BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- LÊ QUAN TRƢỜNG NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIÊN LÃI RÕNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2021 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- Họ và tên sinh viên: LÊ QUAN TRƢỜNG Mã số sinh viên: 050607190597 Lớp sinh hoạt: HQ7 – GE04 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIÊN LÃI RÕNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2009 - 2021 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.
ĐÀO LÊ KIỀU OANH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 i TÓM TẮT Đề tài nghiên cứu các yếu tố tác động đến biên lãi ròng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn 2009 – 2021. Đề tài đã sử dụng dữ liệu của 27 ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, tạo thành dữ liệu bảng không cân xứng với tổng cộng 324 quan sát. Đề tài đã sử dụng một loạt các phƣơng pháp định lƣợng bao gồm: thống kê mô tả, kiểm định đa cộng tuyến, ma trận tƣơng quan, mô hình bình phƣơng tối thiểu thông thƣờng (OLS), mô hình tác động cố định (FEM), mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), mô hình bình phƣơng tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để lựa chọn ra một mô hình phù hợp nhất với dữ liệu trong nghiên cứu.
Kết quả thu đƣợc cho thấy mô hình FGLS là mô hình phù hợp nhất, nó cho ra kết quả là chi phí hoạt động, vốn chủ sở hữu, tỷ lệ cho vay, quy mô ngân hàng và lạm phát có tác động dƣơng đến biên lãi ròng. Trong khi hiệu quả quản lý và tốc độ phát triển kinh tế có tác động âm. Dựa trên kết quả thực nghiệm thu đƣợc, đề tài đã đề xuất một số khuyến nghị với mong muốn cải thiện biên lãi ròng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Đồng thời, đề tài cũng đã đóng góp vào nguồn tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu về biên lãi ròng sau này.
ii ABSTRACT The thesis studies the factors affecting the net interest margin of Vietnamese commercial banks in the period of 2009 - 2021. The study used data of 27 Vietnamese commercial banks, forming a unbalanced panel data with a total of 324 observations. The study used a series of quantitative methods including: descriptive statistics, multicollinearity test, correlation matrix, Ordinary Least Square (OLS) model, fixed effect model (FEM), random effect model (REM), feasible general least squares (FGLS) model to select a model that best fits the data in the study. The results show that the FGLS model is the most suitable model, it shows that operating cost, equity, loan ratio, bank size and inflation have a positive impact on the net interest margin.
While management efficiency and economic development speed have negative effects. Based on the experimental results, the study has proposed some recommendations with the desire to improve the net interest margin of Vietnamese commercial banks. At the same time, the study has also contributed to the source of reference for future studies on net interest margin. iii LỜI CAM ĐOAN Khóa luận “Những Yếu Tố Tác Động Đến Biên Lãi Ròng Của Các Ngân Hàng Thƣơng Mại Việt Nam Trong Giai Đoạn 2009 – 2021” là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận.
Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2023 Tác giả Lê Quan Trƣờng iv LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn cô Đào Lê Kiều Oanh đã hƣớng dẫn và hỗ trợ em trong suốt quá trình thực hiện khoá luận tốt nghiệp. Những kiến thức và kinh nghiệm mà cô đã truyền đạt đã giúp em có thể hoàn thành đƣợc đề tài này. Em cũng muốn gửi lời cảm ơn đến các giảng viên của trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã cung cấp những kiến thức hữu ích cho em trong quá trình trình học tập, giúp em có thể hoàn thành khoá luận này.
Không thể không nhắc đến gia đình, bạn bè, và những ngƣời thân yêu đã luôn động viên và hỗ trợ em trong suốt thời gian học tập. Những động lực này đã giúp em vƣợt qua những khó khăn và thử thách trong quá trình thực hiện đề tài. Trong quá trình thực hiện khoá luận, do kiến thức còn hạn chế cũng nhƣ việc không có nhiều kinh nghiệm nên chắc chắn sẽ dẫn đến những sai sót, em mong sẽ nhận đƣợc ý kiến chỉ dạy của thầy cô để bài khoá luận có thể đƣợc hoàn thiện hơn. Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn cô Đào Lê Kiều Oanh và tất cả mọi ngƣời đã đóng góp vào sự thành công của khoá luận tốt nghiệp của em.
Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2023 Tác giả Lê Quan Trƣờng v MỤC LỤC MỤC LỤC. v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.ix DANH MỤC BẢNG. x DANH MỤC HÌNH .xi CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát:. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.
Phƣơng pháp thu thập dữ liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Bố cục nghiên cứu.
7 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. 8 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ LUẬN. Khái niệm biên lãi ròng. Ý nghĩa biên lãi ròng.
Lƣợc khảo các nghiên cứu liên quan. Nghiên cứu lý thuyết. Nghiên cứu thực nghiệm. Nghiên cứu tại Việt Nam.
Nghiên cứu trên thế giới. Thảo luận về khe hở nghiên cứu. Các yếu tố tác động đến biên lãi ròng. 23 TÓM TẮT CHƢƠNG 2.
24 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.
Tính toán các biến độc lập. Các nhân tố bên trong ngân hàng. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng. Phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể.
38 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. 41 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Thống kê mô tả. Chi phí hoạt động.
Tỷ lệ vốn chủ sở hữu. Rủi ro tín dụng. Hiệu quả quản lý. Tỷ lệ cấp tín dụng.
Quy mô ngân hàng. Rủi ro thanh khoản. Tốc độ tăng trƣởng kinh tế. Kiểm tra hiện tƣợng đa cộng tuyến.
Ma trận tƣơng quan. Mô hình OLS. Mô hình FEM. Mô hình REM.
Lựa chọn mô hình. Thảo luận kết quả. Chi phí hoạt động (OC). Vốn chủ sở hữu (CAP).
Rủi ro tín dụng (CR). Hiệu quả quản lý (QM). Tỷ lệ cấp tín dụng (LDR). Quy mô ngân hàng (SIZE).
Rủi ro thanh khoản (LIQ). Tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDPR). 67 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. 68 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
Quản lý chi phí hoạt động. Quản lý cấu trúc vốn chủ sở hữu. Cải thiện hiệu quả quản lý. Quản lý tỷ lệ cho vay trên tiền gửi.
Tận dụng lợi thế về qui mô. Kiểm soát chặt chẽ các khoản vay trong giai đoạn tăng trƣởng kinh tế. Kiểm soát tốt lãi suất trong giai đoạn lạm phát. Quản lý nợ xấu.
Hạn chế của nghiên cứu. Hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 77 TÓM TẮT CHƢƠNG 5. 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO.i PHỤ LỤC 1: TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU ĐƢỢC LƢỢC KHẢO.
v viii PHỤ LỤC 2: NGÂN HÀNG NGHIÊN CỨU .xvi PHỤ LỤC 3: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. v PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. xxii ix DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên CAP Vốn chủ sở hữu CR Rủi ro tín dụng FEM Mô hình tác động cố định GDPR Tốc độ tăng trƣởng kinh tế FGLS Mô hình Bình Phƣơng Tối Thiểu Tổng Quát Khả Thi INF Lạm phát LDR Tỷ lệ cho vay LIQ Rủi ro thanh khoản OC Chi phí hoạt động OLS Mô hình bình phƣơng tối thiểu thông thƣờng QM Hiệu quả quản lý REM Mô hình tác động ngẫu nhiên SIZE Quy mô ngân hàng VIF Hệ số phóng đại phƣơng sai x DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Số lƣợng quan sát ở mỗi năm trong giai đoạn nghiên cứu .2: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về chi phí hoạt động .3: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về tỷ lệ vốn chủ sở hữu .4: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về rủi ro tín dụng.5: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về hiệu quả quản lý .6: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về tỷ lệ cấp tín dụng .7: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về quy mô ngân hàng .8: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về rủi ro thanh khoản .9: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về tốc độ tăng trƣởng kinh tế .9: Tóm tắt các tài liệu nghiên cứu về lạm phát .1: Kết quả thống kê mô tả .2: Kiểm tra đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phƣơng sai .3: Ma trận tƣơng quan giữa các biến trong mô hình .4: Kết quả hồi quy OLS .5: Kết quả hồi quy FEM .6: Kết quả hồi quy REM .7: So sánh lựa chọn mô hình bằng F-test.8: Kết quả kiểm định LM – Breusch and pagan Lagrangian Multiplier cho hiệu ứng ngẫu nhiên .9: Kết quả kiểm định Hausman .10: Kết quả kiểm định Modified Wald .11: Kết quả kiểm định Wooldridge .12: Kết quả mô hình FGLS.1: Tóm tắt kết quả nghiên cứu. 69 xi DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu .2: Mô hình nghiên cứu .1: Biểu đồ NIM trung bình của các NHTM hàng năm .2: Biểu đồ OC trung bình của các NHTM hàng năm .3: Biểu đồ CAP trung bình của các NHTM hàng năm .4: Biểu đồ CR trung bình của các NHTM hàng năm .5: Biểu đồ QM trung bình của các NHTM hàng năm.6: Biểu đồ LDR trung bình của các NHTM hàng năm .7: Biểu đồ SIZE trung bình của các NHTM hàng năm.8: Biểu đồ LIQ trung bình của các NHTM hàng năm .9: Biểu đồ GDPR trung bình của các NHTM hàng năm .10: Biểu đồ INF trung bình của các NHTM hàng năm.
51 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU Ở chương một, đề tài sẽ nêu lên tầm quan trọng của các ngân hàng thương mại đối với nền kinh tế ở một thị trường đang phát triển như Việt Nam, từ đó sẽ nêu ra được lý do chọn đề tài cũng như đưa ra được vấn đề nghiên cứu.