CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN DE CHUNG VE NỘI QUY LAO ĐỘNG VÀ PHAP LUAT VE NỘI QUY LAO ĐỘNG ỞVIỆT NAM 111. Một số vấn đề chung về nội quy lao động. LLL Khái niệm nội quy lao động Theo Từ điền tiếng Việt, “nội quy” được hiểu là “nhing điền guy dinh đỗ đảm bảo trật tự và ijt Indt trong một tap thé, một cơ quan"2. Từ cách hiểu nay, trong pham vi quan hệ lao động, nội quy lao động (NQLD) được hiểu la những quy đính do người sử dụng lao động (NSDLĐ) ban hành để đảm bảo trết tự và kỹ luật trong đơn vi lao động.
Thông qua NQLD, NSDLĐ ẩn định những quy tắc chung áp dụng cho người lao đông (NLĐ) trong đơn vị một cách lâu dai. Có thé thay, trong phạm vi đơn vị sử dụng lao động, NQLD ‘mang giá trị như một “dao luật” bắt buộc NLD phải chap hảnh nghiêm chỉnh Theo Từ điển Luật học thì “Nội guy lao động là văn bản quy dinh việc iân theo thời giam, công nghi, trật te trong đơn vị lao động và sựđiều hành công việc cũa người sit chung lao đông. “Š Quy đính khái niệm NQLĐ nêu trên thực chất là việc liệt kê các hành vi của các chủ thể là NLD va NSDLĐ khi tham gia quan hé lao động, bước đâu đã khái quát được những nội dung cơ bản của NQLD. Tuy nhiên cách liệt kê như vậy trong nhiễu trường hợp sé không thé dự liệu hết được những hanh vi của các chủ thé trong quan hệ lao.
đông, khó có thé ap dung được một cách triệt để trong thực tiễn vì không. ‘mang tỉnh khái quất cao. Viên ngôn ngšhọc, Từđến Thing Vật, Noõ Bi Nẵng — Trang tim tử din học, Hi Nội~ Đã Nẵng 2000, ars ‘Vin Kho học pip ý ~ Bộ Tupip 2006, Từ iin Laithoc Nhà salt băn iia Bich oa và Nhi suất ‘bin Tephip Ha NE 10 Khai niêm NQLĐ cũng được được ghi nhận trong Giáo trình Luật Lao động Việt Nam của Trường Dai học Luật Ha Nội. Theo đỏ, “Not quy lao đông là văn bản guy định do người sử dung lao động ban hành: gỗm những ny tắc xử sự chung và wit s riêng biệt cho từng loại lao động hoặc kim vực sản xuất.
các hành vi vi phạm ij luật ìao động và các biện pháp xử if đối với những người có hành vi vi pham lệ it it iao động “^' Về bản L khái niềm nay dường như đã bao quát khá toàn diện vả day đủ các nội dung được quy. định trong NQLD bao gồm các quy tắc xử sư chung và riêng trong quá tinh lao động, đồng thời khái quát được các hành vi vi phạm kỹ luật và chế tải đối với người có hành vi vi phạm kỹ luật Hiện nay, pháp luật lao đông Việt Nam và cụ thể hơn là Bộ luật lao đông (BLLD) năm 2012 đã có những quy định cu thể vé các nội dung được ghi nhận trong NQLĐ nhưng vẫn chưa đưa ra một khái niệm cụ thể về NGLĐ. để thông nhất đưa vào ứng dung trong thực tiễn. Từ sự phân tích trên, có thé đưa ra định nghĩa về NQLĐ như sau OLD ia văn bản do NSDLĐ ban hành, quy định về các quy tắc xử sự ma NLD có trách nhiệm phải tuân theo lồi thera gia quan hộ lao đông quy đình về các hành vi vi phạm Rỹ luật lao động, cách thức xứ If và trách nhiệm vật chất.
Đặc điểm của nội quy lao động ‘Ti định nghĩa nêu trên, có thé rút ra bồn đặc điểm cơ bản của NQLD: Th nhét, nôi quy lao đông do người sử dung lao động ban hành. Trong mồi quan hệ lao động giữa NSDLĐ và NLD, Nha nước đã trao cho NSDLĐ quyển ban hành NQLD. Quyển ban hành NQLĐ của NSDL xuất phát từ vi thé là chủ sở hữu tải sản, tư liệu sin xuất của NSDLĐ. ‘ping Đại học Lait Hi Nội G013), Gio ih Luật Lao động Vật Nem, Nhì mit bin Công nahin din, ANE u NSDLB có quyển kiém tra, giám sét, có quyền quản lý khối lượng tải sẵn của minh bằng các hình thức linh hoạt khác nhau.
Một hình thức hữu hiệu đó chính là ban hành “dao luật" riêng ~ NQLD để tổ chức va quản ly NLD. trao quyển ban hành NQLĐ cho NSDLĐ chính lá sự hiện thực hóa quyển tw chủ trong lĩnh vực tỗ chức va quản lý lao động của NSDLĐ. Đây chính là một Cot đây là điểm khác biết cơ ban giữa NQLD va théa ước lao đông tập thể, Các nội dung của NQLĐ hoàn toàn không có sự thoả thuên giữa NSDLD và NLD. Các điều khoản quy định trong NQLĐ déu do NSDLĐ đất ra theo ý chỉ đơn phương va yêu cầu NLD phải tuân thủ.
Trong khi đó, théa tước lao động tập thể là văn bản thöa thuận giữa tập thé lao động (đại diện là công đoàn cơ sử) và NSDLĐ vé các điều kiện lao đông ma hai bên đã đạt được thông qua thương lương tập thể (diéu kiên làm viéc, phúc loi, những khoản có lợi cho NLD hơn so với quy định của pháp luật), Như vay, khác với NQLD được ban hành bối chủ thể duy nhất là NSDLĐ thi thöa tước lao đông tập thể được thực hiện ký kết giữa cả hai chủ thể trong quan hệ lao động là đại điện tập thé lao động với NSDLĐ hoặc người dai diện NSDL "Để bảo về quyền và lợi ich hợp pháp, chính đáng của NLD, pháp luật lao đông quy định trước khi ban hành NQLĐ, NSDLĐ phải tham khảo ý kiễn của tỗ chức đại điện tập thé NLD tại cơ sở (ban chấp hành công đoản cơ sở hoặc an chấp hành công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sỡ ở nơi chưa thảnh lập công đoàn cơ sở). Tuy nhiên, ý kiến của công đoàn chỉ mang tính chất khuyến nghỉ, nếu khi tham khảo, các bên không thống nhất được thi NSDLĐ hoàn toán có quyển quyết đính nội dung của NQLĐ va chiu trách nhiệm vé quyết định 6 trước pháp luật ma không phu thuộc vả không bi ảnh hưỡng bởi ý chí của tổ chức đại điện tập thể NLD. ‘Tht hai, nội quy lao động mang tính quy phạm Đặc điểm này của NQLD thể hiên trên hai phương điện: NQLD là văn. ‘ban có tính bất buộc đối với NLD — là "luật lao động" mã tat cả NL déu phải tuân theo trong đơn vi sử dụng lao động va NQLĐ phải được ban hành theo đúng nôi dung, trình tư, thi tục, không trái với các quy định của pháp uất lao động Nội dung của NQLD là những quy định vẻ nghĩa vụ, trách nhiém, kỹ luật lao động mi NLD cần phải thực hiện khi lao đông tai đơn vị đó.
Khi NQLD đã được ban hành theo đúng quy định của pháp luật thi bắt buộc tắt cả NLD trong đơn vị sử dung lao động phải tuân theo, Néu NLD không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các điểu khoản đã được quy đình trong NQLDthi NLD sẽ phải chịu trách nhiệm trước NSDLĐ. Chính vi lý do đó mà NQLD được xem là “luật lao đông" của đơn vi sử dụng lao động Tuy nhiên, để hạn chế sự lạm quyển của NSDLD cũng như nhằm bao vệ quy én và lợi ích hợp pháp của NLD, NQLĐ khi được ban hành cần phải tuân thủ một số nguyên tắc được quy định trong pháp luật. Đó la, nội dung của NQLD không được trả với pháp luật, trước khí ban hénh NQLD, NSDLD phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện tập thé NLD. Pháp luật của nhiều quốc gia trên thé giới quy định NSDLĐ khi ban hành NQLD bắt buộc phải tuân theo các quy định vẻ nội dung NQLD và chấp hành các quy định pháp luật vé thủ tục ban hành.
Mục đích của nguyên tắc nay nhằm tránh trường hop NSDLĐ lam quyển, vì mục đích lợi nhuận cia minh nên đặt ra các quy định quá khất khe đổi với NLD, xêm phạm quyển và lợi ich hop pháp, chính đáng của NLD. Theo đó, khi pháp luật trao quyển quản lý lao động cho NSDLĐ thì đồng thời cũng quy đính các nghĩa vụ buộc NSDLD phải thực hiện. Chẳng han, khi NSDLĐ thực hiện quyển xử lý kỳ luật lao động đối với NLD thi buộc phải tuân theo các quy định của pháp luật vẻ căn cứ, nguyên tắc, thi tuc, thời hiệu, m quyển. xử lý kỷ luật.
Trường, 13 hop NSDLD, dù vi bat kỷ lý do gi mà vi pham các quy định pháp luật, thi quyết định xử lý kỷ luật đó sẽ bi coi là trái pháp luật. Co thé thay rõ quyển. quản lý lao động của NSDLD bi chỉ phối sâu sắc tử ý chi của Nha nước trong việc bao vệ NLD — bên yêu thé trong quan hệ lao đông, Bên cạnh đó, trước khi ban hành NGLĐ, NSDLD phải tham khảo ý kiến của tổ chức đại điện tập thể lao động tại cơ sở. Do vậy, trước khi ban hành nội quy, NSDLĐ phải tham khảo ý én của các chủ thé khác về những, nội dung đã quy định trong nội quy.
Ở một số nước có hệ thông án lệ, việc ban hành NQLĐ của NSDLĐ *Buộc phải tham khả day đũ ý kiến của Hội đồng doanh nghiệp hoặc của đai điển NLD, phải được thanh tra lao động kiểm tra cho phép trước khi thực hiện." Thứ ba NQLD là cơ sở để xử lý kỹ luật lao động Tay vào điều kiện từng quốc gia ma nội dung bắt buộc của NQLD được pháp luật quy định khác nhau, song điểm chung là NQLĐ đêu chứa đưng hai nhóm nội dung chính: Nhém thứ nhất bao gim các quy định buộc NLÐ phải thực hiện (đi làm đúng gid; phạm vi được đi lai, giao tiép, thực hiện các quy định về sử dung máy móc, thiết bi, an toàn lao đông, vệ sinh lao động, bão vệ tải sin của đơn vị.); Nhóm tut hai bao gém các quy định vé biên pháp xử lý kỉ luật lao động, xử lý bôi thường thiệt hai vật chất đối với NLD có hành vi vi phạm các quy định đã đặt ra“ NQLD quy đính những quy tắc, nghĩa vụ mà NLD phải thực hiện, đó là các quy định về thời giờ lam việc, thời giờ nghĩ ngơi, an toản lao động, vệ sinh lao động, trat tự tai nơi làm việc, việc bão vệ tài sản, bí mật kinh doanh, công nghệ. Những quy định này mang tính bất buộc đối với NLB. Vì thé, nến NLD không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quy Thương baù vì rổ hột Tu ưonkhảa pháp hit ho đồng nước ngoài, 114115 đông ~ Thrơng bah vi số hội. Ttama nhập hit ho đông nước ngoài,m.116 14 tắc, nghĩa vụ đó thì sẽ bị xử lý kỹ luật theo quy định của NQLĐ.