Chương 1: Một số van dé lý luận về nguyên tắc quyển yêu câu Tòa án bảo vệ quyền va lợi ích hợp pháp trong TTDS. Chương 2: Thực trạng quy đính của pháp luật về nguyên tắc quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyên và lợi ich hợp pháp trong TTDS Chương 3: Thực tiễn thực hiện nguyên tắc quyền yêu câu Tòa án bảo vệ quyên và lợi ích hợp pháp trong TTDS và kiến nghị. MOT SO VAN BE LY LUẬN VE NGUYEN TAC QUYEN YEU CAU TÒA ÁN BẢO VỆ QUYEN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP TRONG TTDS 1. Khái niệm, ý nghĩa của nguyên tắc quyền yêu cầu tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong TTDS 1.
Khái niệm nguyên tắc quyên yêu cầu toa ám bảo vệ quyên và lợi ich hop pháp trong TTDS Giống như bat kỳ nguyên tắc khác, hiện nay chưa có định nghĩa chính thức nao về “Nguyên tắc quyên yêu cầu Tòa an bảo vệ quyền và loi ích hop pháp”. Tuy nhiên, trong luận văn nghiên cứu về nguyên tắc này, Thạc si Bui Thị Thu Huyễn có đưa ra khái niêm như sau: “Mguyên fắc quyền yên cau Tòa Gn bảo vê quyền và lợi ich hop pháp của đương sự trong TTDS là những tư tưởng pháp i} chỉ dao nhằm dan bảo các chủ thé kit thấp quyền, lợi ich hợp pháp của minh, của Nhà nước hoặc lot ich công công bị xâm phạm thi có quyên đưa ra đề nghi với Tòa an đề Tòa dn căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của mình bảo vệ nhitng quyền, lot ich mà được Nhà nước, pháp luật hoặc công đồng. tập thê đã công nhận trước dé"! Cú thé thay đây là một định nghĩa khá toàn diện, thể hiện được căn cứ, mục đích của nguyên tắc quyên yêu câu Tòa án bão vệ quyên và lợi ích hợp pháp trong TTDS. Tuy nhiên, định nghĩa này chưa đê cập đến việc chủ thể có quyền yêu câu với Tòa án vi “lợi ích của người khác”.
Thêm nữa, cụm từ “bảo vệ những quyền, lợi ich ma được Nhà nước, pháp luật hoặc công đông, tập thé đã công nhận” có thé gây ra cách hiểu là quyên và lợi ích có thể chỉ cân thỏa mãn một trong hai điêu kiện là có thé được Tòa án bảo vệ. Điều nay là không đúng bởi trên thực tế có thể xây ra một số trường hợp quyên, lợi ích được một công đồng công nhận nhưng lại trái pháp luật, trái với quan điểm, chủ trương của Nhả nước. Ví dụ, một số đân tộc thiểu sô có tục “tảo hôn”, theo đó cho phép nam —nữ chưa đủ 18 có quyên kết hôn, điều nảy là trải với quy ` Bài Thị Thu Huyền (2016). Nguyên tắc quyên yễtt cẩn Tòa án bảo về quyển và lợi ich hop pháp của đương su mong TIDS hận văn thạc sĩ mắt hoc, Tường Daihoc Luật Hi Nội, tr10 7 định của Luật HN&GĐ}.
Trên cơ sở khái niệm trên, tác giả sẽ phân tích, xây dung khái niệm riêng về Mguyên tắc quyền yên cầu Tòa an bảo vệ quyền và lợi ich hợp pháp. - Khai niệm “nguyén tac” Thuật ngữ “nguyên tắc” được hiểu theo cách chung nhất là điêu cơ ban đã định ra, nhất thiết phải tuân theo trong một loạt việc làmẺ. Noi cách khác nguyên tắc chính là những tư tưởng mang tính xuất phát điểm thé hiện ban chat của một lĩnh vực hoạt động nhất định và chỉ đạo toàn bộ các hoạt dong thuộc Tĩnh vực đó. Ở nước ta, mỗi ngành luật đều có hệ thông nguyên tắc riêng và thường được quy định trong các văn bản pháp luật về ngành luật đó dưới dạng quy phạm chung dé lam cơ sở cho việc thực hiện.
Như vậy, tat cả các quy phạm. pháp luật TTDS déu phải thể hiện tinh than và nội dung các nguyên tắc đã được xác định, tat cả các hành vi, hoạt động của các chủ thé đều phải thực hiện trên cơ sở quan triệt các nguyên tắc đã dé ra, bat kỳ hành vi nao vi phạm một trong số các nguyên tắc đều bi coi là trái pháp luật. Việc quán triệt các nguyên tắc có tác dụng ngăn chặn mọi hành vi vi phạm pháp luật và những biểu hiên tiêu cực trong quá trình giải quyết các vụ việc dân sự”. Định nghĩa về nguyên tắc của luật TTDS đã được trình bày trong Giáo trình luật TTDS Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội như sau: “Nguyén tắc của luật TTDS Việt Nam là những tự tưởng pháp ly chỉ dao, đinh hưởng cho việc xây dung và thực hiện pháp luật TTDS và được ghi nhận trong các văn bản pháp luật TTDS “5.
Ngoài ra còn tồn tại một định nghĩa khác khá toàn diện về nguyên tắc cơ bản của luật TTDS Việt Nam là “những tư tưởng pháp i chỉ dao mang tính xuất phát điểm, phân ánh đường lỗi, chinh sách của Dang và Nhà nước, bản chất và những đặc trưng cơ bản của TTDS, được quán triệt trong nội dung cña các chế định, quy định kết cẩm của toàn bộ quy trình TTDS và thé hién phương hướng và cách thức thực ? Luật HN&GÐ nim 2014 quy đãnh độ tuổi kết hôn: xế từ đã 18 tuôi,mama từ đã 20 tuôi ` Hoàng Phê (chủ biện, 2003), Từ điểntiếngFist NXB Đà Nẵng, Di Nẵng “Nguyen Thị Tuyết (20169), Neroen tắc quyển tự dinh đoạt của đương su trong TTD5 và thực tiễn thực hiện ta cácToà án tại tinh Bắc Minh, nin vin thạc sĩ mật hoc, Trường Daihoc Luật Hi Nội, tr 10. * Trường Daihoc Luật Hà Nội (2021), Giáo tinh Luật TIDS Việt Nam, Nxb. Công an nhân dân ,tr37. 8 hiện muc dich nhiệm vu của TTDS Việt Nưan“Š.
Thuật ngữ “dan sự” được sử dụng trong “Luật TTDS” phải được hiểu theo nghĩa rông, ding dé đại diện cho các nhóm quan hệ x4 hội có tinh chat tư bao gồm: dân su, HN&GĐ, kinh doanh thương mại va lao động. Tư duy của các nhà lập pháp từ năm 2004 đền nay là giữ nguyên quan điểm, các quan hệ pháp luật có tinh chat gidng nhau sé được bảo vệ theo những trình tự, thủ tục giống nhau” - Khai niệm “bdo vệ”. Xét về ngôn ngữ hoc, “bão vệ” được hiểu là chông lại moi sự xâm phạm để giữ cho luôn luôn được nguyên ven. Theo đó, nội dung của việc bão vệ gồm hai hoạt động: một là, chống lại các hành vị xâm phạm, hai la, giữ gìn cho luôn được nguyên ven.
Từ những phân tích trên, có thé thay, van dé bảo vệ quyên chỉ đặt ra khi có hanh vi xâm phạm tới quyển. Pháp luật bao dam quyền lợi bằng cách tao ra các điều kiện thuận lợi để chủ thé của quyên lợi luôn luôn được thụ hưởng quyển lợi và hạn ché các hành vi xâm phạm Tuy nhiên, pháp luật không thé dam bảo tuyết đôi quyên lợi sé luôn luôn không bi xâm phạm. Khi đó, cần có biên pháp mạnh hon để giữ nguyên giá tri của quyền lợi, lúc nảy các cơ chê, biện pháp bảo về quyên lợi tö ra hữu hiệu nhằm mục dich ngăn chặn ngay lập tức hoặc trong tương lai gan các hảnh vi xâm phạm quyên lợi. - Khái niệm “quyên và lợi ích hợp pháp” Từ điển T¡ éng Việt định nghĩa “quyên là điều ma Nhà nước và pháp luật hoặc xã hôi công nhân cho được hưởng.
được làm, được đồi hôi”. Trong khoa học pháp ly, quyên là những điêu mà pháp luật công nhận vả bảo đảm thực hiện đối với cá nhân, tô chức dé theo đó cá nhân, tổ chức được hưởng, được làm, được đòi hỏi ma không ai được hạn chê, ngăn can hay tước đoạt. Quyên được pháp luật ghi nhận và bảo dam thực hiện, gắn liên với các chủ thé va được thé hiện ra bên ngoài thông qua việc thực hiện hanh vi của các chủ thé. Còn “loi * Nguyễn Vin Cung (1997), Các nguyên tắc cơ ben của TTD5 Việt Neon, nin in thác sĩ hật học, Trường Dai học Luật Hà Nội,tr14.
: n XẾ SỈ Đó JẺNA Jể ae eee ° Nguyễn Thủ Thu Hi, Vũ Hoàng Anh (2020). Nguyên tắc “quyền yêu cầu tòa án bão vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sơ”, Tap chi nghiên cứu lập pháp, Tựtp.JSrynr lapphap wn/Pageshintuc hinchitiet aspx tinnucid=2 10579 tray cập ngày 01/03/2024. 9 ich” có thé hiểu đơn giản là điều có ích, có lợi cho một tập thé người nhất định. hay cho một cá nhân nào đó trong môi quan hệ với tập thể ây.
Có quan điểm cho rang “Các quyén và lợi ich chính dang được ghi nhận trong pháp luật thi được coi là "quyền và lợi ích hợp pháp “ “Š_ Tuy nhiên có quan điểm khác tiép cận khái niệm quyên và lợi ich hợp pháp với nội ham rộng hơn: “. đo điều kiện khách quan, Nhà nước không thé ghi nhận được tat cả các quyên, lợi ích chính dang của các chủ thể trong các quy phạm pháp luật dé dam bảo thực hiện. Từ đó, có các khái niệm về quyên và lợi ích được pháp luật bao đảm và quyên, lợi ích hợp pháp. Các quyên và lợi ích được ghi nhận trong pháp luật được goi là quyên, lợi ích được pháp luật bảo đảm Các quyên, lợi ích không mâu thuẫn với lợi ích của Nha nước và xã hội được gọi la quyền, lợi ích hợp pháp.”® Có thé thay nhà nước ta đang hiện nay đang thừa nhận quan điểm nay, thể hiện thông qua việc Tòa án phải có trách nhiệm thụ lý các vụ việc dân sự chưa có điêu luật ap dung Tức là quyên va lợi ích ké cả được ghi nhận hay chưa được ghi nhân trong luật chỉ cần không mâu thuẫn với lợi ích của nhà nước và xã hội thi sé được coi la quyền và lợi ích hop pháp.
Từ những sư phân tích trên, tac giả đã tự rút ra được khải niém: Mgnyên tắc quyền yêu cầu Tòa an bảo vệ quyền và lợi ich hop pháp là tư tưởng pháp I chỉ dao nhằm darn bảo cho các cim thé có quyền tim kiếm sự cam thiệp cha tòa đn trong việc giải quyết các yêu cau pháp ly về đân sự. bảo vệ quyền và lợi ich hop pháp của minh, của người khác, của Nhà nước hoặc lợi ích công công bị xâm phạm và Tòa an phải có trách nhiệm tìm If giải quyết theo thi tục ma pháp luật guy định Nôi dung của nguyên tắc xác định các chủ thé có quyên, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm có quyền yêu câu Tòa án bao vệ theo trinh tự, thủ tục do pháp luật quy định. Trong trường hợp cần phải bao vệ quyền, lợi ích hợp pháp của một hoặc nhiêu người khác (loi ích công cộng) thì các chủ thể * Bùi Thi Ton Huyén (2016). NEngrển tắc quyên yêu cẩu Tòa con bo về quyền và lợi ích hợp pháp của đương.
su trong TIDS Inin vin thạc sĩ mật hoc, Trường Daihoc Luật Hà Nội,tr7. ” Nguyên Công Bish (2006).