Phần mở đầu - Chƣơng 1: Tổng quan về phân tích tình hình tài chính trong doanh nghiệp - Chƣơng 2: Thực trạng phân tích tình hình tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Hanaka - Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tình hình tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Hanaka. Kết luận 7 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm phân tích tình hình tài chính Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tƣơng lai của một doanh nghiệp, trên cơ sở đó giúp cho nhà phân tích ra các quyết định tài chính có liên quan tới lợi ích của họ trong doanh nghiệp đó [6].
Phân tích tình hình tài chính là một hệ thống các phƣơng pháp nhằm đánh giá tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời gian hoạt động nhất định. Trên cơ sở đó, giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp đƣa ra các quyết định phù hợp trong quá trình kinh doanh [1]. Quan tâm tới Báo cáo tài chính của doanh nghiệp thƣờng bao gồm rất nhiều các đối tƣợng khác nhau. Mỗi đối tƣợng đều sử dụng thông tin về phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp dƣới các góc độ khác nhau và cho nhiều mục đích khác nhau.
Bởi vậy, việc thƣờng xuyên tiến hành phân tích tình hình tài chính sẽ giúp cho các đối tƣợng quan tâm thấy rõ hơn bức tranh về thực trạng hoạt động tài chính, xác định đầy đủ và đúng đắn hơn những nguyên nhân, mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó họ đƣa ra quyết định đúng đắn hơn. Tóm lại, các đối tƣợng quan tâm đến các thông tin từ phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp dƣới nhiều góc độ khác nhau và vì nhiều mục đích khác nhau. Do vậy, việc phân tích tình hình tài chính là rất cần thiết và mang 8 lại nhiều ý nghĩa cho các đối tƣợng quan tâm đến báo cáo tài chính cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Sự cần thiết phân tích tài chính trong doanh nghiệp Phân tích tài chính là tổng thể các phƣơng pháp đƣợc sử dụng để đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện tại, giúp cho nhà quản lý đƣa ra đƣợc quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá đƣợc doanh nghiệp, từ đó giúp những đối tƣợng quan tâm đi tới những dự đoán chính xác về mặt tài chính của doanh nghiệp, qua đó có các quyết định phù hợp với lợi ích kinh tế của họ.
Có rất nhiều đối tƣợng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế tài chính của doanh nghiệp. Mỗi đối tƣợng lại quan tâm theo giác độ và với mục tiêu khác nhau. Do nhu cầu thông tin tài chính doanh nghiệp rất đa dạng, đòi hỏi phân tích tài chính phải đƣợc tiến hành bằng nhiều phƣơng pháp khác nhau để từ đó đáp ứng nhu cầu của các đối tƣợng quan tâm. Trong điều kiện hiện nay, phân tích tài chính không còn bị giới hạn ở các dữ liệu tài chính nữa mà đã có thêm các dữ liệu kinh tế và thị trƣờng chứng khoán, do vậy số đối tác quan tâm, sử dụng các báo cáo tài chính và thông tin từ kết quả phân tích tài chính doanh nghiệp cũng ngày càng mở rộng và tăng lên.
Ngoài đối tƣợng quan trọng là chủ doanh nghiệp, họ bao gồm. - Các cơ quan chức năng của nhà nƣớc, cơ quan thuế; - Các nhà cho vay, nhƣ các ngân hàng thƣơng mại, các định chế tài chính, những ngƣời mua tín phiếu, các doanh nghiệp khác, các công ty mẹ v.; - Các cổ đông hiện tại và cổ đông tƣơng lai; - Những ngƣời tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm cả những ngƣời làm công ăn lƣơng; - Các đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp v. * Phân tích tài chính đối với các chủ doanh nghiệp. Là chủ doanh nghiệp, hơn ai hết họ là ngƣời rất quan tâm đến những thông 9 tin đƣợc cung cấp thông qua kết quả của phân tích tài chính doanh nghiệp (đƣợc gọi là phân tích tài chính nội bộ), nhƣ kết quả cuối cùng của hoạt động kinh doanh, kết quả của việc quản lý và sử dụng vốn, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, rủi ro tài chính doanh nghiệp v.
Những thông tin nói trên sẽ là cơ sở để các chủ doanh nghiệp lựa chọn, cân nhắc để đƣa ra các quyết định đúng đắn về quản lý trong tƣơng lai, nhƣ quyết định về đầu tƣ, về tài trợ, về phân bổ vốn và sử dụng vốn, về giải quyết tình hình công nợ, về phân chia và sử dụng lợi nhuận, điều chỉnh cơ cấu sản xuất kinh doanh, mở rộng thị trƣờng, liên doanh liên kết v. * Phân tích tài chính đối với các cơ quan chức năng của nhà nước, cơ quan thuế: Theo chế độ tài chính hiện hành, các doanh nghiệp nhà nƣớc, các doanh nghiệp liên doanh, cổ phần có vốn của nhà nƣớc đều quản lý và sử dụng một lƣợng tài sản và tiền vốn nhất định thuộc sở hữu nhà nƣớc, do đó các cơ quan chức năng của nhà nƣớc, nhƣ cơ quan tài chính, cơ quan chủ quản đều quan tâm đến những thông tin về tình hình phân bổ và sử dụng vốn, tình hình đầu tƣ, khả năng tạo vốn, khả năng sinh lời, tình hình bảo toàn vốn v.; Với cơ quan thuế, vấn đề quan tâm với họ còn rộng hơn, cụ thể nhƣ kết quả hoạt động kinh doanh, việc thực hiện các nghĩa vụ với nhà nƣớc, nhƣ thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập, thuế vốn, thuế đất, thuế tài nguyên và các khoản phải nộp khác. * Phân tích tài chính đối với các nhà cho vay, các chủ nợ của doanh nghiệp, các cổ đông hiện tại và cổ đông tương lai: Hiện nay, vốn vay và nợ phải trả chiếm tỉ trọng lớn trong tổng số nguồn vốn của doanh nghiệp. Do vậy các nhà cho vay, nhƣ các ngân hàng thƣơng mại, các định chế tài chính, những ngƣời mua tín phiếu, trái phiếu, các nhà bán chịu cho doanh nghiệp đều rất quan tâm đến kết quả hoạt động kinh doanh, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, khả năng trả nợ vay, hiệu quả 10 sử dụng vốn, thu nhập của cổ phiếu, tỉ suất lợi nhuận trên vốn cổ đông, tỉ lệ trả lãi cổ phần, tỉ giá thị trƣờng trên thu nhập của mỗi cổ phiếuv.
* Phân tích tài chính doanh nghiệp đối với những người tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm cả những người làm công ăn lương: Là những ngƣời trực tiếp tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp, do đó quyền lợi của họ gắn liền và tuỳ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Họ quan tâm đến kết quả hoạt động kinh doanh, khả năng sinh lời, tình hình đầu tƣ, khả năng thanh toán (đặc biệt là thanh toán nhanh) v. Đối với các doanh nghiệp cổ phần, ngƣời hƣởng lƣơng cũng quan tâm đến hiệu quả sử dụng vốn cổ đông cũng giống với sự quan tâm của cổ đông của doanh nghiệp. * Phân tích tài chính đối với các đối thủ cạnh tranh: Hoạt động trong điều kiện của kinh tế thị trƣờng, đặc biệt trong xu hƣớng hội nhập và toàn cầu hoá, cạnh tranh ngày càng trở nên khốc liệt.
Trên cùng một thị trƣờng, nhiều doanh nghiệp cùng sản xuất và kinh doanh mặt hàng (sản phẩm) giống nhau, ví dụ xe máy, ôtô, bia, đồ dùng gia dụng v., do đó các đối thủ cạnh tranh rất muốn biết những thông tin liên quan đến tình hình tài chính của doanh nghiệp khác, nhƣ kết quả sản xuất kinh doanh, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, tình hình đầu tƣ, tình hình và khả năng tạo vốn thông qua phát hành tín phiếu, trái phiếu v. Từ những vấn đề phân tích ở trên, có thể rút ra kết luận rằng, có rất nhiều đối tƣợng quan tâm đến các báo cáo tài chính và những thông tin đƣợc rút ra từ phân tích tài chính của doanh nghiệp. Những thông tin có đƣợc qua phân tích tài chính doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để họ sử dụng trong việc đƣa ra các quyết định có liên quan tới những mục đích khác nhau, nhƣ: - Quyết định có liên quan đến yêu cầu quản lý doanh nghiệp; - Quyết định chấp nhận hay từ chối cho vay, bán chịu; - Quyết định mua hay bán tín phiếu của doanh nghiệp; 11 - Quyết định chuyển đổi quyền sở hữu doanh nghiệp (sát nhập, cổ phần, liên doanh, giải thể v. Chính vì những ý nghĩa tác dụng nói trên nó đã khẳng định sự cần thiết của phân tích tài chính doanh nghiệp.
PHƢƠNG PHÁP PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH Các phƣơng pháp phân tích tình hình tài chính là một hệ thống các công cụ, biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tƣợng, các mối quan hệ bên trong, bên ngoài, các luồng dịch chuyển và biến đổi các hoạt động đầu tƣ tài chính và các hoạt động khác, các chỉ tiêu nhằm đánh giá tình hình hoạt động đầu tƣ, hoạt động tài chính, hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp để từ đó đƣa ra những quyết định hợp lý [6]. Để thực hiện đƣợc các mục đích, phân tích tài chính thƣờng sử dụng một hệ thống các phƣơng pháp khác nhau, nhƣ phƣơng pháp đánh giá các kết quả kinh tế, phƣơng pháp tính (xác định) mức độ ảnh hƣởng của từng nhân tố đến kết quả kinh tế, phƣơng pháp tƣơng quan v. Phƣơng pháp so sánh Đây là phƣơng pháp luôn đƣợc sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp, đồng thời đƣợc sử dụng trong nhiều giai đoạn của quá trình phân tích. Đây là phƣơng pháp đƣợc sử dụng rộng rãi phổ biến trong phân tích kinh tế nói chung, phân tích tài chính nói riêng.
Khi sử dụng phƣơng pháp so sánh cần chú ý những vấn đề sau đây: Thứ nhất: Điều kiện so sánh - Một là phải có (tồn tại) ít nhất hai chỉ tiêu hoặc hai đại lƣợng thì mới có thể so sánh đƣợc; - Hai là các chỉ tiêu, các đại lƣợng khi so sánh với nhau phải có cùng một nội dung kinh tế và cùng một tiêu chuẩn biểu hiện. Thứ hai: Xác định gốc để so sánh 12 Gốc so sánh đƣợc tùy thuộc vào mục đích của phân tích.