CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH 1. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới 1. Nông thôn mới Nông thôn: “Là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp quản lý cơ sở là Uỷ ban nhân dân xã”. Nông thôn mới trước tiên phải là nông thôn chứ không phải là thị tứ; đó là nông thôn mới chứ không phải nông thôn truyền thống.
Nếu so sánh giữa nông thôn mới và nông thôn truyền thống, thì nông thôn mới phải bao hàm cơ cấu và chức năng mới. Từ đó ta thấy rằng “Mô hình NTM là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay là nông thôn được xây dựng với mô hình nông thôn cũ ở tính tiên tiến về mọi mặt”. [5] Xã đạt chuẩn nông thôn mới là “xã có đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới và được UBND cấp huyện xác nhận và xã phải có đủ 19 tiêu chí đạt chuẩn theo quy định”. [6] Huyện đạt chuẩn nông thôn mới là “huyện có đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới và được UBND cấp tỉnh xác nhận; huyện phải có 75% số xã trên địa bàn huyện đạt chuẩn theo quy định và 25% số xã chưa đạt chuẩn phải đảm bảo ít nhất có 14 tiêu chí trở lên đạt chuẩn nông thôn mới (trong đó có 2 tiêu chí là hộ nghèo và thu nhập) và các tiêu chí còn lại phải đạt từ 70% trở lên so với quy định”.
[6] Tỉnh được công nhận nông thôn mới là “tỉnh có đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới và được Bộ NN và PTNT xác nhận; có 80% số huyện trên địa bàn tỉnh đạt chuẩn theo quy định và 20% còn lại phải có ít nhất 50% số xã trên địa bàn huyện đạt chuẩn nông thôn mới và các xã còn lại phải đạt chuẩn từ 14 tiêu chí trở lên”. Khái niệm Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chương trình được xây dựng nhằm xác định đồng bộ các mục tiêu, các chính sách, các bước cần tiến hành, các nguồn lực cần sử dụng để thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới của Nhà nước. Mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
“Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới được thành lập nhằm mục tiêu xây dựng khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; hợp lý hóa các cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất; đời sống vật chất tinh thần của người dân nông thôn ngày càng được cải thiện và nâng cao; xã hội dân chủ, ổn định và đậm đà bản sắc dân tộc; bên cạnh đó cũng không quên bảo vệ môi trường sinh thái cũng như giữ vững an ninh trật tự xã hội”. Nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Nội dung xây dựng nông thôn mới là nội dung công việc thực hiện để đạt được 19 tiêu chí đánh giá theo Bộ tiêu chí quốc gia. Bộ tiêu chí quốc gia NTM được ban hành theo Quyết định 491 gồm 19 tiêu chí chia thành 11 nội dung: 1.
Quy hoạch xây dựng nông thôn mới Mục tiêu: Đạt được tiêu chí số 1 của Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. Các giải pháp là “Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường; phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có trên địa bàn xã; Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ; Quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn bản sắc văn hóa tốt đẹp”. Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội Mục tiêu: Đạt được chí số 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8; 9 trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới; Các giải pháp là “Hoàn thiện đường giao thông đến trụ sở UBND xã và bảo vệ hệ thống giao thông trên địa bàn xã; Hoàn thiện hệ thống các công trình đảm bảo cung cấp điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất trên địa bàn xã; Hoàn thiện hệ thống các công trình phục vụ nhu cầu về hoạt động văn hóa thể thao trên địa bàn xã; Hoàn thiện hệ thống các công trình phục vụ việc chuẩn hóa về y tế trên địa bàn xã; Hoàn thiện hệ thống các công trình phục vụ việc chuẩn hóa về giáo dục trên địa bàn xã; Hoàn chỉnh trụ sở xã và các công trình phụ trợ; Cải tạo, xây mới hệ thống thủy lợi trên địa bàn xã”. Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 10;12 trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới.
Các giải pháp “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng phát triển sản xuất hàng hóa, có hiệu quả kinh tế cao; Tăng cường công tác khuyến nông; đẩy nhanh nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông -lâm - ngư nghiệp; Cơ giới hóa nông nghiệp, giảm tổn thất sau thu hoạch trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống theo phương châm mỗi làng một sản phẩm, phát triển ngành nghề theo thế mạnh của địa phương; Đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thúc đẩy đưa công nghiệp vào nông thôn, giải quyết việc làm và chuyển dịch nhanh cơ cấu lao động nông thôn”. Giảm nghèo và an sinh xã hội Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 11 của Bộ tiêu chí quốc gia NTM; Các giải pháp là“Thực hiện có hiệu quả Chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững cho huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; Tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo: Thực hiện các chương trình an sinh xã hội”. Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 13 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới. Các giải pháp là “Phát triển kinh tế hộ, trang trại, hợp tác xã; Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nông thôn; Xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy liên kết kinh tế giữa các loại hình kinh tế ở nông thôn”.
Phát triển giáo dục – đào tạo ở nông thôn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 5 và 14 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới. Giải pháp là “tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới”. Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 5 và 15 của Bộ tiêu chí quốcgia nông thôn mới. Giải pháp là“tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia trong lĩnh vực Y tế, đáp ứng yêu cầu Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới”.
Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 6 và số 16 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới. Giải pháp là“tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, đáp ứng yêu cầu Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới; Thực hiện thông tin và truyền thông nông thôn, đáp ứng yêu cầu Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới”. Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 17 trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới. Giải pháp là “đảm bảo cung cấp đủ nước sinh hoạt sạch và hợp vệ sinh cho dân cư, trường học, trạm y tế, công sở và các khu dịch vụ công cộng; thực hiện các yêu cầu về bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái trên địa bàn xã; Tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông 7 thôn;Xây dựng các công trình bảo vệ môi trường nông thôn trên địa bàn xã, thôn theo quy hoạch, gồm: xây dựng, cải tạo nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước trong thôn, xóm; xây dựng các điểm thu gom, xử lý rác thải ở các xã; chỉnh trang, cải tạo nghĩa trang; cải tạo, xây dựng các ao, hồ sinh thái trong khu dân cư, phát triển cây xanh ở các công trình công cộng”.
Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, Chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 18 trong Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới. Giải pháp là “tổ chức đào tạo cán bộ đạt chuẩn theo quy định của Bộ Nội vụ, đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới; Ban hành chính sách khuyến khích, thu hút cán bộ trẻ đã được đào tạo, đủ tiêu chuẩn về công tác tại xã, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn để nhanh chóng chuẩn hóa đội ngũ cán bộ ở các vùng này; Bổ sung chức năng, nhiệm vụ và cơ chế hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị phù hợp với yêu cầu xây dựng nông thôn mới”. Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn Mục tiêu: Đạt yêu cầu tiêu chí số 19 của Bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới. Giải pháp là “ban hành nội quy, quy ước làng xóm về trật tự, an ninh; phòng chống các tệ nạn xã hội và các hủ tục lạc hậu; Điều chỉnh và bổ sung chức năng, nhiệm vụ và chính sách tạo điều kiện cho lực lượng an ninh xã, thôn, xóm hoàn thiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn theo yêu cầu xây dựng nông thôn mới”.
Tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh 1. Khái niệm tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh “Tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh là quá trình biến các chính sách thành những kết quả trên 8 thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà Chương trình đã đề ra”.
