Luận văn thạc sĩ ứng dụng gis viễn thám phân vùng bảo tồn thích nghi đa dạng sinh học tại vườn quốc gia xuân thủy nam định

Luận văn thạc sĩ phân tích ứng dụng gis viễn thám phân vùng bảo tồn thích nghi đa dạng sinh học tại vườn quốc gia xuân thủy, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Hữu Huỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Văn Hùng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Ứng dụng GIS và viễn thám phân vùng bảo tồn thích nghi đa dạng sinh học tại vườn quốc gia Xuân Thủy - Nam Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ khoa học môi trường
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.3. Các công ước quốc tế
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả điều tra cơ bản
• 3.2. Kết quả số hóa ảnh vệ tinh
• 3.3. Kết quả phân cấp mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đối với bảo tồn đa dạng sinh học và xây dựng các lớp bản đồ theo các yếu tố nhạy cảm
• 3.4. Đề xuất biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Vườn Quốc gia Xuân Thủy

Vườn Quốc gia Xuân Thủy, nằm ở tỉnh Nam Định, là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng của Việt Nam. Nơi đây không chỉ nổi bật với đa dạng sinh học phong phú mà còn là một phần của hệ sinh thái ngập nước ven biển. Vườn Quốc gia này được UNESCO công nhận là khu Ramsar, thể hiện tầm quan trọng toàn cầu trong việc bảo tồn các loài động thực vật quý hiếm. Theo nghiên cứu, Xuân Thủy có nhiều loài thực vật và động vật đặc hữu, trong đó có nhiều loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Việc bảo tồn đa dạng sinh học tại đây không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào phát triển bền vững kinh tế địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của bảo tồn đa dạng sinh học

Bảo tồn đa dạng sinh học là một trong những nhiệm vụ cấp bách hiện nay. Sự suy giảm đa dạng sinh học không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến đời sống con người. Các loài động thực vật quý hiếm tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy đang bị đe dọa bởi các hoạt động khai thác tài nguyên và biến đổi khí hậu. Việc áp dụng công nghệ GIS và viễn thám trong việc phân vùng bảo tồn sẽ giúp xác định các khu vực nhạy cảm, từ đó đưa ra các giải pháp bảo tồn hiệu quả hơn.

II. Ứng dụng GIS và viễn thám trong bảo tồn

Công nghệ GIS (Hệ thống thông tin địa lý) và viễn thám đã trở thành công cụ quan trọng trong việc quản lý và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. GIS cho phép phân tích và trực quan hóa dữ liệu không gian, giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện các khu vực cần bảo tồn. Việc sử dụng viễn thám cung cấp thông tin về tình trạng môi trường và sự thay đổi của hệ sinh thái theo thời gian. Kết hợp hai công nghệ này sẽ tạo ra một hệ thống thông tin mạnh mẽ, hỗ trợ cho việc ra quyết định trong bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

2.1. Phân tích không gian và mô hình hóa sinh thái

Phân tích không gian thông qua GIS cho phép xác định các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng sinh học như độ che phủ thực vật, khoảng cách đến các khu dân cư và các yếu tố thủy văn. Mô hình hóa sinh thái giúp dự đoán tác động của các yếu tố này đến sự phát triển của các loài. Việc xây dựng các lớp bản đồ theo các yếu tố nhạy cảm sẽ giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về tình trạng bảo tồn tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy, từ đó đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời.

III. Đề xuất giải pháp bảo tồn

Dựa trên kết quả phân tích từ GIS và viễn thám, một số giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy được đề xuất. Đầu tiên, cần xây dựng các khu vực bảo tồn nghiêm ngặt cho các loài động thực vật quý hiếm. Thứ hai, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của bảo tồn và phát triển bền vững là rất cần thiết. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương trong việc thực hiện các chương trình bảo tồn.

3.1. Tăng cường quản lý và giám sát

Quản lý và giám sát hiệu quả là yếu tố quyết định trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. Việc sử dụng công nghệ GIS và viễn thám sẽ giúp theo dõi tình trạng môi trường và sự thay đổi của hệ sinh thái. Các dữ liệu thu thập được sẽ cung cấp thông tin cần thiết để điều chỉnh các chính sách bảo tồn, đảm bảo rằng các biện pháp được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vườn Quốc gia Xuân Thủy, tỉnh Nam Định, với diện tích tự nhiên khoảng 7.100 ha, là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước ven biển có tầm quan trọng quốc tế, được UNESCO công nhận là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển đồng ven biển châu thổ sông Hồng. Khu vực này có đa dạng sinh học phong phú, đặc biệt là hệ thực vật ngập mặn và các sinh cảnh đất ngập nước, đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn nguồn gen động thực vật quý hiếm. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế xã hội và các hoạt động khai thác tài nguyên đã gây ra nhiều áp lực, làm suy giảm đa dạng sinh học tại đây.

Mục tiêu nghiên cứu là ứng dụng công nghệ GIS và viễn thám để phân vùng bảo tồn đa dạng sinh học theo mức độ nhạy cảm tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn hiệu quả. Nghiên cứu được tiến hành trong giai đoạn từ tháng 9/2012 đến tháng 9/2013, tập trung đánh giá các yếu tố tự nhiên và nhân sinh ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, xây dựng bản đồ phân vùng bảo tồn dựa trên ảnh vệ tinh và dữ liệu thực địa.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nâng cao hiểu biết về ứng dụng GIS và viễn thám trong bảo tồn đa dạng sinh học mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách trong việc bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy. Kết quả nghiên cứu góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội hài hòa với bảo tồn môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Sinh học bảo tồn: Nhấn mạnh việc quản lý mối quan hệ giữa con người và các thành phần đa dạng sinh học nhằm duy trì tiềm năng sinh học cho các thế hệ tương lai. Theo Soule (1985), sinh học bảo tồn tập trung vào hạn chế các tác động tiêu cực của con người và xây dựng phương pháp bảo vệ các loài, hệ sinh thái.

• Hệ thống thông tin địa lý (GIS): Được định nghĩa là công nghệ lưu trữ, phân tích và trình bày thông tin không gian và phi không gian, bao gồm các thành phần phần cứng, phần mềm, dữ liệu, con người và phương pháp. GIS cho phép xử lý dữ liệu lớn, mô hình hóa không gian và hỗ trợ ra quyết định trong quản lý tài nguyên môi trường.

• Viễn thám: Khoa học công nghệ thu nhận và phân tích dữ liệu từ xa thông qua sóng điện từ phản xạ hoặc bức xạ từ vật thể, giúp thu thập thông tin về hiện trạng môi trường và tài nguyên thiên nhiên một cách nhanh chóng và chính xác.

Các khái niệm chính bao gồm đa dạng sinh học (biodiversity), bảo tồn đa dạng sinh học, phân vùng sinh thái, và các yếu tố tác động như quản lý rừng, thủy văn, độ che phủ, sinh kế và khoảng cách tới khu dân cư.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu sơ cấp gồm kết quả khảo sát thực địa, phỏng vấn cán bộ Vườn Quốc gia và người dân vùng đệm, ảnh vệ tinh; dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu nghiên cứu trước đây, số liệu thống kê và các nguồn thông tin truyền thông.

• Phương pháp thu thập số liệu: Thiết lập 10 ô nghiên cứu điển hình (0,1 ha mỗi ô) dựa trên các dạng thảm thực vật và yếu tố tác động. Áp dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA) để xác định nguyên nhân ảnh hưởng đến đa dạng sinh học.

• Phân cấp mức độ ảnh hưởng: Xây dựng các lớp bản đồ phân cấp theo các yếu tố quản lý rừng, thủy văn, độ che phủ, sinh kế và khoảng cách tới khu dân cư với 3 cấp độ từ mức độ ảnh hưởng cao đến thấp.

• Phân vùng bảo tồn: Ứng dụng phần mềm ArcGIS để chồng ghép các lớp bản đồ chuyên đề, tạo bản đồ phân vùng bảo tồn đa dạng sinh học theo mức độ nhạy cảm.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 9/2012 đến tháng 9/2013, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, xây dựng bản đồ và đề xuất giải pháp bảo tồn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng sinh học thực vật phong phú: Tổng cộng 116 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 42 họ, trong đó thực vật hai lá mầm chiếm 85 loài (73,3%), thực vật một lá mầm 34 loài (29,3%). Rừng ngập mặn gồm các loài chủ yếu như Sú (Aegiceras Comiculata), Trang (Kandelia candel), Bần (Sonneratia caseolaris), Mắm (Avicennia marina). Rừng Phi lao trồng có mật độ 800-1200 cây/ha, chiều cao 5-10 m tùy cấp tuổi.

2. Phân vùng bảo tồn theo mức độ nhạy cảm: Nghiên cứu phân chia Vườn Quốc gia thành 5 vùng với mức độ tác động khác nhau từ các yếu tố quản lý, thủy văn, sinh kế, độ che phủ và khoảng cách tới khu dân cư. Ví dụ, vùng rừng trồng do huyện quản lý có mức độ quản lý rừng cấp 3 (bị tàn phá nhiều), trong khi vùng rừng Phi lao chắn gió có mức quản lý cấp 1 (ổn định, ít bị tác động).

3. Ảnh hưởng của thủy văn và sinh kế: Các khu vực gần sông suối chịu ảnh hưởng thủy văn cấp 1, trong khi vùng xa sông suối có ảnh hưởng cấp 3. Sinh kế của người dân vùng đệm phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng và thủy sản, ảnh hưởng trực tiếp đến đa dạng sinh học. Khoảng cách tới khu dân cư cũng là yếu tố quan trọng, với vùng cách dân cư dưới 1000m có mức độ tác động cao nhất.

4. Hiện trạng đất trống và mặt nước: Diện tích đất trống và mặt nước chiếm tỷ lệ đáng kể, trong đó mặt nước chủ yếu là nước mặn, có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái đất ngập nước. Các sinh cảnh đầm tôm và cồn cát cũng đóng góp vào đa dạng sinh học và sinh kế người dân.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy ứng dụng GIS và viễn thám là công cụ hiệu quả trong việc phân vùng bảo tồn đa dạng sinh học, giúp xác định các khu vực có mức độ nhạy cảm khác nhau dựa trên các yếu tố tự nhiên và nhân sinh. Việc phân cấp mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố cho phép xây dựng bản đồ phân vùng bảo tồn chi tiết, hỗ trợ quản lý và ra quyết định chính xác.

So sánh với các nghiên cứu tương tự trong và ngoài nước, kết quả phù hợp với xu hướng ứng dụng GIS trong quản lý tài nguyên rừng, đất ngập nước và đa dạng sinh học. Việc tích hợp dữ liệu thực địa và ảnh vệ tinh nâng cao độ chính xác và tính khả thi của bản đồ phân vùng.

Các biểu đồ thể hiện tỷ lệ thành phần loài thực vật, phân bố các vùng phân cấp mức độ ảnh hưởng, và bản đồ chồng ghép các yếu tố nhạy cảm sẽ minh họa rõ nét các phát hiện trên, giúp người quản lý dễ dàng nhận diện vùng ưu tiên bảo tồn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rừng và bảo vệ vùng lõi: UBND tỉnh Nam Định và Ban quản lý Vườn Quốc gia cần nâng cao hiệu quả quản lý rừng, đặc biệt tại các vùng có mức độ tác động cao (cấp 3), nhằm giảm thiểu khai thác bừa bãi và phục hồi hệ sinh thái.

2. Phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm: Khuyến khích các mô hình nuôi trồng thủy sản sinh thái, giảm phụ thuộc khai thác tự nhiên, đồng thời hỗ trợ đào tạo kỹ thuật và tạo việc làm nhằm giảm áp lực lên tài nguyên rừng và đất ngập nước.

3. Ứng dụng GIS và viễn thám trong giám sát liên tục: Thiết lập hệ thống giám sát đa dạng sinh học và các yếu tố môi trường bằng công nghệ GIS, cập nhật dữ liệu định kỳ để kịp thời phát hiện và xử lý các tác động tiêu cực.

4. Xây dựng kế hoạch phân vùng bảo tồn chi tiết và đa cấp: Dựa trên bản đồ phân vùng, xây dựng các quy định và biện pháp bảo vệ phù hợp với từng vùng, kết hợp với các chương trình giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững tại các khu bảo tồn thiên nhiên.

2. Các nhà khoa học và nghiên cứu sinh ngành khoa học môi trường, sinh thái học: Tham khảo phương pháp ứng dụng GIS và viễn thám trong phân vùng bảo tồn, cũng như dữ liệu thực địa về đa dạng sinh học vùng đất ngập nước ven biển.

3. Cán bộ quản lý Vườn Quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên: Áp dụng quy trình phân vùng bảo tồn và các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng địa phương: Nâng cao nhận thức và tham gia vào các hoạt động bảo tồn, phát triển sinh kế bền vững dựa trên cơ sở khoa học và công nghệ hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. GIS và viễn thám có vai trò gì trong bảo tồn đa dạng sinh học?
   GIS và viễn thám giúp thu thập, phân tích và trình bày dữ liệu không gian về đa dạng sinh học, từ đó xác định các vùng nhạy cảm cần bảo vệ. Ví dụ, bản đồ phân vùng bảo tồn tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy được xây dựng dựa trên dữ liệu ảnh vệ tinh và khảo sát thực địa.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy?
   Các yếu tố chính gồm quản lý rừng, thủy văn, độ che phủ thực vật, sinh kế người dân và khoảng cách tới khu dân cư. Mỗi yếu tố được phân cấp mức độ ảnh hưởng để xác định vùng ưu tiên bảo tồn.

3. Phương pháp thu thập dữ liệu trong nghiên cứu này là gì?
   Nghiên cứu sử dụng dữ liệu sơ cấp từ khảo sát thực địa, phỏng vấn cán bộ và người dân, kết hợp dữ liệu thứ cấp từ báo cáo, tài liệu và ảnh vệ tinh. Phương pháp chọn mẫu ô nghiên cứu điển hình giúp đại diện cho các dạng thảm thực vật và yếu tố tác động.

4. Làm thế nào để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn đa dạng sinh học?
   Phát triển sinh kế bền vững, như nuôi trồng thủy sản sinh thái, giảm khai thác tự nhiên, kết hợp với quản lý chặt chẽ tài nguyên và giáo dục cộng đồng là giải pháp hiệu quả để cân bằng hai mục tiêu này.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng ở đâu ngoài Vườn Quốc gia Xuân Thủy?
   Quy trình phân vùng bảo tồn và ứng dụng GIS viễn thám có thể áp dụng cho các khu bảo tồn khác có đặc điểm tương tự, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ đa dạng sinh học trên phạm vi rộng hơn.

Kết luận

• Ứng dụng GIS và viễn thám đã thành công trong việc phân vùng bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy, xác định rõ các vùng có mức độ nhạy cảm khác nhau dựa trên các yếu tố tự nhiên và nhân sinh.
• Khu vực nghiên cứu có đa dạng sinh học phong phú với 116 loài thực vật bậc cao, trong đó rừng ngập mặn và rừng Phi lao đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái.
• Các yếu tố quản lý rừng, thủy văn, sinh kế và khoảng cách tới khu dân cư ảnh hưởng trực tiếp đến sự phân bố và mức độ bảo tồn đa dạng sinh học.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn bao gồm tăng cường quản lý, phát triển sinh kế bền vững, ứng dụng công nghệ giám sát và xây dựng kế hoạch phân vùng bảo tồn chi tiết.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và công cụ hỗ trợ cho các nhà quản lý, nhà khoa học và cộng đồng trong công tác bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên.

Hành động tiếp theo: Triển khai áp dụng bản đồ phân vùng bảo tồn trong quản lý thực tế, mở rộng nghiên cứu cập nhật dữ liệu định kỳ và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan để bảo vệ đa dạng sinh học hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, 42 điều, 2 bản phụ lục. Việt Nam đã ký công ước đa dạng sinh học vào tháng 10/1994 và đã trở thành thành viên thứ 99 của công ước này. Tất cả nội dung của công ước đưa ra 3 mục tiêu chính: 1. Cơ sở thực tiễn Theo nghiên cứu của Gs.

Phan Kế Lộc năm 1999 có 99 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 33 họ đã được thống kê tại VQG Xuân Thủy. Chuyên đề thực vật phục vụ cho dự án đầu tư VQG đã phát hiện và thống kê thêm 16 loài thuộc 9 họ, nâng số loài lên 116 loài thuộc 99 chi và 42 họ. Thực vật nổi đã bước đầu được Viện Nghiên cứu Hải sản và Sở Thuỷ lợi Nam Hà nghiên cứu và đã công bố là 64 loài. Qua khảo sát vùng RNM các xã ven biển huyện Giao Thuỷ, Phan Nguyên Hồng và cs (1991)[13] đã thống kê được tổng số 182 loài thuộc 137 chi của 60 họ thực vật có mạch.

Lớp Hai lá mầm có số loài, chi và họ nhiều nhất, 123 loài (chiếm 67,4% tổng số loài) thuộc 47 họ. Ngành Dương xỉ có số loài chiếm tỷ lệ ít nhất, 8 loài n 7 (4,3%) thuộc 6 chi của 5 họ. Các loài thuộc lớp Một lá mầm mặc dù chỉ có 51 loài (chiếm 28,3%) thuộc 8 họ nhưng chúng là những loài có số lượng cá thể lớn trong các bãi cỏ, ngập nước triều định kỳ hoặc triều cao. Số lượng các loài thực vật tìm thấy trong vùng RNM ven biển huyện Giao Thủy Họ Chi Loài Taxon Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ lượng (%) lượng (%) lượng (%) 1.

Khuyết thực vật - 5 8,3 6 4,4 8 4,3 Psilotophyta 2. Thực vật hạt kín - 55 91,7 131 95,6 176 95,7 Angiospermae 2. Thực vật hai lá mầm - 47 78,3 102 74,5 124 67,4 Dicotyledones 2. Thực vật một lá mầm - 8 29 21,1 52 28,3 Monocotyledones 13,4 Tổng cộng 60 100 137 100 182 100 Thành phần thực vật tương đối nghèo so với rừng nhiệt đới ẩm trên vùng đồi núi, thể hiện ở các ngành thực thực vật.

Chỉ có 2 ngành thực vật có mặt tại khu vực VQG, đó là khuyết thực vật và thực vật hạt kín. Trong hai ngành này, thực vật hạt kín chiếm đa số. Trong ngành thực vật hạt kín thì lớp thực vật hai lá mầm có thành phần loài hơn gấp hai lần thực vật một lá mầm. Tuy nhiên, thành phần họ và chi thực vật rất đa dạng so với tổng số loài, với chỉ có 182 loài nhưng đó là sự đóng góp của 60 họ, 137 chi thực vật.

Trong số đó có tới 24 họ chỉ có 1 loài trong họ, 6 họ có 2 loài, 4 họ có 3 loài, 2 họ có 4 loài, 6 họ có từ 5 loài trở lên. Họ có số loài lớn nhất là Họ Cỏ (Poaceae) 18 loài, sau đó là họ Cúc (Compocitae) 14 loài, họ Cói (Cyperaceae) 10 loài và họ Đậu (Leguminosae) 8 loài. Trong số loài trên có 12 loài cây ngập mặn chủ yếu (true mangroves), 36 loài tham gia RNM, số còn lại là những loài thực vật nội địa được phát tán vào vùng RNM hoặc sống ở bờ đê, chịu ảnh hưởng của gió mặn. Thành phần loài thực vật đa dạng hơn cả là các loài cây thân thảo phân bố dưới tán rừng Phi lao, bãi cát cố định, ven đường, trên bờ các đầm tôm.

Các loài này thường là các loài n 8 cỏ nhất niên hoặc đa niên phát triển mạnh vào hè trùng với mùa mưa. VQG Xuân Thuỷ có 14 loài cây gỗ, trong đó chỉ có 6 loài tham gia vào rừng ngập mặn tập trung, đó là Mắm biển, Sú, Vẹt dù, Trang, Đước và Phi lao. Các loài này đã tạo ra các diện tích rộng lớn rừng ngập mặn gần như thuần loài. Các loài cây gỗ còn lại hầu hết là các loài được trồng rải rác với số lượng rất ít, không đáng kể.

Ngày 19/01/1995, được sự uỷ quyền của Chính phủ, Bộ Lâm nghiệp (Nay là Bộ Nông nghiệp & PTNT) phê duyệt Luận chứng kinh tế kỹ thuật Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Xuân Thuỷ, trực thuộc chi cục Kiểm Lâm Nam Hà, nằm trong hệ thống các VQG và khu bảo tồn thiên nhiên của Việt Nam. Ngày 02/01/2003, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 01/QĐ-TTg V/v Chuyển hạng khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Xuân Thuỷ thành VQG Xuân Thuỷ (VQG là cấp bảo tồn thiên nhiên cao nhất trong hệ thống bảo tồn thiên nhiên của nước ta hiện nay). Tháng 12/2004, UNESCO lại tiếp tục công nhận Khu dự trữ sinh quyển đồng ven biển châu thổ sông Hồng, trong đó VQG Xuân Thuỷ là vùng lõi có tầm quan trọng đặc biệt của khu dự trữ sinh quyển thế giới này. Cơ sở pháp lý - Luật bảo vệ môi trường 29/11/2005 - Luật bảo vệ và phát triển rừng (có hiệu lực từ 1-4-2005).

- Luật Đa dạng sinh học 13/11/2008. - Nghị định 80/2006/NĐ - CP ngày 09/08/2006 của chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật bảo vệ môi trường. - Nghị định 21/2008/NĐ-CP ngày 28/02/2008 của chính phủ sửa đổi Nghị định 80/2006/NĐ-CP Hướng dẫn một số điều của luật bảo vệ môi trường. - Nghị định 81/2006/NĐ-CP ngày 09/08/2006 của chính phủ về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

- Nghị định 117/2009/NĐ-CP ngày 31/12/2009 của chính phủ thay thế Nghị định 81/2006/NĐ-CP về việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. - Nghị định số 32/2006/NĐ-CP ngày 30/3/2006 của chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. n 9 - Nghị định 48/2002/NĐ-CP ngày 22/4/2002 sửa đổi bổ sung danh mục thực vật, động vật hoang dã quý hiếm. - Nghị định 18/HĐBT ngày 17/01/1992 của hội đồng bộ trưởng quy định danh mục thực vật rừng, động vật rừng quý, hiếm và chế độ quản lý, bảo vệ.

- Nghị định 109/2003/NĐ-CP của Chính phủ về bảo tồn và phát triển bền vững đất ngập nước Việt Nam. - Quyết định 01/2003/QĐ - TTg của Thủ tướng chính phủ về việc chuyển Khu bảo tồn đất ngập nước Xuân Thủy thành Vườn quốc gia Xuân Thủy, tỉnh Nam Định. - Quyết định 04/2004 của Bộ Tài Nguyên và Môi trường phê duyệt kế hoạch hành động về bảo tồn và phát triển bền vững các vùng đất ngập nước giai đoạn 2004-2010. - Quyết định 126/QĐ-TTg ngày 2/2/2012 của Thủ tướng chính phủ về việc thực hiện thí điểm chia sẻ lợi ích trong quản lý bảo vệ và phát triển bền vững rừng đặc dụng.

- Thông tư 18/2004/TT- Bộ Tài Nguyên và Môi trường của Bộ Tài Nguyên và Môi trường về việc bảo tồn và phát triển bền vững đất ngập nước Việt Nam. - Thông tư 18/2010/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định về quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ về quỹ gen. - Thông tư 78/TT-BNN ngày 11/11/2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quy định chi tiết thi hành Nghị định số 117/2010/NĐ-CP ngày 31/12/2009 của Chính phủ về tổ chức và quản lý hệ thống rừng đặc dụng. Tổng quan về GIS - Geographic Information System 1.

Khái niệm về Hệ thống thông tin địa lý Có nhiều cách định nghĩa về Hệ thống thông tin địa lý: Định nghĩa theo chức năng: GIS là một hệ thống bao gồm 4 hệ con: Dữ liệu vào, quản trị dữ liệu, phân tích dữ liệu và dữ liệu ra. Định nghĩa theo khối công cụ: GIS là tập hợp phức tạp của các thuật toán. Định nghĩa theo mô hình dữ liệu: GIS gồm các cấu trúc dữ liệu được sử dụng trong các hệ thống khác nhau (cấu trúc dạng Raster và Vecter). Định nghĩa về mặt công nghệ: GIS là công nghệ thông tin để lưu trữ, phân tích và trình bày các thông tin không gian và thông tin phi không gian, công nghệ n 10 ập hợp GIS có thể nói là tập hợ hoàn chỉnh các phương ng pháp và các phương phươ tiện nhằm sử ữ các đối ttượng.

dụng và lưu trữ Định nghĩaa theo sự trợ giúp và ra quyết định: GIS có thểể coi là l một hệ thống trợ ế định, tích hhợp các số liệu không gian trong một giúp việc ra quyết ột cơ c chế thống nhất. Nói tóm lạii theo BURROUGHT ậ hợp BURROUGHT: “GIS như là một tập ợp các công cụ c cho việc ữ thểể hiện thu nhập, lưu trữ, hiệ và chuyển đổi các dữ liệuu mang tính chất chấ không gian từ thế giới thực để giải ả quyết ết các bbài toán ứng dụng phục vụ các mục ụ đích ccụ thể” [. S đồ khái niệm về một hệ thống Hình 1. Sơ ng thông tin địa lý ần cơ 1.

Các thành phần c bản của một hệ thống thông tin địa lý Một hệệ thống ống thông tin địa lý bao gồm những thành phần ần cơ c bản sau: ứng: bao gồm - Phần cứng: g máy tính điều khiển mọi hoạt ạ động củ của hệ thống và các thiết bị ngoại vi. ềm: cung cấp - Phần mềm: ứ năng: c công cụ và thực hiện các chức ăng: ậ dữ + Thu thập ữ liệ liệu không gian và dữ liệu thuộcc tính từ các nguồn ngu thông tin khác nhau ữ cập + Lưu trữ, ập nhậ nhật, điều chỉnh và tổ chức các cơ sở ở dữ ữ liệ liệu nói trên. ến đổi, + Phân tích biến đổ điều chỉnh và tổ chức các cơ sở ở dữ ữ liệu liệ nhằm giải quyết các bài toán tối ưu và mô hình h ời gian. mô phỏng không gian và thời + Đưaa ra các thông tin theo yêu ccầu dưới dạng ng khác nhau.

n 11 Ngoài ra phần mềm cần phải có khả năng phát triển và nâng cấp theo các yêu cầu đặt ra của hệ thống. - Dữ liệu: đây là thành phần quan trọng nhất của GIS. Các dữ liệu không gian (Spatial data) và các dữ liệu thuộc tính (No spatial data) được tổ chức theo một mục tiêu xác định bởi một hệ quản trị cơ sở dữ liệu (DataBase Management System). - Con người: yếu tố con người có ảnh hưởng rất lớn đối với các hệ GIS, đặc biệt trong việc điều khiển hệ thống và phát triển các ứng dụng.

- Phương pháp: phương pháp phụ thuộc vào ý tưởng của các xây dựng hệ thống, sự thành công của một hệ GIS phụ thuộc vào phương pháp được sử dụng để thiết kế hệ thống. Tổng quan về viễn thám 1. Khái niệm về viễn thám Viễn thám được định nghĩa như là một khoa học công nghệ mà nhờ nó các tính chất của vật thể quan sát được xác định, đo đạc hoặc phân tích mà không cần tiếp xúc trực tiếp với chúng. Sóng điện từ hoặc được phản xạ hoặc được bức xạ từ vật thể thường là nguồn tài liệu chủ yếu trong viễn thám.