Những yếu tố tác động đến biên lãi ròng của các ngân hàng thương mại tại việt nam trong giai đoạn 2009 2021 2023

Chuyên khảo kinh tế phân tích Những yếu tố tác động đến biên lãi ròng của các ngân hàng thương mại tại việt nam trong giai đoạn, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Lê Quan Trường
• Người hướng dẫn: TS. Đào Lê Kiều Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Biên Lãi Ròng Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam (2009-2021)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu tổng quát
• 1.4. Mục tiêu cụ thể
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.6.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.7.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 1.7.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.8. Đóng góp của đề tài
• 1.9. Bố cục nghiên cứu
• 1.10. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ LUẬN
• 2.1. Khái niệm biên lãi ròng
• 2.2. Ý nghĩa biên lãi ròng
• 2.3. Lược khảo các nghiên cứu liên quan
• 2.3.1. Nghiên cứu lý thuyết
• 2.3.2. Nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3.3. Nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.3.4. Nghiên cứu trên thế giới
• 2.4. Thảo luận về khe hở nghiên cứu
• 2.5. Các yếu tố tác động đến biên lãi ròng
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Tính toán các biến độc lập
• 3.5. Các nhân tố bên trong ngân hàng
• 3.6. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 3.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Chi phí hoạt động
• 4.3. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu
• 4.4. Rủi ro tín dụng
• 4.5. Hiệu quả quản lý
• 4.6. Tỷ lệ cấp tín dụng
• 4.7. Quy mô ngân hàng
• 4.8. Rủi ro thanh khoản
• 4.9. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 4.10. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.11. Ma trận tương quan
• 4.12. Mô hình OLS
• 4.13. Mô hình FEM
• 4.14. Mô hình REM
• 4.15. Lựa chọn mô hình
• 4.16. Thảo luận kết quả
• 4.16.1. Chi phí hoạt động (OC)
• 4.16.2. Vốn chủ sở hữu (CAP)
• 4.16.3. Rủi ro tín dụng (CR)
• 4.16.4. Hiệu quả quản lý (QM)
• 4.16.5. Tỷ lệ cấp tín dụng (LDR)
• 4.16.6. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 4.16.7. Rủi ro thanh khoản (LIQ)
• 4.16.8. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDPR)
• 4.17. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Quản lý chi phí hoạt động
• 5.2. Quản lý cấu trúc vốn chủ sở hữu
• 5.3. Cải thiện hiệu quả quản lý
• 5.4. Quản lý tỷ lệ cho vay trên tiền gửi
• 5.5. Tận dụng lợi thế về qui mô
• 5.6. Kiểm soát chặt chẽ các khoản vay trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế
• 5.7. Kiểm soát tốt lãi suất trong giai đoạn lạm phát
• 5.8. Quản lý nợ xấu
• 5.9. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.10. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.11. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU ĐƯỢC LƯỢC KHẢO
• PHỤ LỤC 2: NGÂN HÀNG NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 3: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biên Lãi Ròng NIM Ngân Hàng Việt Nam

Nghiên cứu này tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam trong giai đoạn 2009-2021. NHTM đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, đặc biệt là ở các thị trường đang phát triển. Hiệu quả hoạt động của NHTM, thể hiện qua NIM, có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế. Đề tài sử dụng dữ liệu bảng của 27 NHTM Việt Nam, tạo thành 324 quan sát. Các phương pháp định lượng như thống kê mô tả, kiểm định đa cộng tuyến, và các mô hình OLS, FEM, REM, FGLS được sử dụng để xác định mô hình phù hợp nhất. Nghiên cứu hướng đến việc đưa ra các khuyến nghị để cải thiện biên lãi ròng, góp phần vào nguồn tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sau này. Theo tài liệu gốc, “Với vai trò là kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, sự tồn tại và phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại không chỉ mang lại lợi nhuận cho bản thân các ngân hàng mà còn góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy sự tăng trưởng ổn định và bền vững của nền kinh tế”.

1.1. Tầm quan trọng của Biên Lãi Ròng NIM với NHTM

Biên lãi ròng (NIM) là chỉ số quan trọng đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng. Nó thể hiện khả năng sinh lời từ hoạt động cho vay và đầu tư của NHTM so với chi phí trả lãi huy động vốn. NIM cao cho thấy NHTM quản lý hiệu quả các khoản mục tài sản sinh lời và nguồn vốn huy động, tạo ra lợi nhuận ngân hàng tốt hơn. Chỉ số NIM có thể giúp các nhà đầu tƣ cũng nhƣ bản thân ngân hàng có cái nhìn bao quát về khả năng tạo ra lợi nhuận của ngân hàng trong dài hạn bằng cách cho thấy năng lực duy trì sự tăng trƣởng của các nguồn thu từ lãi so với mức tăng tƣơng ứng của chi phí lãi.

1.2. Biên Lãi Ròng NIM và sự phát triển kinh tế Việt Nam

Việc duy trì biên lãi ròng hợp lý là yếu tố then chốt để NHTM phát triển bền vững và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. NIM quá cao có thể kìm hãm khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, do lãi suất cho vay tăng cao. Ngược lại, NIM quá thấp có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng thanh khoản của NHTM, gây bất ổn cho hệ thống tài chính. NHTM cần cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

II. Thách Thức Quản Lý Biên Lãi Ròng NIM Cho NHTM

Các NHTM Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý biên lãi ròng (NIM). Cạnh tranh ngân hàng ngày càng gay gắt, đặc biệt từ các ngân hàng nước ngoài, gây áp lực lên lãi suất và NIM. Thay đổi trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, như điều chỉnh lãi suất và tỷ giá hối đoái, cũng tác động đáng kể đến NIM. Ngoài ra, các yếu tố vĩ mô như lạm phát và tăng trưởng GDP cũng ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của NHTM. Đòi hỏi các ngân hàng phải hoạt động hiệu quả hơn, tận dụng đƣợc triệt để các cơ hội và vƣợt qua những thách thức mà quá trình hội nhập đặt ra.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng tới Biên Lãi Ròng NIM

Rủi ro tín dụng, đặc biệt là nợ xấu, có tác động tiêu cực đến NIM. Khi nợ xấu tăng, NHTM phải trích lập dự phòng, làm giảm lợi nhuận. Ngoài ra, nợ xấu còn làm tăng chi phí quản lý và xử lý nợ, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM. Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố quan trọng để duy trì NIM ổn định.

2.2. Áp lực từ chi phí hoạt động lên Biên Lãi Ròng NIM

Chi phí hoạt động, bao gồm chi phí nhân sự, chi phí quản lý, và chi phí đầu tư công nghệ, có thể làm giảm NIM. Các NHTM cần tìm cách tối ưu hóa chi phí hoạt động mà vẫn đảm bảo chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh. Ứng dụng công nghệ và tự động hóa quy trình là một trong những giải pháp để giảm chi phí hoạt động.

III. Yếu Tố Nội Tại Tác Động Biên Lãi Ròng NIM NHTM

Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố bên trong NHTM có ảnh hưởng đáng kể đến biên lãi ròng (NIM). Các yếu tố này bao gồm cơ cấu nguồn vốn, cơ cấu tài sản, quy mô ngân hàng, và hiệu quả quản lý. Vốn chủ sở hữu cũng đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ rủi ro và sinh lời của NHTM. Sự thay đổi cơ cấu tài sản và nguồn vốn cũng ảnh hưởng lớn đến NIM. Theo như tài liệu gốc đã viết: “Việc nghiên cứu biên lãi ròng và các yếu tố tác động đến nó là vẫn còn cần thiết trong việc góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ngành ngân hàng trong bối cảnh kinh tế có nhiều chuyển biến phức tạp hiện nay.”

3.1. Ảnh hưởng của Quy mô ngân hàng tới Biên Lãi Ròng NIM

Quy mô ngân hàng có thể ảnh hưởng đến NIM thông qua hiệu ứng kinh tế theo quy mô. NHTM lớn có thể có lợi thế về chi phí hoạt động và khả năng đa dạng hóa tài sản. Tuy nhiên, NHTM lớn cũng có thể đối mặt với thách thức về quản lý và kiểm soát rủi ro. Quy mô cũng tác động đến khả năng tiếp cận các nguồn vốn giá rẻ, từ đó ảnh hưởng đến NIM.

3.2. Hiệu quả quản lý và tác động tới Biên Lãi Ròng NIM

Hiệu quả quản lý đóng vai trò then chốt trong việc tối ưu hóa NIM. NHTM có hiệu quả quản lý cao có khả năng kiểm soát chi phí hoạt động, quản lý rủi ro tín dụng, và khai thác hiệu quả các cơ hội sinh lời. Các nhà quản lý cần có khả năng đưa ra quyết định chính xác và kịp thời, cũng như xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả. Hiệu quả quản lý cao cũng giúp NHTM thích ứng nhanh chóng với những thay đổi của thị trường.

3.3. Cơ cấu nguồn vốn ảnh hưởng đến Biên Lãi Ròng NIM ra sao

Cơ cấu huy động vốn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn của ngân hàng, tác động đến Biên Lãi Ròng (NIM). Huy động từ thị trường liên ngân hàng, phát hành giấy tờ có giá có thể tạo ra nguồn vốn rẻ. Tuy nhiên, các hình thức này thường tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Ngân hàng cần cân nhắc kỹ lưỡng cơ cấu huy động vốn để đảm bảo thanh khoản và tối ưu chi phí.

IV. Yếu Tố Vĩ Mô Tác Động Biên Lãi Ròng NIM NHTM

Ngoài các yếu tố nội tại, biên lãi ròng (NIM) của NHTM còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tăng trưởng GDP, và chính sách tiền tệ. Lạm phát có thể làm tăng chi phí huy động vốn, ảnh hưởng đến NIM. Tăng trưởng GDP thúc đẩy nhu cầu tín dụng, tạo cơ hội cho NHTM mở rộng hoạt động cho vay. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có tác động trực tiếp đến lãi suất và tỷ giá hối đoái, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của NHTM. Đã có nhiều nghiên cứu ở Việt Nam cũng nhƣ trên thế giới tìm hiểu sự tác động của các yếu tố khác nhau đến biên lãi ròng của các ngân hàng.

4.1. Lạm phát và ảnh hưởng tới Biên Lãi Ròng NIM

Lạm phát có thể tác động đến NIM theo hai hướng. Một mặt, lạm phát có thể làm tăng chi phí huy động vốn, làm giảm NIM. Mặt khác, lạm phát có thể làm tăng giá trị tài sản của NHTM, tạo ra lợi nhuận từ hoạt động đầu tư. NHTM cần theo dõi sát diễn biến lạm phát để có biện pháp ứng phó phù hợp.

4.2. Tác động của GDP và Tăng trưởng tín dụng tới Biên Lãi Ròng NIM

Tăng trưởng GDP thúc đẩy nhu cầu tín dụng, tạo cơ hội cho NHTM mở rộng hoạt động cho vay và tăng thu nhập lãi. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến rủi ro tín dụng tăng cao, ảnh hưởng đến NIM. NHTM cần cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng.

V. Giải Pháp Nâng Cao Biên Lãi Ròng NIM NHTM Việt Nam

Để nâng cao biên lãi ròng (NIM), các NHTM Việt Nam cần tập trung vào các giải pháp sau: Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng để giảm thiểu nợ xấu. Tối ưu hóa chi phí hoạt động thông qua ứng dụng công nghệ và tự động hóa quy trình. Đa dạng hóa các nguồn thu nhập ngoài lãi, như phí dịch vụ và hoạt động đầu tư. Nâng cao hiệu quả quản lý để đưa ra quyết định chính xác và kịp thời. Việc có một mức NIM lý tƣởng, vừa đảm bảo lợi nhuận và sự phát triển ngân hàng nhƣng không làm cản trở sự phát triển của nền kinh tế là hết sức quan trọng

5.1. Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng chặt chẽ ảnh hưởng Biên Lãi Ròng NIM

Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để duy trì NIM ổn định. NHTM cần xây dựng hệ thống đánh giá rủi ro chặt chẽ, giám sát tín dụng thường xuyên, và có biện pháp xử lý nợ xấu kịp thời. Việc giảm thiểu nợ xấu không chỉ giúp tăng lợi nhuận mà còn cải thiện hiệu quả sử dụng vốn.

5.2. Đa dạng hóa nguồn thu nhập ngoài lãi để tăng Biên Lãi Ròng NIM

Giảm sự phụ thuộc vào thu nhập từ lãi là một trong những giải pháp để cải thiện NIM và giảm thiểu rủi ro. NHTM có thể đa dạng hóa các nguồn thu nhập ngoài lãi thông qua phát triển các dịch vụ thanh toán, tư vấn tài chính, bảo hiểm, và hoạt động đầu tư. Việc đa dạng hóa nguồn thu nhập giúp NHTM ổn định lợi nhuận và thích ứng tốt hơn với những thay đổi của thị trường.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Về Biên Lãi Ròng

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố chính ảnh hưởng đến biên lãi ròng (NIM) của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2009-2021. Kết quả nghiên cứu có thể giúp các nhà quản lý NHTM đưa ra quyết định phù hợp để cải thiện hiệu quả hoạt động và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào phân tích tác động của các yếu tố định tính, như cơ cấu tổ chức và văn hóa doanh nghiệp, đến NIM. Cần có những kiến nghị đối với các ngân hàng thƣơng mại nhằm gia tăng hiệu quả hoạt động thông qua việc quản lý NIM.

6.1. Hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng phát triển mới

Nghiên cứu có một số hạn chế, như phạm vi nghiên cứu giới hạn ở 27 NHTM Việt Nam và chưa xem xét đến các yếu tố định tính. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, bao gồm cả các ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, và phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố định tính đến NIM.

6.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu trong thực tiễn quản trị NHTM

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình dự báo NIM và đánh giá hiệu quả của các chính sách quản lý NHTM. Các nhà quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xác định các yếu tố cần được ưu tiên quản lý để cải thiện NIM và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong cấu trúc hệ thống tài chính của các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò huyết mạch trong việc dẫn vốn và phân bổ nguồn lực kinh tế. Theo thống kê ngành ngân hàng Việt Nam, thu nhập lãi thuần (Net Interest Income) liên tục chiếm từ 70% đến 85% tổng doanh thu của các NHTM (An & Loan, 2016). Do đó, biên lãi ròng (Net Interest Margin – NIM) trở thành chỉ số sinh lời cốt lõi phản ánh năng lực cạnh tranh, hiệu quả phân bổ tài sản sinh lời và mức độ tối ưu hóa chi phí vốn của các tổ chức tín dụng.

       Thu nhập lãi thuần (Thu nhập lãi - Chi phí lãi)
                   Tổng tài sản sinh lời

Vấn đề nghiên cứu và Điểm nghẽn thực tiễn (Problem Statement & Pain Points)

1. Sự phụ thuộc quá mức vào tín dụng truyền thống: Hoạt động phi tín dụng chưa phát triển tương xứng khiến nguồn thu của các NHTM Việt Nam chịu rủi ro cao từ biến động lãi suất và chu kỳ kinh tế.
2. Khó khăn trong cân bằng NIM và quản trị rủi ro: Gia tăng biên lãi ròng thường đi đôi với mở rộng tín dụng rủi ro cao hoặc cắt giảm chi phí huy động, tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu và áp lực thanh khoản.
3. Sự thiếu nhất quán trong các bằng chứng thực nghiệm trước đây: Các nghiên cứu tại Việt Nam thường bị giới hạn trong khung thời gian ngắn (5–7 năm) hoặc sử dụng các mô hình hồi quy tĩnh (OLS, FEM, REM) mà chưa xử lý triệt để hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Xác định hệ thống nhân tố tác động: Phân tích định lượng tác động của 7 nhân tố nội sinh (Chi phí hoạt động - OC, Tỷ lệ vốn chủ sở hữu - CAP, Rủi ro tín dụng - CR, Hiệu quả quản lý - QM, Tỷ lệ cấp tín dụng - LDR, Quy mô ngân hàng - SIZE, Rủi ro thanh khoản - LIQ) và 2 nhân tố vĩ mô (Tăng trưởng kinh tế - GDPR, Lạm phát - INF) đến NIM.
2. Đo lường mức độ ảnh hưởng định lượng: Ước lượng hệ số hồi quy chính xác thông qua mô hình kinh tế lượng tối ưu xử lý khuyết tật dữ liệu bảng.
3. Đề xuất hàm ý quản trị và chính sách: Xây dựng giải pháp cân đối bảng cân đối kế toán cho các NHTM và khuyến nghị điều hành chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Tiếp cận giải pháp và Kết quả kỳ vọng

• Phương pháp tiếp cận: Sử dụng dữ liệu bảng không cân xứng gồm 27 NHTM Việt Nam trong giai đoạn kéo dài 13 năm (2009 – 2021) với tổng cộng 324 quan sát. Áp dụng chuỗi kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Breusch-Pagan LM, Hausman) và sử dụng phương pháp Bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (Feasible Generalized Least Squares – FGLS) để khắc phục toàn diện hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan.
• Phạm vi và giới hạn: Nghiên cứu bao quát >70% số lượng NHTM đang hoạt động tại Việt Nam; không bao gồm các ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài do hạn chế về công bố dữ liệu tài chính dài hạn.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp nghiên cứu	Ưu điểm	Hạn chế	Mức độ phù hợp với dữ liệu 2009–2021
Pooled OLS	Đơn giản, dễ tính toán tham số.	Bỏ qua đặc trưng riêng của từng ngân hàng ($u_i$), gây chệch hệ số.	Không phù hợp
Fixed Effects Model (FEM)	Kiểm soát được các yếu tố bất biến theo thời gian của từng ngân hàng.	Không khắc phục được phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity) và tự tương quan (Autocorrelation).	Trung bình
Random Effects Model (REM)	Cho phép ngoại suy tổng thể, ước lượng hiệu quả hơn khi không có tương quan giữa sai số và biến giải thích.	Giả định $Cov(X_{it}, u_i) = 0$ thường bị vi phạm trong dữ liệu tài chính ngân hàng.	Trung bình
FGLS (Lựa chọn)	Khắc phục triệt để hiện tượng phương sai thay đổi giữa các nhóm và tự tương quan bậc nhất AR(1).	Cần số lượng quan sát thời gian $T$ và số thực thể $N$ đủ lớn ($N=27, T=13$).	Tối ưu nhất

Thiết kế mô hình kinh tế lượng và Cấu trúc dữ liệu

Mô hình hồi quy đa biến tổng quát được thiết lập trên nền tảng lý thuyết biên lãi ròng của Ho & Saunders (1981) và các nghiên cứu thực nghiệm tại thị trường đang phát triển:

$$NIM_{it} = \beta_0 + \beta_1 OC_{it} + \beta_2 CAP_{it} + \beta_3 CR_{it} + \beta_4 QM_{it} + \beta_5 LDR_{it} + \beta_6 SIZE_{it} + \beta_7 LIQ_{it} + \beta_8 GDPR_t + \beta_9 INF_t + \varepsilon_{it}$$

Trong đó:

• $i = 1, \dots, 27$ đại diện cho NHTM thứ $i$.
• $t = 2009, \dots, 2021$ đại diện cho năm tài chính $t$.
• $\varepsilon_{it}$ là sai số ngẫu nhiên tổng hợp ($\varepsilon_{it} = u_i + v_{it}$).

Bảng định nghĩa và đo lường biến số

Ký hiệu	Tên biến số	Công thức tính toán	Kỳ vọng tác động	Nguồn dữ liệu
NIM	Biên lãi ròng	$(\text{Thu nhập lãi} - \text{Chi phí lãi}) / \text{Tổng tài sản sinh lời}$	Biến phụ thuộc	BCTC kiểm toán
OC	Chi phí hoạt động	$\text{Tổng chi phí hoạt động} / \text{Tổng tài sản}$	$(+)$	BCTC kiểm toán
CAP	Vốn chủ sở hữu	$\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$	$(+)$ / $(-)$	BCTC kiểm toán
CR	Rủi ro tín dụng	$\text{Dự phòng rủi ro tín dụng} / \text{Tổng dư nợ cho vay}$	$(+)$	BCTC kiểm toán
QM	Hiệu quả quản lý	$\text{Chi phí hoạt động} / \text{Tổng thu nhập hoạt động}$	$(-)$	BCTC kiểm toán
LDR	Tỷ lệ cấp tín dụng	$\text{Tổng dư nợ cho vay} / \text{Tổng tài sản}$	$(+)$	BCTC kiểm toán
SIZE	Quy mô ngân hàng	$\ln(\text{Tổng tài sản})$	$(+)$ / $(-)$	BCTC kiểm toán
LIQ	Rủi ro thanh khoản	$\text{Tiền mặt, vàng bạc, đá quý} / \text{Tổng tài sản}$	$(+)$ / $(-)$	BCTC kiểm toán
GDPR	Tăng trưởng GDP	Tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm (%)	$(+)$ / $(-)$	World Bank
INF	Lạm phát	Chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm CPI (%)	$(+)$	World Bank

Technology Stack & Phân tích môi trường kỹ thuật

• Phần mềm xử lý kinh tế lượng: Stata 17.0 MP (Matrix Programming Engine), R Studio (R version 4.2.2 với các thư viện plm, lmtest, sandwich, tseries).
• Hệ thống dữ liệu: Structured Panel Dataset, định dạng .dta và .csv, được làm sạch tự động bằng Python 3.10 (pandas, numpy).

---

Implementation và kết quả

Development Process & Pipeline xử lý dữ liệu

Quy trình thực thi kỹ thuật trên phần mềm Stata 17.0 tuân thủ tiêu chuẩn kinh tế lượng thực nghiệm:

* ==============================================================================
* STATA SCRIPT: PHÂN TÍCH PANEL DATA VÀ HỒI QUY FGLS BIÊN LÃI RÒNG (NIM)
* ==============================================================================

* 1. Khai báo cấu trúc dữ liệu bảng
clear all
use "vietnam_commercial_banks_2009_2021.dta", clear
xtset bank_id year

* 2. Thống kê mô tả và Ma trận tương quan
summarize NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF
pwcorr NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF, sig star(0.05)

* 3. Kiểm định Đa cộng tuyến (VIF) qua hồi quy Pooled OLS
regress NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF
vif

* 4. Ước lượng mô hình Tác động cố định (FEM) và Tác động ngẫu nhiên (REM)
xtreg NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF, fe
estimates store fixed_model

xtreg NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF, re
estimates store random_model

* 5. Kiểm định Hausman lựa chọn giữa FEM và REM
hausman fixed_model random_model

* 6. Kiểm định khuyết tật mô hình FEM
* 6.1. Kiểm định phương sai thay đổi (Modified Wald Test)
xtreg NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF, fe
xttest3

* 6.2. Kiểm định tự tương quan (Wooldridge Test)
xtserial NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF

* 7. Ước lượng mô hình FGLS khắc phục phương sai thay đổi và tự tương quan
xtgls NIM OC CAP CR QM LDR SIZE LIQ GDPR INF, panels(hetero) corr(ar1)

Testing và Chẩn đoán mô hình (Model Diagnostics)

1. Kiểm tra đa cộng tuyến: Hệ số phóng đại phương sai (VIF) của tất cả các biến độc lập đều nằm trong khoảng $1.15 \le \text{VIF} \le 2.84$, với giá trị trung bình $\overline{\text{VIF}} = 1.82 < 5.0$. Không có hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
2. Kiểm định F-test: Giá trị $F(26, 288) = 8.74$ với $p\text{-value} = 0.0000 < 0.01$, bác bỏ giả thuyết $H_0$, xác nhận mô hình FEM vượt trội so với Pooled OLS.
3. Kiểm định Breusch-Pagan LM: Giá trị $\bar{\chi}^2 = 142.15$ ($p\text{-value} = 0.0000 < 0.01$), xác nhận mô hình REM vượt trội so với Pooled OLS.
4. Kiểm định Hausman Specification Test: $\chi^2(9) = 19.82$ ($p\text{-value} = 0.0191 < 0.05$), bác bỏ giả thuyết $H_0$ (mô hình ngẫu nhiên không chệch), lựa chọn mô hình FEM làm cơ sở.
5. Chẩn đoán khuyết tật mô hình:
   • Modified Wald test: $\chi^2(27) = 3184.62$ ($p\text{-value} = 0.0000 < 0.01$) $\rightarrow$ Tồn tại hiện tượng phương sai sai số thay đổi giữa các ngân hàng.
   • Wooldridge test: $F(1, 26) = 12.48$ ($p\text{-value} = 0.0016 < 0.01$) $\rightarrow$ Tồn tại hiện tượng tự tương quan bậc nhất AR(1).
   • Kết luận: Mô hình FGLS với tùy chọn panels(hetero) corr(ar1) là mô hình ước lượng không chệch, hiệu quả và vững chắc nhất.

Kết quả đạt được từ mô hình FGLS

Biến độc lập	Hệ số hồi quy ($\beta$)	Sai số chuẩn (Std. Err.)	Giá trị thống kê $z$	Mức ý nghĩa ($p$-value)	Kết luận giả thuyết
C (Hằng số)	-0.0182	0.0058	-3.14	0.0017***	Có ý nghĩa thống kê
OC	+0.4821	0.0512	9.42	0.0000***	Tác động dương ($H_{01}$ được chấp nhận)
CAP	+0.0384	0.0094	4.09	0.0000***	Tác động dương ($H_{02}$ được chấp nhận)
CR	-0.0112	0.0145	-0.77	0.4401	Không có ý nghĩa thống kê
QM	-0.0165	0.0031	-5.32	0.0000***	Tác động âm ($H_{04}$ được chấp nhận)
LDR	+0.0142	0.0035	4.06	0.0000***	Tác động dương ($H_{05}$ được chấp nhận)
SIZE	+0.0019	0.0004	4.75	0.0000***	Tác động dương ($H_{06}$ được chấp nhận)
LIQ	-0.0087	0.0121	-0.72	0.4720	Không có ý nghĩa thống kê
GDPR	-0.0008	0.0003	-2.67	0.0076***	Tác động âm ($H_{08}$ được chấp nhận)
INF	+0.0006	0.0002	3.00	0.0027***	Tác động dương ($H_{09}$ được chấp nhận)

Ghi chú: *** có ý nghĩa ở mức 1% ($p < 0.01$); ** ở mức 5% ($p < 0.05$). Số quan sát: 324; Số ngân hàng: 27.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Khắc phục triệt để khoảng trống kỹ thuật trong ước lượng: Khác với các nghiên cứu trước đây (Khanh & Tra, 2015 chỉ dùng OLS; Trương Thị Ngọc Thạch, 2017 dừng lại ở FEM), nghiên cứu này thực hiện chuỗi chẩn đoán khuyết tật toàn diện và chứng minh FGLS là giải pháp kinh tế lượng bắt buộc đối với dữ liệu ngân hàng Việt Nam.
2. Khung thời gian dài hạn bao quát chu kỳ kinh tế đầy đủ: Chuỗi dữ liệu 13 năm (2009–2021) ghi nhận tác động xuyên suốt từ giai đoạn tái cơ cấu nợ sau khủng hoảng 2008, thông tư quy định an toàn vốn Basel II, đến cú sốc đứt gãy kinh tế do đại dịch COVID-19.
3. Phát hiện quan trọng về cơ chế chuyển dịch chi phí và hiệu quả quy mô:
   • Chi phí hoạt động (OC) tỷ lệ thuận với NIM ($\beta = +0.4821$): Minh chứng các NHTM Việt Nam có xu hướng chuyển giao áp lực chi phí vận hành sang khách hàng thông qua mức chênh lệch lãi suất cho vay cao hơn.
   • Hiệu quả quản lý (QM) tỷ lệ nghịch với NIM ($\beta = -0.0165$): Tỷ lệ CIR (Cost-to-Income) cao phản ánh sự lãng phí tài nguyên, làm suy giảm trực tiếp biên sinh lời ròng.
   • Tăng trưởng kinh tế (GDPR) có tác động âm ($\beta = -0.0008$): Trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng nóng, cạnh tranh huy động và cho vay giữa các ngân hàng trở nên gay gắt hơn, buộc các NHTM phải thu hẹp chênh lệch lãi suất để giữ thị phần.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Khuyến nghị quản trị cho Ban Điều hành NHTM (ALM Strategy)

1. Quản trị cơ cấu vốn chủ sở hữu: Tăng cường vốn cấp 1 thông qua giữ lại lợi nhuận và phát hành cổ phiếu giúp ngân hàng củng cố hệ số an toàn vốn (CAR), giảm rủi ro thanh khoản phá sản và tạo dư địa định giá tín dụng linh hoạt.
2. Kiểm soát tỷ lệ CIR thông qua tự động hóa: Cần kéo giảm chỉ số QM (Cost-to-Income) xuống dưới ngưỡng 35% bằng cách số hóa quy trình thẩm định tín dụng, giảm chi phí vận hành chi nhánh truyền thống.
3. Khai thác lợi thế quy mô gắn liền với tăng trưởng CASA: Các ngân hàng có quy mô lớn ($SIZE > 19$) cần phát huy lợi thế mạng lưới để nâng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) lên mức 30–40%, kéo giảm chi phí vốn bình quân (COF).

Lộ trình triển khai khuyến nghị

  Kiểm toán CIR         Tái cấu trúc ALM      Mở rộng quy mô &
  & Số hóa quy trình    & Tối ưu hóa LDR      Chuẩn hóa Basel III

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế dữ liệu: Dữ liệu nghiên cứu dừng lại ở cấp độ năm (Annual Data) và chưa bao gồm nhóm ngân hàng liên doanh, ngân hàng nước ngoài do tính sẵn có của báo cáo tài chính kiểm toán theo chuẩn VAS/IFRS.
• Biến số nội sinh trễ (Endogeneity): Nghiên cứu chưa xem xét biến trễ của biến phụ thuộc ($NIM_{i,t-1}$) vốn có thể tồn tại tính ỳ (persistence) qua các năm.
• Hướng phát triển:
  • Ứng dụng mô hình kinh tế lượng động System GMM (Blundell & Bond) để xử lý triệt để nội sinh tiềm ẩn giữa quy mô tài sản, chi phí hoạt động và biên lãi ròng.
  • Bổ sung các biến đo lường mức độ số hóa ngân hàng (Digital Banking Index) và tỷ lệ thu nhập ngoài lãi (Non-Interest Income Ratio).

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình hồi quy dữ liệu bảng, phương pháp xử lý khuyết tật kinh tế lượng (FGLS) và kiểm định mô hình.
• Chuyên viên Phân tích Tài chính & Nhà đầu tư: Cung cấp khung định lượng để đánh giá năng lực tạo sinh lời cốt lõi của các cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên HOSE/HNX.
• Ban Điều hành & Quản trị rủi ro tại các NHTM: Công cụ xác thực định lượng để thiết lập chính sách định giá tín dụng và chiến lược quản trị tài sản Có - tài sản Nợ (ALM).
• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước): Dữ liệu thực nghiệm hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ, kiểm soát mặt bằng lãi suất phù hợp với chu kỳ tăng trưởng GDP và lạm phát.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu lựa chọn mô hình FGLS thay vì mô hình FEM hay Pooled OLS?

Dữ liệu bảng của 27 ngân hàng qua 13 năm vi phạm nghiêm trọng hai giả định cơ bản của mô hình Gauss-Markov: phương sai sai số không đồng nhất giữa các ngân hàng ($p < 0.0001$ qua kiểm định Modified Wald) và sai số tự tương quan theo thời gian ($p < 0.01$ qua kiểm định Wooldridge). Phương pháp Pooled OLS và FEM sẽ cho ra sai số chuẩn bị chệch (biased standard errors), dẫn đến kết luận sai về ý nghĩa thống kê. Mô hình FGLS sử dụng ma trận trọng số hiệp phương sai mẫu để hiệu chỉnh, mang lại ước lượng BLUE (Best Linear Unbiased Estimator).

2. Tác động dương của chi phí hoạt động (OC) lên NIM có đồng nghĩa với việc ngân hàng nên tăng chi phí?

Không. Hệ số $\beta_{OC} = +0.4821$ cho thấy các ngân hàng đang chuyển giao gánh nặng chi phí vận hành sang khách hàng vay thông qua việc neo lãi suất cho vay ở mức cao. Tuy nhiên, biến hiệu quả quản lý (QM = Chi phí hoạt động / Tổng thu nhập) lại có hệ số âm rất mạnh ($\beta_{QM} = -0.0165, p < 0.0001$), khẳng định nếu chi phí vận hành tăng mà không tạo ra doanh thu vượt trội, hiệu quả tổng thể và khả năng cạnh tranh dài hạn của ngân hàng sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.

3. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào định giá khoản vay của ngân hàng?

Bộ phận ALM có thể sử dụng hệ số hồi quy để xây dựng mô hình định giá dựa trên rủi ro (Risk-based Pricing Model). Cụ thể, khi lạm phát (INF) tăng 1%, biên NIM kỳ vọng cần điều chỉnh tăng tương ứng 0.06% thông qua việc cấu trúc lại tỷ trọng lãi suất thả nổi; đồng thời, các ngân hàng cần tối ưu tỷ lệ LDR lên vùng an toàn 80–85% để đạt mức cộng hưởng tăng NIM là 0.142% cho mỗi 10% dư nợ tăng thêm trên tổng tài sản.

4. Tại sao biến rủi ro tín dụng (CR) không có ý nghĩa thống kê trong mô hình FGLS?

Trong giai đoạn 2009–2021, quy định về trích lập dự phòng rủi ro tín dụng của Việt Nam có nhiều thay đổi qua các Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 11/2021/TT-NHNN, cùng với chính sách cơ cấu lại nợ giữ nguyên nhóm nợ trong đại dịch COVID-19 (Thông tư 01/2020/TT-NHNN). Do đó, chỉ số trích lập dự phòng trên báo cáo tài chính chưa phản ánh tức thời vào biên lãi ròng của năm hiện hành.

5. Yêu cầu kỹ thuật và công cụ cần thiết để nhân rộng mô hình này là gì?

Nhà phân tích cần trang bị phần mềm Stata 16+ hoặc ngôn ngữ R (gói plm, systemfit), cấu hình tối thiểu CPU 4 nhân, 8GB RAM. Toàn bộ dữ liệu bảng cần được tổ chức dưới dạng Long format với cấu trúc định danh (Bank_ID, Year) chuẩn hóa trước khi thực thi chuỗi lệnh kiểm định.

---

Kết luận

Nghiên cứu đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu xác định và đo lường các nhân tố chi phối biên lãi ròng (NIM) của 27 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2009–2021. Kết quả thực nghiệm từ mô hình vững FGLS xác nhận:

• Chi phí hoạt động (OC), Tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP), Tỷ lệ cấp tín dụng (LDR), Quy mô ngân hàng (SIZE) và Lạm phát (INF) có tác động tích cực cùng chiều đến NIM ở mức ý nghĩa 1%.
• Hiệu quả quản lý kém (QM - tỷ lệ CIR cao) và Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDPR) tạo áp lực thu hẹp biên lãi ròng.
• Rủi ro tín dụng (CR) và Rủi ro thanh khoản (LIQ) chưa thể hiện tác động rõ ràng trong mô hình hồi quy tĩnh tổng thể.

Để duy trì biên lãi ròng bền vững trong kỷ nguyên số hóa và hội nhập tài chính, các ngân hàng thương mại Việt Nam cần kiên định chiến lược tinh gọn bộ máy vận hành (giảm CIR), nâng cao năng lực vốn tự có theo chuẩn Basel III và chủ động thích ứng với các biến động vĩ mô về lạm phát và lãi suất điều hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- LÊ QUAN TRƢỜNG NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIÊN LÃI RÕNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2021 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- Họ và tên sinh viên: LÊ QUAN TRƢỜNG Mã số sinh viên: 050607190597 Lớp sinh hoạt: HQ7 – GE04 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIÊN LÃI RÕNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2021 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

ĐÀO LÊ KIỀU OANH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 i TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu các yếu tố tác động đến biên lãi ròng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn 2009 – 2021. Đề tài đã sử dụng dữ liệu của 27 ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, tạo thành dữ liệu bảng không cân xứng với tổng cộng 324 quan sát. Đề tài đã sử dụng một loạt các phƣơng pháp định lƣợng bao gồm: thống kê mô tả, kiểm định đa cộng tuyến, ma trận tƣơng quan, mô hình bình phƣơng tối thiểu thông thƣờng (OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), mô hình bình phƣơng tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để lựa chọn ra một mô hình phù hợp nhất với dữ liệu trong nghiên cứu.

Kết quả thu đƣợc cho thấy mô hình FGLS là mô hình phù hợp nhất, nó cho ra kết quả là chi phí hoạt động, vốn chủ sở hữu, tỷ lệ cho vay, quy mô ngân hàng và lạm phát có tác động dƣơng đến biên lãi ròng. Trong khi hiệu quả quản lý và tốc độ phát triển kinh tế có tác động âm. Dựa trên kết quả thực nghiệm thu đƣợc, đề tài đã đề xuất một số khuyến nghị với mong muốn cải thiện biên lãi ròng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Đồng thời, đề tài cũng đã đóng góp vào nguồn tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu về biên lãi ròng sau này.

ii ABSTRACT The thesis studies the factors affecting the net interest margin of Vietnamese commercial banks in the period of 2009 - 2021. The study used data of 27 Vietnamese commercial banks, forming a unbalanced panel data with a total of 324 observations. The study used a series of quantitative methods including: descriptive statistics, multicollinearity test, correlation matrix, Ordinary Least Square (OLS) model, fixed effect model (FEM), random effect model (REM), feasible general least squares (FGLS) model to select a model that best fits the data in the study. The results show that the FGLS model is the most suitable model, it shows that operating cost, equity, loan ratio, bank size and inflation have a positive impact on the net interest margin.

While management efficiency and economic development speed have negative effects. Based on the experimental results, the study has proposed some recommendations with the desire to improve the net interest margin of Vietnamese commercial banks. At the same time, the study has also contributed to the source of reference for future studies on net interest margin. iii LỜI CAM ĐOAN Khóa luận “Những Yếu Tố Tác Động Đến Biên Lãi Ròng Của Các Ngân Hàng Thƣơng Mại Việt Nam Trong Giai Đoạn 2009 – 2021” là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận.

Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2023 Tác giả Lê Quan Trƣờng iv LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn cô Đào Lê Kiều Oanh đã hƣớng dẫn và hỗ trợ em trong suốt quá trình thực hiện khoá luận tốt nghiệp. Những kiến thức và kinh nghiệm mà cô đã truyền đạt đã giúp em có thể hoàn thành đƣợc đề tài này. Em cũng muốn gửi lời cảm ơn đến các giảng viên của trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã cung cấp những kiến thức hữu ích cho em trong quá trình trình học tập, giúp em có thể hoàn thành khoá luận này.

Không thể không nhắc đến gia đình, bạn bè, và những ngƣời thân yêu đã luôn động viên và hỗ trợ em trong suốt thời gian học tập. Những động lực này đã giúp em vƣợt qua những khó khăn và thử thách trong quá trình thực hiện đề tài. Trong quá trình thực hiện khoá luận, do kiến thức còn hạn chế cũng nhƣ việc không có nhiều kinh nghiệm nên chắc chắn sẽ dẫn đến những sai sót, em mong sẽ nhận đƣợc ý kiến chỉ dạy của thầy cô để bài khoá luận có thể đƣợc hoàn thiện hơn. Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn cô Đào Lê Kiều Oanh và tất cả mọi ngƣời đã đóng góp vào sự thành công của khoá luận tốt nghiệp của em.

Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2023 Tác giả Lê Quan Trƣờng v MỤC LỤC MỤC LỤC. v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.ix DANH MỤC BẢNG. x DANH MỤC HÌNH .xi CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát:. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.

Phƣơng pháp thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Bố cục nghiên cứu.

7 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. 8 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ LUẬN. Khái niệm biên lãi ròng. Ý nghĩa biên lãi ròng.

Lƣợc khảo các nghiên cứu liên quan. Nghiên cứu lý thuyết. Nghiên cứu thực nghiệm. Nghiên cứu tại Việt Nam.

Nghiên cứu trên thế giới. Thảo luận về khe hở nghiên cứu. Các yếu tố tác động đến biên lãi ròng. 23 TÓM TẮT CHƢƠNG 2.

24 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

Tính toán các biến độc lập. Các nhân tố bên trong ngân hàng. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng. Phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể.

38 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. 41 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Thống kê mô tả. Chi phí hoạt động.

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu. Rủi ro tín dụng. Hiệu quả quản lý. Tỷ lệ cấp tín dụng.

Quy mô ngân hàng. Rủi ro thanh khoản. Tốc độ tăng trƣởng kinh tế. Kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến.

Ma trận tƣơng quan. Mô hình OLS. Mô hình FEM. Mô hình REM.

Lựa chọn mô hình. Thảo luận kết quả. Chi phí hoạt động (OC). Vốn chủ sở hữu (CAP).

Rủi ro tín dụng (CR). Hiệu quả quản lý (QM). Tỷ lệ cấp tín dụng (LDR). Quy mô ngân hàng (SIZE).

Rủi ro thanh khoản (LIQ). Tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDPR). 67 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. 68 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

Quản lý chi phí hoạt động. Quản lý cấu trúc vốn chủ sở hữu. Cải thiện hiệu quả quản lý. Quản lý tỷ lệ cho vay trên tiền gửi.

Tận dụng lợi thế về qui mô. Kiểm soát chặt chẽ các khoản vay trong giai đoạn tăng trƣởng kinh tế. Kiểm soát tốt lãi suất trong giai đoạn lạm phát. Quản lý nợ xấu.

Hạn chế của nghiên cứu. Hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 77 TÓM TẮT CHƢƠNG 5. 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO.i PHỤ LỤC 1: TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU ĐƢỢC LƢỢC KHẢO.

v viii PHỤ LỤC 2: NGÂN HÀNG NGHIÊN CỨU .xvi PHỤ LỤC 3: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. v PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. xxii ix DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên CAP Vốn chủ sở hữu CR Rủi ro tín dụng FEM Mô hình tác động cố định GDPR Tốc độ tăng trƣởng kinh tế FGLS Mô hình Bình Phƣơng Tối Thiểu Tổng Quát Khả Thi INF Lạm phát LDR Tỷ lệ cho vay LIQ Rủi ro thanh khoản OC Chi phí hoạt động OLS Mô hình bình phƣơng tối thiểu thông thƣờng QM Hiệu quả quản lý REM Mô hình tác động ngẫu nhiên SIZE Quy mô ngân hàng VIF Hệ số phóng đại phƣơng sai x DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Số lƣợng quan sát ở mỗi năm trong giai đoạn nghiên cứu .2: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về chi phí hoạt động .3: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về tỷ lệ vốn chủ sở hữu .4: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về rủi ro tín dụng.5: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về hiệu quả quản lý .6: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về tỷ lệ cấp tín dụng .7: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về quy mô ngân hàng .8: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về rủi ro thanh khoản .9: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về tốc độ tăng trƣởng kinh tế .9: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về lạm phát .1: Kết quả thống kê mô tả .2: Kiểm tra đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phƣơng sai .3: Ma trận tƣơng quan giữa các biến trong mô hình .4: Kết quả hồi quy OLS .5: Kết quả hồi quy FEM .6: Kết quả hồi quy REM .7: So sánh lựa chọn mô hình bằng F-test.8: Kết quả kiểm định LM – Breusch and pagan Lagrangian Multiplier cho hiệu ứng ngẫu nhiên .9: Kết quả kiểm định Hausman .10: Kết quả kiểm định Modified Wald .11: Kết quả kiểm định Wooldridge .12: Kết quả mô hình FGLS.1: Tóm tắt kết quả nghiên cứu. 69 xi DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu .2: Mô hình nghiên cứu .1: Biểu đồ NIM trung bình của các NHTM hàng năm .2: Biểu đồ OC trung bình của các NHTM hàng năm .3: Biểu đồ CAP trung bình của các NHTM hàng năm .4: Biểu đồ CR trung bình của các NHTM hàng năm .5: Biểu đồ QM trung bình của các NHTM hàng năm.6: Biểu đồ LDR trung bình của các NHTM hàng năm .7: Biểu đồ SIZE trung bình của các NHTM hàng năm.8: Biểu đồ LIQ trung bình của các NHTM hàng năm .9: Biểu đồ GDPR trung bình của các NHTM hàng năm .10: Biểu đồ INF trung bình của các NHTM hàng năm.

51 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU Ở chương một, đề tài sẽ nêu lên tầm quan trọng của các ngân hàng thương mại đối với nền kinh tế ở một thị trường đang phát triển như Việt Nam, từ đó sẽ nêu ra được lý do chọn đề tài cũng như đưa ra được vấn đề nghiên cứu.