CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về phân tích Báo cáo tài chính 1.1 Khái niệm, mục tiêu và ý nghĩa của phân tích BCTC 1.1 Khái niệm Tài chính doanh nghiệp là các hoạt động liên quan đến việc huy động vốn và sử dụng nguồn vốn đó để tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản của doanh nghiệp nhằm tạo ra lợi nhuận cho chủ sở hữu công ty. Báo cáo tài chính doanh nghiệp là hệ thống báo cáo được lập theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành phản ánh các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu của đơn vị. Theo đó, BCTC chứa đựng những thông tin tổng hợp nhất về tình hình tài sản, nguồn vốn chủ sở hữu và công nợ cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. (Nguyễn Năng Phúc, 2008) Phân tích Báo cáo tài chính là quá trình tìm hiểu các kết quả của sự quản lý và điều hành tài chính ở doanh nghiệp mà được phản ánh trên các báo cáo tài chính đó.
Phân tích các Báo cáo tài chính là đánh giá những gì đã làm được, dự kiến những gì sẽ và có thể xảy ra, trên cơ sở đó kiến nghị các biện pháp để khai thác triệt để các điểm mạnh, khắc phục và hạn chế các điểm yếu. (Nguyễn Năng Phúc, 2008) Tóm lại, phân tích các Báo cáo tài chính là cần phải làm sao để thông qua các con số “ biết nói ” trên báo cáo để có thể giúp người sử dụng chúng hiểu rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp và các mục tiêu, các phương pháp hành động của nhà quản lý doanh nghiệp đó.2 Mục tiêu Các đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác nhau sẽ đưa ra các quyết định với mục đích khác nhau. Vì vậy, phân tích tài chính đối với mỗi đối tượng khác nhau sẽ đáp ứng các mục tiêu khác nhau. 6 Đối với nhà quản lý doanh nghiệp - Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý doanh nghiệp trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện các nguyên tắc quản lý tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán và rủi ro tài chính trong hoạt động của doanh nghiệp… - Đảm bảo cho các quyết định của Ban giám đốc về đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận… phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.
- Cung cấp thông tin cần thiết cho những dự đoán tài chính. - Cung cấp các căn cứ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp. Đối với các nhà đầu tư Phân tích BCTC là để đánh giá doanh nghiệp và ước đoán giá trị cổ phiếu, khả năng sinh lời, phân tích rủi ro trong kinh doanh dựa vào việc nghiên cứu các báo cáo tài chính, nghiên cứu các thông tin kinh tế, tài chính, những cuộc tiếp xúc trực tiếp với ban quản lý doanh nghiệp, đặt hàng các nhà phân tích tài chính doanh nghiệp để làm rõ triển vọng phát triển của doanh nghiệp và đánh giá các cổ phiếu trên thị trường tài chính nhằm ra quyết định đầu tư có hiệu quả nhất. Đối với các nhà cung cấp tín dụng Phân tích hoạt động tài chính nhằm xác định khả năng hoàn trả nợ của khách hàng.
Tuy nhiên, phân tích đối với những khoản cho vay dài hạn và những khoản cho vay ngắn hạn có những nét khác nhau. - Đối với những khoản cho vay ngắn hạn, nhà cung cấp tín dụng ngắn hạn đặc biệt quan tâm đến khả năng thanh toán ngay của doanh nghiệp. - Đối với các khoản cho vay dài hạn, nhà cung cấp tín dụng dài hạn phải thẩm định tài chính các dự án đầu tư, quản lý được quá trình giải ngân sử dụng vốn cho từng dự án đầu tư để đảm bảo khả năng hoàn trả nợ thông qua thu nhập và khả năng sinh lời của doanh nghiệp cũng như kiểm soát dòng tiền của các dự án đầu tư của doanh nghiệp. 7 Đối với những người hưởng lương trong doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp nhằm định hướng việc làm ổn định và tạo nên sự an tâm cho các khoản thu nhập có trong công ty để những người hưởng lương yên tâm dốc sức vào hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp theo công việc được phân công.
Đối với các cơ quan quản lý nhà nước Phân tích tài chính doanh nghiệp cung cấp thông tin về tình hình quản lý, sử dụng và bảo toàn vốn của nhà nước tại các doanh nghiệp, giám sát việc thực hiện các nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với nhà nước, kiểm tra việc chấp hành luật pháp của doanh nghiệp … nhằm giúp các nhà quản lý của các cơ quan này thực hiện nhiệm vụ do Nhà nước giao một cách hiệu quả hơn. Các bên có liên quan khác Thuộc nhóm này có các nhà cung cấp, khách hàng, các đối thủ cạnh tranh, các cơ quan truyền thông đại chúng … cũng rất quan tâm đến tài chính của doanh nghiệp với những mục tiêu cụ thể. Tóm lại, phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, để đánh giá mặt mạnh, mặt yếu của doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp cho từng chủ thể quản lý có cơ sở cần thiết để lựa chọn và đưa ra được những quyết định phù hợp với mục đích mà họ quan tâm.3 Ý nghĩa Đối với các nhà quản lý doanh nghiệp Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm được các tình hình kinh doanh và hoạt động tài chính của doanh nghiệp, xác định được những thế mạnh và những biểu hiện tốt, không tốt bất cập trong vấn đề tài chính có thể làm ảnh hưởng tới sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp, đưa ra dự đoán tài chính, tìm ra biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp. 8 Đối với nhà đầu tư: Dựa vào để đánh giá thu nhập, những rủi ro để quyết định có đầu hay rút vốn về hay không Những chủ nợ, nhà cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp: Dùng để đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp và ra quyết định tín dụng với mức cho vay, thời gian cho vay, hình thức thu nợ … một cách phù hợp nhất.
Những người hưởng lương trong doanh nghiệp - Hiểu được tình hình tài chính của doanh nghiệp để biết được khả năng phát triển của mình khi làm trong doanh nghiệp. lớp học kế toán thuế - Những thông tin này trực tiếp liên quan tới các quyền lợi cùng trách nhiệm đến khách hàng và tương lai của họ. Cơ quan quản lý Nhà nước: Dựa vào phân tích tài chính để đánh giá tác động của các chính sách điều tiết vĩ mô. Từ đó, có những sửa đổi, điều chỉnh và ban hành những chính sách phù hợp hơn với sự phát triển các doanh nghiệp trong nước nhằm tạo nhiều điều kiện thuận lợi 1.2 Tài liệu phân tích a.
Bảng cân đối kế toán Bảng cân đối kế toán là BCTC tổng hợp, phản ánh tổng quát toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành nó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định. Số liệu trên BCĐKT cho biết toàn bộ tài sản hiện có của doanh nghiệp theo cơ cấu của tài sản và cơ cấu nguồn vốn hình thành các tài sản đó. Căn cứ vào BCĐKT có thể nhận xét, đánh giá khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp. (Bộ tài chính, 2014) Bảng cân đối kế toán có kết cấu gồm hai phần: Phần tài sản và phần nguồn vốn sao cho Tổng tài sản = Tổng nguồn vốn.
- Phần tài sản: bao gồm tài sản lưu động và tài sản cố định - Phần nguồn vốn: bao gồm nợ phải trả và vốn chủ sở hữu, phản ánh nguồn hình thành tài sản trong doanh nghiệp. 9 Khi nhìn vào BCĐKT, chúng ta có thể biết được lĩnh vực hoạt động kinh doanh, loại hình doanh nghiệp, quy mô, khả năng tự chủ tài chính của doanh nghiệp, thấy được cơ cấu và sự biến động của tài sản cũng như cơ cấu và việc phân bổ vốn để tạo ra các tài sản đó. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh tổng quan tình hình kinh doanh của doanh nghiệp cũng như phản ánh chi tiết các hoạt động kinh doanh chính trong một thời kỳ hoạt động. Căn cứ vào việc phân tích Báo cáo kết quả kinh doanh ta có thể biết được khả năng sinh lãi và thực trạng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
(Bộ tài chính, 2014) Kết cấu Báo cáo kết quả kinh doanh chia hoạt động của doanh nghiệp thành 3 mảng: Hoạt động kinh doanh, Hoạt động tài chính và Hoạt động khác. Trong đó, hoạt động kinh doanh là hoạt động cốt lõi, phản ánh mảng hoạt động chính của doanh nghiệp. Từ Báo cáo KQHĐKD, chúng ta có thể biết được doanh thu, chi phí và lợi nhuận trong một kỳ kế toán. Qua đó, chúng ta có thể thấy tình hình hoạt động của doanh nghiệp như thế nào? Doanh nghiệp đã hoạt động đúng với lĩnh vực kinh doanh cùa mình hay chưa? Ngoài ra, chúng ta cũng có thể nhìn rõ được xu hướng vận động của doanh nghiệp, nhằm đưa ra các quyết định quản lý và quyết định đầu tư phù hợp cũng như xây dựng các kế hoạch cho tương lai.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là một bản báo cáo tài chính doanh nghiệp tổng hợp lại tình hình thu, chi tiền tệ của doanh nghiệp được phân loại theo 3 hoạt động: Hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính trong một thời kỳ nhất định. Báo cáo LCTT giúp chúng ta biết được các luồng tiền ra, vào trong doanh nghiệp, nguồn gốc sinh ra và khả năng trả nợ. Ngoài ra, báo cáo LCTT còn giúp 10 chúng ta dự báo dòng tiền trong tương lai để đánh giá doanh nghiệp, từ đó giúp các đối tượng quan tâm có những dự định, kế hoạch cho những hành động tiếp theo của mình trong thời gian tới. Thuyết minh báo cáo tài chính Thuyết minh BCTC được lập để giải thích và bổ sung các thông tin về tình hình hoạt động, tình hình tài chính, cung ứng – kinh doanh cũng như kết quả marketing của một doanh nghiệp trong kỳ báo cáo mà những bản báo cáo khác không thể mô tả rõ ràng và chi tiết.
Qua đó, nhà đầu tư hiểu rõ và chuẩn xác hơn về tình hình hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp.