Chương 1: TỔNG QUAN 1.Tổng quan về tồn trữ thuốc. Khái niệm Theo Tổ chức Y tế thế giới thì tồn trữ là sự bảo quản tất cả các nguyên liệu, vật tư, bao bì dùng trong sản xuất, mọi bán thành phẩm trong quá trình sản xuất và các thành phẩm trong kho. Tồn trữ không chỉ là việc cất giữ hàng hóa trong kho mà nó còn là cả một quá trình xuất, nhập kho hợp lý, quá trình kiểm tra, kiểm kê, dự trữ hàng hoá trong kho. Công tác tồn trữ là một trong những mắt xích quan trọng của việcđảm bảo cung cấp thuốc cho người tiêu dùng với số lượng đủ nhất và chất lượng tốt nhất, giảm tối đa tỷ lệ hư hao trong quá trình sản xuất và phân phối thuốc.
Tồn trữ bao gồm cả quá trình xuất, nhập hàng hóa vì vậy nó yêu cầu phải có hệ thống sổ sách phù hợp để ghi chép, đặc biệt là sổ sách ghi chép việc xuất nhập hàng hóa từng ngày [3].Sự cần thiết phải tồn trữ thuốc Chúng ta cần phải dự trữ thuốc vì những lý do sau đây: - Đảm bảo tính sẵn có: tồn kho là lượng dự trữ cho sự dao động của cung và cầu, giảm nguy cơ hết hàng. - Duy trì niềm tin trong hệ thống: nếu tình trạng hết hàng xảy ra thường xuyên, bệnh nhân sẽ mất lòng tin vào khả năng phòng và chữa bệnh của hệ thống cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe. - Tránh tình trcạng thiếu kinh phí: nếu không có tồn kho hoặc tồn kho không đủ sẽ dẫn đến tình trạng thiếu hàng, lúc đó đặt hàng khẩn cấp sẽ gặp phải sự tăng giá của các nhà cung cấp hoặc mức giá sẽ cao hơn mức giá khi đặt hàng thường xuyên, dẫn đến thiếu hụt vốn. - Đáp ứng sự thay đổi của nhu cầu thị trường: Những thay đổi trong nhu cầu về loại thuốc chuyên khoa không thể dự đoán trước được.
Do đó, lượng tồn kho thích hợp sẽ giúp hệ thống đối phó với sự thay đổi đó [1]. Các mức tồn kho - Các mức tồn kho: + Số tồn kho an toàn: Tồn kho an toàn (safety stock) chính là khối lượng đủ để bù đắp nếu có sự sai lệch hoặc thiếu sót về hàng hóa trong chuỗi cung ứng. Đây là nguyên tố, kỹ thuật cơ bản trong nghiệp vụ quản trị hàng hóa. Thực tế rằng, không một nhà bán hàng nào lại muốn hàng hóa trong kho thiếu hụt đúng lúc nhu cầu tiêu dùng tăng lên.
Điều này khiến doanh nghiệp của bạn mất khách, cũng có khi tỷ lệ hủy/ hoàn lại ngày càng cao. Vì thế, người quản trị phải tìm ra phương pháp phù hợp để đảm bảo lượng tồn kho an toàn như là sử dụng các phần mềm có cảnh báo tồn kho. Theo nguyên tắc, mức độ không chắc chắn càng lớn thì lượng tồn kho an toàn đòi hỏi phải càng cao. + Số tồn kho tối thiểu: Là số lượng hàng hóa ít nhất phải có trong kho để đảm bảo tính sẵn có của sản phẩm, luôn có để đáp ứng nhu cầu của khách hàng và giảm thiểu nguy cơ hết hàng.
+ Số tồn kho tối đa: Số lượng hàng hóa nhiều nhất có thể lưu trữ tại kho để giảm thiểu những rủi ro về tài chính khi nhập hàng nhiều nhưng không tiêu thu được. Lượng dự trữ thường xuyên: theo khuyến cáo thì số lượng dự trữ thường xuyên cho kho thuốc bệnh viện bằng 1,5-2 lần số tiêu thụ trung bình/tháng. Lượng dự trữ bảo hiểm: đề phòng các biến động như giá USD tăng, mốc thời gian điểm điều chỉnh thuế nhập khẩu, dự phòng trong thời gian hết hợp đồng cũ nhưng chưa kịp tổ chức đấu thầu. Khoảng cách đặt hàng: theo nguyên tắc trong kho luôn phải lưu kho mức dự trữ tối thiểu cần thiết để đảm bảo quá trình khám chữa bệnh diễn ra liên tục trong mọi điều kiện cung ứng bình thường và không bình thường.
Tuy nhiên nếu thời gian chuyển thuốc dài, nhu cầu sử dụng thuốc lớn thì lượng hàng dự trữ sẽ cao hơn [4]. - Số tiêu thụ trung bình tháng: 5 Mức tồn kho phụ thuộc vào số tiêu thụ trung bình [4]. Tuy nhiên, lượng tiêu thụ hàng tháng không phải là không đổi và thời gian chờ nhận hàng từ các nhà cung cấp cũng luôn thay đổi. Do đó, hầu hết các hệ thống cung ứng thuốc đều tăng lượng tồn kho an toàn, ít nhất là cho các mặt hàng thiết yếu để đối phó với sự tăng giảm của lượng tiêu thụ cũng như thời gian nhận hàng.
Chức năng của kho - Bảo quản: hàng hóa trong kho được bảo quản tốt về số lượng và chất lượng, hạn chế hao hụt hư hỏng, quá hạn dùng, mất mát có nghĩa là kho góp phần vào việc đảm bảo chất lượng thuốc, góp phần tăng năng suất lao động xã hội và thúc đẩy ngành sản xuất thuốc phát triển. Đồng thời góp phần cho mạng lưới phân phối, lưu thông thuốc đạt hiệu quả kinh tế cao. Dự trữ: đảm bảo cho quá trình sản xuất được đồng bộ và liên tục. Đồng thời kho cũng góp phần mở rộng lưu thông hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân.
Kiểm tra, kiểm soát: khi xuất nhập và trong quá trình bảo quản, kho dược góp phần tạo ra những sản phẩm thuốc có đủ tiêu chuẩn chất lượng, ngăn ngừa hàng giả, kém chất lượng, quá hạn lọt vào lưu thông, góp phần bảo vệ quyền lợi cho người sử dụng. Cân đối nhu cầu: kho là nơi dự trữ, tập trung một số lượng lớn vật tư hàng hóa. Do đó nó đảm bảo cho việc điều hòa vật tư hàng hóa từ nơi thừa sang nơi thiếu, đảm bảo thỏa mãn kịp thời cho các nhu cầu phòng và chữa bệnh, góp phần thực hiện cân đối cung cầu [1]. Kho Dược được xây dựng theo đúng yêu cầu chuyên môn và an toàn.
Nhà kho được thiết kế, trang bị, sửa chữa, duy tu một cách có hệ thống sao cho có thể bảo vệ thuốc, nguyên liệu tránh được các ảnh hưởng bất lợi có thể có như: sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm, chất thải và mùi, các động vật, sâu bọ, côn trùng, đảm bảo thuốc có chất lượng ổn định. Tổng quan về nguyên tắc “Thực hành tốt bảo quản thuốc – GSP” GSP: viết tắt của Good Storage Practices – Thực hành tốt bảo quản thuốc. Thực hành tốt bảo quản thuốc – GSP là biện pháp đặc biệt, phù hợp cho việc bảo quản và vận chuyển nguyên liệu ở tất cả các giai đoạn sản xuất, bảo quản tồn trữ và phân phối thuốc để đảm bảo cho thuốc có chất lượng đã định khi đến tay người tiêu dùng. Theo thông tư số 36/2018/TT-BYT ngày 22/11/2018, Bộ trưởng Bộ Y Tế quy định về việc triển khai áp dụng nguyên tắc “Thực hành tốt bảo quản thuốc” ở tất cả các đơn vị sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, buôn bán, tồn trữ thuốc, kinh doanh dịch vụ kho, bảo quản thuốc, Công ty bệnh viện, viện nghiên cứu và trung tâm y tế [3].
Do đó Công ty bệnh viện phải đáp ứng được các yêu cầu về nhân sự, cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng như các tài liệu cần thiết về thực hiện GSP tại bệnh viện nhằm mục tiêu cung ứng đủ thuốc, hiệu quả, an toàn và kinh tế đáp ứng nhu cầu điều trị.Nhân sự Theo quy mô của đơn vị, kho thuốc có đủ nhân viên, có trình độ phù hợp với công việc được giao làm việc tại khu vực kho. Tất cả nhân viên phải thường xuyên được đào tạo về “Thực hành tốt bảo quản thuốc”, về kỹ năng chuyên môn và phải được quy định rõ trách nhiệm, công việc của từng người bằng văn bản [3]. Thủ kho: Phải có trình độ tối thiểu là trung cấp dược đối với kho thuốc tân dược; trình độ lương dược hoặc trung cấp dược đối với kho thuốc đông dược. Thủ kho thuốc độc, thuốc gây nghiện và thuốc hướng tâm thần phải đáp ứng được đúng các quy định của pháp luật có liên quan [3].Địa điểm Kho được xây dựng ở nơi cao ráo, an toàn, có hệ thống cống rãnh thoát nước để đảm bảo thuốc, nguyên liệu tránh được các ảnh hưởng của nước 7 ngầm, mưa lớn và lũ lụt.
Kho có địa chỉ xác định, nằm ở nơi thuận tiện cho việc xuất nhập, vận chuyển và bảo quản [4]. Kho phải rộng để đủ cho các hoạt động sau. - Tiếp nhận, kiểm nhập thuốc, nguyên liệu làm thuốc, vệ sinh và làm sạch bao bì; - Biệt trữ (thuốc, nguyên liệu làm thuốc sau khi tiếp nhận chờ kiểm tra, kiểm soát chất lượng) - Kiểm tra, kiểm soát chất lượng thuốc, nguyên liệu làm thuốc để nhập kho; - Lấy mẫu nguyên liệu, xử lý dụng cụ lấy mẫu; - Bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc; - Bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc có yêu cầu các điều kiện bảo quản đặc biệt; - Bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt hoặc phải bảo quản riêng biệt; - Biệt trữ hàng chờ xử lý (hàng trả về, hàng thu hồi, hàng bị nghi ngờ là hàng giả, hàng nghi ngờ về chất lượng, …) - Biệt trữ thuốc, nguyên liệu làm thuốc bị loại trước khi xử lý hủy bỏ; - Bảo quản thuốc, nguyên liệu làm thuốc đã xuất kho chờ vận chuyển; - Đóng gói vận chuyển và dán nhãn bao bì vận chuyển thuốc, nguyên liệu làm thuốc; - Xuất kho; - Bảo quản bao bì đóng gói; - Bảo quản các thiết bị, dụng cụ phục vụ bốc, xếp, di chuyển; - Dán nhãn phụ đối với cơ sở nhập khẩu thuốc; - Thay trang phục, bảo quản bảo hộ lao động, văn phòng kho.Thiết kế Hình 1. Kho bảo quản thuốc, dược phẩm Khi thiết kế kho thuốc cũng phải có địa chỉ xác định, nằm ở nơi có giao thông thuận tiện cho việc xuất – nhập khẩu, vận chuyển, bảo vệ, phòng cháy chữa cháy.
Một không gian rộng, có sự ngăn cách giữa các khu vực với nhau là vô cùng cần thiết. Điều đó để đảm bảo việc bảo quản, cách ly từng loại thuốc, từng lô sản phẩm theo đúng yêu cầu. Khu vực bảo quản hàng hóa phải được chia thành các khu vực khác nhau, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sau: Khu vực tiếp nhận, vệ sinh làm sạch và kiểm nhập; Khu vực biệt trữ (kho thuốc trả về, thuốc chờ xử lý hủy bỏ); Khu bảo quản thuốc theo yêu cầu với các yêu cầu đặc biệt; Bảo quản thuốc phải được kiểm soát đặc biệt; Bảo quản thuốc thường; Đóng gói, ra lẻ… Không chỉ thế, nhà kho phải được thiết kế, xây dựng, bố trí đáp ứng các yêu cầu về đường đi lại, lối thoát hiểm, hệ thống phòng cháy chữa cháy. Trong khi đó, trần, tường phải được thiết kế sao cho đảm bảo thông thoáng, không khí lưu thông, tránh ẩm mốc.