§¹i häc quèc gia Hµ Néi trung t©m ®µo t¹o, båi dìng gi¶ng viªn lý luËn chÝnh trÞ. nguyÔn thÞ h¬ng ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia t¹i Hµ Néi luËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ chÝnh trÞ Chuyªn ngµnh: Kinh tÕ chÝnh trÞ M· sè: 60 31 01 Ngêi híng dÉn khoa häc: TS. nguyÔn bÝch Hµ néi - 2008 0 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i díi sù híng dÉn khoa häc cña TS. C¸c sè liÖu trong luËn v¨n ®Òu trung thùc vµ cã nguån gèc xuÊt xø râ rµng.
Hµ néi, ngµy 25 th¸ng 09 n¨m 2008. T¸c gi¶ luËn v¨n NguyÔn ThÞ H¬ng. 1 Quy íc c¸c ch÷ viÕt t¾t trong luËn v¨n Bot : X©y dùng- kinh doanh- chuyÓn giao CNH - H§H : C«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ Eu : Liªn minh Ch©u ¢u Fdi : §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi Gdp : Tæng s¶n phÈm quèc néi M&A : Mua l¹i vµ s¸t nhËp Oecd : Tæ chøc hîp t¸c vµ ph¸t triÓn kinh tÕ TNCs : C«ng ty xuyªn quèc gia Tbcn : T b¶n chñ nghÜa Usd : §ång ®« la Mü Wto : Tæ chøc th¬ng m¹i thÕ giíi 2 Môc lôc Më ®Çu. C¬ së lý luËn cña viÖc ph©n tÝch ®Çu t cña c¸c c«ng ty 5 xuyªn quèc gia t¹i Hµ Néi.
Nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t vÒ c«ng ty xuyªn quèc gia (TNCs) 5 1. Lîi Ých tõ sù ho¹t ®éng cña c¸c TNCs ®èi víi c¸c níc kinh tÕ 22 kÐm ph¸t triÓn 1. Quan ®iÓm cña ViÖt Nam ®èi víi viÖc thu hót ®Çu t tõ TNCs 27 Ch¬ng 2. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia trong 33 thêi gian qua t¹i Hµ Néi 2.
§¸nh gi¸ chung vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ kinh tÕ x· héi cña Hµ Néi 33 t¸c ®éng tíi ho¹t ®éng cña c¸c TNCs 2. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña c¸c TNCs trong thêi gian qua t¹i Hµ Néi 41 2. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c TNC strong thêi gian qua t¹i Hµ N«i. 55 Ch¬ng 3: Ph¬ng híng nhiÖm vô vµ gi¶i ph¸p c¬ b¶n nh»m n©ng cao 67 chÊt lîng ho¹t ®éng cña c¸c TNCs t¹i Hµ Néi.
Ph¬ng híng nhiÖm vô c¬ b¶n nh»m n©ng cao chÊt lîng ho¹t 67 ®éng cña c¸c TNCs t¹i Hµ Néi 3. Mét sè gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c 71 TNCs t¹i Thñ ®« Hµ Néi KÕt luËn. 83 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 85 Phô lôc 88 3 Më ®Çu 1. Thêi ®¹i ngµy nay xÐt vÒ ph¬ng kinh tÕ lµ thêi ®¹i ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ.
Sù vËn ®éng cña hµng ho¸, dÞch vô cña c¸c luång vèn ®Çu t ®· vît khái biªn giíi c¸c quèc gia ®îc thùc hiÖn trªn ph¹m vi toµn cÇu. Sù ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia (Transnational Coporation - TNCs) ®ang vµ sÏ lµ lùc lîng chñ ®¹o thóc ®Èy qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸, chi phèi mäi lÜnh vùc ®êi sèng kinh tÕ x· héi trªn ph¹m vi quèc tÕ. Víi tiÒm lùc kinh tÕ to lín, hÖ thèng chi nh¸nh tr¶i réng kh¾p thÕ giíi, c¸c c«ng ty nµy ®· g¾n kÕt c¸c bé phËn cÊu thµnh cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi, thùc hiÖn quèc tÕ ho¸ s¶n xuÊt vµ lu th«ng mét c¸ch s©u réng. TNCs trong qu¸ tr×nh thóc ®Èy qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ kinh tÕ, võa hîp t¸c, võa c¹nh tranh díi nh÷ng h×nh thøc míi, phong phó, ®a d¹ng.
§Æc ®iÓm ®ã võa t¹o ra nh÷ng c¬ héi, th¸ch thøc ®èi víi tÊt c¶ c¸c níc, ®Æc biÖt lµ víi c¸c níc kÐm ph¸t triÓn. Nh÷ng n¨m võa qua §¶ng ta x¸c ®Þnh mét trong nh÷ng nh©n tè quan träng thóc ®Èy nÒn kinh tÕ níc ta ph¸t triÓn lµ nguån vèn ®Çu t níc ngoµi, trong ®ã c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia chiÕm gi÷ mét vai trß quan träng. V¨n kiÖn ®¹i héi §¶ng lÇn thø IX kh¼ng ®Þnh: “C¸c c«ng ty xuyªn quèc gia tiÕp tôc cÊu tróc l¹i, t×nh h×nh nh÷ng tËp ®oµn khæng lå chi phèi nhiÒu lÜnh vùc kinh tÕ [2, tr. Sù lín m¹nh cña c¸c tËp ®oµn kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ sù lín m¹nh cña TNCs lµ mét trong nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ nÒn s¶n xuÊt x· héi trong giai ®o¹n hiÖn nay.
Tõ n¨m 1988 ®Õn hÕt 2007 ®· cã h¬n 214 TNCs ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam trªn nhiÒu lÜnh vùc nh: viÔn th«ng, s¶n xuÊt m¸y vi tÝnh, s¶n xuÊt « t«, x©y dùng khu c«ng nghiªp, níc gi¶i kh¸t Víi sè vèn ®¨ng ký h¬n 12 tû USD. Hµ Néi, lµ ®Çu n·o chÝnh trÞ, hµnh chÝnh quèc gia, trung t©m lín vÒ v¨n ho¸, gi¸o dôc, kinh tÕ vµ giao dÞch quèc tÕ; trong lÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña m×nh, Hµ Néi ®· ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu to lín. §Æc biÖt nhÊt lµ sau khi tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi díi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, Hµ Néi ®· ®¹t ®îc nhiÒu 4 thµnh tùu quan träng, t¹o ra nh÷ng chuyÓn biÕn s©u s¾c trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc, æn ®Þnh chÝnh trÞ x· héi, kinh tÕ t¨ng trëng, lùc lîng s¶n xuÊt ph¸t triÓn, quan hÖ s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa ®îc cñng cè, c¬ cÊu kinh tÕ chuyÓn dÞch theo híng ph¸t huy lîi thÕ so s¸nh, c¸c lÜnh vùc v¨n ho¸, gi¸o dôc, ®µo t¹o, y tÕ còng thu ®îc nhiÒu thµnh c«ng, bé mÆt thµnh phè ngµy cµng khang trang s¹ch ®Ñp. Hµ Néi lµ thµnh phè duy nhÊt ë Ch©u ¸ Th¸i B×nh D¬ng ®îc UNESCO c«ng nhËn lµ “thµnh phè v× hoµ b×nh”.
Nh÷ng thµnh tùu ®ã ®ang t¹o cho Hµ Néi thÕ vµ lùc ®Ó hµnh tr×nh vµo thiªn niªn kû míi, thiªn niªn kû cïng c¶ níc, ph¸t huy søc m¹nh toµn d©n téc, tiÕp tôc ®æi míi, ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc ViÖt Nam x· héi chñ nghÜa. Trong thùc tÕ ®i lªn, Hµ Néi cßn ®ang ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu cam go thö th¸ch. Tõ ®ã ®· ®Æt ra cho §¶ng bé vµ nh©n d©n Thñ ®« nhiÒu vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt: kinh tÕ cã t¨ng nhng cßn cha æn ®Þnh; hiÖu qu¶ s¶n suÊt kinh doanh vµ søc c¹nh tranh yÕu; HÖ thèng h¹ tÇng kü thuËt ®« thÞ cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi §iÒu ®ã ®Æt ra cho Hµ Néi ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó ph¸t huy tèi ®a vµ cã hiÖu qu¶ nguån néi lùc tríc xu thÕ míi, xu thÕ toµn cÇu ho¸ ®ang diÔn ra rÊt m¹nh mÏ nh»m thóc ®Èy kinh tÕ t¨ng trëng cao liªn tôc vµ bÒn v÷ng. Ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ cña c¸c TNCs sÏ gãp phÇn kh¾c phôc khã kh¨n vµ ph¸t triÓn kinh tÕ Thñ ®« bÒn v÷ng.
V× vËy cÇn t×m ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p thÝch hîp ®Ó t¨ng cêng ho¹t ®éng cña c¸c TNCs, tõ ®ã sÏ cã ®iÒu kiÖn ®Ó x©y dùng Thñ ®« thµnh mét trung t©m kinh tÕ träng ®iÓm cña c¶ níc, gi¶i quyÕt ®îc mét sè vÊn ®Ò kinh tÕ vÜ m« cho x· héi. Víi ý nghÜa nh vËy t¸c gi¶ chän ®Ò tµi nghiªn cøu luËn v¨n th¹c sü cña m×nh lµ: “Ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia t¹i Hµ Néi”. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi. TiÕp cËn vÊn ®Ò nµy ®· cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ nh: - PGS.TS §ç §øc B×nh: §Çu t trùc tiÕp cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia, (TNCs) t¹i ViÖt Nam.
Nxb, chÝnh trÞ quèc gia n¨m 2005. - Hoµng ThÞ BÝch Loan: VÒ ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia, t¹p chÝ lý luËn chÝnh trÞ, sè 8/2004. 5 - Phïng Xu©n Nh¹: Gi¸o tr×nh ®Çu t quèc tÕ, Nxb, §¹i häc quèc gia Hµ Néi, 2001. - NguyÔn ThiÕt S¬n: C«ng ty xuyªn quèc gia vµ ®Çu t trùc tiÕp níc ngoµi.
T¹p chÝ Ch©u Mü ngµy nay- Sè 6 /1999. - T¹p chÝ ®Çu t vµ ph¸t triÓn sè 102 th¸ng 7/2003. - T¹p chÝ ®Çu t vµ ph¸t triÓn sè 123 th¸ng 8/2003. - TrÇn Quang L©m - An Nh H¶i: Kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi ë ViÖt Nam hiÖn nay, Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia 2006.
- NguyÔn BÝch §¹t: Khu vùc kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam, Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia 2006. GÇn ®©y cã mét sè bµi viÕt vÒ t¸c ®éng cña TNCs ®èi víi nÒn kinh tÕ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn trªn b¸o vµ t¹p chÝ. Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh khoa häc ®ã cha tr×nh bµy mét c¸ch ®éc lËp vµ cã hÖ thèng vÒ ho¹t ®éng cña TNCs t¹i Hµ Néi. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña luËn v¨n.
* Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn v¨n. Trªn c¬ së lµm râ thªm lý luËn vµ ph©n tÝch sù ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia ë Hµ Néi trong thêi gian qua, tõ ®ã ®a ra nh÷ng ph¬ng híng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó t¨ng cêng ho¹t ®éng vµ thu hót ®Çu t cña c¸c TNCs trªn ®Þa bµn Hµ Néi trong thêi gian tíi, gãp phÇn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. * NhiÖm vô nghiªn cøu: - Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng vai trß ho¹t ®éng cña TNCs t¹i Hµ Néi. - §Ò xuÊt ph¬ng híng vµ c¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó tiÕp tôc t¨ng cêng ho¹t ®éng cña c¸c TNCs t¹i Hµ Néi trong nh÷ng n¨m tíi.
§èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. LuËn v¨n lÊy viÖc ph©n tÝch ho¹t ®éng cña c¸c TNCs t¹i ®Þa bµn Hµ Néi lµm ®èi tîng nghiªn cøu, trong kho¶ng thêi gian tõ n¨m 1988 ®Õn nay. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu. - Ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, ph¬ng ph¸p duy vËt lÞch sö.
- Ph¬ng ph¸p thèng kª tæng hîp. - Ph¬ng ph¸p so s¸nh, ph©n tÝch. §ãng gãp míi vµ ý nghÜa cña luËn v¨n. * §ãng gãp cña luËn v¨n: - LuËn gi¶i vÒ thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña c¸c TNCs t¹i Hµ Néi vµ ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña nã ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña Thñ ®«.
- §Ò xuÊt cã c¨n cø lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ ph¬ng híng vµ c¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó tiÕp tôc t¨ng cêng ho¹t ®éng cña c¸c TNCs t¹i Hµ Néi. * ý nghÜa cña viÖc nghiªn cøu: KÕt qu¶ cña luËn v¨n cã thÓ dïng lµm tµi liÖu nghiªn cøu tham kh¶o trong viÖc ®a ra c¸c biÖn ph¸p thu hót ®Çu t níc ngoµi, ph¸t triÓn kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt mét sè vÊn ®Ò kinh tÕ vÜ m« cho Hµ Néi nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ nãi chung. §ång thêi còng cã thÓ sö dông lµm tµi liÖu tham kh¶o cho viÖc nghiªn cøu gi¶ng d¹y trong c¸c trêng ®¹i häc vµ cao ®¼ng nh÷ng phÇn cã liªn quan. KÕt cÊu cña luËn v¨n.
Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, néi dung chÝnh cña luËn v¨n ®îc cÊu tróc thµnh 3 ch¬ng.