Khóa luận: Các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam

Bài viết phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường tài chính.

• Tác giả: Trần Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: NGƯT.TS Mai Thanh Quế
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Phân Tích Các Nhân Tố Tác Động Đến Tính Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 0.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 0.2.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍNH THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Cơ sở lý luận về NHTM
• 1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Chức năng của NHTM
• 1.1.2.1. Chức năng trung gian tín dụng
• 1.1.2.2. Chức năng trung gian thanh toán
• 1.1.2.3. Chức năng “tạo tiền”
• 1.1.2.4. Chức năng quản lý ngân quỹ cho xã hội
• 1.1.3. Nghiệp vụ của NHTM
• 1.1.3.1. Nghiệp vụ tài sản nợ
• 1.1.3.2. Nghiệp vụ tài sản có
• 1.2. Cơ sở lý luận về tính thanh khoản của NHTM
• 1.2.1. Khái niệm về thanh khoản
• 1.2.2. Các trạng thái của thanh khoản
• 1.2.3. Rủi ro thanh khoản
• 1.2.4. Vai trò của thanh khoản trong hoạt động của NHTM
• 1.2.5. Các chỉ số đo lường thanh khoản
• 1.3. Các nhân tố tác động đến thanh khoản của NHTM
• 1.3.1. Tác động của quy mô ngân hàng đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.2. Tác động của tỷ lệ VCSH đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.3. Tác động của ROE đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.4. Tác động của dự phòng rủi ro tín dụng đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.5. Tác động tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.6. Tác động của tỷ lệ tổng dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi khách hàng đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.7. Tác động của tăng trưởng kinh tế đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.8. Tác động của tỷ lệ lạm phát đến tỷ lệ thanh khoản
• 1.3.9. Tác động của chính sách tiền tệ đến tỷ lệ thanh khoản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH KHOẢN CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về hệ thống NHTM tại Việt Nam
• 2.1.1. Giai đoạn 2011 đến nay
• 2.2. Thực trạng về khả năng thanh khoản của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2010 - nay
• 2.2.1. Chỉ số trạng thái tiền mặt
• 2.2.2. Chỉ số chứng khoán thanh khoản
• 2.2.3. Chỉ số năng lực cho vay
• 2.2.4. Chỉ số trạng thái ròng đối với các tổ chức tín dụng
• 2.2.5. Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động
• 2.2.6. Đánh giá chung về tình hình thanh khoản của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 2.2.6.1. Kết quả đạt được
• 2.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.4. Mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của các NHTM Việt Nam
• 2.4.1. Quy trình nghiên cứu và phương pháp phân tích số liệu
• 2.4.2. Mô hình nghiên cứu đề nghị
• 2.4.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.4.5. Kết quả nghiên cứu
• 2.4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM QUẢN LÝ THANH KHOẢN CỦA CÁC NHTM
• 3.1. Định hướng về quản lý thanh khoản của các NHTM
• 3.2. Một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thanh khoản tại các NHTM
• 3.2.1. Đối với Chính Phủ
• 3.2.2. Đối với ngân hàng nhà nước
• 3.2.3. Đối với Ngân hàng thương mại
• 3.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tính Thanh Khoản Ngân Hàng Khái Niệm Vai Trò

Trong nền kinh tế hiện đại, ngân hàng thương mại đóng vai trò là huyết mạch, cung cấp nguồn vốn cho các hoạt động kinh doanh và đầu tư. Tính thanh khoản ngân hàng là yếu tố then chốt đảm bảo hoạt động liên tục và ổn định của hệ thống tài chính. Một ngân hàng có khả năng chi trả tốt sẽ tạo dựng được niềm tin từ khách hàng và đối tác, ngược lại, khủng hoảng thanh khoản có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho cả ngân hàng và nền kinh tế. Quản lý thanh khoản hiệu quả là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của các ngân hàng. Theo Peter Rose, ngân hàng cung cấp danh mục dịch vụ tài chính đa dạng, tín dụng, tiết kiệm, các dịch vụ thanh toán.

Bài viết này sẽ phân tích sâu sắc các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thanh khoản và đảm bảo ổn định tài chính.

1.1. Định Nghĩa và Các Trạng Thái của Thanh Khoản Ngân Hàng

Thanh khoản ngân hàng đề cập đến khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính đến hạn, bao gồm cả rút tiền gửi của khách hàng và thanh toán các khoản nợ. Theo tài liệu nghiên cứu, NHTM là một tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động NH và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Có ba trạng thái thanh khoản chính: thanh khoản dồi dào (ngân hàng có đủ tài sản thanh khoản để đáp ứng nhu cầu), thanh khoản vừa đủ (ngân hàng có thể đáp ứng nhu cầu thanh khoản thông qua các biện pháp như vay mượn trên thị trường liên ngân hàng) và khủng hoảng thanh khoản (ngân hàng không thể đáp ứng nhu cầu thanh khoản và có nguy cơ phá sản). Hiểu rõ các trạng thái này giúp ngân hàng chủ động trong việc quản lý rủi ro thanh khoản.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Thanh Khoản Trong Hoạt Động Ngân Hàng

Tính thanh khoản có vai trò sống còn đối với sự tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại. Một ngân hàng có tính thanh khoản tốt sẽ tạo được uy tín với khách hàng, thu hút được nhiều tiền gửi và có khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh. Ngược lại, nếu ngân hàng gặp vấn đề về thanh khoản, khách hàng sẽ mất niềm tin và rút tiền ồ ạt, dẫn đến nguy cơ sụp đổ. Bên cạnh đó, thanh khoản còn ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng. Ngân hàng cần duy trì một lượng tài sản thanh khoản nhất định để đáp ứng nhu cầu chi trả, nhưng việc nắm giữ quá nhiều tài sản thanh khoản sẽ làm giảm lợi nhuận do lãi suất của các tài sản này thường thấp hơn.

1.3. Các Chỉ Số Đo Lường Thanh Khoản Ngân Hàng Phổ Biến Nhất

Để đánh giá tính thanh khoản của ngân hàng thương mại, người ta thường sử dụng một số chỉ số quan trọng như: Tỷ lệ dự trữ thanh khoản (tỷ lệ giữa tài sản thanh khoản và tổng tài sản), Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR), Tỷ lệ tiền mặt trên tổng tài sản, và Trạng thái thanh khoản ròng (NLP). Theo nghiên cứu của Vũ Thị Hồng (2015), Đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến thanh khoản của các NHTM Việt Nam”. Mỗi chỉ số này phản ánh một khía cạnh khác nhau của thanh khoản, và việc phân tích đồng thời nhiều chỉ số sẽ giúp có được cái nhìn toàn diện về tình hình thanh khoản của ngân hàng. Các chỉ số này cũng được sử dụng trong các mô hình CAMELS và Basel III để đánh giá mức độ an toàn và ổn định của ngân hàng.

II. 9 Yếu Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Tính Thanh Khoản Ngân Hàng

Tính thanh khoản ngân hàng không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố nội tại của ngân hàng mà còn chịu tác động mạnh mẽ từ các yếu tố bên ngoài. Các yếu tố bên trong bao gồm: quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, khả năng sinh lời, chất lượng tài sản và quản lý rủi ro. Các yếu tố bên ngoài bao gồm: kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ, và sự phát triển của thị trường tài chính. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc quản lý thanh khoản. Muhammad Umar nghiên cứu đề tài “Determinants of different types of bank liquidity: evidence from BRICS countries” vào năm 2016. Nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh và phân tích sâu tới sự ảnh hưởng của biến động tài chính đến mức độ thanh khoản ở nhiều khía cạnh khác nhau.

2.1. Tác Động Từ Quy Mô Ngân Hàng Đến Tỷ Lệ Thanh Khoản

Quy mô ngân hàng có thể tác động đến tỷ lệ thanh khoản theo hai hướng khác nhau. Các ngân hàng lớn thường có khả năng tiếp cận nguồn vốn trên thị trường dễ dàng hơn và có danh tiếng tốt hơn, do đó có thể duy trì tỷ lệ thanh khoản thấp hơn. Tuy nhiên, các ngân hàng lớn cũng có thể gặp khó khăn hơn trong việc quản lý rủi ro thanh khoản do hoạt động phức tạp và phạm vi rộng lớn. Do vậy, hiệu ứng ròng của quy mô ngân hàng lên tỷ lệ thanh khoản là không rõ ràng và cần được xem xét trong từng trường hợp cụ thể.

2.2. Ảnh Hưởng Của Tỷ Lệ Vốn Chủ Sở Hữu Đến Tính Thanh Khoản

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại. Ngân hàng có tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao thường có khả năng hấp thụ các khoản lỗ tốt hơn và ít phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài, do đó có tính thanh khoản cao hơn. Hơn nữa, tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao còn tạo dựng được niềm tin từ khách hàng và đối tác, giúp ngân hàng dễ dàng tiếp cận nguồn vốn trên thị trường khi cần thiết.

2.3. Mối Liên Hệ Giữa ROE Nợ Xấu Và Thanh Khoản Ngân Hàng

ROE (Return on Equity) phản ánh khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu, có thể ảnh hưởng đến tính thanh khoản. ROE cao cho thấy ngân hàng hoạt động hiệu quả và có khả năng tạo ra lợi nhuận, từ đó củng cố khả năng chi trả. Tuy nhiên, nếu ROE cao đi kèm với nợ xấu tăng, điều này có thể gây áp lực lên thanh khoản. Nợ xấu làm giảm dòng tiền và tăng rủi ro thanh khoản. Do đó, ngân hàng cần quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ để đảm bảo tính thanh khoản.

III. Cách Tăng Trưởng Tín Dụng và Chính Sách Tiền Tệ Tác Động Thanh Khoản

Tăng trưởng tín dụng và chính sách tiền tệ của ngân hàng nhà nước là hai yếu tố vĩ mô quan trọng ảnh hưởng đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại. Khi tăng trưởng tín dụng quá nhanh, ngân hàng có thể gặp khó khăn trong việc huy động đủ vốn để đáp ứng nhu cầu cho vay, dẫn đến rủi ro thanh khoản. Chính sách tiền tệ thắt chặt (ví dụ: tăng lãi suất) có thể làm giảm huy động vốn và tăng chi phí vay vốn của ngân hàng, ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản.

3.1. Ảnh Hưởng Của Tăng Trưởng Tín Dụng Đến Khả Năng Thanh Khoản

Việc tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể gây ra nhiều hệ lụy cho tính thanh khoản của ngân hàng thương mại. Khi ngân hàng mở rộng hoạt động cho vay quá nhanh, có thể không đủ thời gian để đánh giá rủi ro tín dụng một cách kỹ lưỡng, dẫn đến nợ xấu tăng cao. Ngoài ra, tăng trưởng tín dụng quá nhanh còn có thể tạo ra bong bóng tài sản và gây ra bất ổn cho nền kinh tế, ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng.

3.2. Vai Trò Của Chính Sách Tiền Tệ Trong Ổn Định Thanh Khoản

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Ngân hàng nhà nước có thể sử dụng các công cụ như lãi suất, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và nghiệp vụ thị trường mở để tác động đến khả năng chi trả của ngân hàng thương mại. Khi thanh khoản trên thị trường quá dồi dào, ngân hàng nhà nước có thể hút tiền về thông qua phát hành tín phiếu hoặc tăng lãi suất. Ngược lại, khi thanh khoản bị thắt chặt, ngân hàng nhà nước có thể bơm tiền vào thị trường thông qua mua tín phiếu hoặc giảm lãi suất.

3.3. Phân Tích Tác Động Của Lãi Suất Và Lạm Phát

Lãi suất và lạm phát là hai yếu tố kinh tế vĩ mô có tác động đáng kể đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại. Lãi suất cao có thể làm giảm nhu cầu vay vốn và tăng chi phí huy động vốn, ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản. Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị thực của tiền gửi và tăng chi phí hoạt động của ngân hàng, gây áp lực lên khả năng chi trả. Ngân hàng cần theo dõi sát sao diễn biến của lãi suất và lạm phát để có biện pháp ứng phó kịp thời.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Nghiên Cứu và Đánh Giá Thanh Khoản NHTM

Để đánh giá tác động của các nhân tố đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các mô hình kinh tế lượng như OLS, FEM, và REM. Các mô hình này cho phép ước lượng mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các ngân hàng thương mại trong việc đưa ra các quyết định quản lý thanh khoản hiệu quả.

4.1. Xây Dựng Mô Hình Nghiên Cứu Các Nhân Tố Tác Động Thanh Khoản

Quá trình xây dựng mô hình nghiên cứu đòi hỏi việc lựa chọn các biến độc lập và biến phụ thuộc phù hợp, thu thập dữ liệu và xử lý dữ liệu. Các biến độc lập thường bao gồm các yếu tố nội tại của ngân hàng và các yếu tố kinh tế vĩ mô, trong khi biến phụ thuộc là một trong các chỉ số đo lường thanh khoản được đề cập ở trên. Mô hình này xem xét cả yếu tố bên trong và bên ngoài, khắc phục hạn chế của các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào yếu tố bên trong.

4.2. Quy Trình Nghiên Cứu và Phương Pháp Phân Tích Số Liệu

Sau khi xây dựng mô hình nghiên cứu, bước tiếp theo là thu thập dữ liệu từ các nguồn tin cậy như báo cáo tài chính của ngân hàng thương mại, số liệu thống kê của ngân hàng nhà nước, và các tổ chức quốc tế. Dữ liệu sau đó được xử lý và phân tích bằng các phần mềm thống kê chuyên dụng như Stata hoặc Eviews. Các phương pháp phân tích thường được sử dụng bao gồm: thống kê mô tả, phân tích tương quan, và phân tích hồi quy.

4.3. Thảo Luận Kết Quả Nghiên Cứu và Đề Xuất Giải Pháp

Sau khi có kết quả phân tích, các nhà nghiên cứu sẽ tiến hành thảo luận và giải thích các kết quả này, so sánh với các nghiên cứu trước đây và đưa ra các kết luận về tác động của các nhân tố đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam. Dựa trên các kết luận này, các nhà nghiên cứu có thể đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thanh khoản cho các ngân hàng thương mại, cũng như các kiến nghị chính sách cho ngân hàng nhà nước.

V. Gợi Ý Quản Lý Thanh Khoản Hiệu Quả Cho NHTM Tại Việt Nam

Dựa trên phân tích các nhân tố tác động đến tính thanh khoản và thực trạng quản lý thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thanh khoản như: Tăng cường quản lý rủi ro thanh khoản, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực dự báo dòng tiền, và tuân thủ các quy định về an toàn thanh khoản của ngân hàng nhà nước.

5.1. Đối Với Chính Phủ Tạo Môi Trường Kinh Tế Vĩ Mô Ổn Định

Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, từ đó giúp các ngân hàng thương mại quản lý thanh khoản hiệu quả hơn. Chính phủ cần duy trì ổn định lạm phát, kiểm soát tỷ giá hối đoái, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Ngoài ra, chính phủ cũng cần tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và hiệu quả để hỗ trợ hoạt động của hệ thống ngân hàng.

5.2. Đối Với Ngân Hàng Nhà Nước Hoàn Thiện Khung Pháp Lý

Ngân hàng nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thanh khoản, đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như Basel III. Ngân hàng nhà nước cũng cần tăng cường giám sát hoạt động quản lý thanh khoản của các ngân hàng thương mại và có biện pháp xử lý kịp thời đối với các trường hợp vi phạm. Cần có những quy định pháp luật cụ thể và rõ ràng liên quan đến vấn đề giám sát ngân hàng.

5.3. Đối Với Ngân Hàng Thương Mại Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Rủi Ro

Ngân hàng thương mại cần nâng cao năng lực quản lý rủi ro thanh khoản, bao gồm việc xây dựng hệ thống dự báo dòng tiền chính xác, thiết lập các hạn mức thanh khoản phù hợp, và xây dựng kế hoạch ứng phó với khủng hoảng thanh khoản. Ngoài ra, ngân hàng thương mại cũng cần tăng cường đào tạo nhân viên về quản lý thanh khoản và nâng cao ý thức về rủi ro thanh khoản trong toàn hệ thống.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thanh Khoản NHTM

Phân tích các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam là một vấn đề phức tạp và đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng. Bài viết đã trình bày một số kết quả nghiên cứu ban đầu và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thanh khoản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn trong tương lai, chẳng hạn như tác động của công nghệ tài chính đến tính thanh khoản, hoặc mối quan hệ giữa thanh khoản và ổn định tài chính.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Hàm Ý Chính Sách

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tính thanh khoản của ngân hàng thương mại Việt Nam chịu tác động bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả các yếu tố nội tại của ngân hàng và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Các hàm ý chính sách bao gồm việc tăng cường quản lý rủi ro thanh khoản, hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thanh khoản, và tạo ra một môi trường kinh tế vĩ mô ổn định.

6.2. Hạn Chế Của Đề Tài Và Gợi Ý Hướng Nghiên Cứu Mới

Đề tài còn một số hạn chế như phạm vi nghiên cứu còn hẹp, dữ liệu nghiên cứu còn hạn chế, và phương pháp nghiên cứu còn đơn giản. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, thu thập dữ liệu chi tiết hơn, và sử dụng các mô hình kinh tế lượng phức tạp hơn.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Về Thanh Khoản Trong Tương Lai

Nghiên cứu về tính thanh khoản của ngân hàng thương mại ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tài chính. Việc hiểu rõ các nhân tố tác động đến thanh khoản và có các biện pháp quản lý thanh khoản hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính của mỗi quốc gia, ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò là "hệ tuần hoàn vốn" của nền kinh tế; sự an toàn và hiệu quả của hệ thống ngân hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước. Trong giai đoạn phát triển vừa qua, hệ thống NHTM Việt Nam có sự gia tăng nhanh chóng về quy mô tài sản và mạng lưới hoạt động, từ đó mở rộng cơ hội cho vay và gia tăng giá trị các khoản cấp tín dụng. Hoạt động kinh doanh của các NHTM luôn vận hành xoay quanh ba mục tiêu cơ bản: thanh khoản, an toàn và lợi nhuận. Trong đó, thanh khoản giữ vai trò nền tảng bảo đảm tính liên tục và an toàn của toàn hệ thống.

Thanh khoản là yếu tố mang tính nhạy cảm đặc thù trong hoạt động ngân hàng. Khi một tổ chức tín dụng không đáp ứng kịp thời nhu cầu rút tiền mặt hoặc thanh toán của khách hàng, tâm lý tiêu cực có thể lan truyền nhanh chóng dẫn tới hiện tượng rút tiền hàng loạt (bank run), đe dọa khả năng chi trả và tạo hiệu ứng đổ vỡ dây chuyền. Nhận thức rõ tính chất rủi ro này, từ năm 2010 đến nay, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã đặc biệt chú trọng việc giám sát an toàn thanh khoản. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong nước trước đây chủ yếu tiếp cận dưới góc độ rủi ro thanh khoản và tập trung vào các nhân tố vi mô nội tại của ngân hàng (như quy mô tài sản, vốn chủ sở hữu, dự phòng rủi ro tín dụng), chưa đánh giá toàn diện sự tác động của các biến số kinh tế vĩ mô (lạm phát, tăng trưởng kinh tế, chính sách tiền tệ), đồng thời dung lượng mẫu và chuỗi thời gian quan sát còn hạn chế. Khóa luận "Phân tích các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của các Ngân hàng thương mại Việt Nam" do sinh viên Trần Thị Thu Huyền (Khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng) thực hiện dưới sự hướng dẫn của NGƯT.TS Mai Thanh Quế được triển khai nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn và khoảng trống nghiên cứu nêu trên.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua 4 nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu đưa ra cơ sở lý luận về NHTM, tính thanh khoản và quản trị rủi ro thanh khoản của các NHTM.
2. Phân tích đánh giá thực trạng thanh khoản của các NHTM từ năm 2010 đến nay bằng phương pháp chỉ số thanh khoản.
3. Trên cơ sở lý thuyết, tiến hành xây dựng mô hình nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của ngân hàng.
4. Đưa ra các chính sách và đề xuất các giải pháp nhằm quản trị hiệu quả tính thanh khoản của các NHTM Việt Nam mà vẫn đáp ứng được khả năng sinh lời của ngân hàng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng thanh khoản của các NHTM Việt Nam thông qua hệ thống chỉ số thanh khoản và các nhân tố tác động đến tính thanh khoản của NHTM.
• Phạm vi không gian: Tập trung nghiên cứu 27 NHTM tiêu biểu trên thị trường tài chính Việt Nam; trong đó phân tích thực trạng chuyên sâu trên nhóm 9 NHTM đại diện cho 3 nhóm quy mô tài sản (Nhóm lớn: BIDV, Vietcombank, Vietinbank; Nhóm trung bình: SHB, VPBank, VIB; Nhóm nhỏ: Kienlongbank, Viet Capital Bank, BaoVietBank).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập số liệu và đánh giá thực nghiệm từ năm 2010 đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn tắc về định chế NHTM và thanh khoản ngân hàng. Tác giả tổng hợp các định nghĩa của Peter Rose, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Luật các Tổ chức tín dụng Việt Nam (Luật số 02/1997/QH10), xác định NHTM là định chế tài chính trung gian thực hiện ba chức năng cốt lõi: trung gian tín dụng, trung gian thanh toán, tạo tiền và quản lý ngân quỹ cho xã hội. Về thanh khoản, nghiên cứu tiếp cận theo định nghĩa của Alshatti (2015), Joel Bessis (2012) và Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (2008), khẳng định thanh khoản là khả năng đáp ứng đầy đủ, tức thời các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn mà không phải chịu những tổn thất không thể chấp nhận được. Tương quan giữa dòng cung thanh khoản (tiền gửi mới, thu nợ tín dụng, phí dịch vụ, bán tài sản, vay mượn thị trường tiền tệ) và dòng cầu thanh khoản (khách hàng rút tiền, giải ngân tín dụng, thanh toán công nợ, chi phí hoạt động, trả cổ tức) xác định trạng thái thanh khoản ròng ($NLP = \text{Tổng cung thanh khoản} - \text{Tổng cầu thanh khoản}$).

Khung khổ pháp lý và quản trị an toàn được tác giả vận dụng gồm: Thông tư 15/2009/TT-NHNN (quy định tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn), Thông tư 13/2010/TT-NHNN (quy định các tỷ lệ bảo đảm an toàn), Quyết định 254/QĐ-TTg và Quyết định 1058/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng, cùng các chuẩn mực quốc tế Basel II và Basel III (với hai trụ cột là đệm tài sản thanh khoản cao bảo đảm khả năng chi trả trong 30 ngày và chỉ số tài trợ ổn định).

Để lượng hóa thực trạng và xây dựng mô hình thực nghiệm, tác giả sử dụng hệ thống các chỉ số tài chính và phương pháp kinh tế lượng:

• Chỉ số trạng thái tiền mặt ($H_3$): $(\text{Tiền mặt} + \text{Tiền gửi tại NHNN} + \text{Tiền gửi tại TCTD khác}) / \text{Tổng tài sản}$.
• Chỉ số năng lực cho vay ($H_4$): $\text{Dư nợ tín dụng} / \text{Tổng tài sản}$.
• Chỉ số dư nợ ($H_5$): $\text{Dư nợ tín dụng} / \text{Tiền gửi khách hàng}$.
• Chỉ số chứng khoán thanh khoản ($H_6$): $(\text{Chứng khoán kinh doanh} + \text{Chứng khoán sẵn sàng để bán}) / \text{Tổng tài sản}$.
• Chỉ số cấu trúc tiền gửi: $\text{Tiền gửi không kỳ hạn} / \text{Tiền gửi có kỳ hạn}$.
• Chỉ số trạng thái ròng đối với TCTD: $(\text{Cho vay các TCTD} - \text{Vay từ TCTD}) / \text{Tổng tài sản}$.
• Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động (LDR): $\text{Tổng dư nợ cho vay} / \text{Tổng nguồn vốn huy động}$.

Quy trình nghiên cứu định lượng gồm 4 bước: (1) Xây dựng mô hình, (2) Thu thập và xử lý số liệu, (3) Kiểm định mô hình, (4) Thảo luận kết quả. Kế thừa mô hình của P. Vodová (2011, 2013), Bunda & Desquibet (2003) và M. Lucchetta (2007), phương trình hồi quy đề xuất có dạng:

$$LIQ_{i,t} = \beta_0 + \beta_1 SIZE_{i,t} + \beta_2 CAP_{i,t} + \beta_3 ROE_{i,t} + \beta_4 NPL_{i,t} + \beta_5 LLPTL_{i,t} + \beta_6 (L/A){i,t} + \beta_7 QRI{i,t} + \beta_8 GDP_t + \beta_9 INF_t + \beta_{10} M2_t + \epsilon_{i,t}$$

Trong đó, biến phụ thuộc $LIQ_{i,t}$ là khả năng thanh khoản tài sản; các biến độc lập nội tại gồm quy mô tài sản ($SIZE$), tỷ lệ vốn chủ sở hữu ($CAP$), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$), tỷ lệ nợ xấu ($NPL$), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng ($LLPTL$), tỷ lệ cho vay trên tiền gửi/tổng tài sản ($L/A$); các biến vĩ mô gồm tốc độ tăng trưởng kinh tế ($GDP$), tỷ lệ lạm phát ($INF$) và tốc độ tăng trưởng cung tiền ($M2$). Phương pháp ước lượng dữ liệu bảng bao gồm mô hình hồi quy gộp OLS, mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), kết hợp các kiểm định Hausman test, LM-test, kiểm định tự tương quan, kiểm định phương sai sai số thay đổi, kiểm định đa cộng tuyến và hiệu chỉnh sai số bằng phương pháp Robust.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Báo cáo tài chính kiểm toán của các NHTM Việt Nam, niên giám thống kê của NHNN, Tổng cục Thống kê và báo cáo thị trường tiền tệ của SSI Research giai đoạn 2010–2020.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tính thanh khoản của Ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng về tổ chức và hoạt động của NHTM. Tác giả phân tích chi tiết bốn chức năng cơ bản của NHTM: chức năng trung gian tín dụng (giải quyết mâu thuẫn về quy mô, thời hạn giữa bên thừa vốn và bên thiếu vốn), chức năng trung gian thanh toán (thực hiện chi trả qua các công cụ séc, ủy nhiệm chi, thẻ ngân hàng, giúp tiết kiệm chi phí lưu thông), chức năng tạo tiền (dựa trên cơ sở chức năng tín dụng và thanh toán dưới sự điều tiết của tỷ lệ dự trữ bắt buộc) và chức năng quản lý ngân quỹ cho xã hội. Đi kèm với đó là ba nhóm nghiệp vụ chủ yếu: nghiệp vụ tài sản nợ (huy động tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá, vốn tự có đóng vai trò tấm đệm hấp thu rủi ro nhưng chỉ chiếm dưới 10% tổng nguồn vốn, vốn vay NHTW và TCTD), nghiệp vụ tài sản có (nghiệp vụ ngân quỹ, hoạt động cấp tín dụng chiếm tỷ trọng chi phối khoảng 70% tài sản, nghiệp vụ đầu tư chứng khoán) và các nghiệp vụ ngoại bảng (tài trợ thương mại qua L/C, bảo lãnh tài chính, các công cụ phái sinh tiền tệ và lãi suất).

Về lý luận thanh khoản, chương này làm rõ cơ chế hình thành rủi ro thanh khoản xuất phát từ sự bất cân xứng về kỳ hạn giữa tài sản có và tài sản nợ, độ nhạy cảm của khách hàng trước biến động lãi suất thị trường và chiến lược cắt giảm dự trữ tài sản lỏng nhằm tối đa hóa tỷ suất sinh lời. Tác giả chỉ ra 5 dấu hiệu cảnh báo rủi ro thanh khoản sớm: sự suy giảm lòng tin của người gửi tiền, ngân hàng phải bán lỗ tài sản tài chính để tạo nguồn tiền mặt, áp dụng lãi suất huy động cao bất thường so với mặt bằng thị trường, khó khăn trong việc đáp ứng các cam kết cấp tín dụng và tần suất vay tái cấp vốn gia tăng từ NHTW. Chương 1 cũng tổng thuật các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước để thiết lập giả thuyết về tác động cùng chiều hoặc ngược chiều của các nhân tố bên trong ($SIZE, CAP, ROE, LLPTL, NPL, L/A$) và bên ngoài ($GDP, INF, M2$) đến mức dự trữ thanh khoản của NHTM.

Chương 2: Thực trạng thanh khoản của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2010 - nay

Chương 2 khái quát lịch sử phát triển của hệ thống NHTM Việt Nam qua ba giai đoạn: giai đoạn 1990–2005 (chuyển đổi từ hệ thống một cấp sang hệ thống hai cấp theo hai Pháp lệnh Ngân hàng năm 1990); giai đoạn 2006–2010 (làn sóng chuyển đổi NHTMCP nông thôn lên đô thị theo Quyết định 1557/QĐ-NHNN, gia nhập WTO cho phép thành lập 5 ngân hàng 100% vốn ngoại năm 2008 gồm Standard Chartered, Hong Leong, Shinhan, HSBC, ANZ, và biến cố căng thẳng thanh khoản năm 2008 khi tỷ lệ tín dụng trên vốn huy động vượt 100%, lãi suất huy động 6 tháng lên 10,5%/năm); giai đoạn 2011 đến 2020 (thực hiện tái cơ cấu theo Quyết định 254/QĐ-TTg và Quyết định 1058/QĐ-TTg, sáp nhập PG Bank vào Vietinbank, MDB vào MaritimeBank, SouthernBank vào Sacombank, NHNN mua lại 0 đồng VNCB, OceanBank, GPBank).

Tác giả đi sâu phân tích thực trạng thanh khoản giai đoạn 2010–2020 qua 5 chỉ số tài chính trên mẫu 9 NHTM đại diện:

Chỉ số thanh khoản	Mức bình quân 2010	Mức bình quân 2015	Mức bình quân 2020	Biên độ dao động (2010–2020)	Ngân hàng duy trì vị thế cao/thấp
Trạng thái tiền mặt ($H_3$)	23,28%	16,63%	13,03%	10,63% (2017) – 24,63% (2012)	VCB, Kienlongbank, VietCapitalBank duy trì trên 10–20%; VIB thấp nhất (1,91% năm 2016; 2,80% năm 2020)
Chứng khoán thanh khoản ($H_6$)	7,01%	10,91%	6,52%	6,52% (2020) – 10,91% (2015)	Nhóm quy mô lớn (BIDV, CTG, VCB) ổn định 6–8%; ngân hàng nhỏ biến động lớn (Kienlongbank từ 0,75% về 0%)
Năng lực cho vay ($H_4$)	56,01%	54,52%	65,11%	48,02% (2012) – 65,11% (2020)	BIDV luôn duy trì cao nhất (~70–74,36%); VietCapitalBank thấp nhất (25,54% năm 2012)
Trạng thái ròng đối với TCTD	2,08%	-2,81%	-2,66%	-5,65% (2018) – 3,35% (2011)	Duy nhất VCB luôn dương (3,37%–17,82%); phần lớn ngân hàng khác âm sâu (VIB âm đến -23,07% năm 2017)
Tỷ lệ cấp tín dụng / Huy động (LDR)	102,94%	83,86%	98,15%	83,86% (2015) – 102,94% (2010)	VietCapitalBank cao nhất (197,76% năm 2010); VPBank thấp nhất (61,37% năm 2013–2014)

Đánh giá tổng quát cho thấy: Hệ thống NHTM đã có chuyển biến tích cực trong nhận thức và quản trị thanh khoản, giảm lượng tiền mặt nhàn rỗi để tăng tỷ trọng nắm giữ trái phiếu Chính phủ (quy mô thị trường TPCP tăng mạnh, giao dịch đạt gần 9.000 tỷ đồng/phiên năm 2020). Sự điều hành linh hoạt của NHNN đã giải tỏa kịp thời các cú sốc thanh khoản (điển hình là việc bơm 16.000 tỷ đồng can thiệp sự cố rút tiền tại ACB năm 2012). Tuy nhiên, các hạn chế tồn tại gồm: tính bị động phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế, chỉ số năng lực cho vay ở mức cao (~50–65%) vượt ngưỡng khuyến nghị quốc tế (30%), chỉ số trạng thái ròng đối với TCTD bình quân âm liên tục từ năm 2014 đến 2020 phản ánh sự phụ thuộc vào vốn liên ngân hàng, và năng lực dự báo luồng tiền của đội ngũ nhân sự quản trị rủi ro còn hạn chế. Tiếp đó, tác giả thiết lập quy trình nghiên cứu thực nghiệm và mô hình hồi quy kinh tế lượng nhằm kiểm định tác động của các yếu tố nội tại và vĩ mô đến tính thanh khoản.

Chương 3: Một số khuyến nghị nhằm quản lý thanh khoản của các Ngân hàng thương mại

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và mô hình nghiên cứu, Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ theo 3 nhóm chủ thể:

• Đối với Chính phủ: Tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh tế vĩ mô ổn định; đẩy mạnh phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ cả về quy mô, thanh khoản và sản phẩm phái sinh (như hợp đồng tương lai TPCP vận hành từ tháng 7/2019) nhằm cung cấp công cụ đầu tư và dự trữ thanh khoản chất lượng cao cho các định chế tài chính.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Điều hành linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ (nghiệp vụ thị trường mở OMO, tái cấp vốn, hạ lãi suất điều hành, điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc); hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế giám sát an toàn thanh khoản theo định hướng chuẩn mực Basel II và Basel III; tăng cường kiểm soát sở hữu chéo, xử lý nợ xấu và giám sát chặt chẽ tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và tỷ lệ LDR của các tổ chức tín dụng.
• Đối với các Ngân hàng thương mại: Chủ động tái cơ cấu danh mục tài sản, kiểm soát chặt chẽ sự bất cân xứng kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và sử dụng vốn; đa dạng hóa các kênh huy động vốn dài hạn; duy trì tỷ lệ dự trữ chứng khoán thanh khoản hợp lý; nâng cao năng lực phân tích, dự báo luồng tiền và xây dựng kịch bản kiểm tra sức chịu đựng thanh khoản (stress testing); nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ quản trị rủi ro; tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thanh khoản và hạn chế tín dụng rủi ro cao.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế được ghi nhận trong văn bản:

1. Khái quát diễn biến tái cấu trúc hệ thống: Số lượng NHTM đang hoạt động tại Việt Nam giảm từ 51 ngân hàng (năm 2011) xuống còn 46 ngân hàng (tính đến 31/12/2020), gồm 4 NHTM Nhà nước, 31 NHTMCP, 2 ngân hàng liên doanh và 9 ngân hàng 100% vốn nước ngoài. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống được kiểm soát và duy trì dưới mức 3%.
2. Lượng hóa sự dịch chuyển các chỉ số thanh khoản (2010–2020):
   • Chỉ số trạng thái tiền mặt bình quân giảm từ 23,28% (2010) xuống mức 10,63% (2017) và đạt 13,03% (2020), phản ánh chiến lược tối ưu hóa chi phí cơ hội của dòng tiền nhàn rỗi.
   • Chỉ số chứng khoán thanh khoản tăng trưởng mạnh từ mức 7,01% (2010) lên 10,91% (2015) trước khi điều chỉnh về 6,52% (2020), phù hợp với quy mô thị trường TPCP khi giá trị giao dịch bình quân phiên đạt gần 9.000 tỷ đồng (tăng 24 lần so với năm 2010).
   • Chỉ số năng lực cho vay bình quân tăng từ 48,02% (2012) lên 65,11% (2020), cho thấy hoạt động tín dụng tiếp tục là nguồn tạo thu nhập chủ lực của các NHTM Việt Nam.
   • Chỉ số trạng thái ròng đối với TCTD chuyển từ dương (2,08% năm 2010; 3,35% năm 2011) sang âm liên tục từ năm 2014 đến 2020 (đạt -2,66% năm 2020), ghi nhận sự phân hóa lớn giữa các ngân hàng đóng vai trò người cho vay ròng (VCB luôn dương 3,37%–17,82%) và các ngân hàng phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng.
   • Tỷ lệ LDR sau giai đoạn căng thẳng 2010–2012 (bình quân 102,94% năm 2010, có đơn vị đạt 197,76%) đã giảm mạnh xuống 83,86% (năm 2015) và duy trì ở mức 98,15% (năm 2020).
   • Năm 2020, thanh khoản hệ thống ghi nhận trạng thái dồi dào, lãi suất liên ngân hàng giảm sâu xuống 0,53%/năm (kỳ hạn qua đêm) và 0,73%/năm (kỳ hạn 1 tuần).
3. Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận đã hệ thống hóa phương pháp luận đánh giá thanh khoản qua hệ thống 5 chỉ số tài chính kết hợp xây dựng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng bao quát cả các biến vi mô nội tại ($SIZE, CAP, ROE, NPL, LLPTL, L/A$) và các biến vĩ mô ($GDP, INF, M2$). Nghiên cứu khắc phục khoảng trống của các công trình đi trước khi cập nhật chuỗi dữ liệu 11 năm (2010–2020) và phân loại chi tiết theo quy mô tài sản của các NHTM Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực hiện:

• Hạn chế: Dung lượng dữ liệu chi tiết tập trung vào 27 NHTM tiêu biểu được công bố báo cáo tài chính đầy đủ (trong đó mẫu phân tích chỉ số chuyên sâu gồm 9 NHTM), chưa bao quát toàn bộ các tổ chức tài chính quy mô nhỏ, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc các định chế phi ngân hàng; thời gian và nguồn lực nghiên cứu chưa cho phép phân tích mở rộng thêm các biến số phi tài chính tác động đến thanh khoản.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng mẫu nghiên cứu cho toàn bộ các tổ chức tín dụng trong hệ thống; kéo dài chuỗi thời gian quan sát cập nhật giai đoạn hậu Covid-19; áp dụng các kỹ thuật ước lượng kinh tế lượng nâng cao (như phương pháp GMM hệ thống) để kiểm soát triệt để hiện tượng nội sinh giữa các biến tài chính.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học: Cung cấp tài liệu tổng quan lý thuyết về quản trị thanh khoản ngân hàng, phương pháp tính toán và phân tích 5 chỉ số thanh khoản thực tế, cùng quy trình thiết lập mô hình hồi quy dữ liệu bảng (FEM, REM, OLS, các kiểm định chẩn đoán mô hình).
• Người nghiên cứu về rủi ro ngân hàng: Cung cấp chuỗi số liệu tài chính có nguồn gốc từ BCTC kiểm toán giai đoạn 2010–2020 của các NHTM Việt Nam thuộc 3 nhóm quy mô.
• Cán bộ quản trị rủi ro và điều hành tại các NHTM: Tham khảo bức tranh biến động chỉ số trạng thái tiền mặt, chỉ số LDR, trạng thái ròng liên ngân hàng để xây dựng các hạn mức an toàn và cân đối giữa an toàn thanh khoản và tỷ suất sinh lời.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng những chỉ số tài chính cụ thể nào để đo lường tính thanh khoản của các NHTM Việt Nam?
Khóa luận sử dụng hệ thống 5 chỉ số chính gồm: (1) Chỉ số trạng thái tiền mặt ($H_3$ = Tiền mặt và tiền gửi tại NHNN, TCTD khác / Tổng tài sản), (2) Chỉ số chứng khoán thanh khoản ($H_6$ = Chứng khoán kinh doanh và sẵn sàng để bán / Tổng tài sản), (3) Chỉ số năng lực cho vay ($H_4$ = Dư nợ / Tổng tài sản), (4) Chỉ số trạng thái ròng đối với các TCTD ((Cho vay TCTD - Vay TCTD) / Tổng tài sản), và (5) Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động (LDR = Dư nợ cho vay / Vốn huy động).

2. Sự kiện thanh khoản điển hình nào tại Việt Nam được tác giả phân tích để minh chứng cho vai trò can thiệp của Ngân hàng Nhà nước?
Đó là sự cố thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) vào tháng 8/2012 sau sự kiện ông Nguyễn Đức Kiên bị bắt. Trong hai ngày 21–22/8/2012, lượng tiền khách hàng rút khỏi ACB lên tới khoảng 8.000 tỷ đồng, gây áp lực lên cổ phiếu ngành ngân hàng. NHNN đã can thiệp kịp thời bằng cách phát đi thông điệp trấn an dư luận và bơm hỗ trợ tổng cộng 16.000 tỷ đồng giúp ACB ổn định thanh khoản.

3. Diễn biến chỉ số trạng thái ròng đối với các tổ chức tín dụng của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2010–2020 có đặc điểm gì nổi bật?
Số lượng ngân hàng có chỉ số trạng thái ròng âm chiếm đa số, với mức bình quân toàn hệ thống chuyển từ dương (2,08% năm 2010; 3,35% năm 2011) sang âm liên tục từ năm 2014 đến 2020 (đạt -2,66% năm 2020; thấp nhất là -5,65% năm 2018), phản ánh xu hướng đi vay ròng trên thị trường liên ngân hàng. Duy nhất Vietcombank (VCB) luôn duy trì chỉ số này ở mức dương cao (dao động từ 3,37% đến 17,82%), thể hiện vị thế người cung ứng vốn chủ lực trên thị trường liên ngân hàng.

4. Mô hình kinh tế lượng trong khóa luận đề xuất xem xét những biến số vi mô và vĩ mô nào tác động đến thanh khoản?
Mô hình đề xuất biến phụ thuộc là tỷ lệ thanh khoản ($LIQ$), cùng các biến độc lập gồm: 6 biến nội tại ngân hàng (Quy mô tài sản $SIZE$, Tỷ lệ vốn chủ sở hữu $CAP$, Lợi nhuận ròng $ROE$, Tỷ lệ nợ xấu $NPL$, Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng $LLPTL$, Tỷ lệ cho vay trên tiền gửi $L/A$) và 3 biến kinh tế vĩ mô (Tăng trưởng GDP, Tỷ lệ lạm phát $INF$, Tốc độ tăng trưởng cung tiền $M2$).

5. Đề án Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn 2016–2020 (Quyết định số 1058/QĐ-TTg) được nêu trong khóa luận đặt ra các mục tiêu trọng tâm nào?
Quyết định số 1058/QĐ-TTg đặt ra các mục tiêu chính: tỷ lệ nợ xấu tiếp tục giảm bền vững và duy trì dưới 3%, số lượng NHTM yếu kém giảm đáng kể, mặt bằng lãi suất cho vay được kéo xuống mức trung bình của các nước đang phát triển (khoảng 5%/năm), và bảo đảm 70% số NHTM thực hiện đầy đủ chuẩn mực Basel II vào năm 2021.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Thu Huyền đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về thanh khoản và quản trị rủi ro thanh khoản ngân hàng theo các chuẩn mực quốc tế và quy định hiện hành tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích chuỗi dữ liệu 11 năm (2010–2020) của các NHTM đại diện theo 3 nhóm quy mô, công trình đã lượng hóa rõ nét thực trạng chuyển dịch từ dự trữ tiền mặt sang chứng khoán thanh khoản, mức độ phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng và áp lực từ hoạt động cấp tín dụng. Trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn, tác giả đã xây dựng mô hình hồi quy kinh tế lượng đa biến và đề xuất hệ thống khuyến nghị quản trị thanh khoản toàn diện cho Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các NHTM Việt Nam.