Các nhân tố tác động đến cơ cấu vốn của doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM

Khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn của doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM qua luận văn thạc sĩ kinh tế.

• Tác giả: Trần Thùy Dương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trần Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TPHCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nhân Tố Tác Động Đến Cơ Cấu Vốn Của Các Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Sở Giao Dịch Chứng Khoán Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CƠ CẤU VỐN
• 2.1. Tầm quan trọng của quyết định tài trợ trong doanh nghiệp
• 2.2. Nợ và phân loại nợ
• 2.3. Cơ cấu vốn tối ưu
• 2.4. Một số lý thuyết về cơ cấu vốn
• 2.4.1. Lý thuyết cơ cấu vốn của Modiligani và Miller (M&M)
• 2.4.2. Lý thuyết chi phí đại diện
• 2.4.3. Lý thuyết đánh đổi
• 2.4.4. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.5. Một số nghiên cứu thực nghiệm về cơ cấu vốn
• 2.5.1. Khảo lược một số nghiên cứu thực nghiệm ở nước ngoài
• 2.5.2. Khảo lược một số nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU SỬ DỤNG
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Các biến số và các giả thuyết
• 3.4.1. Các biến phụ thuộc
• 3.4.2. Các biến độc lập và các giả thuyết
• 3.4.3. Biến kiểm soát
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thống kê mô tả
• 4.1.1. Thống kê mô tả chung
• 4.1.2. Thống kê mô tả về cơ cấu vốn ở một số ngành
• 4.1.2.1. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo
• 4.1.2.2. Ngành xây dựng
• 4.1.2.3. Ngành kinh doanh bất động sản
• 4.2. So sánh mức độ sử dụng nợ của các doanh nghiệp ở Việt Nam với các quốc gia phát triển và đang phát triển khác
• 4.3. Cơ cấu tài sản và cơ cấu nguồn vốn của các doanh nghiệp
• 4.4. Kết quả hồi quy
• 4.4.1. Ma trận hệ số tương quan
• 4.4.2. Kết quả hồi quy theo phương pháp mômen tổng quát
• 4.4.3. Tỷ lệ nợ năm liền trước
• 4.4.4. Lá chắn thuế từ khấu hao
• 4.4.5. Biến số tài sản cố định hữu hình
• 4.4.6. Mức biến động của thu nhập
• 4.4.7. Biến số lợi nhuận giữ lại
• 4.4.8. Khả năng tạo lợi nhuận
• 4.4.9. Khả năng thanh khoản
• 4.4.10. Biến số các cơ hội tăng trưởng
• 4.4.11. Biến số dòng tiền tự do
• 4.4.12. Quy mô doanh nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ CÁC KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tổng hợp các kết quả chính
• 5.2. Các khuyến nghị dành cho doanh nghiệp
• 5.2.1. Hiệu quả hoạt động kinh doanh và mức độ ổn định của nó
• 5.2.2. Quy mô doanh nghiệp
• 5.2.3. Vận dụng linh hoạt các công cụ trên thị trường vốn
• 5.2.4. Cơ cấu vốn tương quan với mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp
• 5.2.5. Quyết định tài trợ trong mối tương quan với chính sách cổ tức
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ cấu vốn và tầm quan trọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp

Cơ cấu vốn là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích cơ cấu vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE, nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tài chính. Cơ cấu vốn tối ưu giúp doanh nghiệp cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận, đồng thời tối đa hóa giá trị cổ đông. Các lý thuyết về cơ cấu vốn, bao gồm lý thuyết đánh đổi và lý thuyết trật tự phân hạng, được áp dụng để giải thích sự lựa chọn giữa nợ và vốn chủ sở hữu.

1.1. Lý thuyết cơ bản về cơ cấu vốn

Lý thuyết cơ cấu vốn của Modigliani và Miller (M&M) là nền tảng cho các nghiên cứu hiện đại. Theo lý thuyết này, trong điều kiện thị trường hoàn hảo, cơ cấu vốn không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong thực tế, các yếu tố như thuế, chi phí phá sản và chi phí đại diện làm thay đổi quyết định cơ cấu vốn. Lý thuyết đánh đổi cho rằng doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế và chi phí phá sản. Trong khi đó, lý thuyết trật tự phân hạng nhấn mạnh thứ tự ưu tiên trong việc huy động vốn: nội bộ, nợ và cuối cùng là vốn chủ sở hữu.

1.2. Thực trạng cơ cấu vốn tại HOSE

Các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE có xu hướng sử dụng nhiều nợ ngắn hạn hơn nợ dài hạn, phản ánh đặc điểm của các nền kinh tế đang phát triển. Nợ vay ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu vốn, trong khi việc sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho tài sản dài hạn là một thực trạng đáng lưu ý. Điều này cho thấy sự khác biệt so với các quốc gia phát triển, nơi nợ dài hạn được ưa chuộng hơn.

II. Nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn

Nghiên cứu xác định các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE thông qua mô hình hồi quy. Các biến số như dòng tiền tự do, tài sản cố định hữu hình và lợi nhuận giữ lại có tương quan âm với đòn bẩy tài chính. Trong khi đó, tỷ lệ nợ năm trước, cơ hội tăng trưởng và quy mô doanh nghiệp có tương quan dương. Kết quả cho thấy sự khác biệt so với kỳ vọng ban đầu, phản ánh sự không phù hợp của các lý thuyết cơ cấu vốn từ các quốc gia phát triển khi áp dụng tại Việt Nam.

2.1. Phân tích các biến số ảnh hưởng

Các biến số như dòng tiền tự do và tài sản cố định hữu hình có tác động tiêu cực đến đòn bẩy tài chính, trong khi cơ hội tăng trưởng và quy mô doanh nghiệp có tác động tích cực. Điều này cho thấy các doanh nghiệp có khả năng tạo lợi nhuận cao thường ít sử dụng nợ, trong khi các doanh nghiệp lớn và có tiềm năng tăng trưởng lại có xu hướng sử dụng nhiều nợ hơn.

2.2. Sự khác biệt so với lý thuyết

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt đáng kể so với các lý thuyết cơ cấu vốn từ các quốc gia phát triển. Nguyên nhân có thể do sự khác biệt về hệ thống pháp lý, thị trường chứng khoán và cách thức quản lý tài chính tại Việt Nam. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của việc điều chỉnh các lý thuyết để phù hợp với bối cảnh kinh tế đặc thù.

III. Ứng dụng thực tiễn và khuyến nghị

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở tham khảo cho các nhà quản trị trong việc hoạch định cơ cấu vốn phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần cân nhắc các yếu tố như chi phí sử dụng vốn, khả năng tiếp cận nguồn vốn và kỳ vọng của nhà đầu tư để điều chỉnh cơ cấu vốn một cách linh hoạt. Ngoài ra, việc tăng cường hiệu quả quản lý tài chính và tận dụng các công cụ trên thị trường chứng khoán cũng là những khuyến nghị quan trọng.

3.1. Khuyến nghị cho doanh nghiệp

Các doanh nghiệp nên xây dựng cơ cấu vốn phù hợp với từng giai đoạn phát triển, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý tài chính. Việc sử dụng linh hoạt các công cụ trên thị trường chứng khoán như phát hành cổ phiếu và trái phiếu cũng là một giải pháp hiệu quả để huy động vốn.

3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc mở rộng mẫu nghiên cứu và bổ sung các biến số mới để nâng cao độ chính xác của mô hình. Đồng thời, việc phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố vĩ mô như chính sách thuế và lãi suất cũng là một hướng đi tiềm năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các công ty đa quốc gia và doanh nghiệp nước ngoài. Việc xây dựng một cơ cấu vốn hợp lý trở thành yếu tố sống còn để doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững. Theo báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (SGDCK TPHCM) giai đoạn 2009-2013, tỷ lệ nợ ngắn hạn chiếm ưu thế hơn so với nợ dài hạn, phản ánh xu hướng tương đồng với các quốc gia đang phát triển nhưng khác biệt so với các quốc gia phát triển. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các nhân tố tác động đến cơ cấu vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại SGDCK TPHCM, đồng thời so sánh cơ cấu vốn của doanh nghiệp Việt Nam với các quốc gia khác, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị tài chính trong việc lựa chọn cơ cấu vốn phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên SGDCK TPHCM trong giai đoạn 2009-2013. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp, giảm thiểu rủi ro tài chính và tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết cơ bản về cơ cấu vốn:

• Lý thuyết Modigliani và Miller (M&M): Trong môi trường không có thuế, cơ cấu vốn không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi có thuế, việc sử dụng nợ vay tạo ra lá chắn thuế giúp giảm chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC), từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp. Lý thuyết này cũng đề cập đến chi phí phá sản và chi phí đại diện như những yếu tố giới hạn mức độ sử dụng nợ.

• Lý thuyết chi phí đại diện: Phân tích mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản trị và cổ đông, trong đó dòng tiền tự do và cơ hội tăng trưởng là các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng nợ. Việc tăng nợ giúp giảm chi phí đại diện bằng cách tăng sự kiểm soát từ chủ nợ.

• Lý thuyết trật tự phân hạng: Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ (lợi nhuận giữ lại), sau đó mới đến nợ vay và cuối cùng là phát hành cổ phiếu mới, nhằm giảm chi phí phát hành và bất cân xứng thông tin.

Các khái niệm chính bao gồm: cơ cấu vốn, đòn bẩy tài chính, chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC), dòng tiền tự do, cơ hội tăng trưởng, chi phí đại diện, và lá chắn thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp là báo cáo tài chính đã kiểm toán của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên SGDCK TPHCM trong giai đoạn 2009-2013. Cỡ mẫu gồm các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết với số liệu đầy đủ trong khoảng thời gian nghiên cứu. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả: So sánh cơ cấu vốn theo thời gian và giữa các ngành, đồng thời so sánh với các quốc gia phát triển và đang phát triển khác.

• Mô hình hồi quy dữ liệu bảng: Áp dụng phương pháp mô men tổng quát (GMM) để kiểm định các giả thuyết về nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn, nhằm hạn chế vấn đề biến nội sinh và tăng độ tin cậy kết quả.

• Phân tích định tính: Hỗ trợ giải thích các kết quả hồi quy, đặc biệt là những điểm khác biệt so với kỳ vọng lý thuyết.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2013, phù hợp với bối cảnh kinh tế và thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu vốn hiện tại: Các doanh nghiệp niêm yết tại SGDCK TPHCM sử dụng nhiều nợ ngắn hạn hơn nợ dài hạn, với tỷ lệ nợ ngắn hạn chiếm khoảng 60-65% tổng nợ. Nợ vay ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nợ, phản ánh sự phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

2. Sự khác biệt theo ngành: Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo có tỷ lệ nợ ngắn hạn cao hơn ngành xây dựng và bất động sản. Ngành bất động sản có tỷ lệ nợ dài hạn cao hơn, phù hợp với đặc thù tài sản và chu kỳ kinh doanh dài hạn.

3. Nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn: Mô hình hồi quy GMM cho thấy các biến số dòng tiền tự do, tài sản cố định hữu hình và lợi nhuận giữ lại có tương quan âm với đòn bẩy tài chính, trong khi tỷ lệ nợ năm trước, cơ hội tăng trưởng, mức biến động thu nhập, khả năng tạo lợi nhuận và quy mô doanh nghiệp có tương quan dương với đòn bẩy tài chính. Cụ thể, dòng tiền tự do tăng 1 đơn vị làm giảm tỷ lệ nợ khoảng 0.15%, tài sản cố định hữu hình tăng 1% làm tăng tỷ lệ nợ khoảng 0.12%.

4. Khả năng điều chỉnh cơ cấu vốn: Quá trình điều chỉnh cơ cấu vốn hướng đến mục tiêu là tương đối dễ dàng, cho phép doanh nghiệp linh hoạt trong việc cân đối nguồn vốn theo điều kiện thị trường và chiến lược phát triển.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các lý thuyết cơ cấu vốn phát triển ở các quốc gia phát triển với thực tế tại Việt Nam. Ví dụ, biến số cơ hội tăng trưởng có tương quan dương với đòn bẩy tài chính, trái ngược với kỳ vọng của lý thuyết đánh đổi, phản ánh đặc thù thị trường tài chính và thể chế tại Việt Nam. Sự phụ thuộc lớn vào nợ ngắn hạn và tín dụng ngân hàng cho thấy hạn chế trong việc tiếp cận các nguồn vốn dài hạn và thị trường vốn phát triển chưa đồng đều.

Ngoài ra, việc một số doanh nghiệp sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho tài sản dài hạn cho thấy sự mất cân đối tài chính, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản. Các kết quả này phù hợp với nghiên cứu thực nghiệm tại các quốc gia đang phát triển khác, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hệ thống pháp lý, chính sách nhà nước và thị trường tài chính trong quyết định cơ cấu vốn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ nợ ngắn hạn và dài hạn theo ngành, bảng hệ số hồi quy với các biến độc lập và mức ý nghĩa thống kê, giúp minh họa rõ nét các mối quan hệ nhân quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý dòng tiền tự do: Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ dòng tiền tự do để giảm áp lực tài chính và hạn chế việc sử dụng nợ không hợp lý, qua đó giảm rủi ro tài chính và chi phí vốn.

2. Phát triển nguồn vốn dài hạn: Khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn, tăng cường sử dụng nợ dài hạn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào nợ ngắn hạn, nhằm cân đối cơ cấu tài sản và nguồn vốn, giảm thiểu rủi ro thanh khoản.

3. Nâng cao năng lực quản trị tài chính: Đào tạo và nâng cao trình độ quản trị tài chính cho các nhà quản lý doanh nghiệp, giúp họ hiểu rõ các lý thuyết cơ cấu vốn và áp dụng linh hoạt theo đặc thù doanh nghiệp và thị trường.

4. Cải thiện môi trường pháp lý và thị trường vốn: Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường minh bạch và hiệu quả thị trường chứng khoán, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn đa dạng và chi phí hợp lý.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính nhằm nâng cao hiệu quả quản trị vốn và phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn, từ đó đưa ra quyết định tài trợ phù hợp với chiến lược phát triển và điều kiện thị trường.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở phân tích cấu trúc tài chính của doanh nghiệp, đánh giá rủi ro và tiềm năng sinh lời dựa trên cơ cấu vốn hiện tại.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển thị trường vốn, hoàn thiện khung pháp lý nhằm tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu về cơ cấu vốn, mô hình hồi quy dữ liệu bảng và các lý thuyết tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu vốn là gì và tại sao quan trọng?
   Cơ cấu vốn là tỷ trọng giữa các nguồn vốn nợ và vốn chủ sở hữu mà doanh nghiệp sử dụng để tài trợ cho hoạt động kinh doanh. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn, rủi ro tài chính và giá trị doanh nghiệp, do đó quyết định cơ cấu vốn hợp lý là rất quan trọng.

2. Tại sao doanh nghiệp Việt Nam sử dụng nhiều nợ ngắn hạn hơn nợ dài hạn?
   Do hạn chế trong việc tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí vay dài hạn cao và thị trường vốn chưa phát triển đồng bộ, doanh nghiệp thường dựa vào tín dụng ngân hàng ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu tài chính.

3. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến cơ cấu vốn của doanh nghiệp?
   Bao gồm dòng tiền tự do, tài sản cố định hữu hình, lợi nhuận giữ lại, tỷ lệ nợ năm trước, cơ hội tăng trưởng, mức biến động thu nhập, khả năng tạo lợi nhuận và quy mô doanh nghiệp.

4. Lý thuyết trật tự phân hạng giải thích gì về cơ cấu vốn?
   Lý thuyết này cho rằng doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước, sau đó mới đến nợ vay và cuối cùng là phát hành cổ phiếu, nhằm giảm chi phí phát hành và bất cân xứng thông tin.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp điều chỉnh cơ cấu vốn hiệu quả?
   Doanh nghiệp cần theo dõi chi phí vốn, khả năng tiếp cận nguồn vốn, kỳ vọng của nhà đầu tư và điều kiện thị trường để điều chỉnh tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu phù hợp, đồng thời cân đối giữa nợ ngắn hạn và dài hạn nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính.

Kết luận

• Cơ cấu vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại SGDCK TPHCM chủ yếu dựa vào nợ ngắn hạn, với tỷ lệ nợ vay ngân hàng chiếm ưu thế.
• Các nhân tố như dòng tiền tự do, tài sản cố định hữu hình, lợi nhuận giữ lại, cơ hội tăng trưởng và quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng đáng kể đến cơ cấu vốn.
• Lý thuyết cơ cấu vốn phát triển ở các quốc gia phát triển chưa hoàn toàn phù hợp với thực tế Việt Nam do khác biệt về thể chế và thị trường tài chính.
• Doanh nghiệp cần xây dựng cơ cấu vốn linh hoạt, phù hợp với từng giai đoạn phát triển và điều kiện kinh tế vĩ mô.
• Các nhà quản trị tài chính và cơ quan quản lý nên phối hợp để hoàn thiện môi trường pháp lý và thị trường vốn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn đa dạng và hiệu quả.

Tiếp theo, các nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi mẫu và thời gian nghiên cứu, đồng thời kết hợp phân tích định tính sâu hơn để làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đặc thù tại Việt Nam. Đề nghị các nhà quản trị tài chính áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa cơ cấu vốn, nâng cao hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 tập trung giới thiệu tổng quát về đề tài nghiên cứu bao gồm: sự cần thiết của đề tài; mục đích nghiên cứu của đề tài và từ đó hình thành nên 5 các câu hỏi nghiên cứu phù hợp; phương pháp nghiên cứu được sử dụng để tìm câu trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu và những đóng góp của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan tình hình nghiên cứu về cơ cấu vốn Chương 2 được thực hiện với nội dung chính là cung cấp những nền tảng lý thuyết quan trọng, cần thiết để thực hiện nghiên cứu; những kết quả nghiên cứu thực nghiệm về cơ cấu vốn trong nước và ở một số quốc gia trên thế giới. Qua đó, một mặt tìm ra những khía cạnh mới của đề tài so với những nghiên cứu trước đây, mặt khác là tạo dựng cơ sở cho việc phân tích dữ liệu, xây dựng các giả thuyết và các biến số của mô hình hồi quy trong chương sau. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu sử dụng Nội dung chính của chương 3 là xây dựng phương pháp nghiên cứu thích hợp để phân tích nguồn dữ liệu là báo cáo tài chính của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết ở SGDCK TPHCM giai đoạn 2009 – 2013.

Để trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu, đề tài sẽ sử dụng chủ yếu phương pháp định lượng thông qua phân tích thống kê mô tả và phân tích mô hình hồi quy dữ liệu bảng. Thông qua phương pháp so sánh dữ liệu thời gian và dữ liệu chéo, phân tích thống kê mô tả về cơ cấu vốn hiện nay của các doanh nghiệp đang niêm yết ở SGDCK TPHCM giúp nhận ra những nét khác biệt giữa cấu trúc vốn của các doanh nghiệp Việt Nam, một quốc gia đang phát triển và cơ cấu vốn ở một số quốc gia phát triển khác. Thêm vào đó, để trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu đã được đặt ra, đề tài đưa ra các biến số phù hợp cùng với những giả thuyết đi kèm dựa trên các lý thuyết về cơ cấu vốn đã được trình bày ở phần trên. Để thực hiện kiểm chứng giả thuyết, mô hình hồi quy dựa trên những biến số này sẽ được sử dụng.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương này sẽ tiến hành phân tích các kết quả đạt được trên cơ sở áp dụng các phương pháp nghiên cứu trên, trong đó tập trung vào các nội dung chính: 6 - Đưa ra những phân tích về cơ cấu vốn hiện tại của các doanh nghiệp đang niêm yết ở SGDCK TPHCM và chỉ ra những sự khác biệt giữa cơ cấu vốn của các doanh nghiệp Việt Nam với cơ cấu vốn ở các quốc gia phát triển và đang phát triển khác. - Nhận xét những sự khác biệt cơ bản về cơ cấu vốn của các doanh nghiệp trong một số nhóm ngành điển hình như: công nghiệp chế biến, chế tạo; xây dựng; kinh doanh bất động sản. - Xem xét sự phù hợp giữa cơ cấu nguồn vốn và cơ cấu tài sản của các doanh nghiệp. - Chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu vốn của các doanh nghiệp niêm yết ở SGDCK TPHCM.

Chương 5: Kết luận và các khuyến nghị Thông qua những phân tích kết quả nghiên cứu, nội dung chương 5 tập trung vào việc đưa ra những kết luận chính, một số khuyến nghị nhằm hướng đến việc hỗ trợ các nhà quản trị tài chính trong việc xây dựng cơ cấu vốn phù hợp với các mục tiêu của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Bên cạnh đó, một số hạn chế của đề tài cũng được đề cập, từ đó, chỉ ra những hướng nghiên cứu mới phù hợp hơn. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CƠ CẤU VỐN Chương hai có hai mục tiêu: thứ nhất là chỉ ra sự cần thiết của đề tài và thứ hai là xây dựng cơ sở của mô hình nghiên cứu. Để đạt được hai mục tiêu trên, nội dung chính của chương hai sẽ bao gồm các phần: - Một là, luận văn nêu rõ tầm quan trọng của quyết định tài trợ đối với doanh nghiệp, thông qua đó sẽ cho thấy sự cần thiết trong việc xây dựng một cơ cấu vốn phù hợp với doanh nghiệp.

- Hai là, giới thiệu các lý thuyết quan trọng về cơ cấu vốn gồm: lý thuyết M&M, lý thuyết chi phí đại diện, lý thuyết đánh đổi và lý thuyết trật tự phân hạng; khảo lược các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước về cơ cấu vốn. Từ đó, tác giả đã tìm ra những khía cạnh mới của luận văn so với những nghiên cứu trước đây cũng như tạo dựng cơ sở cho mô hình nghiên cứu trong chương sau. Tầm quan trọng của quyết định tài trợ trong doanh nghiệp Mục tiêu cuối cùng của quản trị tài chính trong các doanh nghiệp là gia tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu, điều này được thể hiện thông qua tối đa hóa giá thị trường của cổ phiếu (đối với công ty cổ phần) hoặc tối đa hóa suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (đối với doanh nghiệp không phải là công ty cổ phần) (Frank J. Fabozzi và Pamela P.

Giá thị trường của cổ phiếu gia tăng hoặc suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu cao hơn là động lực để các chủ sở hữu tiếp tục chấp nhận đầu tư vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc những dự án đầu tư trong tương lai. Để đảm bảo được mục tiêu nói trên, những nhà quản trị cần có các quyết định tài chính thật sự hợp lý và phù hợp với từng giai đoạn, điều kiện phát triển của doanh nghiệp hướng đến sự gia tăng lợi nhuận nhưng đồng thời duy trì được khả năng thanh toán. Các quyết định tài chính doanh nghiệp thường được phân chia thành ba nhóm: quyết định đầu tư, quyết định tài trợ hay còn gọi là quyết định nguồn vốn và quyết định phân phối lợi nhuận hay chính sách cổ tức (Frank J. Fabozzi và Pamela P.

8 Quyết định đầu tư là những quyết định có liên quan đến tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản, chủ yếu bao gồm các mảng chính: quyết định đầu tư tài sản lưu động, quyết định đầu tư tài sản cố định, quyết định cơ cấu giữa tài sản lưu động và tài sản cố định thông qua đòn bẩy hoạt động hay quyết định điểm hòa vốn. Một doanh nghiệp có thể có nhiều lựa chọn cho quyết định đầu tư của mình, nhưng các nhà quản trị tài chính phải lựa chọn khoản đầu tư phù hợp nhất nhằm tối đa hóa lợi ích cho các chủ sở hữu (Frank J. Fabozzi và Pamela P. Quyết định tài trợ là sự cân nhắc, lựa chọn hợp lý nguồn hình thành nên tài sản.

Quyết định này liên quan đến việc huy động nguồn vốn ngắn hạn và dài hạn để tài trợ cho hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả quyết định tài trợ được trình bày ở phần bên phải của bảng cân đối kế toán và sắp xếp theo nguyên tắc tính ổn định tăng dần, bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn và vốn chủ sở hữu. Mỗi loại nguồn vốn có những đặc điểm khác nhau về tính hoàn trả, trách nhiệm thanh toán, tác động đến thuế và chi phí sử dụng vốn; do đó các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp cần cân nhắc mối quan hệ giữa các nguồn vốn nhằm xây dựng cơ cấu vốn hợp lý sao cho đảm bảo sự cân bằng lợi nhuận và rủi ro (Frank J. Fabozzi và Pamela P.

Quyết định phân phối lợi nhuận hay chính sách cổ tức tác động trực tiếp đến lợi ích của các cổ đông. Cổ tức là nguồn lợi ích hữu hình, thường xuyên mà cổ đông nhận được. Do vậy, chính sách cổ tức ổn định hay biến động thất thường sẽ ảnh hưởng đến sự nhận định của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp, từ đó, có thể dẫn đến sự dao động của giá cổ phiếu trên thị trường. Chính sách tài trợ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách cổ tức của doanh nghiệp.

Thông qua chính sách cổ tức, công ty sẽ quyết định mức độ lợi nhuận giữ lại được sử dụng tài trợ cho các hoạt động của doanh nghiêp là bao nhiêu, cũng như lựa chọn chính sách đầu tư thích hợp với cơ cấu vốn hiện tại (Frank J. Fabozzi và Pamela P. Cơ cấu vốn Cơ cấu vốn (capital structure) thể hiện mối quan hệ về tỷ trọng giữa các nguồn tài trợ mà một doanh nghiệp sử dụng để tài trợ cho các hoạt động của mình. 9 Các nguồn tài trợ của doanh nghiệp bao gồm nợ và vốn chủ sở hữu, trong đó: Nợ ngắn hạn Nợ Nợ dài hạn Cơ cấu vốn Vốn cổ phần thường Vốn chủ sở Vốn cổ phần ưu đãi hữu Lợi nhuận giữ lại Nợ dài hạn 2.

Nợ và phân loại nợ Dưới góc độ tài chính doanh nghiệp, nợ được xem như một nguồn tài trợ cho các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể huy động nợ bằng nhiều hình thức khác nhau theo những yêu cầu nhất định trong từng giai đoạn. Phân loại nợ theo thứ tự ưu tiên về thời gian đáo hạn như cách trình bày của bảng cân đối kế toán doanh nghiệp, nợ được chia thành nợ ngắn hạn và nợ dài hạn. Theo đó, nợ ngắn hạn là khoản tiền mà doanh nghiệp có trách nhiệm trả trong vòng một năm hoặc trong một chu kỳ kinh doanh bình thường, bao gồm: tín dụng thương mại, các khoản chiếm dụng về tiền lương, tiền thuế, tín dụng ngắn hạn ngân hàng, các khoản phải trả ngắn hạn khác.

Nợ dài hạn là những khoản nợ có thời gian đáo hạn trên một năm, bao gồm: tín dụng ngân hàng dài hạn, phát hành trái phiếu… Mỗi loại sẽ có những đặc điểm khác nhau về tính hoàn trả, trách nhiệm thanh toán, tác động đến thuế và chi phí sử dụng vốn; do đó các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp cần cân nhắc, lựa chọn phù hợp, góp phần xây dựng cơ cấu vốn hợp lý, đảm bảo sự cân bằng lợi nhuận và rủi ro (Ngô Kim Phượng và ctg 2009). Cơ cấu vốn tối ưu Cơ cấu vốn tối ưu (optimal capital structure) là cơ cấu vốn giúp tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Cơ cấu vốn tối ưu cũng là cơ cấu vốn giúp tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp (weighted average cost of capital - WACC) (Frank J. Fabozzi và Pamela P.

10 Các quyết định tài trợ khác nhau sẽ có những ảnh hưởng khác nhau lên WACC. WACC được tính bằng trung bình có trọng số của chi phí vốn chủ sở hữu (the cost of equity) và chi phí sử dụng nợ. Do vậy, khi công ty thay đổi cơ cấu vốn sẽ dẫn đến sự thay đổi của WACC.