2 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng T«i. C¸c sè liÖu vµ tµi liÖu sö dông trong luËn ¸n lµ trung thùc vµ cã nguån dÉn cô thÓ, c¸c kÕt luËn khoa häc trong luËn ¸n lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh nghiªn cøu khoa häc mét c¸ch nghiªm tóc cña T«i. T¸c gi¶ luËn ¸n Ng« V¨n NhuËn 3 Môc lôc Phô b×a Lêi cam ®oan .2 Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t .6 ®Çu Ch−¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vµ kinh nghiÖm quèc tÕ vÒ m« KTNN. 15 h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan KTNN 1.
Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ Nhµ n−íc vµ KTNN .2 M« h×nh tæ chøc c¬ quan KTNN .3 C¬ chÕ ho¹t ®éng cña KTNN. Nghiªn cøu m« h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña mét sè n−íc trªn thÕ giíi – Bµi häc kinh nghiÖm. 65 KÕt luËn ch−¬ng 1. 1 75 Ch−¬ng 2: §¸nh gi¸ thùc tr¹ng m« h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc ViÖt Nam.
Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña KTNN ViÖt Nam.2 M« h×nh tæ chøc KTNN ViÖt nam .3 C¬ chÕ ho¹t ®éng cña KTNN ViÖt Nam. §¸nh gi¸ thùc tr¹ng m« h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña KTNN. 117 KÕt luËn ch−¬ng 2. 2 133 Ch−¬ng 3: Ph−¬ng h−íng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn m« h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña KTNN ViÖt Nam .1 Ph−¬ng h−íng vµ môc tiªu hoµn thiÖn m« h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng KTNN ViÖt Nam .2 Gi¶i ph¸p cô thÓ hoµn thiÖn m« h×nh tæ chøc KTNN .3 Gi¶i ph¸p cô thÓ hoµn thiÖn c¬ chÕ ho¹t ®éng KTNN.4 C¸c gi¶i ph¸p kh¸c.
188 Mét sè c«ng tr×nh khoa häc cña t¸c gi¶ cã liªn quan ®Õn luËn ¸n. 190 Tµi liÖu tham kh¶o. 191 4 Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t ASOSAI Tæ chøc c¸c c¬ quan kiÓm to¸n tèi cao Ch©u ¸ BAI C¬ quan kiÓm to¸n tèi cao Hµn Quèc BCKT B¸o c¸o kiÓm to¸n BCTC B¸o c¸o tµi chÝnh CNXH Chñ nghÜa X· héi CNTT C«ng nghÖ th«ng tin DNNN Doanh nghiÖp Nhµ n−íc §T-DA §Çu t− – Dù ¸n GAO C¬ quan KTTC cña Hîp chñng quèc Hoa Kú KSNB KiÓm so¸t néi bé KTH§ KiÓm to¸n ho¹t ®éng KTNN KiÓm to¸n Nhµ n−íc KTTC KiÓm to¸n tèi cao KTNNLB KTNN Liªn bang §øc KTT KiÓm to¸n tr−ëng KTV KiÓm to¸n viªn INTOSAI Tæ chøc quèc tÕ c¸c c¬ quan kiÓm to¸n tèi cao NSNN Ng©n s¸ch Nhµ n−íc XDCB X©y dùng c¬ b¶n 5 danh môc s¬ ®å S¬ ®å 1.1: C¸c chøc n¨ng qu¶n lý x· héi cña Nhµ n−íc theo giai ®o¹n t¸c ®éng qu¶n lý .2: VÞ trÝ cña kiÓm to¸n Nhµ n−íc .3: C¸c c«ng cô sö dông trong gi¸m s¸t .4: C¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn KTNN .5: M« t¶ vÞ trÝ cña KTNN thuéc c¬ quan lËp ph¸p .6: M« t¶ vÞ trÝ cña KTNN thuéc c¬ quan hµnh ph¸p.7: M« t¶ vÞ trÝ cña KTNN ®éc lËp víi c¬ quan hµnh ph¸p vµ lËp ph¸p .1: m« t¶ vÞ trÝ ph¸p lý cña KTNN theo nghÞ ®Þnh 93/2003/N§-CP ngµy 13/8/2003 cña ChÝnh phñ .2: M« h×nh tæ chøc néi bé KTNN.3 : Tæ chøc bé m¸y KTNN sau khi cã LuËt KTNN.4 : M« h×nh 2 cÊp trong tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng kiÓm to¸n…….1: M« h×nh tæ chøc chung cña KTNN .2: M« h×nh tæ chøc c¸c kiÓm to¸n chuyªn ngµnh.3: M« h×nh tæ chøc KTNN khu vùc.4: M« h×nh 3 cÊp trong tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng kiÓm to¸n. 182 6 Më ®Çu TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi luËn ¸n KiÓm to¸n Nhµ n−íc ViÖt Nam ®−îc thµnh lËp theo NghÞ ®Þnh 70/CP ngµy 11/7/1994 cña ChÝnh phñ, lµ c¬ quan chuyªn m«n gióp Thñ t−íng ChÝnh phñ thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm tra, x¸c nhËn tÝnh ®óng ®¾n, hîp ph¸p cña c¸c tµi liÖu vµ sè liÖu cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc, c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp, ®¬n vÞ kinh tÕ nhµ n−íc vµ c¸c ®oµn thÓ quÇn chóng, c¸c tæ chøc x? héi sö dông kinh phÝ do NSNN cÊp.
§©y lµ c¬ quan míi thµnh lËp, ch−a cã tiÒn lÖ ë ViÖt Nam c¶ vÒ mÆt tæ chøc còng nh− c¬ chÕ ho¹t ®éng. §Õn nay qua h¬n 10 n¨m ho¹t ®éng KiÓm to¸n Nhµ n−íc ®? kh¼ng ®Þnh ®−îc vai trß vµ vÞ trÝ nh− lµ mét c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu ®−îc trong hÖ thèng kiÓm tra kiÓm so¸t cña nhµ n−íc. VÒ mÆt tæ chøc, ®? x©y dùng vµ ®−a vµo vËn hµnh mét hÖ thèng bé m¸y tËp trung thèng nhÊt bao gåm c¸c bé phËn tham m−u gióp viÖc vµ 7 KTNN chuyªn ngµnh ë Trung −¬ng vµ 5 KTNN khu vùc. Thùc hiÖn ph−¬ng ch©m võa x©y dùng tæ chøc võa triÓn khai ho¹t ®éng, tõ khi ®i vµo ho¹t ®éng ®Õn nay KTNN ®? tiÕn hµnh hµng ngh×n cuéc kiÓm to¸n, kÕt qu¶ KTNN ®? kiÕn nghÞ t¨ng thu, tiÕt kiÖm chi vµ ®−a vµo qu¶n lý qua NSNN h¬n 20.
§iÒu cã ý nghÜa quan träng h¬n lµ qua kiÓm to¸n ®? gióp cho c¸c ®¬n vÞ ®−îc kiÓm to¸n thÊy ®−îc nh÷ng s¬ hë, yÕu kÐm trong c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh, trong viÖc thùc hiÖn chÕ ®é kÕ to¸n cña nhµ n−íc, qua ®ã ®Ó cã biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng yÕu kÐm, s¬ hë trong c«ng t¸c qu¶n lý, ng¨n ngõa gian lËn, tham «, tham nhòng, l?ng phÝ c¸c nguån lùc tµi chÝnh quèc gia; ®ång thêi KTNN b−íc ®Çu còng ®? cung cÊp cho ChÝnh phñ, Quèc héi nh÷ng th«ng tin, d÷ liÖu tin cËy lµm c¬ së cho viÖc ph©n bæ NSNN, quyÕt to¸n NSNN, ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch vµ ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p nh»m t¨ng c−êng qu¶n lý vÜ m« nÒn kinh tÕ. Tõ khi thµnh lËp ®Õn nay vÞ trÝ cña KTNN ®? tõng b−íc ®−îc n©ng cao; chøc n¨ng cña KTNN tõng b−íc ®−îc më réng; tr¸ch nhiÖm cña KTNN tr−íc §¶ng, Nhµ n−íc vµ Nh©n d©n ngµy cµng lín h¬n; nh÷ng quy ®Þnh vÒ vÞ trÝ, chøc 7 n¨ng cña KTNN trong nh÷ng n¨m võa qua lµ phï hîp víi tiÕn tr×nh ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña KTNN vµ ngµy cµng phï hîp h¬n víi th«ng lÖ quèc tÕ vÒ c¬ quan KTNN cña mçi quèc gia. Trªn thÕ giíi, tæ chøc quèc tÕ c¸c c¬ quan KTTC (INTOSAI) ®−îc thµnh lËp tõ n¨m 1953 ®Õn nay bao gåm 178 n−íc thµnh viªn; ë Ch©u ¸, tæ chøc c¸c c¬ quan kiÓm to¸n Ch©u ¸ (ASOSAI) còng ®? ®−îc thµnh lËp vµo n¨m 1978 cho ®Õn nay ®? cã gÇn 35 n−íc thµnh viªn, KTNN ViÖt Nam lµ thµnh viªn chÝnh thøc cña INTOSAI tõ th¸ng 4/1996 vµ lµ thµnh viªn cña ASOSAI tõ th¸ng 1/1997. ë mçi n−íc m« h×nh tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan KTNN cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm cña mçi n−íc; tuy nhiªn trªn thÕ giíi lµ vÞ trÝ ph¸p lý c¬ quan KTNN th−êng ®éc lËp víi c¬ quan hµnh ph¸p – c¬ quan qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc kinh tÕ Nhµ n−íc, ®©y lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn quan träng nhÊt gióp cho c¸c c¬ quan KTNN ho¹t ®éng hiÖu qu¶, phï hîp víi tuyªn bè Lima cña tæ chøc INTOSAI vÒ c¸c chØ dÉn kiÓm to¸n.
Bªn c¹nh mét sè thµnh tùu ®? ®¹t ®−îc trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña KTNN vÉn cßn kh«ng Ýt nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp lµm ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng, hiÖu qu¶ vµ hiÖu lùc ho¹t ®éng kiÓm to¸n; nh÷ng bÊt cËp vÒ ph©n c«ng, ph©n cÊp trong qu¶n lý vµ tæ chøc ho¹t ®éng kiÓm to¸n, trong tæ chøc ®oµn kiÓm to¸n, trong viÖc x©y dùng vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch hµng n¨m, … ch−a ph¸t huy ®−îc vai trß quan träng cña KTNN trong hÖ thèng kiÓm tra, kiÓm so¸t cña Nhµ n−íc. Sù chång chÐo vÒ chøc n¨ng, nhiÖm vô gi÷a c¸c bé phËn vµ nh÷ng bÊt cËp kh¸c ®? lµm cho kÕt qu¶ ho¹t ®éng ®¹t ®−îc ch−a cao so víi yªu cÇu ®Æt ra. T¹i kú häp thø 7 Quèc héi kho¸ XI ®? th«ng qua LuËt KTNN ngµy 14/6/2005, Chñ tÞch n−íc ký lÖnh c«ng bè ngµy 24/6/2005 vµ cã hiÖu lùc thi hµnh tõ ngµy 1/1/2006 quy ®Þnh vÒ vÞ trÝ ph¸p lý, chøc n¨ng, nhiÖm vô, quyÒn h¹n, c¬ cÊu tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña KTNN. §©y lµ v¨n b¶n ph¸p lý cao nhÊt quy ®Þnh vÒ KTNN, ®¸nh dÊu b−íc ph¸t triÓn míi vÒ chÊt cña hÖ thèng c¸c c«ng cô kiÓm tra, kiÓm so¸t ë ViÖt Nam trong thêi kú míi.
§Ó x©y dùng KTNN thùc sù trë thµnh mét c«ng cô m¹nh cña nhµ n−íc trong giai ®o¹n míi, ®ßi hái ph¶i cã sù nghiªn cøu vµ vËn 8 dông lý luËn vÒ m« h×nh tæ chøc vµ c¬ chÕ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan KTNN, kinh nghiÖm thùc tiÔn cña c¸c c¬ quan KTNN trªn thÕ giíi vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ phï hîp víi ph¸p luËt vÒ KTNN ë ViÖt Nam. Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu Lµ mét m« h×nh tæ chøc vµ ho¹t ®éng míi ë ViÖt nam nªn vÊn ®Ò nghiªn cøu c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn ë c¸c n−íc ®Ó vËn dông nh÷ng kinh nhiÖm quý b¸u vµo ViÖt Nam lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña KTNN viÖt Nam. Ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc cña KTNN ViÖt Nam chÝnh thøc ®−îc triÓn khai tõ n¨m 1995 vµ ®−îc c«ng nhËn lµ mét ®Çu mèi kÕ ho¹ch khoa häc c«ng nghÖ tõ n¨m 1996 theo quyÕt ®Þnh cña Bé tr−ëng Bé khoa häc c«ng nghÖ vµ m«i tr−êng. KÓ tõ ®ã ®Õn nay ®? cã rÊt nhiÒu ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc tõ cÊp nhµ n−íc, cÊp Bé, cÊp c¬ së ®Ó triÓn khai nghiªn cøu vÒ b¶n chÊt, chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ ®Þa vÞ ph¸p lý cña KTNN; nghiªn cøu vÒ c¸c chuÈn mùc, quy tr×nh kiÓm to¸n, c¸c ph−¬ng ph¸p kiÓm to¸n, mÉu biÓu hå s¬.
®¸p øng kÞp thêi ho¹t ®éng cña KTNN trong tõng thêi kú. §−îc sù trî gióp tõ Ng©n hµng ph¸t triÓn Ch©u ¸ (ADB) gióp ®ì KTNN triÓn khai nghiªn cøu vÒ viÖc x©y dùng luËt ph¸p vµ trî gióp trong viÖc t¨ng c−êng n¨ng lùc, ®µo t¹o c¸n bé víi hai giai ®o¹n ®? gãp phÇn to lín cho viÖc triÓn khai nghiªn cøu khoa häc trªn nhiÒu lÜnh vùc. TiÕp ®ã lµ sù trî gióp rÊt lín cña KiÓm to¸n nhµ n−íc Liªn Bang §øc víi dù ¸n GTZ tõ nhiÒu n¨m nay ®? cho ra ®êi nhiÒu tµi liÖu quan träng nh− "C¬ së ph¸p lý cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc Liªn Bang §øc" n¨m 2001; “Nh÷ng c¬ së cña c«ng t¸c kiÓm tra tµi chÝnh Nhµ n−íc” - Hµ Néi , n¨m1996; “ Chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ ®Þa vÞ cña c¬ quan kiÓm to¸n trong c¬ cÊu Nhµ n−íc”- Hµ Néi , th¸ng 03.