Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Tích Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Nhà Nước Tại Tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích chính sách chuyển nguồn ngân sách nhà nước tại tỉnh Đồng Nai, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý tài chính công.

• Tác giả: Nguyễn Thành Tiến
• Người hướng dẫn: GS. James Riedels
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Nhà Nước Tại Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh chính sách
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các khái niệm chung
• 2.1.1. Định nghĩa NSNN
• 2.1.2. Cân đối NSNN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• 3. THỰC TRẠNG CHUYỂN NGUỒN NSĐP TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Tình hình thực hiện dự toán NSNN hằng năm
• 3.1.1. Bức tranh thu NSNN, điều tiết NSĐP và cân đối chi NSĐP qua các báo cáo tài khóa
• 3.1.2. Dựng lại bức tranh NSĐP theo số thực chi và dự toán thường niên
• 3.2. Cơ cấu chi chuyển nguồn NSNN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai thời gian qua
• 3.2.1. Chuyển nguồn chi đầu tư phát triển
• 3.2.1.1. Chuyển nguồn chi đầu tư XDCB
• 3.2.1.2. Chuyển nguồn trích các quỹ từ nguồn thu tiền sử dụng đất
• 3.2.2. Chuyển nguồn chi thường xuyên
• 3.2.2.1. Chuyển nguồn chi hoạt động thường xuyên
• 3.2.2.2. Chuyển nguồn chi cải cách tiền lương còn dư
• 3.2.2.3. Chuyển nguồn “âm”
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Khuyến nghị chính sách
• 4.1.1. Đối với chính quyền Trung ương
• 4.1.2. Đối với chính quyền địa phương
• 4.2. Giới hạn và tính mở của đề tài

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Nhà Nước Tại Đồng Nai

Chính sách chuyển nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) tại Đồng Nai đã trở thành một chủ đề quan trọng trong quản lý tài chính công. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cân đối ngân sách mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Việc phân tích chính sách này giúp hiểu rõ hơn về những thách thức và cơ hội trong việc quản lý ngân sách địa phương.

1.1. Định Nghĩa Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách

Chuyển nguồn ngân sách là việc điều chuyển các khoản chi chưa thực hiện trong năm tài chính sang năm tiếp theo. Điều này giúp các địa phương có thể duy trì hoạt động và đầu tư phát triển, nhưng cũng tạo ra nhiều vấn đề trong quản lý ngân sách.

1.2. Vai Trò Của Ngân Sách Nhà Nước Tại Đồng Nai

Ngân sách nhà nước tại Đồng Nai đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội, phát triển hạ tầng và duy trì các hoạt động của chính quyền địa phương. Sự ổn định và bền vững của ngân sách là yếu tố quyết định cho sự phát triển của tỉnh.

II. Những Thách Thức Trong Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Tại Đồng Nai

Chính sách chuyển nguồn ngân sách tại Đồng Nai đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cân đối ngân sách mà còn làm giảm tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính công.

2.1. Vấn Đề Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý Ngân Sách

Thiếu minh bạch trong việc chuyển nguồn ngân sách dẫn đến sự nghi ngờ về tính hợp lý và hiệu quả của các quyết định chi tiêu. Điều này có thể làm giảm niềm tin của người dân vào chính quyền địa phương.

2.2. Tác Động Của Nợ Chính Quyền Địa Phương

Nợ chính quyền địa phương đang gia tăng, gây áp lực lên ngân sách. Việc chuyển nguồn ngân sách không được kiểm soát có thể dẫn đến tình trạng nợ chồng chất, ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu trong tương lai.

III. Phương Pháp Cải Thiện Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Tại Đồng Nai

Để cải thiện chính sách chuyển nguồn ngân sách, cần áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiệu quả hơn. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao tính bền vững và minh bạch trong quản lý ngân sách.

3.1. Tăng Cường Kỷ Luật Tài Chính

Cần thiết lập các quy định chặt chẽ hơn về việc chuyển nguồn ngân sách, bao gồm thời hạn và điều kiện chuyển nguồn. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng chuyển nguồn không cần thiết.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Ngân Sách

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý ngân sách là cần thiết để đảm bảo việc thực hiện chính sách chuyển nguồn hiệu quả và minh bạch hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Tại Đồng Nai

Việc áp dụng chính sách chuyển nguồn ngân sách tại Đồng Nai đã mang lại một số kết quả tích cực, nhưng cũng cần phải xem xét các ứng dụng thực tiễn để cải thiện hơn nữa.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Chính Sách Chuyển Nguồn

Chính sách chuyển nguồn đã giúp các địa phương duy trì hoạt động và đầu tư phát triển, nhưng cũng cần phải đánh giá lại hiệu quả của nó trong việc cân đối ngân sách.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Học hỏi từ kinh nghiệm của các địa phương khác trong việc quản lý ngân sách có thể giúp Đồng Nai cải thiện chính sách chuyển nguồn, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả.

V. Kết Luận Về Chính Sách Chuyển Nguồn Ngân Sách Tại Đồng Nai

Chính sách chuyển nguồn ngân sách tại Đồng Nai cần được cải thiện để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả trong quản lý tài chính công. Việc thực hiện các giải pháp đề xuất sẽ giúp nâng cao khả năng cân đối ngân sách và đáp ứng nhu cầu phát triển của tỉnh.

5.1. Tương Lai Của Chính Sách Chuyển Nguồn

Cần có những định hướng rõ ràng cho chính sách chuyển nguồn trong tương lai, nhằm đảm bảo tính bền vững và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền địa phương cần xem xét các khuyến nghị từ nghiên cứu để cải thiện chính sách chuyển nguồn, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2015, ngân sách địa phương (NSĐP) tỉnh Đồng Nai đã trải qua nhiều biến động với tỷ lệ thu NSĐP so với tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) giảm từ 12% xuống còn 9%. Đồng thời, chi NSĐP liên tục vượt dự toán bình quân khoảng 25%, trong đó chi chuyển nguồn chiếm khoảng 17% tổng chi ngân sách địa phương. Tình trạng chuyển nguồn ngân sách qua các năm đã làm giảm tính linh hoạt, bền vững và minh bạch trong quản lý tài chính công của địa phương. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng chính sách chuyển nguồn NSNN tại Đồng Nai, đánh giá tác động của chính sách này đến cân đối ngân sách, tính bền vững và kỷ luật tài khóa, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách chuyển nguồn phù hợp với điều kiện thực tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các khoản thu, chi trong cân đối ngân sách địa phương tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011-2015, với dữ liệu thu thập từ các cơ quan tài chính, kế hoạch và kho bạc nhà nước địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương, góp phần đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững và minh bạch tài khóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về ngân sách nhà nước, bao gồm:

• Khái niệm ngân sách nhà nước (NSNN): Toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. NSNN bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương với các nguồn thu và nhiệm vụ chi phân cấp rõ ràng.

• Nguyên tắc cân đối ngân sách: Tổng thu ngân sách phải lớn hơn tổng chi thường xuyên, đồng thời đảm bảo tích lũy cho chi đầu tư phát triển. Trong trường hợp bội chi, mức bội chi không được vượt quá chi đầu tư phát triển.

• Chính sách chuyển nguồn ngân sách: Là việc chuyển các khoản dự toán chi chưa giải ngân hết trong năm sang năm tiếp theo để tiếp tục thực hiện. Chuyển nguồn được phân loại thành chuyển nguồn chi đầu tư phát triển và chuyển nguồn chi thường xuyên.

• Tính bền vững ngân sách: Đảm bảo khả năng thanh toán các nghĩa vụ tài chính, duy trì tăng trưởng kinh tế, ổn định tài khóa và công bằng giữa các thế hệ.

• Kỷ luật tài khóa: Kiểm soát chặt chẽ chi tiêu ngân sách từ dự báo nguồn thu đến kiểm soát chi tiêu nhằm đảm bảo hiệu quả và bền vững.

• Minh bạch tài khóa: Công khai, dễ tiếp cận và đáng tin cậy các thông tin tài chính công để tăng cường hiệu quả quản lý và giám sát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng và định tính dựa trên số liệu thu thập từ các báo cáo dự toán và quyết toán ngân sách địa phương tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011-2015. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ các khoản thu, chi ngân sách địa phương trong chu kỳ ổn định ngân sách này. Phương pháp chọn mẫu là tổng hợp toàn bộ dữ liệu có sẵn từ các cơ quan quản lý tài chính địa phương nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác. Phân tích số liệu được thực hiện bằng cách so sánh dự toán và quyết toán, bóc tách các khoản chuyển nguồn, đánh giá tỷ trọng các khoản chi trong tổng chi ngân sách, đồng thời đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành và các nghiên cứu quốc tế liên quan. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2015, với việc thu thập, tổng hợp và phân tích dữ liệu trong năm 2016-2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ chuyển nguồn chiếm khoảng 17% tổng chi ngân sách địa phương trong giai đoạn 2011-2015, làm giảm tính chính xác và minh bạch của các báo cáo ngân sách. Khi loại trừ chuyển nguồn, tổng chi ngân sách thực tế chỉ đạt khoảng 86%-96% dự toán, trong đó chi đầu tư phát triển chỉ đạt khoảng 87% dự toán.

2. Chuyển nguồn chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) chiếm bình quân 24% tổng chi chuyển nguồn, phản ánh tình trạng kỷ luật tài khóa kém và đầu tư công kéo dài, đội vốn. Một số dự án trọng điểm như Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, dự án nạo vét suối Săn Máu có thời gian thực hiện kéo dài gấp 2-4 lần dự kiến, chi phí đội lên 2-3 lần so với dự toán ban đầu.

3. Chuyển nguồn chi thường xuyên chiếm khoảng 11% tổng chi chuyển nguồn, trong đó có các khoản chi mua sắm, hợp đồng thuê chuyên gia bị chuyển nguồn kéo dài nhiều năm, làm giảm tính kỷ luật và minh bạch ngân sách.

4. Nguồn quỹ phát triển nhà và đất chiếm khoảng 8%-16% tổng chi chuyển nguồn, được trích từ tiền sử dụng đất nhưng lại được quản lý qua các quỹ ngoài ngân sách, gây khó khăn trong việc kiểm soát và minh bạch tài chính.

5. Nguồn cải cách tiền lương còn dư tích lũy qua các năm, không được sử dụng hiệu quả, làm giảm tính chủ động trong cân đối ngân sách địa phương. Nhu cầu tăng lương thực tế thấp hơn nguồn đảm bảo, dẫn đến chuyển nguồn kéo dài và làm giảm tính bền vững tài khóa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng chuyển nguồn lớn là do cơ chế lập dự toán và thực hiện ngân sách chưa sát với thực tế, đặc biệt là trong đầu tư công và chi thường xuyên. Việc cho phép chuyển nguồn kéo dài làm giảm kỷ luật tài khóa, tạo tiền lệ trì hoãn giải ngân, đội vốn dự án và làm méo mó báo cáo quyết toán ngân sách. So với các nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới và IMF, tình trạng chuyển nguồn tại Đồng Nai phản ánh những bất cập tương tự trong các nước đang phát triển, như giảm tính minh bạch và hiệu quả chi tiêu công. Việc quản lý các quỹ tài chính ngoài ngân sách cũng làm giảm tính toàn diện của báo cáo tài khóa. Các biểu đồ so sánh tỷ trọng chi chuyển nguồn và chi thực tế, cũng như bảng thống kê các dự án đội vốn và kéo dài thời gian, minh họa rõ nét tác động tiêu cực của chính sách chuyển nguồn hiện hành. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc siết chặt kỷ luật ngân sách, minh bạch tài khóa và áp dụng các giới hạn chuyển nguồn phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và công khai báo cáo chuyển nguồn: Quy định tách riêng báo cáo chuyển nguồn trong dự toán và quyết toán ngân sách hàng năm, công khai minh bạch để nâng cao độ tin cậy và khả năng giám sát. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính và các địa phương; Timeline: áp dụng từ năm ngân sách tiếp theo.

2. Siết chặt kỷ luật ngân sách trong lập và thực hiện dự toán: Điều chỉnh dự toán thu sát với thực tế, hạn chế vượt thu quá lớn; quy định thời hạn tối đa chuyển nguồn chi thường xuyên (ví dụ không quá 2 năm); thu hồi các khoản chuyển nguồn không giải ngân đúng hạn. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tài chính; Timeline: 1-2 năm.

3. Cải cách quản lý quỹ phát triển nhà và đất: Đưa các quỹ này vào cân đối ngân sách tập trung, quyết toán theo từng hạng mục công trình, tránh ủy thác qua quỹ ngoài ngân sách để nâng cao minh bạch và hiệu quả phân bổ. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tài chính; Timeline: 1 năm.

4. Tăng cường quản lý và giám sát đầu tư công: Ban hành các quy định thưởng phạt rõ ràng đối với dự án hoàn thành đúng hoặc chậm tiến độ, thu hồi nguồn vốn chuyển nguồn không sử dụng hiệu quả; xây dựng kế hoạch tài chính trung hạn bám sát kế hoạch đầu tư công trung hạn. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Hội đồng nhân dân; Timeline: 2 năm.

5. Tối ưu hóa sử dụng nguồn cải cách tiền lương: Xây dựng dự toán nhu cầu tiền lương sát thực tế, kết hợp tinh giản biên chế, cho phép sử dụng nguồn dư cho chi đầu tư phát triển nhằm tăng tính bền vững ngân sách. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Tài chính; Timeline: 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý ngân sách nhà nước: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý, lập dự toán và kiểm soát chi tiêu ngân sách địa phương, đặc biệt trong việc xử lý chuyển nguồn ngân sách.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài khóa: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và hoàn thiện chính sách chuyển nguồn, đảm bảo tính bền vững và minh bạch tài khóa.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực chính sách công và tài chính công: Tham khảo các phân tích thực trạng, cơ sở lý thuyết và đề xuất chính sách liên quan đến quản lý ngân sách địa phương.

4. Cán bộ tài chính, kế toán tại các địa phương: Hỗ trợ hiểu rõ hơn về các quy định, thực tiễn và các giải pháp quản lý chuyển nguồn ngân sách, từ đó nâng cao năng lực chuyên môn và thực thi công vụ.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển nguồn ngân sách là gì và tại sao lại gây ra vấn đề?
   Chuyển nguồn là việc chuyển các khoản dự toán chi chưa giải ngân hết trong năm sang năm tiếp theo. Việc này gây ra vấn đề vì làm giảm tính minh bạch, kỷ luật tài khóa và làm méo mó báo cáo quyết toán ngân sách, ảnh hưởng đến khả năng dự báo và kiểm soát ngân sách.

2. Tỷ lệ chuyển nguồn chiếm bao nhiêu phần trăm tổng chi ngân sách địa phương Đồng Nai?
   Trong giai đoạn 2011-2015, chuyển nguồn chi chiếm khoảng 17% tổng chi ngân sách địa phương, một tỷ lệ khá lớn ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chuyển nguồn kéo dài là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là do lập dự toán không sát thực tế, đầu tư công kéo dài, đội vốn, quy trình giải ngân chậm và thiếu kỷ luật tài khóa trong quản lý chi tiêu.

4. Các quốc gia khác có chính sách chuyển nguồn như thế nào?
   Nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản, Thụy Điển quy định giới hạn chuyển nguồn về thời gian và tỷ lệ, chỉ cho phép chuyển nguồn trong các trường hợp đặc biệt và có kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch và kỷ luật tài khóa.

5. Giải pháp nào được đề xuất để cải thiện chính sách chuyển nguồn tại Đồng Nai?
   Các giải pháp bao gồm tăng cường minh bạch báo cáo chuyển nguồn, siết chặt kỷ luật ngân sách, cải cách quản lý quỹ tài chính, nâng cao quản lý đầu tư công và tối ưu hóa sử dụng nguồn cải cách tiền lương.

Kết luận

• Chính sách chuyển nguồn NSNN tại Đồng Nai hiện nay làm giảm tính minh bạch, kỷ luật và bền vững của ngân sách địa phương.
• Chuyển nguồn chi đầu tư xây dựng cơ bản và chi thường xuyên kéo dài gây đội vốn, trì hoãn tiến độ dự án và làm méo mó báo cáo ngân sách.
• Quản lý các quỹ tài chính ngoài ngân sách và nguồn cải cách tiền lương còn dư chưa hiệu quả, làm giảm tính chủ động và linh hoạt trong cân đối ngân sách.
• Cần thiết phải siết chặt kỷ luật ngân sách, minh bạch tài khóa và áp dụng các giới hạn chuyển nguồn phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và minh bạch tài khóa tại địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương và góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT NGUYỄN THÀNH TIẾN PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH CHUYỂN NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRƯỜNG HỢP TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. JAMES RIEDELS Ths. ĐỖ THIÊN ANH TUẤN TP.Hồ Chí Minh – Năm 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Những phân tích và nhận định được trình bày trong luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thành Tiến LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành gửi lời tri ân sâu sắc đến Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright và Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã tạo một môi trường học tập, nghiên cứu tuyệt vời trong suốt khóa học hai năm vừa qua. Để hoàn thành được luận văn này, tôi xin được chân thành cảm ơn ba mẹ, những người đã sinh ra tôi, nuôi dưỡng và dạy dỗ tôi nên người, luôn động viên và bên cạnh tôi trong suốt quãng thời gian vừa qua. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô giáo, học giả, nhân viên và tất cả các bạn học viên lớp MPP8 cũng như các lớp MPP khóa trước đã tận tâm giảng dạy, chia sẻ các kiến thức vô cùng quý báo mà tôi đã được lĩnh hội trong thời gian qua. Đặc biệt, xin được chân thành cảm ơn thầy James Riedels và nhất là thầy Đỗ Thiên Anh Tuấn, những người thầy trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện luận văn và cũng là người đã khơi gợi ý tưởng luận văn của tôi ngay từ những ngày đầu được học môn Kinh tế học Khu vực Công của thầy. Tôi cũng xin được một lần nữa cảm ơn các anh, chị, bạn bè, đồng nghiệp đang công tác tại Ủy ban Nhân dân (UBND), Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục thuế, Kho bạc Nhà nước (KBNN), Quỹ Đầu tư Phát triển tỉnh Đồng Nai đã tận tình cung cấp, chia sẻ dữ liệu, số liệu và những kinh nghiệm quý báu giúp tôi có những cơ sở thực tế chắc chắn hơn trong những lập luận của mình. Xin được chân thành cảm ơn!!! LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii TÓM TẮT LUẬN VĂN Mặc dù Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) 2002 đã phân cấp nhiều hơn cho các địa phương, song công tác điều hành ngân sách tại địa phương vẫn chưa được thực sự chủ động. Nhất là trong việc điều chuyển nguồn giữa các nhiệm vụ chi. Vướng mắc lớn nhất nằm ở cơ chế chuyển nguồn NSNN qua các năm. Nhiều bất cập nảy sinh trong chính sách chuyển nguồn đã khiến cho một số địa phương có khả năng cân đối ngân sách như Đồng Nai trở nên thụ động, làm giảm tính linh hoạt trong việc bố trí nguồn để trang trải nhiệm vụ chi trong tổng thể dự toán năm. Bình quân hằng năm số chuyển nguồn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai chiếm trên 17% tổng chi ngân sách địa phương (NSĐP), trong khi đó nợ chính quyền địa phương hiện đã chiếm gần 8% tổng chi NSĐP. Điều này đồng nghĩa với việc hằng năm có khoảng 17% nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí được ưu tiên dành cho các nhiệm vụ không ưu tiên (không thực hiện được hoặc phải chuyển qua các năm), thay vào đó địa phương sẽ vay1 để đủ nguồn bố trí cho các nhiệm vụ đầu tư xây dựng ưu tiên cấp bách khác. Số dư chuyển nguồn quá lớn đã góp phần làm giảm tính bền vững ngân sách. Nhiệm vụ không thực hiện được trong năm phải chuyển qua các năm tiếp theo làm sai lệch dự toán rất nhiều so với số khái toán mà nó đã được bố trí. Nếu số chuyển nguồn này được hoàn nhập vào kết dư ngân sách năm trước để tái bố trí cho nhiệm vụ mới của ngân sách năm sau sẽ hợp lý hơn và đảm bảo tính bền vững ngân sách hơn. Chuyển nguồn còn làm méo mó bản chất quyết toán ngân sách năm khi mà số liệu được quyết toán chi năm nay luôn bao gồm chi từ nguồn được bố trí dự toán năm nay và nguồn của năm trước chuyển sang. Theo khuyến cáo của một số tổ chức nghiên cứu như Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), chuyển nguồn, đặc biệt là trong bối cảnh các nước đang phát triển như Việt Nam cần phải được giới hạn và cần được kiểm soát chặt chẽ hơn để nâng cao độ minh bạch và tính linh hoạt trong cân đối ngân sách. Qua phân tích thực trạng áp dụng chính sách chuyển nguồn tại Đồng Nai và tiếp thu một số kinh nghiệm của quốc tế, luận văn đưa ra một số khuyến nghị nhằm khơi thông một nguồn thu quan trọng hằng năm đảm bảo tính cân đối, bền vững và hiệu quả trong quản lý NSNN ở cấp độ địa phương. Một số kiến nghị cụ thể như sau: Đồng nghĩa với việc trả lãi vay hằng năm 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv Thứ nhất, cho phép các địa phương được chủ động phân bổ dự toán từ nguồn vượt thu ngân sách hàng năm cho chi đầu tư phát triển để hạn chế tình trạng trong khi ngân sách vẫn thừa ngân quỹ thì địa phương lại phải đi vay nợ để tài trợ cho đầu tư. Thứ hai, đối với nguồn quỹ phát triển nhà, quỹ phát triển đất, khuyến nghị đưa vào nguồn xây dựng cơ bản tập trung trong cân đối để bố trí hằng năm thay vì trích quỹ ngoài ngân sách như hiện nay, giúp cải thiện tính minh bạch và hiệu quả phân bổ ngân sách. Thứ ba, đối với các dự án xây dựng cơ bản, tăng cường kỷ luật ngân sách bằng cách gia tăng các mức phạt, kịp thời thu hồi các khoản đầu tư không hiệu quả qua rà soát hằng năm thay vì cho chuyển nguồn do hết thời hạn thanh toán. Cuối cùng, quy định thời hạn tối đa đối với các khoản chuyển nguồn chi thường xuyên không quá một thời hạn nhất định, chẳng hạn là hai năm, quá thời hạn này nếu không kịp giải ngân thực hiện sẽ bị thu hồi để bố trí cho những nhiệm vụ cấp bách khác. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii TÓM TẮT LUẬN VĂN .iii MỤC LỤC . v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT . vii DANH MỤC BẢNG.viii DANH MỤC HÌNH . ix DANH MỤC PHỤ LỤC .1 Bối cảnh chính sách .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.4 Câu hỏi nghiên cứu .5 Kết cấu của nghiên cứu .1 Các khái niệm chung .1 Định nghĩa NSNN .2 Cân đối NSNN .3 Chuyển nguồn NSNN .2 Ngân sách bền vững, kỷ luật và minh bạch tài khóa .1 Tính bền vững của NSNN .2 Kỷ luật tài khóa .3 Minh bạch tài khóa .3 Tổng quan các nghiên cứu trước có cùng lĩnh vực đang nghiên cứu. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Một số nghiên cứu của WB .2 Một số nghiên cứu IMF và OECD .3 Một số nghiên cứu trong nước. 12 THỰC TRẠNG CHUYỂN NGUỒN NSĐP TỈNH ĐỒNG NAI .1 Tình hình thực hiện dự toán NSNN hằng năm.1 Bức tranh thu NSNN, điều tiết NSĐP và cân đối chi NSĐP qua các báo cáo tài khóa .2 Dựng lại bức tranh NSĐP theo số thực chi và dự toán thường niên .2 Cơ cấu chi chuyển nguồn NSNN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai thời gian qua .1 Chuyển nguồn chi đầu tư phát triển.1 Chuyển nguồn chi đầu tư XDCB .2 Chuyển nguồn trích các quỹ từ nguồn thu tiền sử dụng đất .2 Chuyển nguồn chi thường xuyên .1 Chuyển nguồn chi hoạt động thường xuyên .2 Chuyển nguồn chi cải cách tiền lương còn dư .3 Chuyển nguồn “âm” . 29 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH .2 Khuyến nghị chính sách .1 Đối với chính quyền Trung ương .2 Đối với chính quyền địa phương .3 Giới hạn và tính mở của đề tài . 32 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CN : Chuyển nguồn DNNN : Doanh nghiệp Nhà nước DTĐN : Dự toán đầu năm DTBS : Dự toán bổ sung ĐVT : Đơn vị tính GRDP : Tổng sản phẩm trên địa bàn (Gross Regional Domestic Product) GFSM : Hệ thống Thống kê tài chính Chính phủ (Government Finance Statistics Manual) HĐND : Hội đồng Nhân dân IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) KBNN : Kho bạc Nhà nước MOF : Bộ Tài chính Việt Nam (Ministry of Finance) NQD : Ngoài quốc doanh NSĐP : Ngân sách Địa phương NSNN : Ngân sách Nhà nước NSTW : Ngân sách Trung ương OECD : Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organisation for Economic Co-operation and Development) TNCN : Thu nhập cá nhân TNDN : Thu nhập doanh nghiệp UBND : Ủy ban Nhân dân WB : Ngân hàng Thế giới (World Bank) XDCB : Xây dựng cơ bản XSKT : Xổ số kiến thiết LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 Tiêu thức so sánh quyết toán, dự toán chi NSĐP .2 So sánh cơ cấu chi NSĐP bao gồm và loại trừ chuyển nguồn .3 Cơ cấu chi chuyển nguồn địa phương giai đoạn 2011-2015 .4 Một số dự án vượt thời gian dự kiến và đội chi phí so với dự kiến .5Lộ trình tăng lương cơ bản của Chính phủ giai đoạn 2011-2015 . 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Thu NSĐP giai đoạn 2011-2015 .2 Cơ cấu Thu, chi NSĐP bình quân 2011-2015 .1 Nguyên tắc cân đối NSĐP .1 Tình hình thực hiện dự toán thu NSNN, điều tiết nguồn thu NSTW, thu NSĐP .2 Cơ cấu chi NSĐP giai đoạn 2011-2015 .3 Thực hiện dự toán chi NSĐP sau loại trừ yếu tố chuyển nguồn .4 Thu tiền sử dụng đất trên toàn địa bàn tỉnh giai đoạn 2011-2015 .5 Hình thành, cho vay và hoàn trả quỹ nhà đất.6 Lịch phê chuẩn dự toán, quyết toán ngân sách hằng năm .7 Nhu cầu và nguồn đảm bảo cải cách tiền lương .8 So sánh vay và sử dụng chuyển nguồn . 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] x DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục số 1. Dự toán thu NSNN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011-2015 . 37 Phụ lục số 2. Quyết toán thu NSNN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2011-2015 . 38 Phụ lục số 3.