Nguyên Tắc Thống Nhất Phân Công và Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Quyền Lực Nhà Nước Ở Việt Nam Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích nguyên tắc thống nhất phân công và phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước ở Việt Nam hiện nay.

• Tác giả: Đào Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: Giáo Sư, Tiến Sĩ: Lưu Văn Sùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Nguyên Tắc Thống Nhất, Phân Công và Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Quyền Lực Nhà Nước Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT, PHÂN CÔNG VÀ PHỐI HỢP TRONG TỔ CHỨC QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản và nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT, PHÂN CÔNG VÀ PHỐI HỢP TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Những quy định pháp lý về nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp trong tổ chức quyền lực nhà nước
• 2.2. Những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp trong tổ chức và hoạt động của quyền lực nhà nước
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT, PHÂN CÔNG VÀ PHỐI HỢP TRONG TỔ CHỨC VÀ THỰC HIỆN QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
• 3.1. Phương hướng đổi mới, hoàn thiện nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp trong tổ chức quyền lực nhà nước ở nước ta hiện nay
• 3.2. Giải pháp đổi mới, hoàn thiện nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp trong tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước ở nước ta hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nguyên Tắc Thống Nhất Phân Công và Phối Hợp

Nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước Việt Nam là một trong những vấn đề cốt lõi trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Nguyên tắc này không chỉ đảm bảo sự hoạt động hiệu quả của các cơ quan nhà nước mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của nhân dân. Theo Hiến pháp năm 1992, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Điều này thể hiện rõ ràng trong các quy định pháp lý và thực tiễn hoạt động của nhà nước.

1.1. Khái niệm và Ý nghĩa của Nguyên Tắc Thống Nhất

Nguyên tắc thống nhất trong tổ chức quyền lực nhà nước Việt Nam có nghĩa là tất cả các cơ quan nhà nước phải hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Điều này đảm bảo sự đồng bộ và nhất quán trong các quyết định và chính sách của nhà nước, từ đó tạo ra một hệ thống chính trị vững mạnh.

1.2. Phân công và Phối hợp giữa các Cơ quan Nhà nước

Phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả trong việc thực hiện quyền lực nhà nước. Mỗi cơ quan có chức năng và nhiệm vụ riêng, nhưng cần phải phối hợp chặt chẽ để tránh chồng chéo và đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý nhà nước.

II. Vấn đề và Thách thức trong Thực hiện Nguyên Tắc

Mặc dù nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp đã được quy định rõ ràng, nhưng trong thực tiễn vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các cơ quan nhà nước thường gặp khó khăn trong việc xác định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của mình. Điều này dẫn đến tình trạng chồng chéo trong hoạt động và thiếu hiệu quả trong quản lý nhà nước.

2.1. Những Hạn chế trong Thực hiện Nguyên Tắc

Một trong những hạn chế lớn nhất là sự thiếu rõ ràng trong phân định chức năng và nhiệm vụ giữa các cơ quan. Điều này không chỉ gây khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ mà còn làm giảm hiệu lực của bộ máy nhà nước.

2.2. Tình trạng Chồng chéo và Quan liêu

Tình trạng chồng chéo giữa các cơ quan nhà nước dẫn đến sự quan liêu, làm giảm tính hiệu quả trong quản lý. Việc xác định trách nhiệm và quyền hạn chưa rõ ràng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

III. Phương pháp và Giải pháp Cải cách Nguyên Tắc

Để cải cách nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc hoàn thiện cơ chế hoạt động của các cơ quan nhà nước là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

3.1. Hoàn thiện Cơ chế Lãnh đạo của Đảng

Cần hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước để đảm bảo nguyên tắc thống nhất. Điều này sẽ giúp các cơ quan nhà nước hoạt động đồng bộ và hiệu quả hơn.

3.2. Đổi mới Tổ chức và Phương thức Hoạt động

Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội và Chính phủ là cần thiết để nâng cao tính hiệu quả trong việc thực hiện quyền lực nhà nước. Cần có những cải cách mạnh mẽ để đảm bảo các cơ quan này có thực quyền và trách nhiệm.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu

Việc áp dụng nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các cơ quan nhà nước đã có những bước tiến trong việc cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý.

4.1. Thành tựu trong Cải cách Hành chính

Cải cách hành chính đã giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước. Nhiều chính sách mới đã được ban hành nhằm cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh.

4.2. Kết quả Nghiên cứu và Đánh giá

Các nghiên cứu cho thấy việc thực hiện nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

V. Kết luận và Tương lai của Nguyên Tắc

Nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước Việt Nam là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền. Tương lai của nguyên tắc này phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của các cơ quan nhà nước.

5.1. Tương lai của Nguyên Tắc trong Thực tiễn

Tương lai của nguyên tắc này sẽ phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện cải cách. Cần có những chính sách cụ thể để đảm bảo nguyên tắc này được thực hiện hiệu quả.

5.2. Định hướng Phát triển Nguyên Tắc

Định hướng phát triển nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp cần phải gắn liền với yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và bảo vệ quyền lợi của nhân dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền lực nhà nước là một trong những vấn đề trung tâm của đời sống chính trị và xã hội, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở Việt Nam. Theo Hiến pháp năm 1992 sửa đổi, quyền lực nhà nước được xác định là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Từ năm 1992 đến nay, việc tổ chức quyền lực nhà nước theo nguyên tắc này đã trở thành nền tảng quan trọng nhằm đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Luận văn tập trung nghiên cứu nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước ở Việt Nam hiện nay, trong phạm vi từ năm 1992 đến nay, nhằm làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng thực hiện nguyên tắc này và đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức quyền lực nhà nước. Mục tiêu nghiên cứu là làm sáng tỏ vai trò của nguyên tắc này trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công cuộc cải cách hành chính, xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu quả, đồng thời bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong quản lý xã hội. Nghiên cứu cũng góp phần làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp trong tổ chức quyền lực nhà nước, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với đặc thù chính trị, xã hội Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền lực nhà nước, coi quyền lực nhà nước là quyền lực của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, được tổ chức theo nguyên tắc tập trung, thống nhất nhưng có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước. Các khái niệm chính bao gồm:

• Quyền lực nhà nước: Là quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền, được thực hiện thông qua bộ máy nhà nước, có tính thống nhất nhưng phân công rõ ràng giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp.
• Nguyên tắc thống nhất: Quyền lực nhà nước phải tập trung thống nhất vào một cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, đó là Quốc hội.
• Nguyên tắc phân công: Phân chia chức năng, nhiệm vụ rõ ràng giữa các cơ quan nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, tránh chồng chéo và lạm quyền.
• Nguyên tắc phối hợp: Các cơ quan nhà nước phải phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng trong thực hiện quyền lực để đảm bảo sự thống nhất và hiệu quả quản lý nhà nước.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các mô hình tổ chức quyền lực nhà nước trên thế giới như nguyên tắc tam quyền phân lập ở các nước tư sản, đồng thời phân tích sự khác biệt và vận dụng sáng tạo nguyên tắc này trong bối cảnh Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích các văn bản pháp luật, Hiến pháp, các công trình nghiên cứu về quyền lực nhà nước và tổ chức bộ máy nhà nước.
• Phương pháp khảo sát thực tế: Thu thập dữ liệu về hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước tại trung ương và địa phương trong giai đoạn từ năm 1992 đến nay.
• Phương pháp phân tích tổng hợp và so sánh: So sánh thực trạng tổ chức quyền lực nhà nước ở Việt Nam với các mô hình tổ chức quyền lực nhà nước khác trên thế giới để rút ra bài học và đề xuất giải pháp.
• Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các chuyên gia trong lĩnh vực chính trị học và quản lý nhà nước để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân, cùng các ý kiến chuyên gia và tài liệu tham khảo có liên quan. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các tài liệu và dữ liệu đại diện cho giai đoạn từ năm 1992 đến nay nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền lực nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp rõ ràng
   Theo Hiến pháp 1992 và các văn bản pháp luật liên quan, quyền lực nhà nước tập trung thống nhất vào Quốc hội – cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân. Quốc hội thực hiện quyền lập pháp, Chính phủ thực hiện quyền hành pháp, Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân thực hiện quyền tư pháp. Sự phân công này giúp tránh chồng chéo chức năng, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

2. Thực trạng phân công và phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước còn tồn tại hạn chế
   Mặc dù có sự phân công rõ ràng, nhưng trong thực tế, việc phối hợp giữa các cơ quan nhà nước chưa luôn nhịp nhàng, còn xảy ra tình trạng chồng chéo chức năng, trách nhiệm chưa rõ ràng, dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao. Ví dụ, một số lĩnh vực quản lý nhà nước còn có sự trùng lặp giữa các cơ quan hành pháp và tư pháp, gây khó khăn trong thực thi pháp luật.

3. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố đảm bảo tính thống nhất của quyền lực nhà nước
   Đảng giữ vai trò lãnh đạo duy nhất, tạo sự thống nhất về ý chí và hành động trong tổ chức quyền lực nhà nước. Điều này giúp khắc phục những hạn chế của nguyên tắc tam quyền phân lập trong các nước tư sản, đồng thời đảm bảo quyền lực nhà nước luôn thuộc về nhân dân.

4. Phân cấp quản lý nhà nước theo chiều dọc góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhưng cần được hoàn thiện
   Phân cấp quản lý từ Trung ương đến địa phương giúp phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cấp chính quyền, tuy nhiên việc phân cấp còn chưa đồng bộ, chưa rõ ràng trong một số lĩnh vực, ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý nhà nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp quyền lực nhà nước là nền tảng để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam. Việc tập trung quyền lực vào Quốc hội thể hiện tính thống nhất quyền lực nhà nước, đồng thời phân công rõ ràng giữa các cơ quan giúp nâng cao hiệu quả quản lý và tránh lạm quyền. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sự phối hợp giữa các cơ quan còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến hiệu lực hoạt động của bộ máy nhà nước.

So sánh với các mô hình tam quyền phân lập ở các nước tư sản, Việt Nam vận dụng nguyên tắc này theo hướng tập trung quyền lực nhưng có sự phân công và phối hợp nhằm phù hợp với đặc thù chính trị – xã hội của nước ta. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả của quyền lực nhà nước, khác biệt với mô hình đa đảng ở các nước tư sản.

Việc phân cấp quản lý nhà nước theo chiều dọc là một điểm mạnh giúp phát huy vai trò của chính quyền địa phương, tuy nhiên cần hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền để tránh tình trạng chồng chéo, thiếu rõ ràng trong phân công nhiệm vụ. Dữ liệu khảo sát cho thấy khoảng 30% các cơ quan nhà nước địa phương phản ánh còn khó khăn trong phối hợp với các cơ quan trung ương, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan nhà nước trung ương và địa phương, cũng như bảng so sánh chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quyền lực nhà nước theo quy định pháp luật và thực tế thực hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về tổ chức quyền lực nhà nước
   Cần sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật để quy định rõ ràng, đồng bộ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước, đặc biệt là phân định trách nhiệm giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Mục tiêu nâng cao tính minh bạch và hiệu lực pháp luật trong vòng 2 năm tới, do Quốc hội và Bộ Tư pháp chủ trì.

2. Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và liên cấp
   Xây dựng các quy chế phối hợp cụ thể giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý nhà nước trọng điểm như đất đai, tài nguyên môi trường, an ninh trật tự. Thời gian thực hiện trong 1-3 năm, do Chính phủ và các Bộ ngành liên quan phối hợp thực hiện.

3. Nâng cao năng lực và đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức
   Tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ nhằm giảm thiểu tình trạng lạm quyền, quan liêu, tham nhũng. Mục tiêu nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong 3 năm, do Bộ Nội vụ và các địa phương phối hợp triển khai.

4. Phát huy vai trò giám sát của nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội
   Tăng cường cơ chế tiếp nhận ý kiến, phản ánh của nhân dân qua các kênh thông tin đại chúng và các tổ chức quần chúng nhằm giám sát hoạt động của các cơ quan quyền lực nhà nước. Thời gian thực hiện liên tục, do Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách nhà nước
   Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện tổ chức bộ máy nhà nước, nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền lực nhà nước.

2. Giảng viên và sinh viên ngành Chính trị học, Luật học, Quản lý nhà nước
   Tài liệu tham khảo quan trọng giúp hiểu sâu về nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước trong bối cảnh Việt Nam, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

3. Cán bộ công chức các cơ quan nhà nước trung ương và địa phương
   Giúp nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp quyền lực nhà nước.

4. Các tổ chức chính trị - xã hội và các nhà hoạt động xã hội dân sự
   Tài liệu hỗ trợ nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp quyền lực nhà nước là gì?
   Đây là nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước theo hướng quyền lực tập trung thống nhất vào Quốc hội, đồng thời phân công rõ ràng chức năng giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng trong thực hiện quyền lực.

2. Tại sao nguyên tắc này quan trọng đối với Nhà nước pháp quyền XHCN?
   Nguyên tắc này giúp đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời ngăn ngừa lạm quyền và tha hóa quyền lực, phù hợp với đặc thù chính trị Việt Nam.

3. Thực trạng thực hiện nguyên tắc này ở Việt Nam hiện nay ra sao?
   Mặc dù có sự phân công và phối hợp rõ ràng theo quy định pháp luật, nhưng trong thực tế còn tồn tại hạn chế như chồng chéo chức năng, phối hợp chưa nhịp nhàng, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

4. Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong nguyên tắc này là gì?
   Đảng giữ vai trò lãnh đạo duy nhất, tạo sự thống nhất về ý chí và hành động trong tổ chức quyền lực nhà nước, đảm bảo quyền lực nhà nước luôn thuộc về nhân dân và phù hợp với định hướng XHCN.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quyền lực nhà nước?
   Cần hoàn thiện pháp luật, xây dựng quy chế phối hợp liên ngành, tăng cường đào tạo cán bộ, phát huy vai trò giám sát của nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Kết luận

• Quyền lực nhà nước ở Việt Nam được tổ chức theo nguyên tắc thống nhất, phân công và phối hợp, tập trung vào Quốc hội với sự phân công rõ ràng giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp.
• Nguyên tắc này phù hợp với bản chất Nhà nước pháp quyền XHCN, đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
• Thực trạng thực hiện nguyên tắc còn tồn tại hạn chế về phối hợp và phân công chức năng, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.
• Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả của quyền lực nhà nước.
• Các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường phối hợp, nâng cao năng lực cán bộ và phát huy giám sát của nhân dân cần được triển khai trong thời gian tới để xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và các nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT, PHÂN CÔNG VÀ PHỐI HỢP TRONG TỔ CHỨC QUYỀN LỰC NHÀ NƢỚC 1. Một số khái niệm cơ bản và nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nƣớc 1. Một số khái niệm cơ bản * Khái niệm quyền lực Quyền lực là khái niệm được loài người nhận biết và nghiên cứu rất sớm - thời cổ đại.

Từ khi ý thức được các vấn đề chính trị người ta cũng đã đề cập đến vấn đề quyền lực và coi đó là một trong những vấn đề cơ bản của chính trị. Ngay từ thời cổ đại, các nhà tư tưởng chính trị đã bàn đến phạm trù quyền lực như là một trong những cơ sở chủ yếu nhất để tổ chức đời sống xã hội. Đến nay, lý luận về quyền lực vẫn còn là vấn đề trung tâm của các nghiên cứu chính trị, xã hội, nó đã được bổ sung, phát triển rất nhiều nhưng hiện nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau xung quanh khái niệm quyền lực. Quyền lực theo tiếng Latinh là potere,, theo tiếng Nga là vlast, theo tiếng Anh là power [ 52, tr.

Dù quan niệm, cách tiếp cận về quyền lực còn có những điểm khác nhau, nhưng các ngôn ngữ đều có điểm thống nhất: quyền lực liên quan đến sức mạnh, sự ảnh hưởng, định hướng, kiểm soát, quản lý, thống trị. Để làm rõ khái niệm quyền lực, cần khảo sát các cách tiếp cận khác nhau. Ở phương Đông, mà tiêu biểu là Trung Quốc, vấn đề quyền lực cũng đã được đặt ra tương đối sớm. Khi mà thế quyền (quyền lực nhà nước) chưa đủ để cai trị, người ta biết mượn uy của “ thần quyền ” để bổ sung cho thế quyền.

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Mệnh trời” được coi như uy lực tuyệt đối bao trùm thiên hạ. Khổng Tử, một nhà tư tưởng lớn của Trung Quốc cho rằng: trong chính trị, đạo đức là quyền lực tối thượng. Đạo đức đã tiềm ẩn trong những người quân tử - nhà chính trị, nó như một thứ đặc ân mà trời ban cho, chỉ cần tu thân thì sẽ đạt được. Khi “tu ” được “ thân ”, có được đạo đức thì “ tề ” được “ gia ” và “ bình ” được “thiên hạ”.

Ông ví “ đức của người quân tử ( người cai trị ) như gió, đức của kẻ tiểu nhân ( người bị trị ) như cỏ, gió thổi tất cỏ sẽ lướt theo ”. Một cách thực tế hơn, Hàn Phi Tử cho rằng, để có được quyền lực, bậc vua chúa cần phải nắm vững hai điều là thưởng và phạt. Bởi theo ông, con người ai cũng ham lợi và ghét hại; dùng thưởng và phạt thì sẽ khống chế được người khác, buộc họ phải theo ý mình. Ở phương Tây, ngay từ thời cổ đại, Platôn cho rằng, quyền lực không phải của một người mà phải được di chuyển từ người này sang người khác.

Trong tác phẩm “ Chính trị ” và “ Hiến pháp Aten ”, Arixtôt đã nêu quan điểm về quyền lực, theo ông quyền lực không chỉ là cái vốn có của sự vật, hiện tượng biết cảm giác mà còn là của giới tự nhiên vô cơ. Thời trung đại, các nhà thần học lại đưa quyền lực của Thượng đế lên vị trí hàng đầu. Thời Phục hưng, các nhà tư tưởng theo chủ nghĩa tự do đưa vấn đề lật đổ quyền lực phong kiến và thiết lập quyền lực tư sản là nhiệm vụ trung tâm. Từ giữa thế kỷ XX đến nay, khoa học chính trị đã được nghiên cứu và phát triển ở nhiều nước phương Tây.

Các nhà nghiên cứu đã nêu ra các quan điểm khác nhau về quyền lực. Nhà xã hội học người Anh B.Russel) cho rằng: quyền lực là khả năng tạo ra những sản phẩm một cách có chủ ý.Lipsơn (Lebi Lipson) xem quyền lực là khả năng đạt tới kết quả nhờ một hành động phối hợp.Tôpphơlơ (Avin Toffler) khẳng định: quyền lực là cái buộc người khác phải hành động theo ý của ta. Như vậy, với nghĩa chung nhất các nhà khoa học nêu trên cho rằng, quyền lực là cái mà nhờ đó 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] buộc người khác phải phục tùng; là khả năng thực hiện ý chí của mình trong quan hệ với người khác. Theo các tác giả “ Tập bài giảng Chính trị học ”, quyền lực là mối quan hệ giữa các chủ thể hành động của đời sống xã hội, trong đó chủ thể này có thể chi phối hoặc buộc chủ thể khác phải phục tùng ý chí của mình nhờ có sức mạnh, vị thế nào đó trong quan hệ xã hội [59, tr.

Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác - Lênin từ góc độ duy vật lịch sử đã đề cập đến vấn đề quyền lực từ trong bản chất của nó. Đó là, trong xã hội có giai cấp, giai cấp nào nắm được quyền kiểm soát tư liệu sản xuất thì giai cấp đó cũng nắm được quyền điều khiển, chi phối các lĩnh vực cơ bản khác của xã hội. Cách tiếp cận này là chìa khoá cho ta nghiên cứu vấn đề quyền lực một cách khoa học và hữu hiệu. Quyền lực là mối quan hệ giữa các chủ thể hành động, trong đó chủ thể này có thể chi phối hoặc buộc chủ thể khác phải phục tùng ý chí của mình nhờ có sức mạnh, vị thế nào đó trong quan hệ xã hội.

Đó là quan hệ giữa hai chủ thể: chi phối và bị chi phối; chỉ huy, ra lệnh và tuân thủ phục tùng. Dấu hiệu của sự tồn tại quyền lực và quan hệ quyền lực là người này có thể bắt buộc người ( nhóm người ) khác phải tuân theo những mệnh lệnh, ý chí của mình. Quyền lực là mối quan hệ xã hội đặc biệt, ai chi phối được mối quan hệ đó thì buộc người khác phải phục tùng; việc vận dụng có kết quả mối quan hệ đó sẽ cho phép đạt được mục tiêu nhờ hoạt động phối hợp; việc nắm giữ và sử dụng mối quan hệ đó sẽ cho phép chủ thể có tác động tới hành vi, phẩm hạnh của người khác. Từ những cách tiếp cận trên đây, có thể đi đến quan niệm: Quyền lực là quyền sử dụng sức mạnh của một chủ thể buộc các chủ thể khác phải phục tùng ý chí của mình nhờ sức mạnh và vị thế nào đó trong quan hệ xã hội.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Quan niệm như trên về quyền lực là cơ sở để xem xét phạm trù quyền lực khác như quyền lực chính trị và đặc biệt là quyền lực nhà nước. * Khái niệm quyền lực chính trị Nếu như quyền lực xuất hiện rất sớm trong lịch sử, xuất hiện cùng với sự xuất hiện của con người, với những hoạt động mang tính chất cộng đồng của xã hội loài người thì quyền lực chính trị lại xuất hiện muộn hơn. Nó ra đời cùng với sự ra đời của chế độ tư hữu, xã hội có phân chia giai cấp và đối kháng giai cấp. Xã hội loài người đã có một giai đoạn lịch sử không có sự phân chia thành giai cấp và cũng không có quyền lực chính trị.

Đó là xã hội nguyên thuỷ. Trong các thị tộc, bộ lạc nguyên thuỷ, quyền lực công biểu hiện thành các chuẩn mực đạo đức, phong tục, tập quán. tập trung ở quyền lực của Hội đồng công xã và trao cho người thủ lĩnh thừa hành. Khi xã hội cộng sản nguyên thuỷ được thay bằng xã hội chiếm hữu nô lệ, tức là khi chế độ tư hữu thay thế chế độ công hữu tất yếu dẫn đến hình thành giai cấp và đấu tranh giai cấp - thì quyền lực công ( bộ phận cơ bản) được tổ chức thành nhà nước.

Nhà nước xuất hiện dường như để điều hoà, làm dịu mâu thuẫn giai cấp, để các giai cấp không tiêu diệt lẫn nhau và tiêu diệt cả xã hội. Cuộc đấu tranh giành quyền lực nhà nước trở thành vấn đề trung tâm, then chốt trong hoạt động của các giai cấp, các lực lượng xã hội. Khi một giai cấp đoạt được quyền lực nhà nước và trở thành giai cấp thống trị thì giai cấp đó sẽ dùng quyền lực nhà nước để thiết lập sự thống trị của mình trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, để đảm bảo thực hiện lợi ích của giai cấp mình và đàn áp sự chống đối của các giai cấp đối lập. Do đó, quyền lực chính trị - quyền lực của giai cấp thống trị - xuất hiện trong đời sống xã hội.

Cuộc đấu tranh giữa các giai cấp để giành, giữ và sử dụng quyền lực chính trị mà cơ bản là giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước, đã diễn ra 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong suốt quá trình lịch sử từ khi xã hội nguyên thuỷ tan rã và xã hội nô lệ ra đời cho đến nay. Kết quả là đưa đến sự thay đổi hình thức của quyền lực chính trị, hình thức thống trị giai cấp. Cho đến nay, có nhiều cách hiểu khác nhau về quyền lực chính trị. Tiêu biểu là các quan niệm sau: - Quyền lực chính trị là quyền sử dụng sức mạnh cho mục đích chính trị.

- Quyền lực chính trị là quyền lực xã hội nhằm giải quyết lợi ích giai cấp, dân tộc, nhân loại. - Quyền lực chính trị là quyền lực của một hay liên minh giai cấp nhằm thực hiện sự thống trị chính trị; là năng lực áp đặt và thực thi các giải pháp phân bổ giá trị xã hội có lợi cho giai cấp mình - chủ yếu thông qua đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước. - Quyền lực chính trị là quyền lực của nhà nước, các đảng chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức bầu cử, các cơ quan tự quản địa phương - Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, quyền lực chính trị là quyền lực của một hay liên minh giai cấp, tập đoàn xã hội hoặc của nhân dân ( trong điều kiện CNXH ); nó nói lên khả năng của một giai cấp nhằm thực hiện lợi ích khách quan của mình. Quyền lực chính trị theo đúng nghĩa của nó, là bạo lực có tổ chức của một giai cấp để trấn áp giai cấp khác.

Từ những quan niệm trên có thể hiểu một cách chung nhất: Quyền lực chính trị là quyền sử dụng sức mạnh chính trị của một hay liên minh giai cấp, tập đoàn xã hội nhằm áp đặt và thực thi các giải pháp phân bổ giá trị xã hội có lợi cho giai cấp mình, hướng tới mục đích thống trị xã hội.