Chuyên đề thực tập tốt nghiệp phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế các nước asean giai đoạn 19862020

Tổng hợp kiến thức Phân Tích Nhân Tố Tăng Trưởng Kinh Tế ASEAN (1986-2020), tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong kinh tế

• Tác giả: Trần Minh Phượng
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Hoàng Minh Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Thống Kê Kinh Tế
• Đề tài: Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Các Nước ASEAN Giai Đoạn 1986-2020
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
• 1.1. Các khái niệm liên quan đến tăng trưởng kinh tế
• 1.1.1. Tăng trưởng kinh tế
• 1.1.2. Tổng sản phẩm quốc gia (GNP)
• 1.1.3. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
• 1.2. Các lý thuyết liên quan đến tăng trưởng kinh tế
• 1.3. Các nghiên cứu thực nghiệm về tăng trưởng kinh tế
• 1.4. Khung phân tích
• 2. CHƯƠNG 2: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.2. Các mô hình hồi quy dữ liệu bảng
• 2.2.1. Mô hình hồi quy gộp (Pool OLS)
• 2.2.2. Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model)
• 2.2.3. Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model)
• 2.2.4. Mô hình phương sai bình phương tối thiểu tổng quát GLS khắc phục khuyết tật từ mô hình được chọn
• 2.3. Lựa chọn mô hình hồi quy phù hợp để phân tích hồi quy dữ liệu bảng
• 2.4. Biến và kỳ vọng tác động của các biến trong mô hình
• 2.5. Thống kê mô tả các biến
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tăng trưởng kinh tế của ASEAN-5 giai đoạn 1985-2020
• 3.2. Lựa chọn mô hình phù hợp để phân tích dữ liệu
• 3.2.1. Mô hình hồi quy gộp Pool OLS
• 3.2.2. Mô hình tác động cố định FEM
• 3.2.3. Mô hình tác động ngẫu nhiên REM
• 3.2.4. Mô hình phương sai bình phương tối thiểu tổng quát GLS
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tăng trưởng kinh tế ASEAN

Tăng trưởng kinh tế là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất để đánh giá sự phát triển của một quốc gia. Trong bối cảnh ASEAN, tăng trưởng kinh tế không chỉ phản ánh sự gia tăng sản lượng mà còn thể hiện sự phát triển bền vững và công bằng xã hội. Giai đoạn 1986-2020 chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines. Theo số liệu, GDP của ASEAN đã đạt 3,17 nghìn tỉ USD vào năm 2020, cho thấy sự phát triển vượt bậc của khu vực này. Việc phân tích các nhân tố kinh tế ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế là cần thiết để hiểu rõ hơn về động lực phát triển của các quốc gia trong ASEAN.

1.1. Các khái niệm liên quan đến tăng trưởng kinh tế

Tăng trưởng kinh tế được định nghĩa là sự gia tăng sản lượng của nền kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định, thường được đo bằng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc Tổng sản phẩm quốc gia (GNP). Các chỉ số này không chỉ phản ánh quy mô sản xuất mà còn cho thấy mức sống của người dân. Để đo lường tăng trưởng kinh tế, có thể sử dụng các chỉ số tuyệt đối hoặc tỷ lệ phần trăm tăng trưởng. Việc hiểu rõ các khái niệm này là cơ sở để phân tích các nhân tố kinh tế ảnh hưởng đến tăng trưởng trong khu vực ASEAN.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế ASEAN

Nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố kinh tế tác động đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia ASEAN. Các yếu tố như đầu tư nước ngoài, tín dụng tư nhân, và xuất khẩu đều có ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng GDP. Đặc biệt, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế của các quốc gia trong khu vực. Theo nghiên cứu, sự gia tăng FDI không chỉ tạo ra việc làm mà còn nâng cao năng lực sản xuất và công nghệ. Hơn nữa, chính sách kinh tế của từng quốc gia cũng ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư và phát triển bền vững.

2.1. Tác động của đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia ASEAN đã áp dụng nhiều chính sách để thu hút FDI, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nghiên cứu cho thấy, các quốc gia có chính sách mở cửa và khuyến khích đầu tư nước ngoài thường có tăng trưởng GDP cao hơn. Điều này cho thấy rằng, việc cải thiện môi trường đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư là rất cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

III. Đánh giá và kiến nghị

Để đạt được tăng trưởng kinh tế bền vững, các quốc gia ASEAN cần có những chính sách phù hợp nhằm tối ưu hóa các nhân tố kinh tế. Việc cải cách chính sách tài chính, tăng cường hợp tác kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư là những giải pháp quan trọng. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực và công nghệ để nâng cao năng suất lao động. Các quốc gia cũng nên học hỏi lẫn nhau để áp dụng những kinh nghiệm thành công trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Điều này không chỉ giúp các quốc gia trong khu vực phát triển mà còn góp phần nâng cao vị thế của ASEAN trên trường quốc tế.

3.1. Kiến nghị chính sách

Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại. Cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời, các quốc gia nên hợp tác chặt chẽ trong việc phát triển hạ tầng và cải thiện môi trường kinh doanh. Việc này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai. Hơn nữa, cần có các chương trình hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa để họ có thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1986-2020 chứng kiến sự phát triển kinh tế vượt bậc của các quốc gia ASEAN-5 gồm Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines. GDP khu vực này đạt 3,17 nghìn tỷ USD vào năm 2020, xếp thứ 5 thế giới nếu coi ASEAN là một thực thể kinh tế duy nhất. Việt Nam, từ vị trí thứ 80 về quy mô kinh tế năm 1990, đã vươn lên thứ 40 thế giới và thứ 4 trong ASEAN vào năm 2020. Mức tăng trưởng GDP bình quân đầu người của Việt Nam trong 20 năm từ 1991 đến 2011 đạt 7,34%/năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực và thế giới. Trong khi đó, đại dịch COVID-19 năm 2020 khiến nhiều quốc gia tăng trưởng âm, Việt Nam vẫn duy trì mức tăng trưởng dương 2,91%.

Nghiên cứu tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của ASEAN-5 trong giai đoạn này, nhằm xác định mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố như tiêu dùng cuối cùng, đầu tư trong nước, tín dụng tư nhân, xuất khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và lạm phát. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu kinh tế của 5 quốc gia trên trong khoảng thời gian 1986-2020, với mục tiêu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong khu vực.

Việc phân tích các nhân tố này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh ASEAN đang hướng tới vị trí thứ 4 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030. Kết quả nghiên cứu góp phần giúp các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các động lực tăng trưởng, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế tăng trưởng kinh điển và hiện đại:

• Lý thuyết Harrod-Domar (trường phái Keynes): Nhấn mạnh vai trò của tiết kiệm và đầu tư trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Mô hình cho rằng tỷ lệ sản lượng trên vốn không đổi, do đó đầu tư là yếu tố quyết định tốc độ tăng trưởng.

• Mô hình tăng trưởng Solow: Tập trung vào vai trò của tiến bộ công nghệ và quy luật lợi suất giảm dần của vốn. Tiến bộ kỹ thuật được xem là yếu tố chủ chốt giúp duy trì tăng trưởng dài hạn.

• Lý thuyết tăng trưởng nội sinh: Cho rằng tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào các yếu tố nội tại như vốn con người, tri thức và chính sách của chính phủ. Tiến bộ công nghệ là kết quả của đầu tư vào nghiên cứu và phát triển.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), đầu tư trong nước, tín dụng tư nhân, xuất khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), lạm phát và biến giả đại diện cho các năm khủng hoảng kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ Ngân hàng Thế giới và Tổng cục Thống kê Việt Nam, gồm 5 quốc gia ASEAN-5 trong giai đoạn 1986-2020 với tổng số quan sát là 180.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả: Đánh giá đặc điểm cơ bản của các biến như trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị lớn nhất và nhỏ nhất.

• Phân tích hồi quy dữ liệu bảng: Sử dụng các mô hình hồi quy Pool OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) và Generalized Least Squares (GLS) để xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và tốc độ tăng trưởng GDP.

• Kiểm định mô hình: Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (VIF), tự tương quan (kiểm định Wooldridge), phương sai sai số thay đổi (kiểm định White và Wald), và lựa chọn mô hình phù hợp (kiểm định Hausman).

• Hiệu chỉnh mô hình: Sử dụng mô hình GLS để khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi trong mô hình REM được lựa chọn.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho kết quả phân tích, đồng thời các biến được chuẩn hóa theo tỷ lệ phần trăm trên GDP để loại bỏ ảnh hưởng của đơn vị tiền tệ khác nhau.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Có tác động tích cực và rõ rệt nhất đến tăng trưởng kinh tế ASEAN-5. Khi FDI tăng 1%, tốc độ tăng trưởng GDP tăng trung bình 0,3765% (ý nghĩa thống kê 0,5%).

2. Tiêu dùng cuối cùng: Tăng trưởng tiêu dùng cuối cùng tăng 1% dẫn đến tăng trưởng GDP tăng trung bình 0,2% (ý nghĩa thống kê 0%).

3. Tín dụng tư nhân: Tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, với mức tăng 1% tín dụng tư nhân làm tăng GDP trung bình 0,0088% (ý nghĩa thống kê 0,5%). Một số quốc gia như Việt Nam, Thái Lan và Malaysia có tỷ lệ tín dụng tư nhân trên GDP trên 130%.

4. Đầu tư trong nước: Tăng 1% đầu tư trong nước làm tăng tốc độ tăng trưởng GDP trung bình 0,2021% (ý nghĩa thống kê 0%).

5. Xuất khẩu: Tăng 1% xuất khẩu trên GDP làm tăng trưởng kinh tế khu vực, phù hợp với kỳ vọng và các nghiên cứu trước đó.

6. Lạm phát: Không có ý nghĩa thống kê trong mô hình GLS, trái với kỳ vọng ban đầu.

7. Biến giả đại diện các năm khủng hoảng kinh tế (1998, 2009, 2020): Có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy FDI là nhân tố quan trọng nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ASEAN-5, không chỉ cung cấp vốn mà còn chuyển giao công nghệ và kỹ năng quản lý. Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước trước đây.

Tăng trưởng tiêu dùng cuối cùng phản ánh nhu cầu xã hội, kích thích sản xuất và đầu tư, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tín dụng tư nhân đóng vai trò hỗ trợ tài chính cho sản xuất kinh doanh, góp phần tạo việc làm và tăng năng suất.

Đầu tư trong nước và xuất khẩu cũng là các nhân tố quan trọng, giúp mở rộng quy mô sản xuất và tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế. Việc xuất khẩu tăng trưởng giúp cân bằng cán cân thanh toán và thúc đẩy các ngành dịch vụ liên quan.

Lạm phát không có tác động rõ ràng trong nghiên cứu này có thể do mức lạm phát trong giai đoạn nghiên cứu không quá cao hoặc do các chính sách kiểm soát lạm phát hiệu quả. Các năm khủng hoảng kinh tế làm giảm tăng trưởng GDP, phản ánh tính nhạy cảm của nền kinh tế khu vực trước các cú sốc bên ngoài.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP theo năm của từng quốc gia, bảng hệ số hồi quy các biến độc lập và biểu đồ so sánh tác động tương đối của các nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chính phủ các quốc gia ASEAN-5:

   • Rà soát và điều chỉnh chính sách thu hút FDI phù hợp với biến động kinh tế toàn cầu, nhằm duy trì dòng vốn đầu tư ổn định trong vòng 5 năm tới.
   • Tăng cường hỗ trợ nghiên cứu khoa học và đổi mới công nghệ, đặc biệt các công nghệ ứng dụng cao, để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
   • Đẩy mạnh cải cách hành chính, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, giảm thủ tục rườm rà trong 3 năm tới.
   • Thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và cạnh tranh trong 5 năm tới.

2. Doanh nghiệp:

   • Chủ động cập nhật thông tin kinh tế trong nước và quốc tế để điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu.
   • Tận dụng các ưu đãi và hỗ trợ từ chính phủ, đầu tư phát triển nguồn nhân lực và nâng cao kỹ năng lao động.
   • Áp dụng thương mại điện tử để mở rộng thị trường, giảm chi phí logistics và quảng bá sản phẩm.
   • Hợp tác chặt chẽ với các ngân hàng để tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi, đồng thời đảm bảo quản lý rủi ro tín dụng.

3. Ngân hàng và tổ chức tài chính:

   • Giảm lãi suất cho vay, đơn giản hóa thủ tục vay vốn để hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân, thúc đẩy lưu thông vốn trên thị trường.
   • Tăng cường kiểm soát nợ xấu, đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.
   • Tham gia tích cực vào các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của nhà nước.

4. Các cơ quan quản lý và nghiên cứu:

   • Cải thiện chất lượng và độ đầy đủ của dữ liệu kinh tế, áp dụng các phương pháp xử lý dữ liệu tiên tiến như imputation để nâng cao độ chính xác.
   • Mở rộng nghiên cứu thêm các yếu tố như trình độ học vấn, khoa học kỹ thuật, vai trò điều tiết của chính phủ và các yếu tố văn hóa, địa lý trong các nghiên cứu tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế:
   Giúp hiểu rõ các nhân tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ASEAN-5, từ đó xây dựng chính sách thu hút đầu tư, phát triển thị trường tài chính và thúc đẩy xuất khẩu hiệu quả.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư:
   Cung cấp thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tận dụng cơ hội đầu tư và mở rộng thị trường.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng:
   Hỗ trợ trong việc thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp, đánh giá rủi ro và thúc đẩy dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh có hiệu quả.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kinh tế, tài chính:
   Là tài liệu tham khảo bổ ích cho việc nghiên cứu, giảng dạy về tăng trưởng kinh tế, phân tích dữ liệu bảng và các mô hình hồi quy kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lại quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế ASEAN-5?
   FDI không chỉ cung cấp vốn mà còn chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý và mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

2. Tín dụng tư nhân ảnh hưởng như thế nào đến tăng trưởng kinh tế?
   Tín dụng tư nhân hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, tạo việc làm và tăng năng suất lao động. Mức tín dụng tư nhân cao tại Việt Nam, Thái Lan và Malaysia cho thấy vai trò quan trọng của nó trong phát triển kinh tế.

3. Lạm phát có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế không?
   Trong nghiên cứu này, lạm phát không có ý nghĩa thống kê rõ ràng, có thể do mức lạm phát được kiểm soát hiệu quả trong giai đoạn nghiên cứu hoặc tác động của nó bị trung hòa bởi các yếu tố khác.

4. Các năm khủng hoảng kinh tế ảnh hưởng thế nào đến tăng trưởng GDP?
   Các năm khủng hoảng như 1998, 2009 và 2020 làm giảm tăng trưởng GDP do tác động tiêu cực đến đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng, thể hiện sự nhạy cảm của nền kinh tế ASEAN-5 trước các cú sốc bên ngoài.

5. Tại sao mô hình GLS được lựa chọn trong phân tích?
   Mô hình GLS giúp khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi trong mô hình REM, từ đó cho kết quả ước lượng chính xác và hiệu quả hơn trong phân tích dữ liệu bảng.

Kết luận

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là nhân tố quan trọng nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ASEAN-5 trong giai đoạn 1986-2020.
• Tiêu dùng cuối cùng, đầu tư trong nước, tín dụng tư nhân và xuất khẩu đều có tác động tích cực và đáng kể đến tăng trưởng GDP.
• Lạm phát không có ảnh hưởng rõ ràng trong mô hình phân tích, cần nghiên cứu thêm trong các đề tài tiếp theo.
• Các năm khủng hoảng kinh tế toàn cầu và khu vực làm giảm tăng trưởng kinh tế, phản ánh tính nhạy cảm của nền kinh tế ASEAN-5.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp chính sách nhằm thu hút FDI, thúc đẩy tiêu dùng, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực để duy trì tăng trưởng bền vững.

Next steps: Mở rộng nghiên cứu với dữ liệu đầy đủ hơn, bổ sung các biến mới như trình độ học vấn, khoa học kỹ thuật và vai trò điều tiết của chính phủ. Áp dụng các phương pháp xử lý dữ liệu tiên tiến để nâng cao độ chính xác kết quả.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ASEAN-5 trong bối cảnh hội nhập và biến động toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYÉT VA TONG QUAN NGHIÊN CUU VE TANG TRƯỞNG KINH TE 1.1 Các khái niệm liên quan đến tăng trưởng kinh tế 1.1 Tăng trưởng kinh tế Tăng trưởng kinh tế được hiểu là sự gia tăng về quy mô sản lượng trong nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định (thường là theo quý hoặc theo năm). Quy mô sản lượng của nền kinh tế có thể được biểu hiện thông qua chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước (GDP) hoặc tổng sản phẩm quốc gia (GNP) và các chỉ tiêu kinh tế tong hợp khác. (Giáo trình Kinh tế hoc, NXB Đại học Kinh tế quốc dân) Nếu tăng trưởng kinh tế được biểu hiện thông qua các chỉ số tuyệt đối như GDP hoặc GNP thì nó chỉ thể hiện việc gia tăng sản lượng quốc gia của một nước. Còn khi tăng trưởng kinh tế biểu hiện thông qua các chỉ số GDP/ GNP bình quân đầu người, điều đó có nghĩa là muốn nói đến sự phát triên mức sống của quoc gia đó.

Để đo lường mức tăng trưởng kinh tế có thể sử dụng mức tăng trưởng tuyệt đối, tốc độ tăng trưởng kinh tế hoặc tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm. Mức tăng trưởng kinh tế tuyệt đối được tính là sản lượng chênh lệch giữa hai quy mô kinh tế thuộc hai kỳ cần so sánh. Ay = Y, — Ÿ;_+ Tốc độ tăng trưởng kinh tế được tính bang cách lay mức tăng trưởng tuyệt đối 2 kỳ liên tiếp chia cho quy mô kinh tế kỳ trước. Ta sẽ thu được tốc độ tăng trưởng GDP/GNP danh nghĩa hay thực tế tuỳ thuộc vào ta lựa chọn chỉ tiêu GDP/GNP danh nghĩa hay thực té.2 Tổng sản phẩm quốc gia (GNP) Tổng sản phẩm quốc gia là gia trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm hang hóa, dịch vụ cuối cùng do công dân của một quốc gia sản xuất trong một khoảng thời gian nhất định (theo quý, năm).

(Nghị định 97/2016/NĐ-CP) GNP bao gồm GNP danh nghĩa và GNP thực tế, trong đó GNP danh nghĩa được tính theo giá hiện hành còn GNP thực tế được tinh theo giá của kỳ cô định. GNP là một chỉ tiêu phổ biến được sử dụng dé đánh giá sự tăng trưởng của một nền kinh tế. Có rất nhiều cách dé tinh GNP, nhưng cách tính được áp dụng nhiều nhất là tính GNP theo quan điểm chỉ tiêu xã hội. Với cách tính này, GNP được tính là chi tiêu của cá nhân va nhà nước, đầu tư trong nước, cán cân xuất nhập khâu.

Cụ thé công thức như sau: GNP=C+lI+G+(X—-M)+NR Trong đó: C: Chi tiêu dùng cá nhân I: Đầu tư quốc nội G: Chi tiêu dùng chính phủ X: Kim ngạch xuất khẩu ròng của hàng hóa và dịch vụ M: Kim ngạch nhập khâu ròng của hàng hóa và dịch vụ 1.3 Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Tổng sản phâm quốc nội (GDP) là giá trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia trong một kỳ nhất định (theo quý, năm). (Nghị định 97/2016/NĐ-CP) Có 3 phương pháp tính tổng sản phẩm quốc nội (GDP): Phương pháp sản xuất: Tổng sản phẩm quốc nội được tính băng tong giá trị gia tăng của tất cả các ngành kinh tế cộng với thuế sản phẩm trừ đi trợ cấp sản phẩm. Trong đó, giá trị tăng thêm có thé bao gồm giá trị thang dư, khấu hao tài sản có định, thu nhập của người lao động. Phương pháp thu nhập: Tổng sản phẩm quốc nội bằng tổng thu nhập tạo nên từ các yếu tố tham gia vào quá trình sản xuất như lao động, vốn, đất đai, máy móc.

Theo phương pháp này, GDP gồm 4 yếu tố: thu nhập của người lao động từ sản xuất, thuế sản xuất, khẩu hao tài sản cô định dùng trong sản xuất và thang dư sản xuất. GDP =W+R+I1+Pr+Ti+De Trong đó: W: Tiền lương R: Tiền thuế I: Tiền lãi Pr: Lợi nhuận Ti: Các khoản thuế được đánh vào các hàng hoá vật chất, dịch vụ trên thị trường và trợ cấp của Chính phủ cho sản xuất De: Khấu hao tai sản cố định Phương pháp sử dụng cuối cùng: Xét ở góc độ chỉ tiêu, tổng sản phẩm quốc nội băng tổng của 4 yếu tố: tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình, tiêu dùng của chính phủ, tiết kiệm và chênh lệch xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ. GDP =C+1+G+(X-M) Trong do: C: Tiêu dùng của hộ gia đình I: Đầu tư trong nước G: Tiêu dùng của chính phủ X: Kim ngạch xuất khẩu ròng của hàng hóa và dịch vụ M: Kim ngạch nhập khâu ròng của hàng hóa và dịch vụ GDP là một thước đo phô biến hơn về tăng trưởng kinh tế được sử dung bởi các tổ chức kinh tế lớn trên toàn thế giới như Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Chương trình phát triển Liên hiệp quốc,. cũng như các nhà nghiên bởi một số nguyên nhân sau: Thứ nhất, xác định mức tăng trưởng kinh tế dựa vào chỉ tiêu GDP giúp các doanh nghiệp và các nhà đầu tư có thé đưa ra quyết định chính xác, phù hợp với thực trạng của nền kinh tế.

Sự gia tăng GDP là dấu hiệu rõ ràng cho thấy nền kinh tế đang hoạt động hiệu quả, các cá nhân, doanh nghiệp có thêm cơ sở dé đầu tư nhiều hơn. Điều đó cũng chính là nền tảng, tiền đề cho sự tăng trưởng kinh tế trong tương lai. Thứ hai, việc sử dụng chỉ tiêu GDP trong việc đánh giá mức tăng trưởng kinh tế rất hữu ích cho các ngân hàng trung ương khi có thé dé dang hơn trong việc xác định các chỉ tiêu nợ công, nợ chính phủ, bội thu/chi ngân sách,. so với GNP, từ đó sẽ đưa ra những điều chỉnh phù hợp chính sách tài khóa và tiền tệ.

Thứ ba, cách tính và tiếp cận GDP cho phép các chuyên gia có thể đánh giá cơ cau cũng như chuyền dịch cơ cau kinh tế theo ngành và nhóm ngành kinh tế. Chỉ tiêu GDP cũng giúp phản ánh rõ rành hơn thực trạng sản xuất của từng ngành kinh tế. Thứ tr, vì GDP là tat cả sản phẩm hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi lãnh thé một quốc gia nên Chính phủ các quốc gia có thé thuận lợi và dé dang hơn trong thu thập dữ liệu. Trong khi đó, dé tinh GNP can phải thu thập dữ liệu từ công dân quốc gia này đang sinh sống tại các quốc gia khác trên thé giới — điều này sẽ gặp phải nhiều khó khăn do Chính phủ cần nhiều thời gian và công sức.

Với những lý do trên, tuy chưa hoàn toàn là một chỉ số có thể phản ánh tuyệt đối mức tăng trưởng kinh tế nhưng GDP van là chỉ tiêu hàng đầu được các chuyên gia lựa chọn để đánh giá và so sánh mức tăng trưởng với các quốc gia trên thế giới hoặc các giai đoạn khác nhau của một quốc gia.2 Các lý thuyết liên quan đến tăng trưởng kinh tế 1.1 Lý thuyết cỗ điển Adam Smith (1723-1790) đưa ra quan niệm rang tăng trưởng kinh tế là tăng sản lượng đầu ra tính theo bình quân đầu người hoặc tăng sản phâm lao động tức là tăng thu nhập ròng của xã hội. Ong đã chỉ ra năm nhân tổ tác động đến tăng trưởng kinh tế gồm: lao động, tư bản, đất đai, tiến bộ kĩ thuật và môi trường chế độ kinh tế — xã hội. Adam Smith coi lao động là nhân tố tăng trưởng cực kì quan trọng.Malthus (1776-1834), dân số quốc gia tăng theo cấp số nhân, còn lương thực chỉ tăng theo cấp số cộng (do sự “có hạn” của đất đai), do vậy muốn duy trì mức tăng sản lượng thì phải giảm mức tăng dân sé. David Ricardo (1772-1823) đã kế thừa, tiếp thu tư tưởng từ cả Adam Smith và T.

Malthus, ông cho răng nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng nhất đối với sự tăng trưởng kinh tế quốc gia.Ricardo nhân mạnh yếu tố cơ bản của tăng trưởng là đất dai, lao động và vốn dau tư trong từng, các yếu tô này kết hợp với nhau theo một tỷ lệ có định, không thay đổi. Ông còn đặc biệt nhấn mạnh tích lũy tư bản là nhân tố chủ chốt quyết định đến sự tăng trưởng kinh tế còn các chính sách, điều chỉnh của chính phủ không có ảnh hưởng gì tới hoạt động của nên kinh tê.2 Lý thuyết trường phái Keynes (Mô hình Harrod-Domar) Các lý thuyết cô điển dan trở lên lỗi thời khi không thé giải thích được những hiện tượng kinh tế khi cuộc Đại khủng hoảng kinh tế xảy ra (1929-1933) như mức sản lượng thấp và tỷ lệ thất nghiệp cao kéo dài. Bên cạnh đó khoa học kỹ thuật được áp dụng vào sản xuất nông nghiệp như chế tạo ra máy kéo, sáng chế ra nhiều loại phân bón, thuốc trừ sâu, lai tạo giống cây mới, phát triển kỹ thuật thâm canh tăng vu,. đã giúp cho sản lượng nông nghiệp tăng lên nhanh chóng nên dù cho lượng đất đai “có hạn”, lượng lương thực thực phẩm tạo ra được vẫn đủ cung cấp cho mọi người.

Nhà kinh tế học John Maynard Keynes (1883-1946) là người tiên phong trong việc phủ nhận quan điểm sai lầm đang thống trị thời bấy giờ răng các thị trường không cần sự can thiệp nào cũng sẽ tự điều chỉnh dé đạt tới trang thái toàn dụng lao động với điều kiện người lao động chấp nhận mọi mức tiền công được trả. Lý thuyết trường phái Keynes cho răng tổng cầu là tổng chỉ tiêu dùng của hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ, đây mới chính là động lực quan trọng nhất dé thúc day nền kinh tế phát triển. Ngoài ra, các nhà kinh tế học theo chủ nghĩa Keynes đều nhấn mạnh vai trò của các chính sách điều chỉnh, sự can thiệp của Chính phủ trong việc giúp thị trường đạt được trạng thái toan dụng lao động va sự ôn định giá cả. Mô hình Harrod-Domar là một mô hình theo trường phái Keynes về tăng trưởng kinh tế.

Nó được sử dụng dé giải thích tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế phụ thuộc mức độ tiết kiệm và vốn. Nó cho rằng một nền kinh tế không thê tự đạt được sự tăng trưởng cân bằng. Đối với mô hình tăng trưởng kinh tế Harrod- Domar, tiết kiệm và đầu tư là yếu tố tiên quyết, quyết định chính đến sự tăng trưởng kinh tế. Trong mô hình này, hai ông đã giả định tỷ lệ sản lượng/tư bảnà không đổi, do vậy sẽ tồn tại mối quan hệ tuyến tính giữa sự gia tăng trong khối lượng tư bản và sự gia tăng sản lượng do có sự gia tăng tư bản đó.3 Lý thuyết tăng trưởng kinh té của Solow Mô hình tăng trưởng kinh tế Solow là mô hình nhắn mạnh, đề cao vào vai trò của những tiến bộ, phát triển về khoa học công nghệ đối với quá trình tăng trưởng kinh tế.