CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Một số khái niệm, đặc điểm, vai trò về cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM 1.1 Khái niệm cho vay KHCN tại NHTM Cho vay là hoạt động truyền thống và quan trọng nhất của NHTM. Cho vay chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro nhất. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó NHTM giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Khách hàng vay vốn của NHTM bao gồm các doanh nghiệp các tổ chức kinh tế, các cá nhân và hộ gia đình, trong đó khách hàng là cá nhân và hộ gia đình là bộ phận ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động cho vay của NHTM.
Các cá nhân và hộ gia đình vay tiền từ NHTM để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của mình. Như vậy, cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM bao gồm các hình thức cho vay mà ngân hàng cung cấp cho các cá nhân hay hộ gia đình nhằm mục đích tiêu dùng, đầu tư hay sản xuất kinh doanh.2 Đặc điểm của cho vay KHCN tại NHTM - Đối tượng: Là các cá nhân và hộ gia đình có nhu cầu vay vốn sử dụng cho những mục đích sinh hoạt tiêu dùng hay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của cá nhân hay hộ gia đình đó. Khác với các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế, KHCN thường có số lượng rất lớn, nhu cầu vay vốn rất đa dạng nhưng thông thường nhu cầu vay vốn của mỗi KHCN là không thường xuyên và chịu sự ảnh hưởng lớn bởi môi trường kinh tế, văn hoá – xã hội. - Thời hạn vay vốn: Tuỳ thuộc vào từng mục đích vay vốn và hình thức cho vay mà các khoản vay của khách hàng cá nhân có thời hạn: ngắn hạn, trung đến dài hạn.
- Quy mô và số lượng các khoản vay: Thông thường quy mô của mỗi khoản vay của KHCN thường nhỏ hơn các khoản vay của doanh nghiệp. Tuy vậy, ở các NHTM số lượng các khoản vay KHCN thường lớn. Ở các NHTM hoạt động theo định hướng là ngân hàng bán lẻ, số lượng các khoản vay khách hàng cá nhân là rất lớn và 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com do đó tổng quy mô các khoản vay khách hàng cá nhân thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ của ngân hàng. - Chi phí cho vay: Do các khoản vay KHCN thường có quy mô nhỏ, số lượng các khoản vay này thường rất lớn nên các ngân hàng thường phải bỏ ra nhiều chi phí (cả về nhân lực và công cụ) trong việc phát triển khách hàng, thẩm định, xét duyệt và quản lý các khoản vay.
Do đó, chi phí tính trên mỗi đồng cho vay KHCN thường lớn hơn các khoản vay Doanh nghiệp. - Lãi suất cho vay: Lãi suất của các khoản vay KHCN thường cao hơn các khoản vay khác của NHTM. Nguyên nhân là do các chi phí của cho vay KHCN lớn, các khoản vay KHCN có mức độ rủi ro cao. - Rủi ro tín dụng: Các khoản cho vay KHCN thường có nhiều rủi ro nhất đối với ngân hàng.
Sở dĩ như vậy là do tình hình tài chính của KHCN thường thay đổi nhanh chóng tuỳ theo tình trạng công việc và sức khoẻ của họ. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các cá nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lý yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độ kỹ thuật và khoa học công nghệ lạc hậu, khả năng cạnh tranh trên thị trường bị hạn chế. Do đó, ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro khi người vay bị thất nghiệp, gặp tai nạn, phá sản.3 Vai trò cho vay khách hàng cá nhân Đối với khách hàng cá nhân Ngân hàng là một trung gian tài chính quan trọng, cung cấp một lượng vốn đáng kể cho các cá nhân và doanh nghiệp.Các cá nhân luôn cần vốn để đáp ứng các mục đích sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, nguồn vốn đó có sự đóng góp quan trọng của ngân hàng. Nguồn vốn vay mà ngân hàng cung cấp cho các cá nhân có nhiều ưu điểm:vốn vay này có kỳ hạn và phương thức cho vay đa dạng, đồng thời có thể áp dụng linh hoạt phù hợp với điều kiện và yêu cầu phong phú của nhiều đối tượng KHCN; Đi vay vốn giúp khách hàng cá nhân kinh doanh đạt được cơ cấu vốn tối ưu, tận dụng được nguồn chi phí thấp; ngân hàng cho vay kèm theo các điều kiện và yêu cầu chặt chẽ trong hợp đồng tín dụng, tạo động lực cho KHCN hoạt động và sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn.
KHCN có nhiêu nhu càu thiết yếu như ăn ở, mở rộng sản xuất kinh doanh, cần tích luỹ một số tiền lớn, đòi hỏi cần thời gian dài. Con người cần phải tìm cách kết hợp hài hoà giữ thoả mãn nhu cầu và yếu tố thời 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vay vốn ngân hàng là giải pháp hữu hiệu vừa cung cấp vốn kịp thời thoả mãn nhu cầu KHCN vừa giúp họ sử dụng vốn hiệu quả. Đối với ngân hàng thương mại: Đối với NHTM, KHCN luôn là một thị trường đầy tiềm năng.
KHCN rất đa dạng, số lượng lớn, hoạt động linh hoạt phục vụ lợi ích cá nhân nên luôn hướng đến kinh doanh hiệu quả, khả năng sinh lời cao. Do đó, các NHTM tích cực phát triển hoạt động cho vay đối với KHCN. Hoạt động này góp phần không nhỏ và lợi nhuận của NHTM. Lãi suất cho vay KHCN tương đối cao kéo theo tỷ suất sinh lợi cao, mặt khác số lượng khoản vay đối với KHCN lớn trong khi từng khoản vay lại nhỏ nên rủi ro thực tế không còn cao.
Hoạt động cho vay KHCN được mở rộng giúp NHTM Mở rộng thị trường KHCN, tăng thu nhập, đa dạng hoá sản phẩm dịch vụ tăng tính hấp dẫn và cạnh tranh của ngân hàng. Đối với kinh tế - xã hội: Hoạt động cho vay KHCN gián tiếp thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển thông qua việc thoả mãn nhu cầu vay vốn của KHCN.Vay vốn góp phần quan trọng giúp KHCN thực hiện các nhu cầu thiết yếu như mua sắm hàng hoá dịch vụ cũng như gia tăng sản xuất kinh doanh, qua đó thúc đẩy tiêu dùng, tăng đầu tư kích cầu làm tăng GDP của quốc gia. Như vậy, hoạt động cho vay KHCN của NHTM đã giúp nâng cao đời sống kinh tế-xã hội, thu nhập cá nhân tăng lên, sản xuất được mở rộng tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới, tỷ lệ nghịch với thất nhiệp. Việc tăng tiêu dùng của KHCN kích thích nhiều ngành sản xuát phát triền đáp ứng với nhu cầu ngày càng mở rộng và nâng cao nhu cầu của người dân.
Phát triển hoạt động cho vay KHCN sẽ đóng góp nhiều vào việc thực hiện vai trò quan trọng của NHTM trong chính sách đổi mới kinh tế đất nước. Nguồn vốn hiệu quả được cung cấp kịp thời, hợp lý giúp thúc đẩy các hoạt động của nền kinh tế phát triển. Khi nền kinh tế phát triển bền vững thì đời sống nhân dân cũng dần được nâng cao.2 Nội dung cơ bản về cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM 1.1 Phân loại cho vay KHCN của NHTM.Căn cứ vào mục đích cho vay Các khoản vay KHCN bao gồm hai hình thức: Vay tiêu dùng và Vay sản xuất kinh doanh: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Vay tiêu dùng: Là các khoản vay đáp ứng nhu cầu chi tiêu của các cá nhân, hộ gia đình như : xây dựng sửa chữa nhà, mua sắm vật dụng gia đình, mua xe cơ giới, du học, chữa bệnh, cưới hỏi,. - Vay sản xuất kinh doanh: là các khoản vay phục vụ mục đích bổ sung vốn sản xuất kinh doanh, đầu tư của cá nhân, hộ gia đình: bổ sung vốn lưu động, mua sắm máy móc thiết bị, đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư kinh doanh chứng khoán, b.
Căn cứ vào thời gian cho vay Thời gian cho vay có thể là ngắn hạn (thời hạn cho vay dưới 12 tháng), trung hạn (thời hạn cho vay từ 12 tháng đến 60 tháng) và dài hạn (thời hạn cho vay từ 60 tháng trở lên); c. Căn cứ vào phương thức cho vay Phương thức cho vay có thể là cho vay từng lần, cho vay trả góp, thấu chi, riêng đối các nhu cầu vay vốn bổ sung vốn lưu động thường xuyên trong hoạt động sản xuất kinh doanh phương thức cho vay theo HMTD được sử dụng khá phổ biến. - Cho vay từng lần: Là phương thức cho vay mà mỗi lần vay vốn khách hàng và ngân hàng làm các thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng - Cho vay trả góp: Khi vay vốn ngân hàng và khách hàng thoả thuận xác định số lãi vốn vay phải trả cộng với số nợ gốc được chia ra để trả nợ theo nhiều ký hạn trong thời gian cho vay. - Cho vay theo hạn mức thấu chi: Là việc cho vay mà ngân hàng thoả thuận bằng văn bản chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền tự có trên tài khoản khách hàng phù hợp với các quy định của Chính phủ và Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam về hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
- Cho vay theo hạn mức tín dụng (HMTD): Ngân hàng và khách hàng xác định và thoả thuận một mức dư nợ vay tối đa duy trì trong một khoảng thời gian nhất định d .Căn cứ vào tài sản đảm bảo tín dụng Các biện pháp đảm bảo khoản vay là yếu tố quan trọng trong việc xét duyệt cho vay của ngân hàng với khách hàng, hiện tại các ngân hàng xem xét cho vay với khách hàng dựa trên hai hình thức: - Cho vay có tài sản đảm bảo: là các khoản vay được đảm bảo bằng tài sản 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thuộc sở hữu của chính khách hàng vay vốn hoặc của người thứ ba. Tài sản đảm bảo cho khoản vay có thể là số dư tài khoản tiền gửi, sổ tiết kiệm, hàng hoá, máy móc thiết bị, bất động sản,. - Cho vay không có tài sản đảm bảo (tín chấp): Là cho vay không cần đảm bảo bằng tài sản mà dựa trên uy tín của khách hàng. Ngân hàng lựa chọn các khách hàng có uy tín và khả năng trả nợ tốt để cho vay theo hình thức này.