CHƯƠNG 1: MOT SÓ VAN DE LÝ LUAN VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH NGHIEP VA PHAP LUAT VE MUA BAN, SAP NHAP DOANH NGHIEP 1. Khái quátvề mua bán, sáp nhập doanh nghiệp 1. Khái niệm mua bán, sap nhập doanh nghiệp Tai Việt Nam, cum từ “mua bán và sáp nhập doanh nghiép” xuat hién ngày cảng phổ biến trong thời gian gan đây, dễ dàng nhận thay, hoạt đông nay đang trở thành. xu thê của moi doanh nghiệp, trong mọi lĩnh vực của nên kinh tế.
Mặc dù xuất hiện thường xuyên trên nhiéu phương tiên thông tin đại chúng tuy nhién, hiện nay van con nhiều ý kiên, quan điểm khác nhau khi giải thích về thuật ngữ “mua bán, sáp nhập doanh nghiệp” Theo do, mua bán và sáp nhập doanh nghiệp là cum từ được dich ra từ thuật ngữ tiếng Anh “Mergers and Acquisitions” (viết tat là M&A). Mergers có thé địch là sáp nhập niumg theo căn ctr vào hệ quả sau vụ sáp nhập thi con bao gồm hình thức hop nhật doanh nghiệp, Acquisitions được dich là mua bán, mua lại hay thâu tóm doanh nghiệp. Chính vì có sự khác nhau trong cách dich sang Tiéng Việt ma M&A con được goi bảng “sáp nhập và mua lại” hay “thâu tóm và hợp nhật doanh nghiép”,.Nhin chung bản chat của một thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đầu liên quan đến sự thay đổi, chuyên giao quyền kiểm soát một doanla nghiệp Các nhà kinh té và luật hoc xem xét mua bán, sáp nhập doanh nghiệp đưới hai góc đô chủ yêu: góc dé kinh tế như một van đề của quản trị chiến lược công ty, tài chính doanh nghiệp và góc độ phép ly như là đối tượng của khung pháp lý dé thực hiện giao dịch mua bán, sáp nhập. Dưới góc độ Kinh tê Theo Từ điển Oxford, thì hoạt động sắp nhập là sự kết hợp của hai tô chức, đặc tiệt là các công ty, doanh nghiệp thành mat tô chức], trong khi hoạt động mua lại là việc một công ty tiên hành mua một phân doanh nghiệp khác và nhân được tai sẵn của đối tượng do? Trong cuốn “Mua lại và sáp nhập từ A-Z”, tác giả Andrew J.Sherma và Milledge A Hart cho rằng xem xét sáp nhập là một sự kết hợp của hai tổ chức có sư tương ! Mps./Avvrt oxfordlsarrersdictiararxs couv(lef nution/english imerger 7g=mergers truy cập ngày 10/3/2024 3tps /hmriw oxfordleamersdxc tionaries c on/def mition/engiish/ac qrais#ipnv?g=acuis#ion, truy cập ngày 10/3/2024 đồng với nhau, trong khi đó mua lại là mot quá trình một công ty nhỏ hơn bị một công ty lớn hơn thâu tam, chi phối3 Tác gia David L Scott cũng dé cập tới thuật ngữ mua bán và sáp nhập trong cuốn 'Từ Phó Wall: Huong dan từ A-Z về các điều khoản đầu tư cho các nha đầu tư tiện nay” nlư sau: “Sap nhập hay hợp nhất công ty là khái niệm dé chỉ hai hoặc một số công ty cùng thỏa thuận chia sé tai sản, thị phân, thương hiệu với nhau dé hình.
thành một công ty hoàn toàn mới, với tên gọi mới (có thể gộp tên của hai công ty cũ), trong khi đó châm đút sự tồn tai của các công ty cũ”; “mua lại được hiểu là việc một công ty mua lai hoặc thôn tinh một công ty khác và không hình thành nên mot pháp nhân mới. Mua lai xảy ra khi công ty mua lại giành được quyên kiểm soát công ty mục tiêu. Do có thé là quyên kiểm soát cô phiêu của công ty mục tiêu, hoặc giành được quyền kinh doanh hoặc tai sản của công ty mục tiêu” Ý Như vay, mặc da có nhiêu cách hiểu chưa thống nhất về mua bán, sắp nhập doanh nghiệp sau khi nghiên cứu các quan điểm trên, có thé rút re mat số đặc điểm chung như sau: Mergers là sáp nhập doanh nghiệp. Đây là sự kết hợp của hai hoặc nhiéu công ty dé tạo ra một công ty có quy mô lớn hơn.
Công ty nhân sáp nhập (thường là công ty có quy mô lớn hơn công ty bị sáp nhập trước lúc sáp nhập), hoàn toàn không thay đổi và địa vịpháp lý nhưng lúc nay đã trở nên có quy mô lớn hơn. Công ty bị sáp nhập chuyên toàn bộ tai sản, quyền, ngliia vụ va loi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập dong thời châm đút sự tôn tại dia vi pháp lý của công ty sáp nhập. Vé bản chất, đây là hiện tượng tập trung kinh tê thông qua phương thức liên kết vốn dé tạo ra thu thê pháp lý mới, có thé gây tác động đáng ké dén thi trường canh tranh Acquisitions được hiểu là mua lại doanh nghiệp là việc một công ty mua toàn bô hoặc một phân cô phân có quyên biéu quyết của doanh nghiép khác thông qua hop đông mua bán, hoán đổi cô phiêu hay bat cử hình thức nào khác dé đủ kiểm soát, chi phối hoạt đông của một công ty khác. Trên thực tê, thường công ty lớn hơn sé thâu tom công ty nhỏ hơn Ngôn ngữ thương mai thông thường đôi khi con goi hay dich hiện tương này sang tiếng Việt là mua bán doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nội hàm của ` Andrew J. Sherma và Milledge A. Hart (2009), Mua lại và sip nhập từ A-Z,NXB. Trì thức, Hà Nội.
Scott (2003), Wall Steet Words: An Ato Z Guide Investment Temafor Today’s Investor, Houghton Mifl Harcowt, Boston, New York ro} mua bán hoặc mua lại doanh nghiệp đều phản ánh một bên (goi là bên bán) chuyển quyên sở hữu một phân hoặc toàn bô của doanh nghiệp cho bên kia (goi là bên mua) va bên mua có quyên kiểm soát, chi phối hoạt động của doanh nghiệp ma ho mua lại Tom lại, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp di có nhiều các tiếp cận và giải thích thi tựu chung lại, co thé thay được thực chất chi là một hiện tương được gợi theo nhiều cách khác nhau. Theo đó, về nguyên tac, điểm chung của việc tiên hành mua lei hoặc sáp nhập một doanh nghiép là nhằm mục đích kiểm soát một phan hoặc toàn. bô doanh nghiệp mục tiêu thông qua việc nhà đầu tư sẽ sở hữu mét phan hoặc toàn bô doanh nghiệp mục tiêu. Đặc điểm của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Một là, đôi tương của mua bán, sáp nhập chính 1a doanh nghiệp với tinh chất là hàng hóa đặc biệt.
Một thương vụ mua bán, sáp nhập luôn gắn liên với việc chủ thể tham gia muốn chiêm sở hữu hoặc năm được một phân von đủ giành được quyền kiểm soát một doanh nghiệp (các doanh nghiệp mục tiêu). Do đó, những doanh nghiệp mục tiêu này được coi nh hàng hóa đặc biệt được giao dich trên thi trường và đây chính là đối tượng trực tiếp ma các chủ thể tham gia hoạt đông này hướng dén. Hai là, việc sáp nhập, mua lei doanh nghiệp có thé dan dén các hậu quả khác nhau. Nhin chung hậu quả của một thương vụ sáp nhập, mua lei doanh nghiệp thường dién ra theo hai xu hưởng, có thé làm chấm đút hoạt đông kinh doanh của mét bên trong giao dich hoặc có thé bình thành nên mét doanh nghiệp có quy mô lớn hơn.
Ba là, mục tiêu của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là giảnh quyền kiểm soát doanh nghiép, tham gia vào hoạt đông điều hành, quản lý doanh nghiệp ở mức độ nhất định, không đơn thuận là sở hữu một phân von góp hay nam giữ cô phân như hoạt động đầu tư thông thường Dovay, khi nhà đầu tư đạt được mức sở hữu phân yên góp, cô phân của doanh nghiép đủ dé tham gia và có quyền đưa ra các quyết định liên quan tới các van dé quan trọng của doanla nghiệp thì khi đó có thé coi đây là hoạt đông mua bán, sáp nhập. Ngược lại, nêu nhà đầu tư chỉ sở hữu mét lượng vốn góp, hoặc cô phân rất nhỏ không đủ quyên đưa ra các quyết dinh liên quan tới van dé của doanh nghiệp thi đây chi được coi là hoạt động dau tư thông thường. Bồn là, hình thức pháp lý ghi nhân quan hệ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp là 10 hop đồng mua bán, hợp đồng sáp nhâp”. Hợp đông là cơ sở dé các bên tiên hành mua ban và sáp nhập doanh nghiệp với các điêu khoản dé rang buộc cam kết, trách nhiém pháp ly với nhau và với cơ quan công quyên.
Không giéng như hop dong mua bán hang hoá, tai sẵn thông thường, hợp đồng mua bén và sáp nhập doanh nghiệp còn có các quy dinh dé cam kết giải quyết hàng loạt van đề “hậu” mua bán và sáp nhập doanh nghiệp. Ngoài ra, mỗi doanh nghiệp đều có những đặc điểm khác nhau, do đỏ mai giao dich mua bán và sáp nhập doanh nghiệp lại có “hậu” khác nhau. Hình thức hợp đông phải bang văn bản, từ ngữ rõ ràng, nội dung phải bao quát được các van dé như xác định tư cách của bên mua, bên bán, đôi tượng (phải có bảng kê chi tiét); giá mua bán (theo bảng ké); biên pháp bảo đảm hợp đồng (bảo lãnl/câm cố/thê chap); các van đề và mat tài chính, kê toán, cô phân, cỗ phiêu, vay nợ.; các thoả thuận về gaiquyết “hậu” mua bán và sáp nhập doanh nghiệp, thời điểm chuyên giao, xác lập quyên sở hữu, luật áp dung, hiệu lực hợp đồng, Năm là, việc mua lại, sép nhêp doanh nghiệp cần phải thực hiện theo những điêu kiện, thủ tục chất chế theo quy đính pháp luật canh tranh và kiểm soát tập trung, kinh tê. Điều đó có nghĩa là các bên chỉ được thực hiện thương vụ mua bán, sép nhập doanh nghiệp khi có sự chap thuận của cơ quan quản lý cạnh tranh Bởi hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của các lĩnh vực, ngành nghé mà nó tham gia, thậm chí ảnh hưởng dén sự phát triển của nên kinh tế một nước.
Quy định nay xuất phát từ yêu câu bảo vệ cạnh tranh trên thị trường, ngăn ngừa những vụ tập trung kinh té dé hình thành những doanh nghiệp độc quyền va lạm dung vị tri thông lĩnh, vi trí độc quyền dé thủ tiêu cạnh tranh 1. Vai trò của mua bán, sáp nhập doanh nghiệp Đôi với doanh nghiệp, mua bén, sáp nhập doanh nghiệp là hoạt động tích cực đổi với cả bên mua và bên bán. So với việc thành lập một công ty con dé mở rộng quy mô thì sáp nhập một doanh nghiệp phù hợp giảm thiểu tối đa các khoản chi và thời gan Bên mua sẽ không mất chi phí tim du án, làm các thủ tục hành chính, đặc biệt là có sẵn thị trường tiêu thụ và nhân lực bản địa khi thực hién mua bản, sáp nhập.