phần Mở đầu, phần Kết luận, Tư liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn bao gồm 3 chương: Chƣơng 1: Thông tin đối ngoại và vai trò của báo điện tử Chƣơng 2: Thực trạng công tác thông tin đối ngoại trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng thông tin đối ngoại trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam 14 z Chƣơng 1 THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI VÀ VAI TRÒ CỦA BÁO ĐIỆN TỬ 1. Một số vấn đề cơ bản về thông tin đối ngoại 1. Khái niệm “Thông tin đối ngoại” Trong giai đoạn hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước, các tổ chức cấu thành hệ thống chính trị ở Việt Nam đều có các hoạt động đối ngoại, hình thành nên 3 kênh đối ngoại của Việt Nam, đó là: - Hoạt động đối ngoại của Đảng (của các cơ quan và tổ chức Đảng). - Hoạt động ngoại giao của Nhà nước (của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan nhà nước).
- Hoạt động đối ngoại của nhân dân (của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể quần chúng, các tổ chức xã hội, xã hội – nghề nghiệp, các tổ chức hoà bình, đoàn kết, hữu nghị…). Chỉ thị số 10/2000/CT- TTg ngày 26/04/2000 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý và đẩy mạnh công tác TTĐN nêu rõ: “Thông tin đối ngoại là một bộ phận rất quan trọng của công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta nhằm làm cho các nước, người nước ngoài (bao gồm cả người nước ngoài đang sinh sống, công tác tại Việt Nam), người Việt Nam đang sinh sống, và làm việc ở nước ngoài hiểu về đất nước, con người Việt Nam, đường lối, chủ trương, chính sách và thành tựu đổi mới của ta, trên cơ sở đó tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới, sự đóng góp của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cho sự nghiệp xây dựng vào bảo vệ Tổ quốc”. Nhằm phát huy được chức năng quản lý nhà nước và tập trung quản lý thống nhất các hoạt động TTĐN, ngày 30/11/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký 15 z Quyết định số 79/2010/QĐ-TTG ban hành Quy chế quản lý nhà nước về TTĐN. Quy chế có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/01/2011, gồm 3 Chương, 11 Điều, quy định một số nội dung quan trọng, trong đó, khái niệm "Thông tin đối ngoại" được quy định như sau: "Thông tin đối ngoại quy định tại Quy chế này là thông tin quảng bá hình ảnh quốc gia, đất nước, con người, lịch sử, văn hoá dân tộc Việt Nam; thông tin về chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước Việt Nam ra thế giới và thông tin về thế giới vào Việt Nam".
Tầm quan trọng của công tác thông tin đối ngoại Theo một số nhà nghiên cứu, là một dân tộc có nền văn hiến lâu đời, từ thuở ban đầu dựng nước, dân tộc ta đã sớm có các hoạt động ngoại giao và rất chủ động trong việc trong việc thiết lập các mối quan hệ bang giao thân thiện với các dân tộc khác. “Từ thuở đầu dựng nước, tổ tiên ta đã đặt nền móng cho truyền thống ngoại giao hòa hiếu của Việt Nam” [33, tr. Cho đến nay, việc tìm hiểu cách thức cha ông ta xưa kia làm TTĐN như thế nào vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào tập trung đề cập. Tuy nhiên, những áng thơ văn bất hủ như bài thơ “Thần” của Lý Thường Kiệt, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, “Tuyên ngôn độc lập” của Hồ Chí Minh… là những tác phẩm tiêu biểu không chỉ có giá trị văn chương và lịch sử, mà còn có cả giá trị về TTĐN, cho thấy sự tài tình của cha ông ta trong nghệ thuật quân sự, ngoại giao.
Thực tế lịch sử các giai đoạn của cách mạng Việt Nam trong những thập kỷ qua cũng cho thấy, TTĐN luôn luôn có vị trí quan trọng trong việc phát huy sức mạnh tổng hợp của cuộc đấu tranh chính nghĩa của chúng ta, tối đa hóa nội 16 z lực, tranh thủ sức mạnh của sự hợp tác và hỗ trợ của quốc tế để giành thắng lợi ngày càng to lớn hơn. Trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay, không một quốc gia nào có thể tồn tại và phát triển mà không mở cửa, giao lưu với các nước khác trên thế giới. Các quốc gia vừa đấu tranh, vừa hợp tác với nhau để thực hiện mục đích đối ngoại của mình, và để thực hiện được mục đích ấy, các quốc gia đều tăng cường TTĐN - một công tác quan trọng để góp phần thực hiện các nhiệm vụ đối ngoại. Từ khi đất nước tiến hành công cuộc đổi mới, Việt Nam đã chủ động và tích cực hội nhập quốc tế.
Chúng ta đã có quan hệ với hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trên con đường mở cửa, hội nhập của mình, Việt Nam một mặt phải tìm hiểu ngày càng sâu, rộng, hiểu toàn diện về thế giới, mặt khác cũng rất cần để thế giới hiểu nhiều hơn, hiểu rõ hơn về Việt Nam, qua đó tìm kiếm và tăng cường các cơ hội hợp tác để cùng phát triển. Do vậy, nhu cầu cung cấp thông tin từ Việt Nam ra thế giới và đưa thế giới đến với Việt Nam ngày càng bức thiết. TTĐN nhằm đáp ứng nhu cầu đó.
Cụ thể, TTĐN làm cho thế giới hiểu về đất nước, con người Việt Nam, về những giá trị vật chất, tinh thần của dân tộc Việt Nam, về đường lối, chủ trương, chính sách và thành tựu đổi mới của Việt Nam, về mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh " của Việt Nam, trên cơ sở đó giao lưu, hợp tác nhiều hơn với chúng ta. TTĐN giúp xây dựng hình ảnh Việt Nam hoà bình, ổn định, hợp tác và phát triển, đồng thời đang góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. 17 z Bên cạnh đó, TTĐN cũng giúp cho nhân dân Việt Nam đón nhận những thành tựu khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm tổ chức quản lý, sản xuất cùng những tinh hoa văn hoá của các dân tộc trên thế giới. TTĐN còn đấu tranh bảo vệ chủ quyền quốc gia, làm rõ quan điểm của Việt Nam về các vấn đề toàn cầu như khủng bố và tội phạm quốc tế, chiến tranh – hòa bình, dân số - tài nguyên – môi trường, dịch bệnh – đói nghèo.
TTĐN đấu tranh dư luận, phê phán, bác bỏ những thông tin sai lệch, những luận điệu bôi xấu, xuyên tạc của các thế lực thù địch, giúp dư luận hiểu đúng đắn tình hình Việt Nam cũng như quốc tế. Với vai trò quan trọng của công tác TTĐN như nêu trên, trong bối cảnh đất nước ta đang có nhiều thuận lợi nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức như hiện nay, các lực lượng làm TTĐN ở trong nước và nước ngoài cần tranh thủ mọi cơ hội, điều kiện và thế mạnh của mình để mở rộng địa bàn hoạt động và nâng cao hiệu quả công tác TTĐN nhằm tiếp tục phát huy đà phát triển hiện nay của công tác này, tạo sự đồng thuận trong nước đồng thời tăng cường sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế và kiều bào ta ở nước ngoài đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nội dung của thông tin đối ngoại TTĐN là một nhiệm vụ của công tác đối ngoại; đồng thời là một bộ phận không tách rời trong hoạt động thông tin nói chung của Đảng, Nhà nước ta. Do điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, ở mỗi thời kỳ, giai đoạn, có những quan niệm khác nhau về nội dung, đối tượng của TTĐN.
Cùng với quá trình đổi mới đất nước, Đảng, Nhà nước ta ngày càng nhận thức đầy đủ hơn mục tiêu, ý nghĩa, tầm quan trọng, nội dung, đối tượng, phương thức hoạt động của lĩnh vực công tác quan trọng này. Trong từng giai đoạn và địa bàn cụ thể, TTĐN có những nội dung 18 z trọng tâm khác nhau, tuy nhiên có những nội dung cơ bản, xuyên suốt trong mọi hoạt động của TTĐN. Chỉ thị 11-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng ngày 13/6/1992 về “Đổi mới và tăng cường công tác thông tin đối ngoại” đã nêu rõ những nội dung chủ yếu của TTĐN là: 1. Đường lối, chính sách và thành tựu đổi mới toàn diện của nước ta, những chủ trương quan trọng của ta nhằm giải quyết một số vấn đề lớn hoặc đáng chú ý về kinh tế, chính trị, xã hội…Kịp thời phê phán, bác bỏ những thông tin xuyên tạc về tình hình Việt Nam, nhất là về tình hình dân chủ, nhân quyền, ngăn chặn việc truyền bá vào nước ta những quan điểm, tư tưởng, lối sống, văn hóa phản động, đồi trụy, kích động bạo lực.
Chính sách đối ngoại, kể cả chính sách kinh tế đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, những khả năng to lớn của Việt Nam trong quan hệ hợp tác với các nước. Đất nước, con người, lịch sử và nền văn hóa lâu đời, hết sức phong phú của các dân tộc anh em trong cộng đồng dân tộc Việt Nam. Chỉ thị 11 cũng nêu rõ: Tùy từng địa bàn, đối tượng và yêu cầu của từng lúc mà xác định nội dung và hình thức thông tin cho thích hợp, có trọng tâm, trọng điểm. Gần đây nhất, Quy chế quản lý nhà nước về TTĐN kèm theo Quyết định số 79/2010/QĐ-TTG do Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 30/11/2010 đã quy định cụ thể các nội dung hoạt động TTĐN.
Theo Quy chế này, hoạt động TTĐN là hoạt động đưa thông tin đến với tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam ở nước ngoài và phối hợp đưa thông tin quốc tế đến nhân dân trong nước. Quy chế đã nêu rõ các nội dung hoạt động TTĐN bao gồm: 19 z 1. Thông tin về chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước, những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước; thông tin về tình hình quốc tế, quan hệ đối ngoại của Việt Nam và phối hợp đưa thông tin quốc tế đến nhân dân trong nước. Giới thiệu, quảng bá hình ảnh đất nước, con người, lịch sử, văn hóa, tiềm năng hợp tác và phát triển của Việt Nam.
Phản bác các thông tin sai, xuyên tạc, chống phá sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Việt Nam. Các loại hình hoạt động thông tin đối ngoại khác.