PHÇN 1: §ÆT VÊN §Ò 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong hoạt động ngân hàng thì tín dụng nói chung và hoạt động cho vay nói riêng đóng vai trò rất quan trọng, quyết định tính hiệu quả trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng cũng như thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia; Đảm bảo cho các doanh nghiệp cần vốn tiếp cận được nguồn vốn, thúc đẩy và mở rộng hoạt động kinh doanh; Hoạt động ngân hàng có hiệu quả hay không đỏi hỏi qua trình cho vay phải chặt chẻ, hiệu quả đảm bảo an toàn nguồn vốn; Trong những năm gần đây nợ xấu ngân hàng tăng cao, vấn đề này được đưa ra như là cục máu đông của nền kinh tế. Xử lý nợ xấu được coi là vấn đề bức bách và đề tài nóng đưa ra để xử lý hàng đầu. Vì thế, giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay là giải pháp rất quan trọng, thực hiện công tác cho vay tốt đảm bảo doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn để kinh doanh, kích thích kinh tế tăng trưởng, giảm thiểu nợ xấu.
Chất lượng hoạt động cho vay quyết định sự tồn tại và phát triển nghành ngân hàng Qua qu¸ tr×nh nghiªn cøu, häc tËp, t×m hiÓu ®Ó cã thÓ tiÕp cËn, x©m nhËp vµ tõ nh÷ng yªu cÇu tõ tiÔn ®Æt ra, ®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh c«ng t¸c t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng th¬ng m¹i cæ phÇn C«ng th¬ng Qu¶ng TrÞ ®îc sù gióp ®ì cña ban gi¸m ®èc, c¸c ®ång nghiÖp t«i ®· thùc hiÖn ®i vµo nghiªn cøu ®Ò tµi: “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay tại NHTM CP Công thương Việt nam – CN Quảng trị qua 3 năm 2009-2011” Xin ch©n thµnh c¸m ¬n Gi¸o S-TiÕn sÜ NguyÔn V¨n Toµn gi¸m ®èc §¹i Häc HuÕ, ban gi¸m ®èc vµ toµn thÓ c¸n bé Chi nh¸nh Ng©n hµng TMCP C«ng th¬ng ®· tËn t×nh híng dÉn vµ gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n nghiªn cøu nµy. Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi * Mục tiêu chung: Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và phân tích thực trạng về hoạt động đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay tại ngân hàng Công thương. 1 * Mục tiêu cụ thể: Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về cho vay và chất lượng hoạt động cho vay trong điều kiện kinh tế thị trường. Phân tích thực trạng và chất lượng hoạt động tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thương Quảng Trị qua 3 năm 2009-2011.
Đề xuất định hướng và giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng hoạt động cho vay tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Công Thương Quảng Trị. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu: 3.1 Đối tượng nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu chất lượng cho vay và các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho vay của ngân hàng Đối tượng tiếp cận của đề tài là bản thân Chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thương Quảng Trị và các đối tượng vay vốn của ngân hàng này.2 Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: Chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thương Quảng Trị trong quan hệ với các đối tượng khách hàng vay vốn trên địa bàn tỉnh Quảng Bình. - Về thời gian: Phân tích đánh giá chất lượng hoạt động cho vay trong thời kỳ 2009 – 2011; đề xuất cho những năm tiếp theo. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 4.1 Ph¬ng ph¸p thu thËp sè liÖu - §èi víi tµi liÖu thø cÊp: §îc thu thËp tõ c¸c b¸o c¸o tæng kÕt h»ng n¨m, sè liÖu, th«ng tin cña Chi nh¸nh Ng©n hµng TMCP C«ng th¬ng Qu¶ng TrÞ, t¹p chÝ Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam, Ng©n hµng Nhµ níc (NHNN) c¸c tµi liÖu chuyªn nghµnh vÒ tÝn dông Ng©n hµng…Th«ng tin sè liÖu thø cÊp ®îc thu thËp nh»m kh¸i qu¸t ®Æc ®iÓm tù nhiªn, kinh tÕ – x· héi cña tØnh Qu¶ng TrÞ vµ thùc tr¹ng tÝn dông, chÊt lîng tÝn dông cña Ng©n hµng TMCP C«ng th¬ng Qu¶ng TrÞ.
- §èi víi tµi liÖu s¬ cÊp: §iÒu tra tõ ®èi tîng vay vèn Chi nh¸nh Ng©n hµng TMCP C«ng th¬ng Qu¶ng TrÞ trong ph¹m vi c¸c huyÖn, thµnh phè trong tØnh theo ph¬ng ph¸p ph¸t phiÕu ®iÒu tra lÊy ý kiÕn. Th«ng tin sè liÖu s¬ cÊp ®îc thu thËp ®Ó cã c¨n cø cho viÖc ®¸nh gi¸ chÊt lîng tÝn dông cña ng©n hµng tõ phÝa c¸c ®èi tîng ®i vay. 2 Do tÝnh chÊt ®Ò tµi nªn phiÕu ®iÒu tra ®îc ph¸t trªn ph¹m vi kh¸ réng, bao gåm kh¸ch hµng vay vèn t¹i c¸c huyÖn thÞ, thµnh phè trªn ®Þa bµn (t¹i HuyÖn Híng Hãa 145 phiÕu, Gio Linh 30 phiÕu, VÜnh Linh 35 phiÕu, thÞ x· Qu¶ng TrÞ 50 phiÕu vµ thµnh phè §«ng Hµ 50 phiÕu. Tæng sè phiÕu ®iÒu tra t¹i c¸c kh¸ch hµng vay vèn lµ 310 phiÕu, sè phiÕu thu vÒ 290 phiÕu ®¹t 94%, hoµn toµn thÝch hîp cho ph©n tÝch nghiªn cøu nµy.2 Ph¬ng ph¸p tæng hîp vµ xö lý sè liÖu LuËn v¨n sö dông ph¬ng ph¸p ph©n tæ ®Ó hÖ thèng hãa tµi liÖu ®iÒu tra vµ viÖc xö lý sè liÖu ®îc tiÕn hµng trªn m¸y t×nh víi phÇn mÒm SPSS.3 Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch - VËn dông c¸c ph¬ng ph¸p ph©n tÝch thèng kª, ph©n tÝch kinh tÕ vµ ph©n tÝch kinh doanh ®Ó ph©n tÝch ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ho¹t ®éng cho vay vµ chÊt lîng ho¹t ®éng cho vay cña néi t¹i Chi nh¸nh Ng©n hµng TMCP C«ng th¬ng Qu¶ng TrÞ trªn c¬ së sè liÖu thø cÊp ®· ®îc tæng hîp; - Dïng c¸c ph¬ng ph¸p thèng kª m« t¶, ph¬ng ph¸p so s¸nh vµ ®èi chiÕu TÊt c¶ c¸c ph¬ng ph¸p trªn ®Òu dùa trªn c¬ së ph¬ng ph¸p luËn duy vËt biÖn chøng vµ ph¬ng ph¸p tiÕp cËn lÞch sö cô thÓ.
KÕt cÊu néi dung ®Ò tµi §Ò tµi gåm 3 phÇn vµ 3 ch¬ng: PhÇn I: §Æt vÊn ®Ò PhÇn II: Néi dung vµ kÕt qu¶ nghiªn cøu. Ch¬ng 1: Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng ho¹t ®éng cho vay t¹i ng©n hµng TMCP c«ng th¬ng ViÖt Nam – Chi nh¸nh qu¶ng trÞ Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao chÊt lîng ho¹t ®éng cho vay t¹i Ng©n hµng TMCP C«ng th¬ng ViÖt Nam – Chi nh¸nh Qu¶ng TrÞ PhÇn III: KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ 3 PHÇN II: NéI DUNG VÒ KÕT QU¶ NGHI£N CøU CH¦¥NG I: TæNG QUAN VÒ VÊN §Ò NGHI£n CøU 1. Ho¹t ®éng cho vay ng©n hµng Cho vay là hoạt động kinh doanh chủ yếu của ngân hàng thương mại để tạo ra lợi nhuận. Doanh thu từ hoạt động cho vay mới bù đắp nổi chi phí tiền gửi, chi phí dự trử, chi phí kinh doanh và quản lý, chi phí vốn trôi nổi, chi phí thuế các loại và các chi phí rủi ro đầu tư.
Kinh tế càng phát triển, doanh số cho vay của các ngân hàng thương mại càng tăng nhanh và loại hình cho vay càng trơ nên vô cùng đa dạng ở hầu hết các nước phát triển hàng đầu thế giới, cho vay của các ngân hàng thương mại đã chuyển dần từ cho vay ngắn hạn sang cho vay dài hạn. khu vực cho vay ngắn hạn nhường chổ cho thị trương tài chính- tiền tệ cung ứng. ngược lại ở hầu hết các nước đang phát triển, cho vay ngắn hạn vẫn chiếm bộ phận lớn hơn cho vay dài hạn, xuất phát từ chỗ thiếu an toàn cho các khoản đầu tư dài hạn (trong đó có những tác nhân chủ yếu như tình hình tăng trưởng, lạm phát…) Ở một số nước phát triển cho tới nay, khi một ngân hàng được thành lập và đi vào hoạt động, mối quan tâm chính và thường xuyên của nó là cho ai vay, và đầu tư vào đâu. Ở những nước này, đối tương cho vay là điều làm bận tâm nhiều hơn, nếu không nói là vấn đề quan trọng nhất.
Trong khi đó ở các nước phát triển tình hình lại ngược lại. Vấn đề đặt ra cho các ngân hàng không phải vấn đề cho ai vay, mà lợi tức có cao không và an toàn không. Thậm chí những lo ngại đại loại như vậy thực tế đã không còn vì hầu hết họ đã có những thị phần chắc chắn và vấn đề an toàn của vốn đã có pháp luật bảo đảm. Điều họ quan tâm là làm sao huy động được ngày càng nhiều tiền cho các khoản đầu tư có sẵn.
Cho vay của ngân hàng thương mại, nói rộng ra là tín dụng ngân hàng thương mại, là một lĩnh vực phức tạp và thường xuyên cập nhật theo những biến chuyển của môi trường kinh tế. Để hiểu nó, chúng ta cần tìm hiểu những nét đặc trưng quan trọng của nó. Khái niệm về hoạt động cho vay 4 Nhà kinh tế pháp Louis Baundin, đã định nghĩa tín dụng như là “Một sự trao đổi tài hoá hiện tại lấy một tài hoá tương lai”. Ở đây, chúng ta thấy yếu tố thời gian đã xen lẫn vào cũng vì có sữ xen lẫn đó, cho nên có sự bất trắc, rủi do xảy ra và cần có sự tín nhiệm, sử dụng sự tín nhiệm của nhau nên mới có danh từ tín dụng.
Tại Việt Nam các quyết định 1627/2001_QĐ_NHNN ngày 31/12/2001 của thống đốc ngân hàng về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng và hướng dẫn thực hiện số 49/QĐ_HĐQT ngày 31/05/2002 của NHCT Việt Nam , quyết định số 106/QĐ_HĐQT_NHCT ngày 20/08/2002 về việc cho vay đối với khách hàng trong hệ thống ngân hàng công thương Việt Nam, phân tích đánh giá doanh nghiệp dưới giác độ tài chính _ ngân hàng. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó ngân hàng cho vay giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoản trả cả ngốc và lãi. Định nghĩa trên được các ngân hàng và tổ chức tín dụng khác áp dụng để làm tiền đề căn bản cho các hoạt động cho vay của mình. Đặc điểm của hoạt động cho vay * Tính pháp lý của nghiệp vụ cho vay: Cho vay của ngân hàng là một khái niệm kinh tế hơn là pháp lý.
Các hành vi cho vay của ngân hàng có cùng một logíc kinh tế, hứng chịu rủi ro cho một người mà ngân hàng tin tưởng ứng vốn cho vay, nhưng nó không chỉ gồm một giao dịch pháp lý mà nhiều loại (cho vay, bảo lãnh , cầm cố…). Luật ngân hàng các nước định nghĩa tín dụng như sau: “Cấu thành một nghiệp vụ tín dụng bất cứ tác động nào, qua đó một người đưa hoặc hứa đưa vốn cho một người khác dùng, hoặc cam kết bằng chữ ký cho người này nhưng đảm bảo, bảo trứng hay bảo lãnh mà có thu tiền”. Định nghĩa này nêu ra 3 trường hợp xét về tính chất pháp lý, các nghiệp vụ cho vay ngân hàng về cơ bản là: - Cho vay ứng trước (cho vay trực tiếp). - Cho vay dựa trên việc chuyển nhượng trái quyền.