CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH NĂNG LỰC TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Định nghĩa phân tích năng lực tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và các công cụ cho phép thu thập và xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá tình hình tài chính của một doanh nghiệp, đánh giá rủi ro, mức độ và chất lượng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đó, khả năng và tiềm lực của doanh nghiệp, giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định tài chính, quyết định quản lý phù hợp. Mối quan tâm hàng đầu của các nhà phân tích tài chính là đánh giá rủi ro phá sản tác động tới các doanh nghiệp mà biểu hiện của nó là khả năng thanh toán, đánh giá khả năng cân đối vốn, năng lực hoạt động cũng như khả năng sinh lãi của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, các nhà phân tích tài chính tiếp tục nghiên cứu và đưa ra những dự đoán về kết quả hoạt động nói chung và mức doanh lợi nói riêng của doanh nghiệp trong tương lai.
Nói cách khác, phân tích tài chính là cơ sở để dự đoán tài chính – một trong các hướng dự đoán doanh nghiệp. Phân tích tài chính có thể được ứng dụng theo nhiều hướng khác nhau: với mục đích tác nghiệp (chuẩn bị các quyết định nội bộ), với mục đích nghiên cứu, thông tin hoặc theo vị trí của nhà phân tích (trong doanh nghiệp hoặc ngoài doanh nghiệp). Vai trò của phân tích năng lực tài chính doanh nghiệp Hoạt động tài chính là một trong những nội dung cơ bản và vô cùng quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập của nền kinh tế thị trường, thì phân tích năng lực tài chính ngày càng có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin giúp cho 7 các nhà đầu tư ra các quyết định quản lý chính xác và kịp thời.
Phân tích năng lực tài chính là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho mọi quyết định nhằm hướng tới hoạt động sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao. Phân tích năng lực tài chính là một hệ thống các phương pháp nhằm đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp trong một thời gian hoạt động nhất định. Trên cơ sở đó giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp đưa ra các quyết định chính xác trong quản lý kinh doanh. Phân tích năng lực tài chính trong các doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng trong việc cung cấp đầy đủ các thông tin khái quát cũng như chi tiết về tình hình tài chính của doanh nghiệp như năng lực về vốn và cơ cấu vốn, khả năng thanh toán, hiệu quả sản xuất kinh doanh, năng lực đầu tư, hiệu quả quản lý và sử dụng vốn, tính chắc chắn của dòng tiền vào, ra.Trong điều kiện sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước, các doanh nghiệp thuộc các loại hình kinh tế khác nhau đều bình đẳng trước pháp luật trong kinh doanh, nhiều đối tượng quan tâm đến năng lực tài chính doanh nghiệp như: Các chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị doanh nghiệp; các nhà đầu tư; Ngân hàng và các nhà cho vay tín dụng; nhà cung cấp; khách hàng; người lao động; cổ đông, các đối thủ cạnh tranh và cơ quan quản lý Nhà nước.
- Trước hết, đối với các chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị doanh nghiệp, việc thường xuyên phân tích năng lực tài chính sẽ giúp các chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị doanh nghiệp thấy rõ hơn bức tranh về năng lực tài chính, xác định đầy đủ và đúng đắn những nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến năng lực tài chính của doanh nghiệp, để có những giải pháp hữu hiệu ổn định và tăng cường năng lực tài chính của doanh nghiệp. - Đối với các Ngân hàng và các nhà cho vay tín dụng, mối quan quan tâm của họ hướng chủ yếu vào khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Vì vậy, họ đặc biệt chú ý tới số lượng tiền và các tài sản khác có thể chuyển đổi thành 8 tiền nhanh, từ đó so sánh với số nợ phải trả theo kỳ hạn để xác định khả năng thanh toán của doanh nghiệp và quyết định có nên cho doanh nghiệp vay hay không. Ngoài ra, các chủ ngân hàng còn quan tâm đến vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp bởi số vốn chủ sở hữu này là khoản bảo hiểm cho họ trong trường hợp doanh nghiệp gặp rủi ro.
Ngân hàng sẽ hạn chế cho các doanh nghiệp vay khi doanh nghiệp có hiệu không thể thanh toán các khoản nợ đến hạn. - Đối với các nhà cung cấp vật tư, thiết bị , hàng hoá, dịch vụ, họ phải quyết định xem có cho phép khách hàng mua chịu hay thanh toán chậm không. - Đối với các nhà đầu tư, mối quan tâm của họ hướng vào các yếu tố như sự rủi ro, thời gian hoàn vốn, mức sinh lãi, khả năng thanh toán vốn. vì vậy, họ cần những thông tin về điều kiện tài chính, tình hình hoạt động, kết quả kinh doanh và các tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
Đồng thời, các nhà đầu tư cũng rất quan tâm tới việc điều hành hoạt động và tính toán hiệu quả của công tác quản lý. - Đối với các cổ đông với mục tiêu đầu tư vào công ty để kiếm lợi nhuận nên họ quan tâm nhiều đến khả năng sinh lời của công ty. Họ chính là các chủ sở hữu của công ty, do vậy họ sử dụng các thông tin kế toán để theo dõi tình hình tài chính của công ty nhằm mục đích bảo vệ tài sản của mình đã đầu tư vào công ty. Các cổ dông phải thường xuyên phân tích năng lực tài chính và kết quả kinh doanh của công ty mà họ đầu tư để quyết định có tiếp tục nắm giữ cổ phiếu nữa hay không.
- Người lao động quan tâm đến các thông tin về năng lực tài chính của doanh nghiệp để đánh giá triển vọng phát triển trong tương lai. Người lao động có nguyện vọng làm việc trong các công ty có triển vọng sáng sủa với tương lai lâu dài để hy vọng có mức lương tương xứng và chỗ làm việc ổn định. 9 - Các đối thủ cạnh tranh cũng quan tâm đến khả năng sinh lợi, doanh thu và các tiêu chí tài chính khác trong điều kiện có thể để tìm các biện pháp cạnh tranh với công ty. - Các cơ quan Nhà nước như cơ quan Thuế, cơ quan Kiểm toán.
cần các thông tin để phân tích, đánh giá, kiểm tra xem doanh nghiệp có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước hay không, có tuân theo Pháp luật hay không. Đồng thời, sự giám sát này giúp Nhà nước hoạch định các chính sách. Như vậy, phân tích năng lực tài chính trong doanh nghiệp là một công việc có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong công tác quản trị doanh nghiệp. Nó không chỉ có ý nghĩa đối với bản thân doanh nghiệp mà còn cần thiết cho các chủ thể quản lý khác có liên quan.
Phân tích năng lực tài chính doanh nghiệp sẽ vẽ lên một cách rõ ràng “bức tranh tài chính” của doanh nghiệp. Phân tích năng lực tài chính doanh nghiệp thực sự cần thiết và phải đạt được những mục tiêu chủ yếu sau: - Phân tích năng lực tài chính doanh nghiệp phải cung cấp các thông tin quan trọng nhất cho chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà cho vay và những người sử dụng thông tin tài chính khác trong việc đánh giá khả năng và tính chắc chắn của các dòng tiền vào, ra và tình hình sử dụng vốn kinh doanh, năng lực và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. - Phân tích năng lực tài chính doanh nghiệp phải cung cấp thông tin về nguồn vốn chủ sở hữu, các khoản nợ, kết quả của các quá trình, sự kiện, các tình huống làm biến động các nguồn vốn và các khoản nợ của doanh nghiệp. Nhiệm vụ của phân tích tài chính Với ý nghĩa quan trọng như vậy, nhiệm vụ của việc phân tích tình hình tài chính là việc cung cấp những thông tin chính xác về moị mặt tài chính của doanh nghiệp, bao gồm: 10 – Đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp trên các mặt đảm bảo vốn cho sản xuất kinh doanh, quản lý và phân phối vốn, tình hình nguồn vốn – Đánh giá hiệu quả sử dụng từng loại vốn trong quá trình kinh doanh và kết quả tài chính của hoạt động kinh doanh, tình hình thanh toán.
– Tính toán và xác định mức độ có thể lượng hoá của các nhân tố ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra những biện pháp có hiệu quả để khắc phục những yếu kém và khai thác triệt để những năng lực tiềm tàng của doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc chuyển dịch sang nền kinh tế thị trường, nhà nước đã hoạch định hàng loạt chính sách đổi mới nhằm xác lập cơ chế quản lý năng động như các chính sách khuyến khích đầu tư kinh doanh, mở rộng khuyến khích giao lưu vốn. Tài chính doanh nghiệp là một công cụ khai thác, thu hút các nguồn tài chính nhằm đảm bảo nhu cầu vốn cho đầu tư kinh doanh Trong cơ chế quản lý hành chính bao cấp trước đây, vốn của các doanh nghiệp nghiệp nhà nước được nhà nước tài trợ hầu hết. Vì thế vai trò khai thác, thu hút vốn không được đạt ra như một nhu cầu cấp bách, có tính sống còn với doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp được sử dụng như một công cụ để kích thích, thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Khác với nền kinh tế tập trung, trong nền kinh tế thị trường các quan hệ tài chính doanh nghiệp được mở ra trên một phạm vi rộng lớn. Đó là những quan hệ với hệ thống ngân hàng thương mại, với các tổ chức tài chính trung gian khác, các thành viên góp vốn đầu tư liên doanh và những quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp.Những quan hệ tài chính trên đây chỉ có thể được diễn ra khi cả hai bên cùng có lợi và trong khuôn khổ của pháp luật. Dựa vào khả năng này, nhà quản lý có thể sử dụng các công cụ tài chính như đầu tư, xác định lãi suất, tiền lương, tiền thưởng để kích thích tăng năng suất lao động, kích thích tiêu dùng, kích thích thu hút vốn nhằm thúc đẩy sự tăng trưởng trong hoạt động kinh doanh.
11 Tài chính doanh nghiệp là một công cụ quan trọng để kiểm tra các hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.