CHƯƠNG 1: TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE NO XAU VÀ XỬ LÝ NO XAU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Các công trình nghiên cứu về nợ xấu và xử lý nợ xấu đã công bố. Bản chất của nợ xấu của hệ thống ngân hàng là những tài sản không sinh lời của nền kinh tế được tai trợ bởi các khoản tin dụng của hệ thống ngân hàng. Do đó, xử lý nợ xấu là yêu cầu cấp bách và nhiệm vụ chính trị quan trọng của ngành Ngân hàng, đồng thời cần có sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị và xã hội nhằm khơi thông trở lại dòng vốn trong nền kinh tế đang bị đóng băng trong các khoản nợ xấu và lành mạnh hóa tài chính cho các t6 chức tín dụng (TCTD).
Trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu tài liệu thực tiễn liên quan đến đề tài nợ xấu, hiện nay đã có rất nhiều đề tài đi sâu vào lĩnh vực này như: Trần Thị Thu Tâm (2006), Hoàn thiện công tác xứ ly nợ ton dong tai hé thong ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam, luận văn thạc sĩ kinh té, dai học kinh tế Thanh phố Hồ Chí Minh. Thông qua các giải pháp và kiến nghị đề xuất, các van đề về xử lý nợ tồn đọng đã được xác lập và giải quyết một cách triệt để như về cơ chế quản lý nợ xấu phát sinh, việc trích lập quỹ dự phòng rủi ro cho các khoản nợ xấu, các giải pháp thu hồi nợ vay, công tác tô chức thực hiện, môi trường pháp lý về xử lý nợ xấu, cơ chế, chính sách về xử lý nợ xấu, chính sách riêng cho công ty mua, bán nợ và tài sản tồn đọng, phát triển thị trường mua, bán nợ, điều kiện ràng buộc và khuyến khích các Ngân hàng thương mại trong công tác xử lý nợ, nguồn tái cấp vốn cho các Ngân hàng thương mai dé xử lý nợ. Phạm Tường Huy (2010), Tăng cường quản lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Sài Gon Thương Tin, luận văn thạc sĩ giúp tác giả hiểu rõ hơn về các phương thức mở rộng và định hướng hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín. Tuy nhiên với những định hướng chưa phù hợp với thực tế do đó phát sinh tình trạng nợ xâu trong bôi cảnh hiện nay.
Dé tai đã nêu được các nguyên nhân cơ bản dan đến nợ xấu và các giải pháp cụ thé có ý nghĩa thiết thực trong công tác phòng ngừa nợ xau phát sinh, giải quyết những vướng mắc trong quá trình xử lý nợ xấu từ đó tim ra các biện pháp dé thu hồi nợ xấu, hạn chế rủi ro thấp nhất cho Ngân hàng. Trần Văn Ba (2012), Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam — chỉ nhánh Phú Tài, luận văn thạc sĩ kinh tế, trường đại học Đà Nẵng. Tài liệu tham khảo giúp tác giả có một cái nhìn tong quan về quản lý nợ xấu của Chi nhánh tại địa bàn Khu công nghiệp Phú Tài. Qua nghiên cứu thực trạng tại Chi nhánh tác giả đã đưa ra được các giải pháp nhằm nâng cao khả năng quản lý nợ xấu tại ngân hàng cụ thé bằng cách hạn chế cho vay tập trong vào một vài ngành nghé chính trên khu công nghiệp, cơ cấu lại ngành nghề cho vay để hạn chế những rủi ro nhất định.
Về mặt thực tiễn thì đề tài đã đưa ra được đánh giá của bản thân về thực trạng của quản lý nợ xấu tại ngân hàng Đầu tư và phát triển - chi nhánh Phú Tài, qua đó phan ảnh được kết quả đạt được của Chỉ nhánh trong quá trình quản lý nợ xấu. Nguyễn Thị Hoài Phương (2012), Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận án tién sĩ, Đại học kinh tế quốc dân. Tác giả lựa chọn cách tiếp cận quản ly nợ xấu của ngân hàng theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc nghiên cứu được tiến hành trên phạm vi hệ thông Ngân hàng thương mai chứ không phải một ngân hàng riêng biệt cụ thể nào.
Luận án đã chứng minh rằng chỉ khi nào nợ xấu được nhận biết và đo lường một cách chính xác thì các ngân hàng mới có thể quản lý một cách hiệu quả được. Ngoài ra các vấn đề nợ xấu cũng được đề cập đến trong rất nhiều những luận văn thạc sĩ như: Luận văn của Nguyễn Thị Thu Hiền (2012), Mai Xuân Thịnh (2012), nghiên cứu về vấn đề nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Luận văn thạc sĩ của Lê Thị Hoài Diễm (2012) nghiên cứu về các giải pháp nhằm hạn ché và xử lý nợ xau tại Ngân hàng Công thương Việt Nam.2 Tổng hợp kết quả nghiên cứu từ các công trình trên. Các luận văn nhìn chung đã dựa trên những cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dung dé đi sâu nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân rủi ro tín dụng cũng như công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng, chỉ ra những mặt còn hạn chế cần khắc phục.
Từ đó, tác giả đã mạnh dan đưa ra những giải pháp cụ thé để nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng trên cơ sở những quan điểm định hướng và mục tiêu trong giai đoạn phát triển sắp tới. Một số giải pháp nằm ngoài tầm quyết định của ngân hàng, tác giả đã đề xuất và kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Chính phủ đề hỗ trợ cho sự tăng trưởng tín dụng bền vững.3 Những câu hỏi đặt ra để nghiên cứu. Tuy nhiên, còn khá nhiều vấn đề vẫn chưa thể đi sâu như: Chất lượng khách hàng, chất lượng từng sản phẩm tín dụng, lĩnh vực tai trợ; Năng lực quản tri rủi ro của đội ngũ nhân lực; Nghiên cứu các phương án giải quyết cụ thé cho tình hình nợ ngoại bảng.Do đó, còn khá nhiều nội dung nghiên cứu mà đề tài này có thê tiếp tục triển khai nghiên cứu một cách chi tiết và sát với yêu cầu của thực tiễn hơn như: Nghiên cứu sâu vào quản trị rủi ro tín dụng đối với từng loại sản phẩm tín dụng cụ thé, hoặc từng nhóm đối tượng khách hàng; Nghiên cứu về xử lý nợ ngoại bảng. Ngoài ra, còn có một số van đề như: + Số liệu nghiên cứu của các dé tài trên phần lớn đều là số liệu cũ chưa cập nhật được cho giai đoạn 2013-2015.
Trong mỗi một giai đoạn thì nguyên nhân gây phát sinh nợ xấu cũng như nguy cơ phát sinh nợ xấu có sự khác nhau. Giai đoạn 2013- 2015 là một giai đoạn hết sức phức tạp với nhiều sự biến đổi về mặt thị trường tài chính cũng như sự gia nhập mạnh mẽ của các doanh nghiệp các ngân hàng quốc tế. + Các đề tài trên chưa đề xuất được các giải pháp kịp thời, hợp lý cho giai đoạn hiện nay. + Hiện tại, chưa có công trình nào nghiên cứu về “Xử ly nợ xấu tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội” do đó tác giả đã chọn đề tài để viết về giải pháp xử lý nợ xấu đối với ngân hàng mà các công trình của các tác giả trước đây chưa từng viết làm đề tài nghiên cứu.
Với những yếu tố trên tác giả lựa chọn đề tài “Xứ ý nợ xấu tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội”, đây là một đề tài tương đôi mới tại ngân hàng, với nhiều những vấn đề cần hoàn thiện như đã nêu trên, nhưng được sự tư vấn và giúp đỡ tận tình của cán bộ hướng dẫn PGS. Đinh Xuân Hạng tác giả đã chọn đề tài này dé thực hiện nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ kinh tế - Chuyên ngành Tai chính ngân hàng. Cơ sở lý luận về nợ xấu và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng thương mại.1 Rui ro hoạt động tin dụng.1 Khải niệm: Có rất nhiều cách quan niệm khác nhau về rủi ro tuỳ thuộc vào chủ thê và hoạt động của chủ thé đó trong mối quan hệ với các yếu tố khác của môi trường. Tuy nhiên, các quan niệm đó đều thống nhất một nội dung coi rủi ro là sự bắt trắc không mong đợi, gây ra thiệt hại và có thể đo lường được.
Như vậy, trong hoạt động kinh tế nói chung và trong hoạt động Ngân hàng nói riêng thì vấn đề rủi ro là không thê tránh khỏi. Vì thế, các nhà quản trị không thê loại bỏ được rủi ro mà chỉ có thé phát hiện kịp thời dé có những biện pháp chủ động xử lý. Trong sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường hiện nay, các nhà quản trị phải biết nhận biết và dự đoán trước các rủi ro để sớm đưa ra các giải pháp phòng ngừa chống đỡ tác hại của nó. Trong tài liệu “Financual Institutions Mangagement - a Modern Perpective” của A.
Lange định nghĩa: Rui ro tin dụng là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là khả năng năng các luồng thu nhập dự tính mang lại từ khoản cho vay của ngân hàng không thể được thực hiện đầy đủ về cả số lượng và thời hạn.Koch: Rui ro tin dung là sự thay đổi tiềm ân của thu nhập thuần và trị giá của vốn xuất phát từ việc khách hàng không thanh toán hoặc thanh toán trễ hạn. Theo khoản 1 điều 2 quy định về loại nợ, trích lập và sử dung dự phòng dé xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tô chức tín dụng ban hành kèm theo quyết định 493/2005/QD-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc ngân hàng Nha nướ, rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tốn thất trong hoạt động ngân hàng của tô chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết. Các định nghĩa khá đa dạng nhưng tập trung lại chúng ta có thê rút ra định nghĩa cơ bản: Rui ro tín dụng là khả năng có thể xảy ra ton thất trong hoạt động tin dung của ngân hàng do khách hàng vay vốn không thực hiện được các nghĩa vụ theo dung cam kết của mình dẫn đến việc ngân hàng có thể bị thiệt hại.2 Phân loại rủi ro tín dụng Có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng khác nhau tùy theo mục đích _, yêu cau nghiên cứu. Tùy theo tiêu chí phân loại mà người ta chia rủi ro tín dụng thành các loại khác nhau.