phần mở đầu và kết luận, phần nội dung chính tập trung giải quyết các vấn đề về chính sách hay định hướng cho việc tiến hành pháp điển hóa ở Pháp; tìm hiểu về lịch sử, điều kiện, thuận lợi và khó khăn đối với việc tiến hành pháp điển hóa ở Pháp; vấn đề quy trình, thủ tục và kết quả của hoạt động này ở Pháp. Phần kết của luận án người nghiên cứu cũng đã đưa ra một vài kiến nghị cho việc tiến hành hoạt động pháp điển hóa ở Việt Nam. Có thể thấy, đây là một công trình nghiên cứu khá toàn diện vấn đề pháp điển hóa ở Pháp. Công trình này có nhiều giá trị bổ ích đối với tác giả luận án đặc biệt là trong việc giải quyết một phần nội dung chương 3 nghiên cứu so sánh pháp điển của các nước trên thế giới (bao gồm nghiên cứu cả về hoạt động pháp điển hóa của nước Pháp) Báo cáo về “Kinh nghiệm so sánh về pháp điển hóa ở Cộng hòa Pháp và một số nước Châu Âu” của Bà Elisabeth Catta - Chuyên gia Cộng hòa Pháp (Các nguồn dẫn chiếu được sử dụng để soạn thảo Báo cáo này xuất phát từ một nghiên 9 cứu được thực hiện vào tháng 8 năm 2007 bởi Tổng vụ pháp luật của liên minh châu âu, và một số được tìm từ trang web của các nước thành viên liên minh - Bản dịch của Nguyễn Hữu Huyên, Chuyên viên Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Tư pháp).
Tại báo cáo, bà Elisabeth Catta cũng đã có sự phân tích chi tiết về hệ thống pháp luật của một số nước châu Âu nói chung và Cộng hòa Pháp nói riêng; bà cũng đưa ra một cách tiếp cận về pháp điển hóa, đó là một thủ tục theo đó các văn bản cần được pháp điển hoá sẽ bị bãi bỏ, sau đó được thay thế bằng một văn bản duy nhất nhưng không làm thay đổi các văn bản gốc. Tuy nhiên, theo bà để tiến hành pháp điển hóa được như nội dung nêu trên thì đòi hỏi trước tiên phải có sự cập nhật các văn bản khác nhau bằng cách đưa vào các sửa đổi, bổ sung, sau đó làm việc lại trên một văn bản duy nhất nhằm đạt được một văn bản cuối cùng đảm bảo tính liên kết và dễ hiểu. Như vậy, có thể thấy báo cáo của bà Elisabeth đã có phần nào tiếp cận, diễn giải khá chi tiết về cách thức, thủ tục tiến hành pháp điển hóa của Cộng hòa Pháp và của Liên minh Châu Âu. Tuy nhiên, cách tiếp cận đó mới chỉ giúp chúng ta hiểu về cách thức pháp điển hóa của một châu lục và rõ ràng sự điển hình cũng chưa bao trùm phạm vi thế giới cũng như kinh nghiệm cho Việt Nam thì báo cáo của bà chưa đề cập tới.
Nghiên cứu về pháp điển hóa ở Trung Quốc, Tiến sĩ Kong Qingjiang – Giáo sư Luật, Khoa Luật, Đại Học Zhejiang Gongshang, Trung Quốc với báo cáo “Mâu thuẫn giữa các văn bản quy phạm pháp luật và việc xử lý chúng ở Trung Quốc” (báo cáo tại Hội thảo rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật tổ chức năm 2006, 2007 tại Nhà pháp luật Việt – Pháp, Đại học Luật Hà Nội). Tại báo cáo, ông đã phân tích một cách sâu sắc về thực trạng của hệ thống pháp luật của Trung Quốc, thẳng thắn nêu ra những mâu thuẫn, nguyên nhân và cách giải quyết các mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật của Trung Quốc. Có thể thấy, hầu như trong báo cáo không có bất kì cụm từ nào đề cập tới cái gọi là “pháp điển hóa” nhưng nếu nghiên cứu kĩ thì thấy biện pháp tốt nhất để giải quyết mâu thuẫn chính là pháp điển hóa. Bài viết thực sự là tài liệu có giá trị tham khảo sử dụng trong Luận án đặc biệt trong chương so sánh các mô hình pháp điển hóa trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam.
10 Cùng cách tiếp cận về pháp điển hóa của một quốc gia, báo cáo của Giáo sư danh dự Đại học Luật Victoria Bill Neison với tiêu đề “Quan niệm của Canada về pháp điểm hóa – kinh nghiệm và kỹ thuật” (được sự tài trợ của Dự án LERAP, cấu trúc luật so sánh, hoạt động 3222) tháng 1 năm 2006 (báo cáo được trình bài tại Tòa đàm “Pháp điển hóa trong pháp luật Việt Nam” do Bộ tư pháp tổ chức vào năm 2006). Tại báo cáo, giáo sư Bill Neison đã phân tích hoạt động pháp điển hóa ở Canada và cụ thể là tại bang Bristish Columbia – một bang dẫn đầu của Canada trong việc rà soát, hệ thống hóa và pháp điển hóa. Tác giả bài viết cho rằng pháp điển hóa theo nghĩa rộng nhất, chỉ dẫn tới những quy trình, thủ tục, quy tắc và thực tiễn chi phối việc xây dựng, soạn thảo, hợp nhất và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trong một lĩnh vực điều chỉnh nhất định. Trên cơ sở đó, tác giả đi sâu tìm hiểu về kỹ thuật cũng như sản phẩm, kinh nghiệm pháp điển hóa tại bang Bristish Columbia.
Như vậy, mặc dù chỉ tập trung phân tích hoạt động pháp điển hóa tại một bang của Canada, nhưng bài viết đã cung cấp cho chúng ta những thông tin bổ ích về kinh nghiệm pháp điển hóa tại Canada để ít nhiều có thể áp dụng vào hoạt động pháp điển hóa ở Việt Nam hiện nay. Tóm lại: Có khá nhiều công trình nghiên cứu ngoài nước về các vấn đề liên quan đến hoạt động pháp điển hóa. Ở một mức độ nhất định, những công trình nêu trên đã giải quyết được một số nội dung như vai trò, ý nghĩa, thực tiễn pháp điển hóa tại một số khu vực, quốc gia đơn lẻ. Tuy nhiên, còn khá nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện lý thuyết về pháp điển hóa cũng như mô hình pháp điển hóa như khái niệm về pháp điển hóa, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này; khái niệm mô hình pháp điển hóa, xây dựng các mô hình pháp điển hóa điển hình trên thế giới … cần được giải quyết trong cuốn Luận án này.
Các công trình nghiên cứu ở trong nước 1. Nhóm công trình nghiên cứu lí luận về pháp điển hóa Nghiên cứu về vấn đề pháp điển hóa, tác giả đã có dịp tiếp xúc với một số công trình nghiên cứu quan trọng, có giá trị cao trong khoa học pháp lý. Với tính chất khá gần với hoạt động xây dựng pháp luật, hơn nữa với mục tiêu của hoạt động pháp điển hóa là hướng tới hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong quá trình 11 triển khai đề tài, khá nhiều công trình nghiên cứu khoa học về hệ thống pháp luật, về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đã được các tác giả tiếp cận với nhiều khía cạnh khác nhau: Cuốn sách của GS. Lê Minh Tâm Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, năm 2003 đã gợi mở khá nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến nội dung của luận án.
Cuốn sách được tác giả phân tích sâu sắc về bản chất, giá trị và hình thức của pháp luật làm tiền đề để luận giải những vấn đề cơ bản của xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Theo tác giả, pháp luật là sự biểu hiện của văn minh và văn hóa; là cơ sở để đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm, bảo vệ quyền, tự do dân chủ, lợi ích hợp pháp, chính đáng của con người, bảo đảm công bằng, bình đẳng trong xã hội, là nhân tố quan trọng bảo đảm phát triển bền vững của xã hội. Đặc biệt, cuốn sách đã tiếp cận quan niệm về pháp luật theo nghĩa rộng, theo đó pháp luật không chỉ bao gồm những quy tắc xử sự chung (pháp luật thực định) mà còn bao hàm cả mục đích, tư tưởng và nguyên tắc của pháp luật. Bên cạnh đó, cuốn sách Xây dựng và hoàn thiện pháp luật nhằm đảm bảo phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay do PGS.
Nguyễn Văn Động chủ biên cũng đã luận giải sâu sắc và biện chứng giữa sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật với mục tiêu đảm bảo phát triển bền vững. Các tác giả đã nghiên cứu thông qua việc tiếp cận vai trò của pháp luật đối với phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay để phân tích cơ sở lý luận về xây dựng và hoàn thiện pháp luật bảo đảm phát triển bền vững, đánh giá thực trạng pháp luật và công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật ở nước ta, nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới và đề xuất giải pháp cho Việt Nam trong thời gian tới. Tuy cuốn sách không đề cập trực tiếp về pháp điển hóa nhưng nội dung của cuốn sách đã đem lại nhiều giá trị bổ ích để luận giải có tính hệ thống về vấn đề pháp điển hóa đặc biệt là ở Việt Nam hiện nay. Tiếp đó, cuốn sách Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của PGS.
Nguyễn Minh Đoan đã phân tích rất nhiều vấn đề từ khái quát đến cụ thể về hệ thống pháp luật cũng như đặt việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong bối cảnh của quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền. Từ việc lý giải những đặc 12 điểm cũng như tiêu chí để xác định chất lượng của hệ thống pháp luật cho đến các khái niệm về văn bản qui phạm pháp luật, đánh giá tác động của văn bản qui phạm pháp luật và trách nhiệm của người xây dựng pháp luật. Ngoài ra, tác giả còn đề cập đến trách nhiệm pháp lý của chủ thể ban hành cũng như tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật. Đây là một trong những biện pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng văn bản qui phạm pháp luật từ đó gia tăng đáng kể hiệu quả của hoạt động pháp điển hóa.
Ngoài ra, cuốn sách Bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật Việt Nam do PGS.TS Phan Trung Lý chủ biên năm 2011, cũng đã tiếp cận và lý giải các vấn đề liên quan đến việc hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tác giả đã tiếp cận về tính thống nhất cũng như các điều kiện để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật Việt Nam từ yêu cầu và thực trạng bảo đảm tính thống nhất; các giải pháp nâng cao hiệu quả của việc bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và so sánh với việc bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật một số nước.