Khóa luận phân tích yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại NHTM Việt Nam giai đoạn 2011-2021

Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng tại ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thông tin hữu ích.

• Tác giả: Nguyễn Lê Hoài Thương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phân Tích Yếu Tố Tác Động Đến Việc Tăng Trưởng Tín Dụng Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục dự kiến
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về tín dụng ngân hàng
• 2.1.1. Đặc trưng
• 2.1.2. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về tăng trưởng tín dụng
• 2.3. Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng
• 2.3.1. Yếu tố vĩ mô
• 2.3.2. Các yếu tố nội tại của ngân hàng
• 2.4. Lược khảo các nghiên cứu trước
• 2.4.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.4.3. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả dữ liệu
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Kết quả hồi quy mô hình Pooled OLS
• 4.2.2. Kiểm định đa cộng tuyến trong mô hình
• 4.2.3. Kiểm định phương sai sai số thay đổi trong mô hình
• 4.2.4. Kiểm định tương quan chuỗi trong mô hình
• 4.2.5. Phân tích lựa chọn mô hình tốt nhất
• 4.2.6. Kiểm định các khuyết tật của mô hình FEM
• 4.2.7. Kết quả hồi quy theo phương pháp FGLS
• 4.2.8. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.2.9. Mô hình hồi quy cho hai giai đoạn trước và sau đại dịch
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Một số hàm ý chính sách đối với các bên liên quan
• 5.1.1. Về phía Ngân hàng Thương mại
• 5.1.2. Về phía Ngân hàng Nhà nước
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH 15 NHTM TẠI VIỆT NAM
• PHỤ LỤC 2: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 3: XỬ LÝ SỐ LIỆU THỐNG KÊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tăng Trưởng Tín Dụng Vai Trò Thách Thức NHTM

Tăng trưởng tín dụng là yếu tố then chốt cho sự phát triển của Ngân hàng thương mại Việt Nam (NHTM) và nền kinh tế. Tín dụng giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất, người dân tăng tiêu dùng, thúc đẩy GDP. Tuy nhiên, tăng trưởng quá nóng có thể dẫn đến rủi ro, như nợ xấu gia tăng, bong bóng thị trường bất động sản và bất ổn kinh tế vĩ mô. Vì vậy, việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng tín dụng là vô cùng quan trọng để đảm bảo tăng trưởng bền vững. Theo thống kê từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy ngay từ đầu năm 2021, Việt Nam đã ghi nhận sự tăng trưởng tích cực của tín dụng toàn nền kinh tế. Tính đến cuối tháng 12 năm 2021, tăng trưởng tín dụng đã đạt mức 13,53% so với năm 2020. Nghiên cứu này tập trung phân tích các yếu tố đó, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế vĩ mô Việt Nam nhiều biến động.

1.1. Tầm quan trọng của tăng trưởng tín dụng ngân hàng với nền kinh tế

Tăng trưởng tín dụng thúc đẩy đầu tư công, tạo việc làm và tăng thu nhập. Nó là động lực chính cho nhiều ngành kinh tế. Dòng vốn tín dụng ngân hàng được cung cấp cho doanh nghiệp giúp tăng trưởng vượt bậc và khẳng định vị thế trong nền kinh tế thị trường. NHTM đã và đang dần trở thành một trong những mắc xích quan trọng không thể thiếu đối với nền kinh tế của hầu hết các quốc gia trên toàn thế giới.

1.2. Rủi ro tiềm ẩn từ tăng trưởng tín dụng quá nóng tại NHTM

Tăng trưởng tín dụng không kiểm soát có thể gây ra lạm phát, tạo áp lực lên tỷ giá hối đoái. Tín dụng tăng nhanh khiến các NHTM phải đối diện với rủi ro tín dụng và nợ xấu gia tăng. Khủng hoảng tài chính năm 2008 là một ví dụ điển hình cho thấy hậu quả nghiêm trọng của việc quản lý tín dụng yếu kém.

1.3. Vai trò của NHTM trong tăng trưởng tín dụng bền vững

Các NHTM cần áp dụng các tiêu chuẩn cho vay chặt chẽ, quản lý rủi ro hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp luật của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Các NHTM cần có các chính sách quản trị nợ xấu hiệu quả, quản lý rủi ro chặt chẽ. Tăng trưởng tín dụng bền vững giúp NHTM tăng hiệu quả hoạt động và đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

II. Phân Tích Các Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô Ảnh Hưởng Tín Dụng NHTM

Các yếu tố kinh tế vĩ mô có tác động lớn đến tăng trưởng tín dụng ngân hàng. Tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, chính sách tiền tệ của NHNN, và biến động lãi suất ngân hàng đều ảnh hưởng đến cung cầu tín dụng. Khi kinh tế tăng trưởng, nhu cầu vay vốn tăng lên, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Lạm phát cao có thể làm giảm sức mua, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Theo nghiên cứu của Tamirisa & Igan (2007); Ivanović (2016) hay Nguyễn Thanh Nhàn & cộng sự (2014) đã chứng minh được các yếu tố như tỷ lệ thanh khoản, tỷ lệ nợ xấu, tốc độ huy động tiền gửi, tốc độ tăng trưởng GDP,. có tác động trực tiếp đến tăng trưởng tín dụng tại hầu hết các NHTM ở Việt Nam cũng như các nước khác trên toàn thế giới.

2.1. Tác động của tăng trưởng GDP đến tín dụng ngân hàng

Khi GDP tăng, các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đầu tư, kéo theo nhu cầu vay vốn tăng. Người dân có thu nhập cao hơn cũng tăng cường tiêu dùng, sử dụng các sản phẩm tín dụng tiêu dùng. Các NHTM ghi nhận sự tăng trưởng tín dụng doanh nghiệp.

2.2. Ảnh hưởng của lạm phát và chính sách tiền tệ đến tín dụng

Lạm phát làm giảm giá trị thực của tiền, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. NHNN thường sử dụng chính sách tiền tệ thắt chặt để kiểm soát lạm phát, làm giảm cung tín dụng. Điều này có thể làm chậm lại tăng trưởng tín dụng.

2.3. Biến động lãi suất và tác động tới quyết định vay vốn

Lãi suất cao làm tăng chi phí vay vốn, khiến doanh nghiệp và người dân hạn chế vay. Ngược lại, lãi suất thấp khuyến khích vay vốn, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Lãi suất có ảnh hưởng đến quyết định của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và các hộ gia đình. Tín dụng sẽ bị ảnh hưởng nếu lãi suất quá cao vượt quá khả năng chi trả.

III. Yếu Tố Nội Tại NHTM Cách Quản Lý Ảnh Hưởng Tín Dụng

Ngoài các yếu tố vĩ mô, các yếu tố nội tại của NHTM cũng đóng vai trò quan trọng. Quy mô ngân hàng, hiệu quả hoạt động ngân hàng, khả năng thanh toán, và quản trị rủi ro ảnh hưởng đến khả năng và sẵn sàng cho vay. Các ngân hàng lớn thường có khả năng huy động vốn tốt hơn, nhưng cũng có thể đối mặt với rủi ro hệ thống lớn hơn. Việc quản trị rủi ro hiệu quả giúp ngân hàng giảm thiểu nợ xấu, tăng cường khả năng cho vay. Theo Báo cáo tài chính (BCTC) hợp nhất và báo cáo thường niên (BCTN) được công bố từ website của các NHTM cho thấy rõ điều này.

3.1. Tác động của quy mô ngân hàng đến tăng trưởng tín dụng

Quy mô ngân hàng lớn thường có lợi thế về vốn, mạng lưới chi nhánh rộng, và khả năng tiếp cận khách hàng lớn hơn. Tuy nhiên, quy mô lớn cũng có thể làm tăng chi phí hoạt động và độ phức tạp trong quản lý. Quy mô ngân hàng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM.

3.2. Hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời tác động đến tín dụng

Hiệu quả hoạt động ngân hàng cao giúp ngân hàng tăng lợi nhuận, tích lũy vốn, và tăng khả năng cho vay. Các chỉ số như tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM) là những thước đo quan trọng. NHTM có hiệu quả hoạt động tốt sẽ có khả năng cung cấp tín dụng tốt hơn.

3.3. Quản trị rủi ro tín dụng và ảnh hưởng tới tăng trưởng

Quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả giúp ngân hàng giảm thiểu nợ xấu, bảo vệ vốn, và duy trì khả năng cho vay. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống đánh giá rủi ro tín dụng chặt chẽ và áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro phù hợp. Rủi ro tín dụng phải được quản lý chặt chẽ để đảm bảo tăng trưởng ổn định.

IV. Chính Sách Tiền Tệ Quy Định Pháp Luật Tác Động Tín Dụng

Chính sách tiền tệ của NHNN và quy định pháp luật có vai trò quan trọng trong việc điều tiết tăng trưởng tín dụng. Các công cụ như lãi suất tái cấp vốn, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, và các quy định về an toàn vốn ảnh hưởng đến khả năng cho vay của các NHTM. Basel II/III cũng tạo ra các tiêu chuẩn cao hơn về quản lý rủi ro. Việc thực thi quy định pháp luật nghiêm minh giúp duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Theo điều 4, khoản 16 của Luật các tổ chức tín dụng (Luật số 47/2010/QH12 của Quốc hội, 2010) đã chỉ rõ "Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi".

4.1. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước NHNN trong điều tiết tín dụng

NHNN sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ để điều tiết cung tiền và lãi suất, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng. NHNN có thể nới lỏng hoặc thắt chặt chính sách tiền tệ tùy thuộc vào tình hình kinh tế vĩ mô. Chính sách tiền tệ giúp điều tiết thị trường tiền tệ.

4.2. Ảnh hưởng của quy định pháp luật Basel II III đến tín dụng

Basel II/III yêu cầu các NHTM phải tăng cường quản lý rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Các quy định này có thể làm tăng chi phí hoạt động của ngân hàng, nhưng cũng giúp hệ thống ngân hàng an toàn hơn. Quy định pháp luật đảm bảo sự minh bạch và an toàn của hệ thống.

4.3. Tác động của môi trường pháp lý tới hoạt động cho vay

Một môi trường pháp lý minh bạch, rõ ràng, và hiệu quả giúp các NHTM hoạt động an toàn và hiệu quả hơn. Việc thực thi pháp luật nghiêm minh giúp bảo vệ quyền lợi của cả ngân hàng và khách hàng. Môi trường pháp lý tốt giúp thúc đẩy tăng trưởng tín dụng.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Hàm Ý Chính Sách Về Tăng Trưởng Tín Dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế, tốc độ huy động tiền gửi và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu có tác động cùng chiều đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam. Mặt khác, các yếu tố như lãi suất danh nghĩa và quy mô ngân hàng lại có tác động ngược chiều đến tăng trưởng tín dụng. Điều này có nghĩa các NHTM cần có chiến lược tín dụng hiệu quả đi đôi với các chính sách hỗ trợ tăng trưởng kinh tế từ Nhà nước. Qua đó, các NHTM có thể đưa ra các quyết định chính sách phù hợp để thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình dự báo tăng trưởng tín dụng, giúp các nhà quản lý chủ động hơn trong việc điều hành hoạt động ngân hàng.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu về các yếu tố tác động

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố kinh tế vĩ mô và nội tại ngân hàng có tác động đáng kể đến tăng trưởng tín dụng. Các yếu tố này bao gồm GDP, lạm phát, lãi suất, quy mô ngân hàng, và quản trị rủi ro. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phức tạp của các yếu tố ảnh hưởng tín dụng.

5.2. Hàm ý chính sách đối với NHNN và NHTM

NHNN cần duy trì chính sách tiền tệ ổn định, kiểm soát lạm phát, và tạo điều kiện cho các NHTM hoạt động an toàn và hiệu quả. Các NHTM cần tăng cường quản trị rủi ro, nâng cao hiệu quả hoạt động, và tuân thủ các quy định pháp luật. NHNN và NHTM cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo tăng trưởng tín dụng bền vững.

5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo và đề xuất giải pháp quản lý

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn tác động của cạnh tranh ngân hàng đến tăng trưởng tín dụng. Nghiên cứu cũng có thể xem xét tác động của các yếu tố phi tài chính đến quyết định cho vay của ngân hàng. Cần có các giải pháp quản lý tín dụng chặt chẽ và hiệu quả.

VI. Tương Lai Tăng Trưởng Tín Dụng Thách Thức và Cơ Hội Mới

Tương lai tăng trưởng tín dụng tại NHTM Việt Nam đối diện nhiều thách thức và cơ hội. Sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech) tạo ra các kênh cung cấp tín dụng mới, nhưng cũng đặt ra các vấn đề về cạnh tranh và quản lý rủi ro. Kinh tế số cũng mở ra các cơ hội mới cho tăng trưởng tín dụng, nhưng cũng đòi hỏi các NHTM phải đổi mới và thích ứng. Vì vậy, việc cần một khuôn khổ pháp lý phù hợp là vô cùng quan trọng, để thích nghi với sự thay đổi từng ngày của thế giới.

6.1. Ảnh hưởng của Fintech và kinh tế số đến tăng trưởng tín dụng

Fintech và kinh tế số tạo ra các kênh cung cấp tín dụng mới, giảm chi phí và tăng khả năng tiếp cận tín dụng. Tuy nhiên, cũng đặt ra các vấn đề về cạnh tranh và quản lý rủi ro. Các NHTM cần đổi mới để thích ứng với sự thay đổi này. Fintech có thể ảnh hưởng lớn đến việc cung cấp tín dụng.

6.2. Yêu cầu về khung pháp lý và quản lý rủi ro trong bối cảnh mới

Cần có một khung pháp lý phù hợp để quản lý rủi ro và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống tín dụng trong bối cảnh Fintech và kinh tế số. NHNN cần chủ động xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật. Cần có khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho NHTM.

6.3. Chiến lược phát triển tín dụng bền vững cho NHTM Việt Nam

Các NHTM cần xây dựng chiến lược phát triển tín dụng bền vững, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên của nền kinh tế, và áp dụng các tiêu chuẩn cho vay xanh. Cần tăng cường hợp tác giữa NHTM và các tổ chức quốc tế để tiếp cận các nguồn vốn và kinh nghiệm quản lý. Cần có một chiến lược rõ ràng để tăng trưởng bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 bắt nguồn từ sự sụp đổ của Ngân hàng Lehman Brothers tại Hoa Kỳ đã gây ra chuỗi tác động tiêu cực kéo dài đến hệ thống kinh tế thế giới, đặc biệt là khu vực Liên minh Châu Âu. Tiếp đó, sự bùng phát của đại dịch Covid-19 từ cuối năm 2020 cùng các biện pháp phong tỏa, giãn cách xã hội đã làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng và các hoạt động kinh tế - xã hội. Đến đầu năm 2022, xung đột quân sự giữa Nga và Ukraina tiếp tục đẩy giá năng lượng, nguyên vật liệu và tỷ lệ lạm phát toàn cầu tăng cao, buộc các Ngân hàng Trung ương phải thắt chặt chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh đó, nền kinh tế Việt Nam chịu tác động đa chiều từ môi trường quốc tế. Hoạt động cấp tín dụng của hệ thống Ngân hàng Thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế; tính đến cuối tháng 12 năm 2021, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt mức 13,53% so với năm 2020. Để kiểm soát rủi ro và điều hướng dòng vốn an toàn, việc lượng hóa các nhân tố chi phối tăng trưởng tín dụng, đặc biệt giữa giai đoạn trước và sau đại dịch, là yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản trị ngân hàng và điều hành chính sách tiền tệ.

Khóa luận xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Xác định các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại 15 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2011–2021; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm ổn định và phát triển hoạt động tín dụng trong giai đoạn tiếp theo.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam.
   • Xác định mức độ và chiều hướng tác động của từng yếu tố đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam.
   • Đề xuất một số giải pháp quản trị và hàm ý chính sách nhằm ổn định tình hình tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam trong thời gian tới.
3. Câu hỏi nghiên cứu:
   • Các yếu tố nào ảnh hưởng đến việc tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến năm 2021?
   • Mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố này đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam trong thời gian nghiên cứu như thế nào?
   • Những giải pháp và hàm ý chính sách nào là phù hợp để ổn định tình hình tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam trong tương lai?

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố thuộc môi trường vĩ mô và các yếu tố nội tại của ngân hàng tác động đến tăng trưởng tín dụng của các NHTM Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Mẫu nghiên cứu gồm 15 NHTM hoạt động tại Việt Nam.
  • Thời gian: Giai đoạn 11 năm từ năm 2011 đến năm 2021, có thực hiện phân tích so sánh giữa hai phân kỳ: trước Covid-19 (2011–2018) và sau Covid-19 (2019–2021).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về tín dụng ngân hàng theo Nguyễn Văn Tiến (2013), Bùi Diệu Anh (2020) và Khoản 16 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12. Tín dụng ngân hàng được xác định là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có cam kết hoàn trả cả gốc và lãi vô điều kiện khi đến hạn. Tăng trưởng tín dụng (LGR) được định nghĩa theo Lane (2014) và Nguyễn Văn Tiến (2013) là sự gia tăng quy mô dư nợ cho vay của ngân hàng kỳ này so với kỳ trước, phản ánh mức độ mở rộng thị phần và vai trò cung ứng vốn của ngân hàng đối với nền kinh tế:

$$\text{Tăng trưởng tín dụng } (LGR) = \frac{\text{Dư nợ tín dụng kỳ } t - \text{Dư nợ tín dụng kỳ } (t-1)}{\text{Dư nợ tín dụng kỳ } (t-1)}$$

Khung phân tích kế thừa mô hình của Guo & Stepanyan (2011), Sharma & Gounder (2012), Lê Tấn Phước (2016) và các văn bản pháp lý chuyên ngành (Thông tư 02/2013/TT-NHNN về phân loại nợ, lý thuyết cơ cấu vốn của Rose 2001). Mô hình kiểm định tác động của 10 biến độc lập thuộc hai nhóm:

• Nhóm yếu tố vĩ mô: Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP), Tỷ lệ lạm phát (INF), Lãi suất danh nghĩa (INR).
• Nhóm yếu tố nội tại ngân hàng: Tỷ lệ nợ xấu (NPL), Tỷ lệ thanh khoản (LIQ), Tốc độ tăng trưởng tiền gửi (DEPTA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM), Quy mô ngân hàng (SIZE - logarit tổng tài sản), Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA).

Phương trình hồi quy tổng quát:

$$LGR = \beta_0 + \beta_1 GDP + \beta_2 INF + \beta_3 INR + \beta_4 NPL + \beta_5 LIQ + \beta_6 DEPTA + \beta_7 ROE + \beta_8 NIM + \beta_9 SIZE + \beta_{10} ETA + u$$

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính (tổng hợp, phân tích tài liệu lý thuyết và thực tiễn) và phương pháp định lượng kinh tế lượng trên dữ liệu bảng cân bằng (Balanced Panel Data) với 165 quan sát. Quy trình định lượng gồm 6 bước:

1. Thống kê mô tả và phân tích ma trận tương quan giữa các biến.
2. Hồi quy mô hình gộp OLS (Pooled OLS) và kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF.
3. Thực hiện các kiểm định chẩn đoán khuyết tật: kiểm định Breusch-Pagan phát hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi (PSSS thay đổi) và kiểm định tự tương quan chuỗi Wooldridge.
4. Ước lượng mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM); thực hiện kiểm định Hausman Test để chọn mô hình thích hợp.
5. Kiểm tra các khuyết tật của mô hình được chọn và sử dụng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS) để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan.
6. Hồi quy FGLS riêng biệt cho hai phân kỳ 2011–2018 và 2019–2021 nhằm so sánh sự thay đổi tác động trước và sau Covid-19.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán và Báo cáo thường niên của 15 NHTM trong giai đoạn 2011–2021; các chỉ tiêu vĩ mô được thu thập từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Tổng cục Thống kê (GSO) và Ngân hàng Thế giới (World Bank), xử lý qua phần mềm Microsoft Excel và Stata 15.1.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu về nghiên cứu

Chương 1 thiết lập khung tổng thể cho đề tài: trình bày tính cấp thiết xuất phát từ các cú sốc kinh tế quốc tế và diễn biến tín dụng Việt Nam giai đoạn 2011–2021; xác định 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu (yếu tố tác động đến TTTD), phạm vi không gian (15 NHTM) và thời gian (2011–2021); khái quát phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng cùng bố cục dự kiến 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Tổng quan lý thuyết

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về tín dụng ngân hàng (khái niệm, 4 đặc trưng cơ bản, các tiêu chí phân loại theo mục đích/thời hạn/phương thức/bảo đảm/hình thức cấp tín dụng, vai trò đối với nền kinh tế, ngân hàng và khách hàng). Tiếp đó, chương phân tích lý thuyết tăng trưởng tín dụng (khái niệm, công thức đo lường, vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và điều hòa nguồn vốn) cùng cơ chế tác động của 3 biến vĩ mô (GDP, INF, INR) và 7 biến nội tại (NPL, LIQ, DEPTA, ROE, NIM, SIZE, ETA). Phần cuối chương thực hiện lược khảo chi tiết 7 công trình quốc tế và 6 công trình trong nước, đúc kết thành bảng so sánh hướng tác động làm cơ sở xây dựng giả thuyết nghiên cứu.

Tác giả / Năm công bố	Phạm vi mẫu nghiên cứu	Chiều tác động thuận (+)	Chiều tác động nghịch (-)	Không có ý nghĩa / Không tác động
Natalia T. Igan (2007)	217 NHTM Châu Âu mới nổi (1995–2004)	GDP, Tỷ giá, LIQ, SIZE, Tính chất sở hữu	INR	INF
Burcu Aydin (2008)	72 ngân hàng Trung & Đông Âu (1988–2005)	GDP, Tính chất sở hữu, ROE	INR	—
Guo & Stepanyan (2011)	38 nền kinh tế mới nổi (2001–2010)	Tiền gửi, GDP, Tốc độ gia tăng nợ	INF	—
Nguyễn Thùy Dương & Trần Hải Yến (2011)	84 ngân hàng tại Việt Nam (Quý 1–3/2011)	LIQ, Huy động vốn	Chênh lệch lãi suất	ROE, Tính chất sở hữu
Sharma & Gounder (2012)	6 quốc gia Nam Thái Bình Dương (1982–2009)	Tiền gửi, SIZE	Lãi suất cho vay, INF	—
Nguyễn Thanh Nhàn & cs (2014)	Hệ thống ngân hàng Việt Nam (2001–2012)	GDP, Cung tiền M2, Chênh lệch lãi suất	NPL, Lãi suất chiết khấu, Thâm hụt NS, Đô la hóa	—
Shingjergji & Hyseni (2015)	Toàn hệ thống ngân hàng Albania (2002–2013)	GDP, INF, Tỷ lệ an toàn vốn	Thất nghiệp, INR, NPL, SIZE	—
Ivanović (2016)	11 ngân hàng tại Montenegro (2004–2014)	Tiền gửi, ROE, Hiệu quả chi phí	NPL	GDP, INF
Lê Tấn Phước (2016)	16 NHTM niêm yết tại Việt Nam (2011–2020)	GDP, INR, ROE	NPL, Tỷ lệ vốn	—
Ngô Thị Mai Trinh (2019)	15 NHTMCP tại Việt Nam (2010–2018)	GDP, Tiền gửi	—	INF, ROE, LIQ, Tỷ lệ vốn
Ngô Thị Diễm Lệ (2022)	15 NHTMCP tại Việt Nam (2011–2017)	NPL	SIZE, Tỷ lệ vốn	Tiền gửi, LIQ, INR, INF, GDP

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 mô tả bối cảnh kinh tế vĩ mô năm 2022 (áp lực lạm phát, Fed tăng lãi suất lên 4,25–4,5%/năm, tăng trưởng tín dụng thực tế cả nước đạt 14,5% so với mục tiêu 14%). Chương thiết lập quy trình nghiên cứu 6 bước thực nghiệm, định nghĩa chi tiết cách tính toán của 11 biến trong mô hình, thiết lập các giả thuyết nghiên cứu và xây dựng bảng kỳ vọng dấu đối với các biến độc lập tác động lên biến phụ thuộc LGR.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 thực hiện quy trình ước lượng kinh tế lượng:

• Thống kê mô tả dữ liệu bảng 165 quan sát của 15 NHTM giai đoạn 2011–2021.
• Ước lượng Pooled OLS; kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số VIF đều nhỏ hơn ngưỡng vi phạm).
• Kiểm định Breusch-Pagan ghi nhận hiện tượng phương sai sai số thay đổi ($p\text{-value} < 0{,}05$); kiểm định Wooldridge phát hiện hiện tượng tự tương quan chuỗi.
• Ước lượng mô hình FEM và REM; kiểm định Hausman Test cho kết quả lựa chọn mô hình FEM. Kiểm định khuyết tật trên FEM cho thấy tồn tại cả phương sai thay đổi và tự tương quan.
• Áp dụng phương pháp ước lượng FGLS để khắc phục triệt để hai khuyết tật trên, thu được kết quả ước lượng cuối cùng có ý nghĩa thống kê cao đối với các biến GDP, DEPTA, ROE, INR, SIZE.
• Phân tích hồi quy FGLS riêng cho hai tiểu kỳ: trước Covid-19 (2011–2018) và sau Covid-19 (2019–2021) để thảo luận sự biến chuyển trong mối quan hệ giữa các biến.

Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách

Chương 5 đúc kết kết quả nghiên cứu thực nghiệm, đối chiếu với các mục tiêu ban đầu; xây dựng hệ thống giải pháp và hàm ý chính sách phân định rõ cho phía NHTM và phía NHNN; đồng thời chỉ rõ các hạn chế nghiên cứu và đề xuất hướng mở rộng cho các công trình tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Ước lượng thông qua mô hình FGLS trên toàn bộ mẫu dữ liệu giai đoạn 2011–2021 xác định chiều hướng và mức độ tác động của các yếu tố đến tăng trưởng tín dụng (LGR) như sau:

Biến số	Tên biến và cách đo lường	Kỳ vọng ban đầu	Kết quả thực nghiệm (FGLS)	Mối quan hệ với TTTD
GDP	Tốc độ tăng trưởng GDP thực tế hàng năm	(+)	(+)	Đồng biến (Cùng chiều)
INF	Tỷ lệ lạm phát (chỉ số giá tiêu dùng CPI)	(-)	Không có ý nghĩa	Chưa đủ bằng chứng
INR	Lãi suất danh nghĩa bình quân	(-)	(-)	Nghịch biến (Ngược chiều)
NPL	Tỷ lệ nợ xấu (Nợ nhóm 3, 4, 5 / Tổng dư nợ)	(-)	Không có ý nghĩa	Chưa đủ bằng chứng
LIQ	Tỷ lệ thanh khoản (Dư nợ / Tiền gửi)	(+)	Không có ý nghĩa	Chưa đủ bằng chứng
DEPTA	Tốc độ tăng trưởng tiền gửi khách hàng	(+)	(+)	Đồng biến (Cùng chiều)
ROE	Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu	(+)	(+)	Đồng biến (Cùng chiều)
NIM	Tỷ lệ thu nhập lãi thuần	(+)	Không có ý nghĩa	Chưa đủ bằng chứng
SIZE	Quy mô ngân hàng (Logarit tự nhiên Tổng tài sản)	(+)	(-)	Nghịch biến (Ngược chiều)
ETA	Quy mô vốn chủ sở hữu (VCSH / Tổng tài sản)	(-)	Không có ý nghĩa	Chưa đủ bằng chứng

• Yếu tố tác động cùng chiều (+):
  • Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP): GDP tăng thúc đẩy thu nhập, tiêu dùng và nhu cầu đầu tư mở rộng sản xuất của doanh nghiệp, làm tăng nhu cầu vay vốn tại NHTM.
  • Tốc độ tăng trưởng tiền gửi (DEPTA): Tiền gửi là nguồn vốn đầu vào cốt lõi; sự gia tăng huy động vốn trực tiếp tạo nguồn thanh khoản dồi dào để ngân hàng mở rộng dư nợ cho vay.
  • Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE): Hiệu quả sinh lời cao tạo nguồn lực tái đầu tư, củng cố đòn bẩy tài chính và khuyến khích ngân hàng mở rộng quy mô cấp tín dụng.
• Yếu tố tác động ngược chiều (-):
  • Lãi suất danh nghĩa (INR): Lãi suất tăng làm tăng chi phí vốn vay của khách hàng, làm giảm nhu cầu tiếp cận tín dụng trên thị trường.
  • Quy mô ngân hàng (SIZE): Các ngân hàng có quy mô tổng tài sản lớn thường có tốc độ tăng trưởng tín dụng chậm hơn các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ do chịu sự kiểm soát chặt chẽ hơn về an toàn vốn và tỷ lệ tăng trưởng trên nền dư nợ gốc lớn.

Giải pháp và kiến nghị

1. Đối với các Ngân hàng Thương mại:
   • Chiến lược huy động vốn: Đa dạng hóa các sản phẩm tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán, nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng số để thu hút dòng tiền nhàn rỗi, bảo đảm nguồn vốn ổn định cho hoạt động cho vay.
   • Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn (ROE): Tối ưu hóa chi phí vận hành, nâng cao năng lực định giá lãi suất cho vay và kiểm soát chất lượng danh mục tài sản sinh lời để gia tăng tỷ suất sinh lời trên vốn.
   • Quản trị quy mô và danh mục tín dụng: Đối với các ngân hàng quy mô lớn, cần tập trung tái cấu trúc danh mục tín dụng theo chiều sâu, tránh tăng trưởng nóng; đối với các ngân hàng nhỏ, cần mở rộng thị phần gắn liền với kiểm soát khẩu vị rủi ro.
   • Thích ứng biến động lãi suất: Xây dựng chính sách lãi suất linh hoạt, cân đối hài hòa giữa lãi suất huy động và lãi suất cho vay nhằm duy trì biên lợi nhuận và thu hút khách hàng.
2. Đối với Ngân hàng Nhà nước (NHNN):
   • Điều hành chính sách tiền tệ: Sử dụng linh hoạt các công cụ lãi suất tái cấp vốn, lãi suất chiết khấu và tỷ lệ dự trữ bắt buộc để duy trì lãi suất danh nghĩa ở mức hợp lý, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế vừa kiềm chế lạm phát.
   • Phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng ("room" tín dụng): Đánh giá và cấp hạn mức tín dụng công bằng, minh bạch dựa trên chất lượng quản trị rủi ro, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và năng lực thanh khoản của từng NHTM.
   • Kiểm soát dòng vốn tín dụng: Điều hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh ưu tiên (nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa), hạn chế tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm hệ thống về tác động của các yếu tố vĩ mô và nội tại đến tăng trưởng tín dụng của 15 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 11 năm (2011–2021).
• Kiểm định và so sánh sự biến động của các yếu tố tác động giữa hai giai đoạn trước Covid-19 (2011–2018) và sau Covid-19 (2019–2021), phản ánh tính thích ứng của hệ thống ngân hàng trước cú sốc đại dịch.
• Cung cấp cơ sở định lượng cho các nhà quản trị NHTM trong việc hoạch định chính sách huy động vốn, tối ưu ROE và quản trị quy mô tài sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:

  • Cỡ mẫu nghiên cứu giới hạn ở 15 NHTM tại Việt Nam, chưa bao quát toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng (bao gồm các NHTM có quy mô nhỏ, ngân hàng liên doanh và ngân hàng 100% vốn nước ngoài).
  • Dữ liệu thứ cấp mới dừng lại ở năm 2021, chưa phản ánh được đầy đủ những biến động sâu sắc của thị trường tài chính - tiền tệ trong năm 2022 (kỳ điều chỉnh room tín dụng, áp lực tỷ giá và chu kỳ tăng lãi suất toàn cầu của Fed).
  • Mô hình chưa tích hợp các biến định tính hoặc biến giả kiểm soát tác động chi tiết của các chính sách tái cơ cấu ngân hàng theo từng đề án của Chính phủ.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng mẫu nghiên cứu cho toàn bộ hệ thống NHTM tại Việt Nam nhằm nâng cao tính khái quát của mô hình.
  • Cập nhật chuỗi dữ liệu thời gian sau năm 2021 để đánh giá tác động của các biến cố vĩ mô giai đoạn hậu đại dịch và biến động địa chính trị toàn cầu.
  • Bổ sung thêm các biến kiểm soát mới như tỷ lệ an toàn vốn theo chuẩn mực Basel II/Basel III, tỷ giá hối đoái, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng và mức độ chuyển đổi số của ngân hàng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng tài liệu:

  • Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế học ứng dụng, Quản trị Ngân hàng tham khảo phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng (Panel Data) và quy trình kiểm định kinh tế lượng tài chính.
  • Các nhà nghiên cứu thực hiện các đề tài liên quan đến chính sách tiền tệ, mở rộng tín dụng và quản trị rủi ro hệ thống ngân hàng tại các quốc gia đang phát triển.
  • Ban điều hành, phòng Quản trị rủi ro, phòng Kế hoạch và Phát triển kinh doanh tại các NHTM sử dụng làm cơ sở định lượng trong việc dự báo hạn mức tín dụng và xây dựng chiến lược huy động vốn.
  • Chuyên viên phân tích tại các cơ quan quản lý nhà nước (NHNN, Viện Chiến lược Ngân hàng) tham khảo trong việc đánh giá mức độ nhạy cảm của tăng trưởng tín dụng trước các biến số vĩ mô.

• Nội dung có giá trị tham khảo cao:

  • Quy trình xử lý khuyết tật mô hình từ Pooled OLS, FEM/REM sang FGLS trên phần mềm Stata.
  • Bảng tổng quan đối chiếu kết quả của các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước về tăng trưởng tín dụng.
  • Bộ công thức đo lường chuẩn hóa các chỉ số tài chính ngân hàng và chỉ tiêu kinh tế vĩ mô.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu và khung thời gian nghiên cứu như thế nào?

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu thứ cấp gồm 15 NHTM hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn 11 năm liên tục từ năm 2011 đến năm 2021, tạo thành bộ dữ liệu bảng cân bằng (Balanced Panel Data) với tổng số 165 quan sát. Ngoài ra, tác giả chia tách thành 2 giai đoạn con: trước Covid-19 (2011–2018) và sau Covid-19 (2019–2021) để phân tích đối chiếu.

2. Mô hình hồi quy tối ưu cuối cùng được lựa chọn là mô hình nào và vì sao?

Mô hình ước lượng tối ưu được lựa chọn là mô hình bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS). Ban đầu, kiểm định Hausman Test cho thấy mô hình tác động cố định (FEM) phù hợp hơn mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Tuy nhiên, khi kiểm định các khuyết tật trên mô hình FEM, kết quả cho thấy mô hình vi phạm cả hai giả định: xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi (qua kiểm định Breusch-Pagan) và hiện tượng tự tương quan chuỗi (qua kiểm định Wooldridge). Do đó, phương pháp FGLS được sử dụng để khắc phục triệt để các khuyết tật này nhằm bảo đảm ước lượng vững và hiệu quả.

3. Những biến số nào có tác động có ý nghĩa thống kê đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam?

Trong mô hình FGLS toàn giai đoạn 2011–2021:

• 3 biến có tác động cùng chiều (+): Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP), Tốc độ tăng trưởng tiền gửi (DEPTA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).
• 2 biến có tác động ngược chiều (-): Lãi suất danh nghĩa (INR), Quy mô ngân hàng (SIZE).
• Các biến INF, NPL, LIQ, NIM, ETA không tìm thấy ý nghĩa thống kê trong mô hình tổng thể.

4. Công thức đo lường biến phụ thuộc Tăng trưởng tín dụng (LGR) được xác định như thế nào?

Biến phụ thuộc Tăng trưởng tín dụng (LGR) được đo lường bằng tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa dư nợ tín dụng kỳ hiện hành ($t$) so với dư nợ tín dụng kỳ trước ($t-1$), chia cho dư nợ tín dụng kỳ trước ($t-1$):

$$LGR_t = \frac{\text{Dư nợ tín dụng}t - \text{Dư nợ tín dụng}{t-1}}{\text{Dư nợ tín dụng}_{t-1}}$$

5. Tác giả đã đề xuất các nhóm giải pháp quản trị nào cho các bên liên quan?

Tác giả đề xuất 2 nhóm giải pháp chính:

• Đối với NHTM: Nâng cao năng lực huy động vốn tiền gửi, gia tăng tỷ suất sinh lời ROE, kiểm soát tốc độ tăng quy mô tài sản để đảm bảo an toàn vốn và xây dựng chính sách lãi suất linh hoạt.
• Đối với NHNN: Điều hành lãi suất danh nghĩa linh hoạt, phân bổ hạn mức room tín dụng minh bạch theo năng lực quản trị của từng NHTM và kiểm soát định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực kinh tế ưu tiên.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Lê Hoài Thương đã giải quyết toàn diện vấn đề lượng hóa các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại 15 NHTM Việt Nam giai đoạn 2011–2021 thông qua quy trình ước lượng kinh tế lượng FGLS chặt chẽ. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò thúc đẩy tích cực của tăng trưởng kinh tế (GDP), tốc độ huy động tiền gửi (DEPTA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), đồng thời chỉ ra rào cản từ lãi suất danh nghĩa (INR) và quy mô tài sản lớn (SIZE) đối với tốc độ tăng trưởng tín dụng. Công trình cung cấp hệ thống hàm ý chính sách có giá trị thực tiễn cao cho công tác quản trị rủi ro tại các NHTM cũng như công tác điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trong bối cảnh phục hồi kinh tế hậu đại dịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả chú trọng trong việc nêu rõ tính cấp thiết của đề tài cũng như những khoảng trống tri thức mà các nghiên cứu về đề tài "Phân tích yếu tố tác động đến việc tăng trưởng tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam" trong giai đoạn trước chưa đề cập. Từ đó, đưa ra các mục tiêu, câu hỏi, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, đóng góp của đề tài cũng như kết cấu tổng quát cho khóa luận của mình. Mẫu dữ liệu nghiên cứu cũng sẽ được tác giả thu thập từ 15 NHTM tại Việt Nam dưới dạng bảng dữ liệu cân bằng (Panel Data) trong giai đoạn 2011-2021. Ngoài ra, để tiến hành nghiên cứu của mình, tác giả quyết định sẽ sử dụng kết hợp giữa hai phương pháp là định tính (thống kê, tổng hợp, phân tích) và định lượng bằng các mô hình hồi quy cụ thể.

TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2. Cơ sở lý thuyết về tín dụng ngân hàng 2. Khái niệm Theo Nguyễn Văn Tiến (2013), đã đề cập khái niệm về tín dụng ngân hàng như sau: "Tín dụng ngân hàng là việc ngân hàng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một tài sản (bằng tiền, tài sản thực hay uy tín) với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu (tái chiết khấu), cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác". Theo Bùi Diệu Anh (2020), tín dụng ngân hàng là giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó chủ thể thứ nhất hay còn gọi là bên cấp tín dụng (ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng) sẽ chuyển giao một tài sản cho chủ thể còn lại được gọi là bên nhận tín dụng (doanh nghiệp, cá nhân hoặc các chủ thể khác có nhu cầu) sử dụng theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.

Theo điều 4, khoản 16 của Luật các tổ chức tín dụng (Luật số 47/2010/QH12 của Quốc hội, 2010) đã chỉ rõ "Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi". Tóm lại, sự chuyển nhượng vốn giữa ngân hàng và các chủ thể cần vốn trong nền kinh tế được gọi là tín dụng ngân hàng. Bên cạnh vai trò nhận tiền gửi và phát hành giấy tờ có giá để huy động vốn thì ngân hàng còn có thể thực hiện nghiệp vụ cấp tín dụng cho từng nhu cầu khác nhau của các chủ thế trong nền kinh tế. Nói cách khác, trong nền kinh tế thị trường, vai trò của ngân hàng có thể vừa là người đi vay vừa là người cho vay tùy theo từng điều kiện để đáp ứng cũng như hỗ trợ cho các chủ thể thừa vốn hoặc thiếu vốn, tạo điều kiện cho sự tăng trưởng tín dụng cũng như đảm bảo sự luân phiên và ổn định cho các ngành nghề trong nền kinh tế toàn cầu.

Ngoài ra, khi ngân hàng thực hiện nghiệp vụ cấp tín dụng cũng mình đồng nghĩa với việc ngân hàng sẽ thực hiện giải ngân cho bên đi vay một phần tài sản để sử dụng theo 10 thời gian đã được thỏa thuận và bên đi vay có trách nhiệm phải hoàn trả khoản vay (bao gồm cả gốc và lãi) vô điều kiện cho ngân hàng khi đến thời hạn thanh toán. Đặc trưng Thứ nhất, ngân hàng có thể dùng tài sản để cấp tín dụng thông qua nhiều hình thức như tiền tệ (tiền mặt, bút tệ), tài sản thực (tài sản trả góp, cho thuê tài chính,.) hoặc chữ ký (bảo lãnh, tín phiếu, hối phiếu,. Trong đó, phổ biến nhất phải kể đến hình thức cấp tín dụng dưới dạng tiền tệ.