Luận văn thạc sĩ về các nhân tố tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các nhân tố tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai ở việt nam luận văn thạc sĩ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Lê Nguyễn Tú Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TPHCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Thâm Hụt Tài Khoản Vãng Lai Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI Ở VIỆT NAM
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU CHUNG
• 3. CHƯƠNG 3: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung

Thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam đã trở thành một vấn đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa. Từ năm 1983 đến 2012, tình hình tài khoản vãng lai của Việt Nam đã trải qua nhiều biến động. Các yếu tố như tỷ giá hối đoái, nợ nước ngoài, và thâm hụt ngân sách đã có tác động đáng kể đến tình trạng này. Theo nghiên cứu, thâm hụt tài khoản vãng lai có thể được xem như một chỉ số phản ánh sức khỏe kinh tế của quốc gia. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến thâm hụt tài khoản vãng lai không chỉ giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh các biện pháp kinh tế mà còn tạo ra những chiến lược phát triển bền vững cho nền kinh tế. Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với tỷ giá danh nghĩa và thâm hụt ngân sách, trong khi đó có mối quan hệ ngược chiều với tiết kiệm tư nhân và nợ nước ngoài.

II. Khung lý thuyết

Khung lý thuyết về thâm hụt tài khoản vãng lai bao gồm ba mô hình chính: phương pháp tiếp cận hệ số co giãn, phương pháp tiếp cận chi tiêu/cân bằng tiết kiệm đầu tư, và phương pháp tiếp cận các nhân tố ngắn hạn. Mỗi mô hình cung cấp một cái nhìn khác nhau về cách thức các yếu tố kinh tế tác động đến tài khoản vãng lai. Phương pháp tiếp cận hệ số co giãn tập trung vào sự thay đổi nhu cầu hàng hóa theo giá, trong khi phương pháp chi tiêu nhấn mạnh sự chênh lệch giữa thu nhập quốc dân và chi tiêu. Cuối cùng, phương pháp các nhân tố ngắn hạn xem xét tác động của cho vay và đi vay đến tài khoản vãng lai. Những mô hình này không chỉ giúp lý giải các biến động của tài khoản vãng lai mà còn cung cấp cơ sở cho các chính sách kinh tế vĩ mô.

III. Các nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm về thâm hụt tài khoản vãng lai đã chỉ ra rằng nợ nước ngoài có tác động gián tiếp đến tài khoản vãng lai thông qua tiết kiệm và tiêu dùng. Các nghiên cứu như của Levent Bulut (2011) và Jawaid & Raza (2013) cho thấy mối quan hệ nghịch chiều giữa nợ nước ngoài và tài khoản vãng lai. Tương tự, tỷ giá hối đoái cũng được xác định là một yếu tố quan trọng, với các nghiên cứu cho thấy sự gia tăng tỷ giá hối đoái có thể làm giảm thâm hụt tài khoản vãng lai. Thâm hụt ngân sách cũng được xem là một yếu tố quyết định, với nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng cán cân ngân sách có mối quan hệ cùng chiều với tài khoản vãng lai. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý nợ nước ngoài, tỷ giá hối đoái và ngân sách trong việc duy trì sự ổn định của tài khoản vãng lai.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ dài hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam. Cụ thể, tỷ giá danh nghĩa và thâm hụt ngân sách tác động cùng chiều lên thâm hụt tài khoản vãng lai, trong khi tiết kiệm tư nhân và nợ nước ngoài tác động ngược chiều. Phân tích nhân quả Granger cho thấy chỉ có mối quan hệ một chiều trong ngắn hạn giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với thâm hụt ngân sách và nợ nước ngoài. Những kết quả này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến thâm hụt tài khoản vãng lai mà còn có thể giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm cải thiện tình hình tài chính quốc gia.

V. Kết luận và kiến nghị chính sách

Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng việc quản lý thâm hụt tài khoản vãng lai là rất quan trọng đối với sự ổn định kinh tế của Việt Nam. Các chính sách cần tập trung vào việc cải thiện tỷ giá hối đoái, kiểm soát thâm hụt ngân sách và khuyến khích tiết kiệm tư nhân. Ngoài ra, cần có các biện pháp để quản lý nợ nước ngoài một cách hiệu quả nhằm giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến thâm hụt tài khoản vãng lai sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tài khoản vãng lai là một chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả kinh tế vĩ mô của một quốc gia, đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Giai đoạn từ năm 1983 đến 2012, Việt Nam trải qua nhiều biến động về thâm hụt tài khoản vãng lai, với mức thâm hụt kỷ lục lên đến 11,95% GDP vào năm 2008, vượt xa chuẩn mực quốc tế khoảng 5% GDP. Tình trạng này gây áp lực lớn lên tỷ giá hối đoái và sự ổn định kinh tế vĩ mô. Luận văn tập trung phân tích các nhân tố kinh tế vĩ mô tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam trong giai đoạn này, bao gồm tỷ giá hối đoái danh nghĩa, nợ nước ngoài, thâm hụt ngân sách, cán cân thương mại và tiết kiệm tư nhân. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến này với tài khoản vãng lai, từ đó đề xuất các chính sách kinh tế phù hợp để cải thiện cán cân vãng lai và tăng cường sự bền vững của nền kinh tế. Phạm vi nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian hàng năm từ năm 1983 đến 2012, thu thập từ các nguồn uy tín như IMF, World Bank và ADB. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý nợ công nhằm giảm thiểu thâm hụt tài khoản vãng lai và ổn định kinh tế vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng ba phương pháp lý thuyết chính để phân tích tài khoản vãng lai: phương pháp hệ số co giãn (elasticity approach), phương pháp chi tiêu/cân bằng tiết kiệm-đầu tư (absorption/saving-investment balance approach) và phương pháp các nhân tố ngắn hạn (intertemporal approach). Phương pháp hệ số co giãn tập trung vào tác động của tỷ giá hối đoái và thu nhập đến xuất nhập khẩu, từ đó ảnh hưởng đến cán cân tài khoản vãng lai. Phương pháp chi tiêu/cân bằng tiết kiệm-đầu tư xem tài khoản vãng lai là sự chênh lệch giữa thu nhập quốc dân và chi tiêu nội địa, nhấn mạnh vai trò của tiết kiệm và đầu tư trong cân bằng tài khoản. Phương pháp các nhân tố ngắn hạn dựa trên quan điểm cho vay và đi vay quốc tế, giải thích thâm hụt tài khoản vãng lai là kết quả của chi tiêu vượt thu nhập và nhập khẩu lớn hơn xuất khẩu. Các khái niệm chuyên ngành như nợ nước ngoài, thâm hụt ngân sách, tỷ giá hối đoái danh nghĩa, cán cân thương mại và tiết kiệm tư nhân được sử dụng để phân tích mối quan hệ với tài khoản vãng lai.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian hàng năm từ năm 1983 đến 2012, thu thập từ IMF, World Bank, ADB và Thomson Reuters. Cỡ mẫu gồm 30 quan sát, phù hợp với phân tích chuỗi thời gian. Phương pháp phân tích chính là kiểm định đồng liên kết Johansen – Juselius để xác định mối quan hệ dài hạn giữa các biến, kết hợp với mô hình Vector Error Correction Model (VECM) để phân tích mối quan hệ ngắn hạn và cơ chế điều chỉnh sai số về cân bằng dài hạn. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu được thực hiện bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP), đảm bảo các biến đều dừng ở sai phân bậc nhất. Độ trễ của mô hình được lựa chọn dựa trên tiêu chí Schwarz Information Criterion (SIC) với độ trễ phù hợp là 1. Ngoài ra, phân tích nhân quả Granger được áp dụng để xác định hướng quan hệ nhân quả giữa các biến. Kiểm định phần dư của mô hình VECM cũng được thực hiện để đảm bảo tính phù hợp và độ tin cậy của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn giữa các biến và tài khoản vãng lai: Kết quả kiểm định đồng liên kết Johansen cho thấy tồn tại hai mối quan hệ đồng liên kết ở mức ý nghĩa 5%, khẳng định mối quan hệ dài hạn giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với các biến kinh tế vĩ mô. Hệ số đồng liên kết cho thấy tỷ giá hối đoái danh nghĩa và thâm hụt ngân sách tác động cùng chiều, trong khi nợ nước ngoài và tiết kiệm tư nhân tác động ngược chiều đến thâm hụt tài khoản vãng lai.

2. Ảnh hưởng của thâm hụt ngân sách: Hệ số biến thiên của thâm hụt ngân sách là 3.122, nghĩa là khi thâm hụt ngân sách tăng 1% GDP thì thâm hụt tài khoản vãng lai tăng 3.122% GDP. Đây là biến có ảnh hưởng lớn nhất đến tài khoản vãng lai, phản ánh tác động mạnh mẽ của chính sách tài khóa mở rộng đến cán cân vãng lai.

3. Tác động của tỷ giá hối đoái danh nghĩa: Tỷ giá hối đoái danh nghĩa có xu hướng tăng nhưng do lạm phát trong nước cao hơn các đối tác thương mại chính, tỷ giá thực giảm, làm giảm sức cạnh tranh về giá của hàng hóa Việt Nam, góp phần làm thâm hụt cán cân thương mại và tài khoản vãng lai tăng.

4. Vai trò của tiết kiệm tư nhân và nợ nước ngoài: Tiết kiệm tư nhân có tác động ngược chiều, khi tăng tiết kiệm tư nhân sẽ giảm thâm hụt tài khoản vãng lai. Nợ nước ngoài cũng tác động ngược chiều, phản ánh việc vay nợ nước ngoài để bù đắp chênh lệch tiết kiệm-đầu tư trong nước.

5. Mối quan hệ ngắn hạn: Phân tích nhân quả Granger cho thấy trong ngắn hạn, chỉ có thâm hụt ngân sách và nợ nước ngoài tác động một chiều đến tài khoản vãng lai, trong khi các biến khác không có mối quan hệ nhân quả rõ ràng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết về tiết kiệm-đầu tư và chi tiêu, đồng thời tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm ở các nước đang phát triển khác. Mối quan hệ cùng chiều giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai cho thấy chính sách tài khóa mở rộng làm giảm tiết kiệm quốc gia, từ đó làm tăng thâm hụt tài khoản vãng lai. Tác động ngược chiều của tiết kiệm tư nhân và nợ nước ngoài phản ánh vai trò bù đắp của các khoản tiết kiệm và vay nợ trong cân bằng tài khoản. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa tăng nhưng tỷ giá thực giảm do lạm phát cao làm giảm sức cạnh tranh xuất khẩu, làm trầm trọng thêm thâm hụt tài khoản vãng lai. Các biểu đồ diễn biến tài khoản vãng lai, thâm hụt ngân sách và cán cân thương mại trong giai đoạn nghiên cứu minh họa rõ sự biến động và mối liên hệ chặt chẽ giữa các biến. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ để kiểm soát thâm hụt tài khoản vãng lai và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý thâm hụt ngân sách: Chính phủ cần thực hiện các biện pháp kiểm soát chi tiêu công và tăng thu ngân sách nhằm giảm thâm hụt ngân sách xuống dưới mức an toàn trong vòng 3-5 năm tới, qua đó giảm áp lực lên tài khoản vãng lai.

2. Khuyến khích tiết kiệm tư nhân: Thúc đẩy các chính sách khuyến khích tiết kiệm trong dân cư và doanh nghiệp, như ưu đãi thuế cho các khoản tiết kiệm dài hạn, nhằm tăng tỷ lệ tiết kiệm tư nhân lên ít nhất 30% GDP trong 5 năm tới.

3. Ổn định và điều chỉnh chính sách tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tỷ giá linh hoạt, phản ánh đúng diễn biến thị trường và lạm phát, nhằm nâng cao sức cạnh tranh xuất khẩu và giảm nhập khẩu không cần thiết trong ngắn hạn.

4. Quản lý hiệu quả nợ nước ngoài: Tăng cường kiểm soát và sử dụng hiệu quả các khoản vay nước ngoài, ưu tiên đầu tư vào các dự án có hiệu quả kinh tế cao, tránh vay nợ ngắn hạn với lãi suất cao, nhằm đảm bảo sự bền vững của nợ công trong vòng 5 năm tới.

5. Phát triển năng lực xuất khẩu: Đẩy mạnh cải thiện chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu để giảm thâm hụt cán cân thương mại, qua đó cải thiện tài khoản vãng lai trong trung hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý nợ công nhằm kiểm soát thâm hụt tài khoản vãng lai và ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô: Tài liệu phân tích sâu về mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và tài khoản vãng lai, phù hợp cho nghiên cứu tiếp theo về kinh tế quốc tế và tài chính công.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Thông tin về tác động của nợ nước ngoài và tỷ giá hối đoái giúp các tổ chức này đánh giá rủi ro và hoạch định chiến lược tài chính phù hợp với bối cảnh kinh tế Việt Nam.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích để hiểu rõ các phương pháp phân tích chuỗi thời gian, mô hình VECM và các yếu tố ảnh hưởng đến cán cân tài khoản vãng lai.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thâm hụt ngân sách lại ảnh hưởng lớn đến thâm hụt tài khoản vãng lai?
   Thâm hụt ngân sách làm giảm tiết kiệm quốc gia, buộc phải vay nợ hoặc giảm đầu tư, từ đó làm tăng thâm hụt tài khoản vãng lai. Ví dụ, khi ngân sách mở rộng chi tiêu mà không tăng thu, thâm hụt tài khoản vãng lai thường tăng theo.

2. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa tác động như thế nào đến tài khoản vãng lai?
   Tỷ giá hối đoái tăng (đồng nội tệ mất giá) làm hàng nhập khẩu đắt hơn, giảm nhập khẩu và tăng xuất khẩu, giúp cải thiện tài khoản vãng lai. Tuy nhiên, nếu tỷ giá thực giảm do lạm phát cao, sức cạnh tranh xuất khẩu giảm, làm thâm hụt tài khoản vãng lai tăng.

3. Nợ nước ngoài có tác động tích cực hay tiêu cực đến tài khoản vãng lai?
   Nợ nước ngoài có thể tác động ngược chiều, nếu được sử dụng hiệu quả để đầu tư phát triển kinh tế, giúp cải thiện tài khoản vãng lai. Ngược lại, vay nợ ngắn hạn hoặc sử dụng kém hiệu quả sẽ làm tăng thâm hụt tài khoản vãng lai.

4. Phương pháp VECM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   VECM cho phép phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến không dừng nhưng đồng liên kết, đồng thời thể hiện cơ chế điều chỉnh sai số để đạt cân bằng dài hạn, giúp hiểu rõ hơn về động thái kinh tế.

5. Làm thế nào để tăng tiết kiệm tư nhân nhằm giảm thâm hụt tài khoản vãng lai?
   Chính sách ưu đãi thuế, phát triển các sản phẩm tài chính hấp dẫn và nâng cao nhận thức tiết kiệm trong dân cư là các biện pháp hiệu quả để tăng tiết kiệm tư nhân, từ đó giảm thâm hụt tài khoản vãng lai.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ mối quan hệ dài hạn giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với tỷ giá hối đoái danh nghĩa, thâm hụt ngân sách, nợ nước ngoài và tiết kiệm tư nhân ở Việt Nam giai đoạn 1983-2012.
• Thâm hụt ngân sách là nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, tác động cùng chiều làm tăng thâm hụt tài khoản vãng lai.
• Tỷ giá hối đoái danh nghĩa và tiết kiệm tư nhân có tác động ngược chiều, trong khi nợ nước ngoài cũng góp phần giảm thâm hụt tài khoản vãng lai nếu được quản lý hiệu quả.
• Trong ngắn hạn, thâm hụt ngân sách và nợ nước ngoài là các nhân tố chính ảnh hưởng đến tài khoản vãng lai.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chính sách tài khóa và tiền tệ phối hợp, tăng cường quản lý nợ công và thúc đẩy tiết kiệm tư nhân để cải thiện cán cân tài khoản vãng lai và ổn định kinh tế vĩ mô.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế cần áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế bền vững, giảm thiểu rủi ro tài chính quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM ---------------- LÊ NGUYỄN TÚ ANH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 123doc BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM ---------------- LÊ NGUYỄN TÚ ANH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 123doc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Các nhân tố tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của chính tôi. Ngoài những tài liệu tham khảo đã được trích dẫn trong luận văn, tôi cam đoan rằng mọi số liệu và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng dưới bất cứ hình thức nào. Hồ Chí Minh, ngày 07 tháng 12 năm 2013 Tác giả Lê Nguyễn Tú Anh 123doc MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ TÓM LƯỢC.

GIỚI THIỆU CHUNG. KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. Các nghiên cứu thực nghiệm:. CƠ SỞ DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:.

Cơ sở dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kiểm định tính dừng:.

Kiểm tra độ trễ phù hợp. Kiểm định phần dư. Kiểm định đồng liên kết. Phân tích nhân quả.

Kiểm định tính dừng các phần dư của VECM. 48 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 51 123doc DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT GMM : Mô hình moment tổng quát VECM : Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số OLS : Phương pháp bình phương bé nhất IRF : Hàm phản ứng đẩy VAR : Vector tự hồi quy ADF : Kiểm định gia tăng Dickey Fuller DF : Kiểm định Dickey Fuller PP : Phillips-Perron ADB : Ngân hàng phát triển châu Á IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế WB : Ngân hàng thế giới CA : Tài khoản vãng lai TB : Cán cân thương mại FD : Thâm hụt ngân sách PS : Tiết kiệm tư nhân ED : Nợ nước ngoài NEER : Tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương 123doc DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3. Thống kê mô tả dữ liệu.

Kiểm định tính dừng. Lựa chọn độ trễ phù hợp. Kiểm định nghiệm đơn vị cho phần dư. Kết quả kiểm định đồng liên kết Johansen.

Kết quả mô hình VECM. Kết quả của mô hình VECM. Kết quả kiểm tra nhân quả Granger. Tổng hợp quan hệ nhân quả dài hạn và ngắn hạn dựa trên VECM 42 Bảng 4.

Kết quả kiểm định tính dừng phần dư của VECM. 43 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Tài khoản vãng lai Việt Nam giai đoạn 1983 – 2012. Tỷ lệ tiết kiệm và đầu tư so với GDP của Việt Nam.

Thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại Việt Nam. Đồ thị phần dư của mô hình VECM. 44 123doc 1 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI Ở VIỆT NAM Tóm lược Bài luận văn này nghiên cứu mối quan hệ giữa thâm hụt tài khoản vãng lai và năm biến kinh tế vĩ mô, cụ thể là, tỷ giá hối đoái danh nghĩa, nợ nước ngoài, thâm hụt tài khóa, cán cân thương mại và tiết kiệm tư nhân bằng cách sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian giai đoạn từ năm 1983 đến năm 2012. Sử dụng phương pháp Johansen – Juselius để kiểm định đồng liên kết và mô hình tự hiệu chỉnh sai số (VECM) để xác định mối quan hệ dài hạn và cả trong ngắn hạn giữa tài khoản vãng lai và các biến kinh tế vĩ mô được nêu trên.

Kết quả đồng liên kết và VECM cho thấy mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với tỷ giá danh nghĩa và thâm hụt ngân sách, trong khi đó có mối quan hệ ngược chiều với tiết kiệm tư nhân và nợ nước ngoài. Phân tích nhân quả Granger cho thấy chỉ có mối quan hệ một chiều trong ngắn hạn giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với thâm hụt ngân sách và nợ nước ngoài. Từ khóa: VECM, Tài khoản vãng lai, Thâm hụt ngân sách, Nợ nước ngoài, Tỷ giá danh nghĩa, Cán cân thương mại, Tiết kiệm tư nhân 123doc 2 1. GIỚI THIỆU CHUNG Thâm hụt tài khoản vãng lai trong một khoảng thời gian dài ở các nước đang phát triển là một trong những vấn đề kích thích sự quan tâm đáng kể giữa những nhà kinh tế và những người làm chính sách.

Vì nó bắt buộc họ phải hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của thâm hụt tài khoản vãng lai đối với sản lượng của nền kinh tế. Trung tâm của các cuộc tranh luận có những câu hỏi về cách xác định các nhân tố tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai của một quốc gia và liệu sự thâm hụt này có thể được xem như một cấu trúc thông thường và bền vững hay cần thay đổi chính sách cơ bản để tránh khủng hoảng tài chính. Kể từ năm 1989, khi nền kinh tế bắt đầu có những chuyển đổi quan trọng, tình trạng thâm hụt cán cân tài khoãn vãng lai của Việt Nam giảm nhanh. Sau năm 1993, Việt Nam bắt đầu tìm kiếm các nguồn tài trợ từ nhiều nước và cán cân vãng lai bắt đầu thâm hụt trở lại với mức độ ngày càng lớn.

Mức thâm hụt được co hẹp trở lại trong hai năm 1997 - 1998 và đạt thặng dư trong năm 1999. Nguyên nhân của biến động này: (1) là do nỗ lực của Chính phủ nhằm kiểm soát nhập khẩu; (2) là do cuộc khủng hoảng tài chính khu vực đã có những ảnh hưởng tiêu cực đến dòng vốn đầu tư nước ngoài FDI vào Việt Nam dẫn đến số lượng và mức giải ngân các dự án FDI mới giảm mạnh sau năm 1998, kéo theo máy móc, thiết bị nhập khẩu thuộc khối FDI cũng giảm theo. Như vậy, sau một thời gian dài trạng thái cán cân vãng lai luôn ở trong tình trạng thâm hụt. Năm 1999, lần đầu tiên cán cân này chuyển sang trạng thái thặng dư; và trong những năm tiếp theo, tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn tốc độ tăng xuất khẩu nên thặng dư cán cân vãng lai dần thu hẹp lại và chuyển sang trạng thái thâm hụt ngày càng lớn.

Từ năm 2002 trở đi, tình trạng thâm hụt cán cân vãng lai lại tiếp tục tiếp diễn; tuy nhiên, mức thâm hụt có xu hướng giảm dần và ở mức không đáng kể cho đến năm 2006. Đáng chú ý, trong 3 năm (2007 – 2009), khi nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới, thâm hụt cán cân vãng lai tăng đột biến, đạt mức kỉ lục là 11,95% năm 2008. Đây là mức thâm hụt cao nhất trong hơn 10 năm trở lại đây, được coi 123doc 3 là đáng báo động vì theo chuẩn mực quốc tế (khả năng chịu đựng của cán cân vãng lai nằm trong khoảng 5% GDP). Tương tự, cán cân thương mại Việt Nam trong thời gian qua cũng ở mức 14 – 15% so với GDP trong khi mức chuẩn mực quốc tế là 10%.

Thâm hụt lớn về thương mại và cán cân vãng lai trong những năm gần đây chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tính bền vững của nền kinh tế, đặc biệt sẽ tạo nên áp lực giảm giá đồng nội tệ. Tài khoản vãng lai Việt Nam giai đoạn 1983 – 2012 Diễn biến tài khoản vãng lai của Việt Nam từ 1983 - 2012 0.15 Nguồn: ADB’s Statistical Database System Online. Diễn biến của tài khoản vãng lai truyền đạt thông tin quan trọng về hiệu quả của nền kinh tế vĩ mô và cũng cung cấp các kiến nghị chính sách vĩ mô có giá trị. Hiểu được các nhân tố tác động đến tài khoản vãng lai cả trong ngắn hạn và dài hạn có thể có những hàm ý chính sách quan trọng.

Có một số mô hình lý thuyết trong các tài liệu cố gắng giải thích hành vi của tài khoản vãng lai; mỗi mô hình đưa ra các nhân tố khác nhau tác động đến tài khoản vãng lai và nó có thể giúp chúng ta phân biệt sự khác nhau giữa các lý thuyết. 123doc 4 Mục tiêu chính của luận văn này là cung cấp phân tích thực nghiệm tác động của các nhân tố vĩ mô đến tài khoản vãng lai để có thể giúp giải thích biến động của tài khoản vãng lai ở Việt Nam cả trong ngắn hạn và dài hạn. Hơn nữa, bài luận văn còn xem xét mối tương quan giữa các biến có liên quan, bài viết sẽ phân tích tương tác năng động giữa những biến này. Để thực hiện mục tiêu này tôi sử dụng mô hình tự hiệu chỉnh sai số (VECM) để nghiên cứu mối quan hệ dài hạn cũng như tác động trong ngắn hạn của các biến kinh tế vĩ mô lên thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ dài hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam. Trong dài hạn, tỷ giá danh nghĩa và thâm hụt tài khóa tác động cùng chiều lên thâm hụt tài khoản vãng lai, trong khi đó tiết kiệm tư nhân và nợ nước ngoài tác động ngược chiều. Phân tích nhân quả Granger cho thấy chỉ có mối quan hệ một chiều trong ngắn hạn giữa thâm hụt tài khoản vãng lai với thâm hụt ngân sách và nợ nước ngoài. Từ mục đích trên, một số câu hỏi nghiên cứu được đặt ra như sau: 1.

Có tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa các biến nghiên cứu hay không? 2. Các nhân tố nào trong ngắn hạn tác động đến tài khoản vãng lai? 3. Có mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa tài khoản vãng lai và các biến kinh tế vĩ mô ở Việt Nam hay không? Bài luận văn này gồm các phần sau: Phần 1, trình bày tổng quan về tình hình cán cân tài khoản vãng lai của Việt Nam giai đoạn 1983 – 2012. Phần 2, sẽ trình bày khung lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai.

123doc 5 Phần 3, sẽ thảo luận về phương pháp. Trong bài luận văn này tôi sử dụng mô hình VECM để nghiên cứu các nhân tố tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai trong ngắn hạn và dài hạn. Phần 4, là kết quả nghiên cứu thực nghiệm. Phần 5, là kết luận và kiến nghị chính sách.

KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2.