MỞ ĐẦU Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Internet, công nghệ Web đã và đang đóng góp rất lớn vào việc phổ cập thông tin (nhƣ giới thiệu tin tức, tra cứu dữ liệu), thực hiện các giao dịch và một số chƣơng trình ứng dụng trên mạng. Các website đã làm thay đổi cả thế giới từ khi xuất hiện vào đầu những năm 1990 của thế kỷ trƣớc. Ngày nay mọi giao tiếp thông qua website đã trở thành phổ biến. Tuy nhiên, những năm gần đây, lƣợng khổng lồ website (trang thông tin điện tử) của các tổ chức, công ty và cá nhân ra đời dẫn đến hệ quả quá tải thông tin.
Ngƣời sử dụng phải xử lý khối lƣợng rất lớn thông tin không cần thiết, với hàng loạt thao tác trùng lặp trƣớc khi tìm thấy thông tin hữu ích. Theo thống kê, khối lƣợng thông tin trên Internet đang tăng gấp đôi mỗi năm, và ngƣời dùng Internet sử dụng trung bình 60% thời gian để tìm kiếm thông tin, 20% thời gian tìm hiểu thông tin có cần thiết không và chỉ 10% thời gian xử lý thông tin. Không đáp ứng đƣợc nhu cầu tích hợp ứng dụng và tích hợp hệ thống là hạn chế lớn nhất của các website. Ngƣời dùng khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin và dịch vụ trực tuyến.
Chủ nhân của các website cũng gặp rất nhiều khó khẳn trong vấn đề quản lý và bảo trì các website của mình, do sự tăng trƣởng đến chóng mặt của thông tin và mong muốn đƣa nhiều dịch vụ trên các website của họ. Các thông tin dữ liệu cung cấp qua Internet (hoặc intranet) cần phải đƣợc phân loại sắp xếp phù hợp với nhu cầu tìm thông tin của ngƣời dùng, theo hƣớng ngày càng gần với nhu cầu của đời thƣờng, mà không phải là những thông tin khô cứng đƣợc sắp xếp theo ngôn ngữ hoặc cách hiểu biết của những nhà kỹ thuật. Bên cạnh đó, mỗi website cung cấp những dịch vụ và ứng dụng khác nhau gây ra những phiền hà, bối rối cho ngƣời dùng khi họ phải nhớ quá nhiều tên và mật khẩu để có thể truy xuất thông tin hoặc sử dụng dịch vụ của các hệ thống khác nhau. Những bất cập trên cùng hàng loạt yêu cầu cấp thiết khác nảy sinh từ thực tế phát triển của mạng Internet cũng nhƣ từ cộng đồng ngƣời sử dụng đã khai sinh một LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 khái niệm mới, đồng thời cũng là một xu hƣớng công nghệ mới: Portal (thƣờng đƣợc gọi là cổng giao tiếp điện tử).
Có thể hình dung, Portal nhƣ là một cổng tới các trang Web, cho phép một khối lƣợng lớn các thông tin sẵn có trên Internet và các ứng dụng đƣợc tích hợp, đƣợc tuỳ biến, đƣợc cá nhân hoá theo mục đích của ngƣời sử dụng. Khi một tổ chức cần tập hợp thông tin hƣớng tới ngƣời sử dụng riêng biệt, phân tích cách sử dụng thông tin, tập hợp và quản lý thông tin, ta có thể sử dụng Portal để đạt đƣợc các yêu cầu này. Portal tạo khả năng chăm sóc ngƣời dùng tốt hơn, đồng thời tạo ra mối quan hệ giữa các nhà cung cấp, các tổ chức thƣơng mại, dịch vụ và các cơ quan quản lý, công quyền với nhau. Chẳng hạn www.com là một ví dụ về Portal trong đó ngƣời dùng có thể cá nhân hoá các thông tin, khai báo các dịch vụ mà ngƣời sử dụng quan tâm nhƣ: email, chat, chứng khoán, thông tin kinh tế, thời sự, giải trí, thời tiết…v.v; đặc biệt nó còn chứa các tiện ích tìm kiếm, các ứng dụng thƣơng mại điện tử.
Portal ngày nay đang đƣợc ứng dụng phổ biến trong các lĩnh vực nhƣ chính phủ điện tử, thƣơng mại điện tử, đào tạo trực tuyến…Ngày càng có nhiều hãng sản xuất cung cấp các sản phẩm Portal. Theo thống kê thị trƣờng Portal trong năm 2000 là 4,5 tỷ USD và đạt 14,8 tỷ USD vào năm 2002. Một nền công nghiệp Portal đang thực sự bắt đầu. Tuy vậy hiện vẫn chƣa có một chuẩn công nghệ hay một hãng sản xuất cũng nhƣ sản phẩm nào thực sự chiếm ƣu thế.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế tại đơn vị công tác, tôi hƣớng nghiên cứu của mình vào các vấn đề liên quan tới thiết kế, xây dựng các cổng thông tin điện tử, đặc biệt là lĩnh vực tổ chức dữ liệu và các giải pháp kỹ thuật hỗ trợ khai thác và tìm kiếm dữ liệu trên cổng thông tin điện tử. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu sẽ xây dựng cổng thông tin phục vụ tác nghiệp tại đơn vị. Với lý do nhƣ vậy, trong khuôn khổ luận văn này, định hƣớng nghiên cứu của tôi đƣợc xác định với những nội dung sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Chƣơng 1: Tổng quan về Cổng thông tin điện tử (Portal). Nêu những vấn đề tổng quan nhất về công nghệ Portal gồm: các khái niệm, định nghĩa, đặc trƣng, phân loại Portal.
Chƣơng 2: Kiến trúc của Portal và những thành phần cơ bản. Phân tích các thành phần cơ bản của một Portal và cách thức vận hành của chúng để cung cấp các dịch vụ đặc trƣng; Các giải pháp phát triển Portal. Chƣơng 3: Cổng thông tin phục vụ tìm kiếm, khai thác dữ liệu. Tìm hiểu tổ chức CSDL trong hệ thống thông tin phân tán; Thiết lập cơ chế chuyển đổi thông tin tự động giữa các sever; Một số giải thuật tìm kiếm thông tin trên hệ thống thông tin phân tán.
Chƣơng 4: Phát triển Cổng giao tiếp điện tử, phục vụ tra cứu thông tin cá nhân. Phân tích các yêu cầu và tình hình tực tế tại đơn vị; từ đó đề xuất giải pháp xây dựng khả năng tìm kiếm thông tin cá nhân trên tập hợp các cơ sở dữ liệu tại đơn vị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ(PORTAL) 1.
Website truyền thống Website đã và đang đóng góp rất lớn vào việc phổ cập thông tin, nhƣ giới thiệu tin tức, các cơ sở dữ liệu, và một số chƣơng trình ứng dụng trên mạng. Website đã làm thay đổi cả thế giới từ khi xuất hiện vào đầu những năm 90 của thế kỷ trƣớc. Ngày nay mọi giao tiếp thông qua website đã trở thành phổ biến. Tuy nhiên, chúng ta có thể mạnh dạn gọi một số lớn các website là “website truyền thống” bởi những mặt tồn tại do công nghệ cũ để lại.
Ngƣời dùng đã và đang phải chấp nhận với “sự quá tải thông tin” có nghĩa là ngƣời dùng thƣờng phải duyệt qua rất nhiều các website khác nhau, phải xử lý một khối lƣợng khổng lồ các thông tin để tìm ra thông tin mà mình cần. Ngƣời dùng phải chấp nhận là các thông tin thƣờng đứng độc lập, không thể phân loại đƣợc (taxonomy), dẫn đến rất khó chia sẻ thông tin cho nhau. Lý do của vấn đề trên là cách trình diễn thông tin (format) trên các website thƣờng là rất khác nhau. Việc quản lý, bảo trì và phát triển các website thƣờng gặp nhiều khó khăn do sự tăng trƣởng đến chóng mặt của thông tin trên các website.
Khó có thể tích hợp các thông tin, dịch vụ từ nhiều nơi nhƣ từ các trung tâm một cửa, từ các đơn vị trực thuộc,… lên một nơi để từ đó ngƣời dân có thể tìm thấy các thông tin, dịch vụ cho mình. Là điểm xuất phát trong lộ trình mà ngƣời dùng đi tìm thông tin (departure), và đƣợc dẫn trên mạng qua các link. Không tạo đƣợc quan hệ, ngƣời dùng không gắn bó với chủ nhân của Website (không có tính cá nhân hoá). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 Thích hợp cho phổ biến thông tin hơn là cung cấp môi trƣờng cộng tác cho ngƣời dùng.
Qui mô dịch vụ nhỏ, không bảo toàn đầu tƣ. Khi yêu cầu thay đổi về nội dung thông tin, loại hình dịch vụ,.v… thƣờng phải xây dựng lại Website mới. Không có khả năng cung cấp một nền tảng để từ đó có thể luôn luôn phát triển và mở rộng. Tóm lại, website đã đƣợc phát triển bằng các công nghệ cũ và mới, trong đó có nhiều công nghệ đã lỗi thời.
Điều căn bản là website KHÔNG có nền tảng công nghệ tích hợp để hỗ trợ tính chất phát triển kế thừa và khả năng ghép nối để mở rộng. Giới thiệu về Portal 1. Định nghĩa khái niệm Portal Hiện nay có rất nhiều cách hiểu và định nghĩa khái niệm Portal. Mỗi một tổ chức hay hãng phát triển phần mềm lại có những định nghĩa riêng về Portal và chƣa có định nghĩa nào đƣợc coi là chuẩn xác.
Theo định nghĩa của IBM [12]: Portal là giao diện dựa trên nền web được tích hợp và cá nhân hoá nhằm cung cấp cho người dùng một khối lượng lớn các dữ liệu, tri thức và các dịch vụ thông qua một điểm truy cập duy nhất trong mọi thời điểm và vị trí với sự hỗ trợ của các thiết bị có khả năng kết nối Web. Khái niệm về Portal do Sun đƣa ra trong tài liệu về JSR 168 [13] nhƣ sau: Portal là một ứng dụng nền web cung cấp các tính năng: cá nhân hoá, đăng nhập một lần, tích hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và đưa vào tầng trình diễn của hệ thống thông tin. Tích hợp thông tin có nghĩa là hợp nhất nội dung từ nhiều nguồn thông tin khác nhau vào trong một trang web. Tính năng cá nhân hoá tinh vi được xây dựng trong Portal nhằm cung cấp khả năng cá nhân hoá nội dung cho người dùng.
Các trang Portal có thể có nhiều Portlet khác nhau tạo nội dung cho những người dùng khác nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 Theo một định nghĩa tƣơng đối phổ biến (tại Việt Nam) [8] thì khái niệm Portal, hay Vortal (Vertical Portal - cổng thông tin cho riêng một ngành, một lĩnh vực nào đó), hoặc Hortal (Horizontal Portal - cổng thông tin nhiều chủ đề, nhiều lĩnh vực, phục vụ cho nhiều đối tượng khách hàng khác nhau) là một điểm truy cập với giao diện web, cho phép người dùng khai thác hiệu quả một khối lượng lớn tài nguyên thông tinvà dịch vụ. Đó không đơn giản chỉ là một trang HTML chứa liên kết đến các tài nguyên, mà là một nền tảng công nghệ cho phép tích hợp toàn bộ thông tin và các ứng dụng chạy trên web, đồng thời cung cấp khả năng tuỳ biến cho từng đối tượng sử dụng, cho phép khai thác thông tin hiệu quả nhất, nhanh nhất và thân thiện nhất. Trong các định nghĩa đều nêu ra đặc trƣng cơ bản của mọi Portal là cung cấp thông tin chính xác cho ngƣời dùng (có thẩm quyền) vào thời điểm thích hợp.