được tiếp tục hoàn thiện theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư, đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Các hiệp định đầu tư ASEAN cần được thực thi một cách nghiêm túc và hiệu quả để tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

2.2. Cạnh tranh thu hút FDI từ các khu vực khác

ASEAN phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các khu vực khác như Trung Quốc, Ấn Độ và các nước Mỹ Latinh trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Để duy trì sức hấp dẫn, ASEAN cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường kinh doanh và phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Năng lực cạnh tranh đầu tư của Việt Nam cần được cải thiện thông qua việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển cơ sở hạ tầng và đẩy mạnh cải cách thể chế.

2.3. Tác động của biến động kinh tế toàn cầu tới FDI ASEAN

Biến động kinh tế toàn cầu, như các cuộc khủng hoảng tài chính, chiến tranh thương mại và đại dịch, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ASEAN. Các quốc gia ASEAN cần chủ động ứng phó với những rủi ro này bằng cách đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, tăng cường hợp tác khu vực và xây dựng các chính sách kinh tế vĩ mô ổn định. Rủi ro của IDP đối với Việt Nam là sự phụ thuộc quá lớn vào vốn FDI, có thể khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương khi dòng vốn này suy giảm.

III. Mô Hình IDP và Hàm Ý Cho Việt Nam Giải Pháp Quan Trọng

Việc nghiên cứu mô hình IDP có ý nghĩa quan trọng đối với Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc hiểu rõ vị thế của Việt Nam trong quá trình phát triển đầu tư của ASEAN, cũng như những cơ hội và thách thức mà mô hình IDP mang lại, sẽ giúp Việt Nam có những chính sách đầu tư phù hợp, khai thác tối đa lợi ích từ FDI, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo luận văn, "Việt Nam hiện đang ở giai đoạn II của quá trình phát triển theo mô hình IDP - là một nước nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài ròng (đầu tư vào nhiều hơn đầu tư ra)".

3.1. Xác định vị trí của Việt Nam trên con đường IDP

Việc xác định vị trí hiện tại của Việt Nam trên con đường phát triển đầu tư là bước quan trọng để xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp. Dựa trên các chỉ số như tỷ lệ đầu tư vào và ra trên GDP, Việt Nam có thể được xếp vào một trong các giai đoạn của mô hình IDP. Phân tích này sẽ giúp Việt Nam hiểu rõ hơn về những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong quá trình phát triển đầu tư.

3.2. Chính sách thúc đẩy phát triển đầu tư theo IDP

Dựa trên vị trí đã xác định, Việt Nam cần xây dựng các chính sách đầu tư ASEAN phù hợp để thúc đẩy quá trình phát triển đầu tư. Các chính sách này có thể bao gồm việc cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, và khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài. Cải thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam là yếu tố then chốt để thu hút FDI chất lượng cao.

3.3. Tác động của IDP đến hội nhập kinh tế của Việt Nam

Mô hình IDP có thể giúp Việt Nam tận dụng tối đa lợi ích từ hội nhập kinh tế ASEAN và các hiệp định thương mại tự do khác. Bằng cách thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp có lợi thế so sánh, Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việt Nam trong chuỗi giá trị ASEAN cần được định vị là một mắt xích quan trọng, không chỉ là nơi gia công lắp ráp mà còn là trung tâm nghiên cứu, phát triển và sản xuất các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình IDP Nghiên Cứu Trường Hợp ASEAN

Nghiên cứu thực nghiệm về phát triển đầu tư ASEAN theo mô hình IDP cung cấp những bằng chứng quan trọng để đánh giá tính hiệu quả của mô hình và đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp. Việc phân tích dữ liệu về dòng vốn FDI, GDP, và các chỉ số kinh tế vĩ mô khác của các quốc gia ASEAN sẽ giúp xác định vị trí của từng nước trên con đường phát triển đầu tư. Từ đó, có thể so sánh sự khác biệt về xu hướng phát triển đầu tư ASEAN giữa các quốc gia và đưa ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Bài báo “ Foreign Direct Investment and Development in MENA Countries ” (Divarci và cộng sự, 2005) nghiên cứu mô hình IDP trong trường hợp của từng quốc gia Trung Đông và Bắc Phi (MENA) và của toàn khu vực MENA nói chung.

4.1. Phân tích dữ liệu FDI và GDP của các nước ASEAN

Việc thu thập và phân tích dữ liệu về đầu tư trực tiếp nước ngoài và GDP của các nước ASEAN trong một giai đoạn dài sẽ giúp xác định giai đoạn phát triển đầu tư của từng nước. Dựa trên mô hình IDP, có thể phân loại các nước ASEAN vào các giai đoạn khác nhau, từ nước chủ yếu nhận đầu tư đến nước chủ yếu đầu tư ra nước ngoài.

4.2. So sánh sự phát triển đầu tư giữa các nước ASEAN

Việc so sánh sự phát triển đầu tư giữa các nước ASEAN sẽ giúp xác định những yếu tố thành công và thất bại trong quá trình thu hút và sử dụng vốn FDI. Các yếu tố như chính sách đầu tư ASEAN, môi trường kinh doanh, và năng lực cạnh tranh có thể được so sánh để rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. So sánh mô hình IDP với các mô hình khác giúp đánh giá ưu nhược điểm của mô hình trong việc giải thích sự phát triển đầu tư.

4.3. Đánh giá tác động của khủng hoảng kinh tế đến FDI ASEAN

Phân tích ảnh hưởng của các cuộc khủng hoảng kinh tế đến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ASEAN giúp xác định khả năng phục hồi và thích ứng của khu vực. Các biện pháp ứng phó của các nước ASEAN trong các cuộc khủng hoảng có thể cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam trong việc quản lý rủi ro và duy trì sự ổn định của dòng vốn đầu tư. Tác động của IDP đến Việt Nam có thể thay đổi do ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài, đòi hỏi sự linh hoạt trong chính sách.

V. Hàm Ý Chính Sách Cho Việt Nam Để Phát Triển Đầu Tư IDP

Từ kết quả nghiên cứu về sự phát triển đầu tư của ASEAN theo mô hình IDP, có thể rút ra những hàm ý chính sách quan trọng cho Việt Nam. Các chính sách này cần tập trung vào việc thu hút đầu tư vào Việt Nam, khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài, và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Nghiên cứu cần "nhận diện một số hạn chế và điều kiện Việt Nam còn thiếu để có thể thúc đẩy nền kinh tế và hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài hai chiều lên các giai đoạn và trình độ phát triển cao hơn."

5.1. Chính sách thu hút FDI chất lượng cao

Chính sách đầu tư ASEAN và Việt Nam cần tập trung vào việc thu hút FDI vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và có khả năng chuyển giao công nghệ. Các chính sách ưu đãi cần được thiết kế một cách minh bạch và có mục tiêu rõ ràng, tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các địa phương. Phát triển bền vững đầu tư ASEAN cần được ưu tiên hàng đầu, đảm bảo lợi ích lâu dài cho cả nhà đầu tư và cộng đồng.

5.2. Khuyến khích đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt

Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài, đặc biệt là vào các thị trường tiềm năng trong khu vực ASEAN và trên thế giới. Các chính sách này có thể bao gồm việc cung cấp thông tin về thị trường, hỗ trợ tài chính và bảo hiểm rủi ro. Cơ hội đầu tư ASEAN cho doanh nghiệp Việt Nam rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ logistics.

5.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Năng lực cạnh tranh đầu tư của Việt Nam cần được nâng cao thông qua việc cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, phát triển cơ sở hạ tầng, và đẩy mạnh cải cách thể chế. Nhà nước cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và công bằng để thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cải thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam là chìa khóa để thu hút vốn FDI chất lượng cao và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

VI. Tương Lai Phát Triển Đầu Tư ASEAN Triển Vọng và Hướng Đi

Với những nỗ lực không ngừng, phát triển đầu tư ASEAN có thể đạt được những bước tiến vượt bậc trong tương lai. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên, cùng với những chính sách đầu tư sáng tạo và linh hoạt, sẽ giúp ASEAN trở thành một trung tâm đầu tư hấp dẫn và năng động của thế giới.Việc nắm bắt xu hướng và đưa ra các giải pháp phù hợp sẽ góp phần thu hút đầu tư vào Việt Nam hiệu quả hơn.

6.1. Xu hướng phát triển FDI trong bối cảnh mới

Xu hướng phát triển đầu tư ASEAN cần được phân tích kỹ lưỡng để xác định những cơ hội và thách thức mới. Các yếu tố như cách mạng công nghiệp 4.0, biến đổi khí hậu và đại dịch có thể ảnh hưởng đến dòng vốn FDI và đòi hỏi những chính sách ứng phó phù hợp.

6.2. Hợp tác khu vực để thúc đẩy đầu tư bền vững

Sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia ASEAN là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển bền vững đầu tư ASEAN. Các nước cần phối hợp trong việc xây dựng các tiêu chuẩn về môi trường, lao động và quản trị doanh nghiệp để đảm bảo rằng đầu tư mang lại lợi ích cho cả kinh tế và xã hội.

6.3. Vai trò của Việt Nam trong thu hút FDI khu vực

Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư vào Việt Nam nói riêng và khu vực ASEAN nói chung. Với vị trí địa lý thuận lợi, nền kinh tế năng động và chính sách đầu tư ngày càng cải thiện, Việt Nam có thể trở thành một trung tâm đầu tư hấp dẫn và là cầu nối giữa ASEAN với các thị trường lớn trên thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA ĐẦU TƯ THEO MÔ HÌNH IDP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu tiếp cận từ mô hình IDP Trên thế giới đã có nhiều công trình ứng dụng mô hình IDP trong nghiên cứu mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài với trình độ phát triển kinh tế của các quốc gia. Đối tượng nghiên cứu ban đầu là một quốc gia (Ấn Độ, Trung Quốc, Romania, Bồ Đào Nha, Phần Lan…) sau đó được mở rộng ra một nhóm quốc gia (Trung Đông và Bắc Phi, Trung và Đông Âu).

Việc nghiên cứu sự phát triển hai dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài của nhóm quốc gia được các tác giả thực hiện thông qua hai cách (1) coi tất cả các quốc gia trong nhóm như “một” quốc gia (sử dụng số liệu tổng hợp hoặc số liệu sẵn có của nhóm) để xem xét; và (2) phân cụm các quốc gia trong nhóm dựa trên sự tương đồng ở mức độ nhất định về trình độ phát triển kinh tế hoặc mức độ đầu tư trực tiếp nước ngoài để so sánh và đánh giá. Xét về phương pháp nghiên cứu, các công trình tiếp cận từ mô hình IDP chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng thông qua việc kiểm định mô hình được đề xuất trong lý thuyết. Ngoài ra, một vài công trình nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, đối chiếu các đặc điểm phát triển của quốc gia với các đặc trưng trong từng giai đoạn IDP để đưa ra kết luận về sự phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của quốc gia đó. Trong phạm vi khả năng của học viên, những công trình dưới đây được tổng thuật theo vấn đề nghiên cứu.

Nghiên cứu IDP của các nhóm quốc gia 1. Nghiên cứu về nhóm các quốc gia Trung Đông và Bắc Phi Bài báo “Foreign Direct Investment and Development in MENA Countries” (Divarci và cộng sự, 2005) nghiên cứu mô hình IDP trong trường hợp của từng quốc gia Trung Đông và Bắc Phi (MENA) và của toàn khu vực MENA nói chung.nam 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bài báo sử dụng phần mềm Stata 8 với số liệu lượng FDI và mức GDP hiện hành của 20 quốc gia MENA trong giai đoạn 1980 - 2003 từ cơ sở dữ liệu của UNCTAD. Đầu tiên, nhóm tác giả phân tích hiệp phương sai để lựa chọn kỹ thuật ước lượng. IDP cho từng quốc gia trong mẫu được ước lượng bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS).

Ước lượng IDP toàn khối MENA sử dụng số liệu tổng hợp. Hai phương trình được sử dụng có dạng: NOI = β0 + β1GDP + β2GDP2 + ε (1) NOI = β0 + β1GDP3 + β2GDP5 + ε (2) Theo quan điểm của nhóm tác giả, phương trình (2) nâng bậc của biến GDP ước lượng tốt hơn (1) đối với các quốc gia có tốc tăng trưởng IFDI nhanh hơn tốc độ tăng trưởng GDP, thể hiện qua độ dốc của đồ thị lớn hơn. Nhóm tác giả kỳ vọng giá trị của β1 âm và β2 dương để củng cố mối quan hệ giữa FDI và NOI của một số quốc gia (mối quan hệ được minh họa bằng đồ thị hình chữ U). Kết quả nghiên cứu cho thấy lý thuyết IDP đúng trong trường hợp của các quốc gia Ai Cập, Oman, Quata, Sudan và Tunisia (giai đoạn II, NOI âm, OFDI < IFDI), Bahrain, Thổ Nhĩ Kỳ (giai đoạn III, NOI âm nhưng đã mức độ âm đã giảm) và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (giai đoạn IV, NOI dương, OFDI > IFDI).

Kết quả nghiên cứu toàn khối MENA cũng phù hợp với cách tiếp cận từ mô hình IDP trong việc xác định sự phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của khối đã đạt đến giai đoạn II (nhận đầu tư ròng). Nhóm tác giả chỉ ra rằng, nhìn chung MENA vẫn là một khu vực thu hút IFDI do tài nguyên thiên nhiên dồi dào và các chính sách thuận lợi được các chính phủ quốc gia thông qua (ví dụ như chính sách tư nhân hóa). Trong khi IFDI phụ thuộc nhiều vào tài nguyên thiên nhiên, OFDI với lượng thấp cho thấy sự thiếu hụt các lợi thế sở hữu của các doanh nghiệp nội địa (ownership advantages). Bản chất sự phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của Ai Cập, Quata và Tunisia ở giai đoạn II được nhóm tác giả cho rằng là sự phát triển tự nhiên các lợi thế O và L của các quốc gia này (lợi thế sở hữu của các doanh nghiệp nội địa được cải thiện).

Bahrain và Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển sang giai đoạn III khi các lợi thế cạnh tranh ở thị trường nước (LUAN.nam 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ngoài và đặc biệt là ở các ngành truyền thống được cải thiện so với giai đoạn II. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất đã có được những đặc điểm của một quốc gia ở giai đoạn IV (NOI dương, OFDI > IFDI), trở thành một quốc gia đầu tư ra nước ngoài ròng, có sự cải thiện của các lợi thế cạnh tranh trên thị trường nước ngoài. Nghiên cứu IDP của nhóm các quốc gia Trung và Đông Âu Bài báo “FDI-assisted Development in the light of the Investment Development Path Paradigm: Evidence from Central and Eastern European Countries” (Boudier-Bensebaa, 2008) nghiên cứu trường hợp của các quốc gia Trung và Đông Âu (CEE). Tác giả sử dụng số liệu lượng FDI và GDP danh nghĩa, số liệu về dân số từ các cơ sở dữ liệu UNCTAD, WB, IMF của 27 quốc gia CEE để ước lượng phương trình có dạng: NOIPpc = α + β1GDPpc + β2GDPpc2 + μ Tuy nhiên do toàn bộ các quốc gia CEE không phải là một nhóm đồng nhất (về quy mô, các nguồn lực sản xuất, quá trình ổn định kinh tế vĩ mô…), tác giả đã phân cụm các quốc gia thành 5 cụm sử dụng phương pháp phân tích phân cụm tích tụ liên kết thứ bậc Ward.

Kết quả kiểm định cho thấy sự phù hợp với lý thuyết IDP, chỉ ra rằng sự phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của các quốc gia CEE nhìn chung ở giai đoạn I và II. Nghiên cứu khẳng định các quốc gia CEE kém phát triển nhất có sự tương đồng với các quốc gia CEE phát triển hơn về trình độ phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài nhưng không có sự tương đồng về trình độ phát triển kinh tế. Bài báo “Foreign Direct Investment of Central and Eastern European Countries and the Investment Development Path Revisited” (Gorynia và cộng sự, 2010) nghiên cứu trường hợp của 10 quốc gia Trung và Đông Âu (CEE10) trong giai đoạn 1990 - 2008 (hai thập kỷ các quốc gia này chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và thời kỳ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ). Mục đích của nghiên cứu là quan sát và giải thích những đặc tính của quốc gia trong các giai đoạn IDP và liên hệ với mô hình IDP theo lý thuyết.

Số liệu từ UNCTAD và Văn phòng thống kê trung ương Ba Lan được sử dụng để tính toán các chỉ số và mô tả dưới dạng biểu đồ. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng một nửa các quốc gia CEE10 đã tiến vào giai đoạn III (LUAN.nam 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trong khi nửa còn lại ở giai đoạn II hoặc đang tiếp cận dần với giai đoạn III. Nhóm tác giả chỉ ra quá trình phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của một số quốc gia CEE10 có chịu tác động từ sự gia nhập Liên minh Châu Âu (EU) (chuyển từ giai đoạn II sang giai đoạn III) và từ khủng hoảng kinh tế. Tác động của việc gia nhập EU đến quá trình phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của các quốc gia Trung Âu cũng được chính nhóm tác giả nhấn mạnh trong bài báo “Investment Development Path of Central European Countries: A Comparative Analysis” (Gorynia và cộng sự, 2010) đối với bốn quốc gia Trung Âu (Cộng hòa Séc, Hungari, Ba Lan và Slovakia) Bên cạnh việc xem xét kỹ hơn bốn quốc gia, nghiên cứu khẳng định rằng tác động chính của sự gia nhập EU đã đẩy các quốc gia này tiến lại gần hơn giai đoạn III thông qua việc thúc đẩy OFDI.

Tuy nhiên, tác động này chỉ xảy ra trong một thời gian rất ngắn, trên thực tế là không quá một năm (năm 2005) sau khi các quốc gia đã trở thành thành viên chính thức. Thêm vào đó, tác động này xuất hiện với một xu thế đáng ngạc nhiên rằng tác động tích cực của việc gia nhập càng mạnh mẽ đối với một quốc gia phát triển thì tác động “ngược” xảy ra sau đó do sự tăng tốc độ tăng trưởng âm của NOI bình quân đầu người càng mạnh. Hậu quả là các quốc gia này vẫn chỉ có thể nằm trong giai đoạn II mà không tiến vào giai đoạn III. Luận văn “Analysis of the Investment Development Path in the Central and Eastern European Countries: Can they move further?” (Tomas, 2014) phân tích con đường phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của các quốc gia CEE.

Số liệu được cập nhật đến năm 2012 cho phép tác giả kiểm tra tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008/09 lên giá trị thực chứng của mô hình IDP. Tác giả phân cụm hai nhóm quốc gia theo trình độ phát triển để ước lượng phương trình có dạng: NOIPpc = β0 + β1GDPpc + β2GDPpc2 + μ Kết quả nghiên cứu cho thấy nhìn chung sự phát triển đầu tư trực tiếp nước ngoài của các quốc gia CEE phù hợp với lý thuyết IDP; nhưng đối với các cụm thì lý thuyết IDP phù hợp hơn với các quốc gia phát triển hơn. Trái ngược với thời kỳ trước khủng hoảng, các quốc gia CEE đã không đạt được đến giai đoạn III; điều này (LUAN.nam 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] có nghĩa rằng cuộc khủng hoảng có thể đã kéo lùi sự phát triển của đầu tư trực tiếp nước ngoài. Bên cạnh đó, tác giả cũng chỉ ra các yếu tố xác định OFDI đối với nước chủ đầu tư trên các cấp độ doanh nghiệp (quy mô và thời gian hoạt động, khả năng sinh lợi nhuận, năng suất lao động, tài sản vô hình, nghiên cứu và phát triển, năng lực công nghệ) và cấp độ quốc gia (quy mô và nhu cầu thị trường, độ mở của đầu tư và thương mại, rủi ro chính trị, hiệu suất thể chế, lãi suất, tỷ giá hối đoái, ổn định kinh tế vĩ mô, công nghệ, vốn nhân lực).

Bài báo “The Limitation of Investment Development Path Theory - European Union Case” (Iacovoiu và Panait, 2014) nhấn mạnh vào tính ứng dụng của lý thuyết IDP khi xem xét kết quả nghiên cứu thực chứng của mô hình. Điểm đặc biệt là nhóm tác giả đã phân định các giai đoạn IDP của quốc gia dựa trên giá trị GDP bình quân đầu người, cụ thể: Giai đoạn I với mức dưới 2.500 USD; giai đoạn II với mức 2.