NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM Tài liệu tham khảo: 1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO (2015), GIÁO TRÌNH PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG, NXB ĐẠI HỌC SƯ PHẠM, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. HIẾN PHÁP NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM, 2013. KHÁI QUÁT SỰ RA ĐỜI, PHÁT TRIỂN Cách mạng Ngày 2/9/1945, nước Việt Nam Tháng 8/1945 dân chủ cộng hoà ra đời Mùa xuân Ngày 30/4/1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, thống nhất 1975 đất nước Nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa 2/7/1976 Việt Nam I.
BẢN CHẤT VÀ HÌNH THỨC NN CHXH CN VIỆT NAM 1. Bản chất NN CHXH CN VN Tính giai cấp và tính xã hội khó phân biệt ở Nhà nước XHCN do giai cấp thống trị là đại đa số nhân dân lao động 1. BẢN CHẤT VÀ HÌNH THỨC NN CHXH CN VIỆT NAM 1. BẢN CHẤT =>>> Đặc trưng của NN XHCN là tính giai cấp trùng khớp với tính xã hội => NN phục vụ lợi ích của liên minh giai cấp cầm quyền đồng thời phục vụ cho lợi ích xã hội Mục tiêu NN hướng tới: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh I.
BẢN CHẤT VÀ HÌNH THỨC NN CHXH CN VIỆT NAM 2. HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC Hình thức chính thể • Cộng hòa dân chủ Hình thức cấu trúc • Nhà nước đơn nhất Chế độ chính trị • Dân chủ II. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM 1. Khái niệm bộ máy NN -Bộ máy Nhà nước là hệ thống các cơ quan nhà nước được tổ chức, hoạt động và phối hợp tương hỗ nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.
BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM 2. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của BMNN Việt Nam Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng - Đảng đề ra đường lối, chủ trương chính sách để NN thể chế hóa thành PL - Đảng giới thiệu đảng viên ưu tú vào trong BMNN - Đảng kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của các cơ quan NN - Đảng lãnh đạo bằng vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên - Đảng lãnh đạo đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức II. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM NGUYÊN TẮC QUYỀN LỰC THỐNG NHẤT CÓ SỰ PHÂN CÔNG PHỐI HỢP GIỮA CÁC CƠ QUAN - BMNN ta được tổ chức theo nguyên tắc tập trung quyền lực, quyền lực NN là thống nhất và thuộc về nhân dân - Nhân dân thực hiện quyền lực NN thông qua các cơ quan đại diện do mình bầu ra - Quyền lực NN là thống nhất song có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan NN trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp II. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM NGUYÊN TẮC TẬP TRUNG DÂN CHỦ TẬP TRUNG - CẤP DƯỚI PHỤC TÙNG CẤP TRÊN: CẤP TRÊN QUYẾT ĐỊNH BỔ NHIỆM, MIỄN NHIỆM, CÁCH CHỨC CẤP DƯỚI - VD: THỦ TƯỚNG, CHỦ TỊCH UBND CẤP TRÊN ĐƯỢC QUYỀN PHÊ CHUẨN VIỆC BẦU, MIỄN NHIỆM, CÁCH CHỨC CHỦ TỊCH, PHÓ CHỦ TỊCH UBND CẤP DƯỚI - VĂN BẢN CẤP DƯỚI PHẢI TUÂN THỦ VĂN BẢN CẤP TRÊN NẾU KHÔNG SẼ BỊ ĐÌNH CHỈ, BÃI BỎ VD: QUY ĐỊNH VỀ 1 NG CHỈ SỞ HỮU 1 CHIẾC XE GẮN MÁY => TRÁI HP VỀ QUYỀN TỰ DO SỞ HỮU TÀI SẢN CỦA CÔNG DÂN - ĐỊA PHƯƠNG PHỤC TÙNG TRUNG ƯƠNG II.
BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM Dân chủ - Quyền lực NN trong chế độ XHCN là bắt nguồn từ nhân dân, phục vụ nhân dân, phải chịu sự giám sát của nhân dân hay của các cơ quan đại diện VD: Quyết định của cơ quan chính quyền trong nhiều trường hợp phải có ý kiến của các tổ chức Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên…. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM Nguyên tắc pháp chế XHCN - Pháp chế là chế độ xã hội mà ở đó những suy nghĩ và hành vi, quyết định của các tổ chức, cá nhân đều sử dụng PL làm thước đo chuẩn mực II. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM TỔ CHỨC BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN Ở VN • Gồm 4 cấp: • + Cấp Trung ương • + Cấp tỉnh • + Cấp huyện • + cấp xã ? TỔ CHỨC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH BAO NHIÊU CẤP ? VẼ SƠ ĐỒ TỔ CHỨC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM II. BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM 4.
BỘ MÁY NN VN HIỆN NAY Bộ máy nhà nước VN hiện nay được cấu thành bởi 4 hệ thống cơ quan: Cơ quan quyền lực, cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan xét xử, cơ quan kiểm sát cùng với 1 chế định độc lập là chủ tịch nước. ? Vẽ sơ đồ bộ máy NNVN a. Cơ quan quyền lực nhà nước Hội đồng Quốc hội nhân dân QUỐC HỘI CQ Đại biểu cao nhất CQ quyền lực cao nhất Đ69, HP Lập hiến và lập pháp Nhiệm Giám sát tối cao vụ, Quyết định những vấn đề cơ bản nhất quyền hạn của Quốc Xác định các nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, trực tiếp bầu, hội bổ nhiệm các chức vụ cao nhất trong các cơ quan nhà nước ở Trung ương CƠ CẤU QUỐC HỘI UBTVQH Các UB HĐDT của QH Lập pháp Tư pháp Kinh tế VH-GD Tài chính QP-AN TTNNĐ Các VĐ XH KH-CN-MT Đối ngoại UỶ BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI • Là cơ quan thường trực của Quốc hội. • Gồm có: Chủ tịch Quốc hội, các Phó chủ tịch Quốc hội, các uỷ viên.
• Thành viên của UBTVQH làm việc theo chế độ chuyên trách và không thể đồng thời là thành viên của Chính phủ. • CHUẨN BỊ, TRIỆU TẬP, CHỦ TRÌ KỲ HỌP QH. NHIỆM VỤ, • BAN HÀNH PHÁP LỆNH, NGHỊ QUYẾT. QUYỀN • GIÁM SÁT HẠN CỦA • …….
UBTVQH HỘI ĐỒNG DÂN TỘC VÀ CÁC UỶ BAN CỦA QH LÀ CÁC CƠ QUAN CỦA QUỐC HỘI, DO QUỐC HỘI BẦU RA, LÀM VIỆC THEO CHẾ ĐỘ TẬP THỂ VÀ QUYẾT ĐỊNH THEO ĐA SỐ. Hội đồng dân tộc Các UB của QH Nghiên cứu và kiến nghị Nghiên cứu, thẩm tra dự với QH những vấn đề về án luật, dự án pháp lệnh và dân tộc dự án khác, Thực hiện quyền giám sát việc thi hành chính sách Thực hiện quyền giám sát dân tộc, các chương trình, trong phạm vi nhiệm vụ, kế hoạch phát triển KT- quyền hạn do luật định XH vùng đồng bào dân tộc HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CQ quyền lực nhà nươc ở địa phương Quyết định các vấn đề của ĐP do Luật định Ban hành nghị quyết Đ113, HP • NHIỆM KỲ CỦA HĐND LÀ 05 NĂM. • HĐND HỌP MỖI NĂM HAI KỲ. • NGOÀI RA, CÓ THỂ CÓ NHỮNG KỲ HỌP BẤT THƯỜNG DO NHU CẦU CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI ĐÒI HỎI.
CƠ CẤU TỔ CHỨC HĐND Thường trực HĐND Ban kinh tế và (Chủ tịch, Phó Chủ tịch ngân sách và Ủy viên thường trực) Ban văn hoá - xã hội Cấp tỉnh Các Ban Ban pháp chế Thường trực HĐND (Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ban dân tộc Cấp huyện và Ủy viên thường trực) Các Ban Ban kinh tế - xã hội Thường trực HĐND Ban pháp chế Cấp xã (Chủ tịch, Phó Chủ tịch) b. Cơ quan quản lý nhà nước Chính phủ Ủy ban nhân dân Chính phủ - tập Bộ - thủ trưởng thể lãnh đạo UBND cấp tỉnh Sở UBND cấp huyện Phòng UBND cấp xã Công chức Chính phủ • Là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước CHXHCNVN • Thực hiện quyền hành pháp • Là cơ quan chấp hành của QH Chấp hành (Thi hành các quyết định và văn bản của cấp trên - Quốc hội.) Chính phủ Hành chính (quản lý ) CƠ CẤU CỦA CHÍNH PHỦ Thủ tướng chính phủ Các Bộ trưởng/ Các phó thủ thủ trưởng cơ tướng quan ngang bộ THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ • THỦ TƯỚNG LÀ NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU CHÍNH PHỦ • DO QUỐC HỘI BẦU TRONG SỐ ĐẠI BIỂU QUỐC • THỦ TƯỚNG LÃNH ĐẠO, ĐIỀU HÀNH VÀ CHỊU TRÁCH NHIỆM VỀ MỌI HOẠT ĐỘNG CỦA CP PHÓ THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ • PHÓ THỦ TƯỚNG GIÚP THỦ TƯỚNG LÀM NHIỆM VỤ THEO SỰ PHÂN CÔNG CỦA THỦ TƯỚNG. 18 BỘ TRONG CHÍNH PHỦ Bộ Quốc phòng Bộ Công an Bộ Nội vụ Bộ Công thương Bộ Ngoại giao Bộ Tài chính Bộ NN & PTNT Bộ Xây dựng Bộ TN – MT Bộ VH – TT – DL Bộ Tư pháp Bộ GD & ĐT Bộ LĐ – TB & XH Bộ Y tế Bộ KH & CN Bộ Thông tin - TT Bộ GTVT Bộ KH & ĐT 4 CƠ QUAN NGANG BỘ Ngân hàng Thanh tra nhà nước Chính phủ Ủy ban dân tộc Văn phòng Chính phủ Cơ quan thuộc Chính phủ • Cơ quan thuộc Chính phủ là cơ quan do Chính phủ thành lập, có chức năng thực hiện một số thẩm quyền quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực; • Một số cơ quan thuộc Chính phủ hoạt động sự nghiệp để phục vụ nhiệm vụ quản lý nhà nước của Chính phủ hoặc thực hiện một số thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật. • Cơ quan thuộc Chính phủ không thuộc cơ cấu tổ chức của Chính phủ.
Cơ quan thuộc Chính phủ 8 cơ quan thuộc chính phủ là: • Ban quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh; • Bảo hiểm xã hội Việt Nam; • Thông tấn xã Việt Nam; • Đài Tiếng nói Việt Nam; • Đài Truyền hình Việt Nam; • Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh; • Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ VN; • Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam ỦY BAN NHÂN DÂN - Do HĐND cùng cấp bầu - Là cơ quan chấp hành của HĐND - Là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương Thi hành QĐ của CQNN cấp trên và NQ của HĐND Chức năng chấp hành Báo cáo công tác trước HĐND và CQNN cấp trên Chức Chịu sự kiểm tra, giám sát, Năng chất vấn của HĐND Của UBND Chức năng Quản lý NN trên quản lý NN tất cả các lĩnh vực ở địa phương Cơ cấu Ủy ban nhân dân Số lượng TV UBND Chủ tịch UBND Cấp tỉnh: 9-11 TV (HN, Tp.HCM: không quá 13) Các Phó chủ tịch Cấp huyện: 7 – 9 TV Các Ủy viên Cấp xã; 3- 5 TV Cơ quan tư pháp Tòa án Viện nhân dân kiểm sát nhân dân c. Cơ quan xét xử Toà án nhân dân • Là cơ quan xét xử • Thực hiện quyền tư pháp.