Luận văn nghiên cứu tỷ lệ nhiễm giun tròn đường tiêu hóa ở lợn và biện pháp phòng trị tại huyện lạng giang tỉnh bắc giang

Luận văn nghiên cứu tỷ lệ nhiễm giun tròn đường tiêu hóa ở lợn và biện pháp phòng trị tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, cung cấp thông tin chi tiết và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu tỷ lệ nhiễm giun tròn đường tiêu hóa ở lợn và biện pháp phòng trị tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1.1. Đặc điểm sinh học của một số loài giun tròn đường tiêu hóa của lợn
• 2.1.1.1. Vị trí của giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn trong hệ thống phân loại động vật
• 2.1.2. Thành phần loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn
• 2.1.3. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn
• 2.1.4. Vòng đời của một số loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hoá lợn
• 2.1.4.1. Vòng đời phát triển của giun đũa lợn
• 2.1.4.2. Vòng đời phát triển của giun lươn
• 3. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Nghiên cứu tình hình nhiễm giun tròn đường tiêu hóa của lợn tại huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang
• 3.3.2. Nghiên cứu sự ô nhiễm trứng giun tròn ở ngoại cảnh
• 3.3.3. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun tròn cho lợn
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu tình hình nhiễm giun tròn đường tiêu hóa của lợn tại huyện Lạng Giang
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu sự ô nhiễm trứng giun tròn ở ngoại cảnh
• 3.4.3. Bố trí thí nghiệm đánh giá hiệu lực của thuốc tẩy giun tròn trên diện hẹp
• 3.4.4. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng bệnh giun tròn cho lợn
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ HỆ THỐNG BẢNG BIỂU
• 4.1. Nghiên cứu tình hình nhiễm giun tròn đường tiêu hóa của lợn tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
• 4.2. Thực trạng công tác phòng chống bệnh giun, sán cho lợn tại Lạng Giang
• 4.3. Thành phần loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hoá lợn qua mổ khám
• 4.4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun tròn đường tiêu hóa của lợn qua xét nghiệm phân
• 4.5. Nghiên cứu sự ô nhiễm trứng giun tròn ở ngoại cảnh
• 4.6. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun tròn cho lợn
• 4.7. Thử nghiệm thuốc tẩy giun tròn cho lợn
• 4.8. Xác định khả năng sinh nhiệt và tác dụng diệt trứng giun tròn của phương pháp ủ phân yếm khí
• 4.9. Nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh giun tròn bằng tẩy định kỳ cho lợn
• 4.10. Đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun tròn cho lợn
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu tỷ lệ nhiễm giun tròn ở lợn

Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tỷ lệ nhiễm giun tròn ở lợn tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm giun tròn đường tiêu hóa ở lợn khá cao, đặc biệt ở các xã như Phi Mô, Quang Thịnh, và Hương Lạc. Các yếu tố như tuổi lợn, giống lợn, phương thức chăn nuôi, và tình trạng vệ sinh thú y đều ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng giun tròn ở lợn Bắc Giang chủ yếu bao gồm các loài như Ascaris suum, Strongyloides ransomi, và Oesophagostomum dentatum.

1.1. Thành phần loài giun tròn ký sinh

Nghiên cứu xác định được 10 loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn, trong đó Ascaris suum và Strongyloides ransomi là phổ biến nhất. Các loài này ký sinh chủ yếu ở ruột non và ruột già, gây ra các tổn thương nghiêm trọng cho lợn, ảnh hưởng đến sự phát triển và năng suất chăn nuôi.

1.2. Tỷ lệ nhiễm theo các yếu tố

Tỷ lệ nhiễm giun tròn ở lợn thay đổi theo tuổi, giống, và phương thức chăn nuôi. Lợn con có tỷ lệ nhiễm cao hơn lợn trưởng thành. Các giống lợn ngoại nhập có tỷ lệ nhiễm thấp hơn so với giống lợn địa phương. Phương thức chăn nuôi tập trung cũng giúp giảm tỷ lệ nhiễm so với chăn nuôi nhỏ lẻ.

II. Biện pháp phòng trị giun tròn

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trị giun tròn hiệu quả, bao gồm việc sử dụng thuốc tẩy giun định kỳ và cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại. Các loại thuốc như Ivermectin và Albendazole được đánh giá là có hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh giun tròn lợn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng khuyến nghị áp dụng phương pháp ủ phân yếm khí để tiêu diệt trứng giun tròn trong môi trường.

2.1. Sử dụng thuốc tẩy giun

Thử nghiệm trên diện hẹp và diện rộng cho thấy các loại thuốc như Ivermectin và Albendazole có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm giun tròn. Sau 1 tháng điều trị, tỷ lệ nhiễm giảm đáng kể từ 60% xuống còn 20%.

2.2. Cải thiện vệ sinh chuồng trại

Nghiên cứu chỉ ra rằng việc cải thiện vệ sinh chuồng trại, đặc biệt là xử lý phân và nước thải, có thể giảm đáng kể sự ô nhiễm trứng giun tròn trong môi trường. Phương pháp ủ phân yếm khí được khuyến nghị để tiêu diệt trứng giun tròn một cách hiệu quả.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học lớn trong việc cung cấp dữ liệu về nhiễm giun tròn ở lợn Bắc Giang và đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng trị, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do bệnh giun tròn lợn gây ra, đồng thời góp phần phát triển chăn nuôi bền vững tại địa phương.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu chi tiết về thành phần loài giun tròn ký sinh và tỷ lệ nhiễm ở lợn tại huyện Lạng Giang. Đây là nguồn tư liệu quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về giun tròn ở lợn.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả, giảm tỷ lệ nhiễm giun tròn và nâng cao năng suất chăn nuôi. Đồng thời, nghiên cứu góp phần vào việc xây dựng các chính sách phát triển chăn nuôi bền vững tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, là một trong những địa phương có nghề chăn nuôi lợn phát triển mạnh với tổng đàn khoảng 201.654 con tính đến tháng 4 năm 2017. Tuy nhiên, chăn nuôi lợn tại đây đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa, đặc biệt là giun tròn, gây thiệt hại kinh tế đáng kể. Tỷ lệ nhiễm giun tròn ở lợn tại các xã trong huyện dao động từ 28% đến hơn 56%, với các loài giun phổ biến như Ascaris suum, Strongyloides ransomi, Trichocephalus suis và Oesophagostomum dentatum. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá tỷ lệ nhiễm giun tròn đường tiêu hóa ở lợn tại huyện Lạng Giang và đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi và phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn địa phương. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017, tại 5 xã trọng điểm gồm Hương Lạc, Quang Thịnh, Phi Mô, Xương Lâm và Tân Dĩnh. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp số liệu dịch tễ học chi tiết mà còn làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng các quy trình phòng chống bệnh giun tròn phù hợp với điều kiện thực tế của huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dịch tễ học ký sinh trùng và sinh học của giun tròn đường tiêu hóa lợn. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

• Mô hình dịch tễ học mô tả và phân tích: giúp xác định tỷ lệ nhiễm, phân bố theo địa lý, tuổi, giống lợn, phương thức chăn nuôi và điều kiện vệ sinh thú y.
• Mô hình sinh học vòng đời giun tròn: nghiên cứu đặc điểm sinh học, vòng đời, sức đề kháng và cơ chế sinh bệnh của các loài giun tròn phổ biến như Ascaris suum, Strongyloides ransomi, Trichocephalus suis và Oesophagostomum dentatum.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm (được phân loại từ nhẹ đến rất nặng dựa trên số trứng giun trong 1 gam phân), vòng đời giun tròn, và biện pháp phòng trị tổng hợp.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập mẫu phân của 750 con lợn và mổ khám 75 con tại 5 xã thuộc huyện Lạng Giang. Mẫu phân được lấy ngẫu nhiên, đảm bảo đại diện cho các nhóm tuổi, giống lợn và phương thức chăn nuôi khác nhau.
• Phương pháp phân tích: Xét nghiệm phân bằng phương pháp phù nổi Fulleborn để phát hiện trứng giun tròn, đếm số trứng trên buồng đếm Mc để xác định cường độ nhiễm. Mổ khám toàn diện đường tiêu hóa để xác định thành phần loài giun tròn.
• Thí nghiệm thuốc tẩy giun: Thử nghiệm hiệu lực của 3 loại thuốc thiabendazole, fenbendazole và ivermectin trên diện hẹp (mỗi loại 5 con lợn) và diện rộng, đánh giá qua tỷ lệ và cường độ nhiễm trước và sau điều trị.
• Nghiên cứu biện pháp phòng bệnh: Thử nghiệm ủ phân yếm khí để diệt trứng giun, theo dõi nhiệt độ và hiệu quả diệt trứng trong quá trình ủ. Thí nghiệm tẩy giun định kỳ trên 60 con lợn, chia thành 3 nhóm theo chế độ điều trị khác nhau.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong 12 tháng từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017, bao gồm thu thập mẫu, xét nghiệm, thí nghiệm thuốc và biện pháp phòng bệnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nhiễm giun tròn chung: Trong 750 mẫu phân lợn, tỷ lệ nhiễm giun tròn đạt khoảng 42,13%. Tỷ lệ này biến động theo địa phương, cao nhất tại xã Xương Lâm với 56,49% và thấp nhất tại Tân Dĩnh với 28,08%.

2. Thành phần loài giun tròn: Qua mổ khám 75 con lợn, xác định 4 loài giun tròn chính gồm Ascaris suum (15,33%), Strongyloides ransomi (39,73%), Trichocephalus suis (12,67%) và Oesophagostomum dentatum (6,27%). Loài S. ransomi phổ biến nhất với tần suất xuất hiện 100% tại các xã nghiên cứu.

3. Cường độ nhiễm: Phần lớn lợn nhiễm giun tròn ở mức độ nhẹ và trung bình. Ví dụ, trong số lợn nhiễm A. suum, 48,7% nhiễm nhẹ, 38,26% trung bình, 7,83% nặng và 5,22% rất nặng. Tương tự, S. ransomi có tỷ lệ nhiễm rất nặng lên đến 22,82%.

4. Ảnh hưởng của các yếu tố: Tỷ lệ nhiễm giun tròn cao hơn ở lợn nuôi theo phương thức truyền thống và bán công nghiệp so với chăn nuôi công nghiệp. Vệ sinh thú y kém cũng làm tăng tỷ lệ nhiễm lên đến 43,33%. Mùa Đông và Xuân có tỷ lệ nhiễm cao hơn so với mùa Hè và Thu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh giun tròn đường tiêu hóa ở lợn tại huyện Lạng Giang có tỷ lệ nhiễm khá cao, đặc biệt là loài Strongyloides ransomi với tỷ lệ gần 40%. Điều này phù hợp với đặc điểm khí hậu nhiệt đới ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và lây lan của giun tròn. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ nhiễm tại Lạng Giang thấp hơn một số vùng như Thái Nguyên hay Hà Nội, có thể do sự khác biệt về tập quán chăn nuôi và biện pháp phòng chống.

Việc cường độ nhiễm chủ yếu ở mức nhẹ và trung bình cho thấy bệnh chưa gây ra thiệt hại nghiêm trọng ngay lập tức nhưng vẫn ảnh hưởng đến tăng trưởng và năng suất lợn. Các yếu tố như phương thức chăn nuôi, vệ sinh chuồng trại và mùa vụ có ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ nhiễm, nhấn mạnh vai trò của biện pháp quản lý và vệ sinh trong phòng bệnh.

Kết quả thí nghiệm thuốc tẩy giun cho thấy ivermectin có hiệu lực cao nhất, đạt hiệu quả tẩy trừ trên 90% sau 15 ngày điều trị, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Phương pháp ủ phân yếm khí cũng được chứng minh có khả năng diệt trứng giun hiệu quả nhờ nhiệt độ sinh học đạt trên 50°C, góp phần giảm nguồn lây nhiễm trong môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nhiễm theo xã, tuổi lợn, phương thức chăn nuôi và bảng phân bố cường độ nhiễm theo từng loài giun, giúp minh họa rõ ràng sự phân bố và mức độ ảnh hưởng của bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện tẩy giun định kỳ cho lợn: Áp dụng lịch tẩy giun 3 tháng một lần, ưu tiên sử dụng ivermectin với liều 0,3 mg/kg thể trọng, nhằm giảm tỷ lệ nhiễm giun tròn xuống dưới 10% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện là các hộ chăn nuôi và cán bộ thú y địa phương.

2. Nâng cao vệ sinh chuồng trại và môi trường chăn nuôi: Khuyến cáo vệ sinh chuồng trại thường xuyên, thu gom và ủ phân theo phương pháp yếm khí để diệt trứng giun, giảm nguồn lây nhiễm. Thời gian thực hiện liên tục, đặc biệt trước và sau các vụ chăn nuôi.

3. Tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức người chăn nuôi: Tổ chức các lớp tập huấn về tác hại của giun tròn và biện pháp phòng chống tổng hợp,

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Đặc điểm sinh học của một số loài giun tròn đường tiêu hóa của lợn 1. Vị trí của giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn trong hệ thống phân loại động vật Tổng hợp nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [16], Chu Thị Thơm và cs (2006) [42], Phan Lục và cs (2006) [29] cho rằng: có hơn 5.000 loài thuộc lớp giun tròn (Nematoda) trong đó có gần 2.000 loài giun tròn sống tự do, hơn 3.000 loài giun tròn sống ký sinh.

Các giun tròn ký sinh có liên quan nhiều tới thú y gồm 8 bộ phụ: + Bộ phụ giun đũa (Ascaridata) + Bộ phụ giun kim (Oxyurata) + Bộ phụ giun tóc (Trichocephalata) + Bộ phụ giun lươn (Rhabdiasata) + Bộ phụ giun xoắn (Stronggylata) + Bộ phụ giun đuôi xoắn (Spirurata) + Bộ phụ giun chỉ (Filariata) + Bộ phụ Dioctophymata Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [26], hệ thống phân loại của một số loài giun tròn ở đường tiêu hoá lợn được sắp xếp theo vị trí như sau: Ngành Nemathelminthes Schneider, 1873 Lớp Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp Enoplia Chit wood, 1993 Bộ Trichocephaliada Skrjabin et Schulz, 1928 Phân bộ Trichocephalata Skjabin et Schulz, 1928 HọTrichocephalidea Bard, 1953 n 4 Phân họTrichocepphalus Ransomi, 1911 Giống Trichocephalus Schrank, 1788 Loài Trichocepphalus suis Schrank, 1788 Họ Trichostrongydae Witen berg, 1925 Phân họ Oesophagostomatinae Railliet, 1916 Giống Oesophagostomum Molin, 1861 Loài Oesophagostomum dentatum, (Rudolphi, 1803) Loài Oesophagostomum brevicaudatum (Shwartz et Alicata, 1930) Loài Oesophagostomum longicaudum (Goodey, 1925) Phân lớp Rhabditia Pearse, 1942 Bộ Rhabditida Chitwood, 1933 Phân bộ Rhabditina Chitwood, 1933 Họ Strongyloididae Chitwood et Mcinstosch, 1934 Giống Strongyloides Grassi, 1879 Loài Strongyloides papillosus (Wedl, 1856) Loài Strongyloides ransomi (Schwartz et Alicata, 1930) Bộ Ascaridida Skrjabin et Schulz, 1940 Phân bộ Ascaridina Skrjabin, 1915 Họ Ascaris Linacus, 1758 Giống Ascaris Linnaeus, 1758 Loài Ascaris suum Goeze, 1782 1. Thành phần loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn Nguyễn Thị Lê (1998) [27] cho rằng: Giun tròn ký sinh gây bệnh nguy hiểm cho người, động vật chủ yếu gồm các đại diện thuộc các bộ sau: Trichocephaliada, Strongyloidida, Oxyurida, Ascaridida, Spirurida. n 5 Phạm Sỹ Lăng và cs (2011) [23] cho biết, thành phần loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn gồm: TT Loài Vị trí ký sinh 1 Trichocephalus suis Schrank, 1788 Ruột già 2 Ascaris suum Goeze, 1782 Ruột non Gnathostoma dororesi Tubangui,1925 3 Gnathostoma hispidum Fedtschenko, 1872 Dạ dày 4 Strongyloides papillosus Wedl, 1856 Ruột non 5 Strongyloides ransomi Schwartz et Alicata, 1930 Ruột non Ruột già, 6 Pseudocruzia orientalis Maplestoue, 1930 manh tràng 7 Globocephalus longgemucronatus Molin, 1861 Ruột non 8 Raillietostrongylus samoensis Lane, 1922 Ruột non Oesophagostomum dentatum (Rudolphi, 1803) 9 Oesophagostomum brevicaudatum (Shwarts et Alicata,1930) Ruột già Oesophagostomum longicaudum (Goodey, 1925) 10 Baurgelatia diducta Railliet, Henry et Bauche, 1919 Ruột 1. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa của lợn.

Giun tròn thuộc lớp Nematoda, ngành Nemathelminthes, cơ thể hình ống, hình sợi nhưng hai đầu thon nhỏ dần hoặc hình ống phân thuỳ, cơ thể hình thoi, hình tròn, hai bên đối xứng có mặt lưng và mặt bụng không phân đốt. Đầu tù, đuôi nhọn, có giun đực và giun cái. Giun cái lớn hơn giun đực, giun đực đuôi cong, giun cái đuôi thẳng. Kích thước giun thay đổi tuỳ loài.

Dưới lớp vỏ cutin là lớp biểu mô và tiếp đến là lớp cơ giúp giun di chuyển được. Sau lớp cơ có những tế bào mầm giúp quá trình trao đổi chất của giun. Lớp vỏ cutin cùng với lớp cơ tạo thành túi da cơ, bên trong là xoang cơ thể có chứa các khí quan: + Hệ tiêu hoá: Giun tròn có hệ tiêu hoá khá hoàn chỉnh. Có một ống dài chạy dọc theo thân gồm: môi, miệng, thực quản, ruột, trực tràng, và tận cùng là hậu môn.

+ Hệ bài tiết: Gồm có hai ống bắt nguồn từ phía sau và hợp lại ở phía trước rồi đổ ra ngoài qua lỗ bài tiết ở ngang vùng thực quản. n 6 + Hệ thần kinh: Gồm có một vòng thần kinh thực quản, từ đó phân ra nhiều nhánh thần kinh đi về phía trước và sau tới các phần của cơ thể. Có nhiều nhánh nhỏ nối với các nhánh chính này. Đầu mút sợi thần kinh nhỏ nằm trong các gai ở đầu, cổ, thân giun - đó là các gai cảm giác.

+ Hệ sinh dục: Hầu hết giun tròn là đơn tính (đực, cái riêng biệt). Giun tròn đường tiêu hóa của lợn đều mang những đặc điểm chung của lớp giun tròn Nematoda, ngành Nemathelminthes như trên. Song, mỗi loài giun tròn đều có những đặc điểm đặc trưng riêng cho từng loài. Căn cứ vào những đặc điểm đó khi mổ khám ta có thể phân biệt sơ bộ các loài với nhau.

* Giun đũa lợn (Ascaris suum) Theo các tác giả Trịnh Văn Thịnh (1977) [38], Đào Trọng Đạt và cs (1995) [8], Phạm Sỹ Lăng và cs (2011) [23] thì: giun đũa lợn thuộc họ Ascaridae, loài Ascaris suum ký sinh ở ruột non lợn: giun màu trắng sữa. Hình ống, hai đầu hơi nhọn. Đầu có 3 môi bao quanh miệng. Trên rìa môi có 1 hàng răng cưa rất rõ.

Nghiên cứu về cấu tạo kích thước của loài giun này, Nguyễn Thị Lê (1996) [26] cho biết: Con đực dài 100 - 220 mm, rộng 2,7 - 3,0 mm. Đuôi thường cong về phía bụng. Con cái dài 290 - 300 mm, rộng 4 - 5 mm. Có 2 buồng trứng, 2 ống dẫn trứng, tử cung là một ống hẹp.

Âm đạo ngắn, mở ra ở lỗ sinh dục cái nằm ở bụng. Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [19]: trứng giun đũa hình bầu dục hơi ngắn, kích thước từ 0,056 - 0,087mm x 0,046 - 0,067mm, vỏ dầy gồm 4 lớp vỏ, lớp ngoài cùng là protit, màu vàng cánh gián, nhấp nhô làn sóng. Môi giun đũa lợn 2. Đuôi giun đũa đực 3.

Trứng Ascaris suum Hình 1. Hình thái, cấu tạo một số bộ phận giun đũa lợn n 7 * Giun lươn ở lợn Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [22] cho biết: tác nhân gây bệnh giun lươn ở Việt Nam là hai loài giun lươn Strongyloides ransomi, Strongyloides papillosus thuộc giống Strongyloides ký sinh ở ruột non của lợn. Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [26] mô tả loài Strongyloides ransomi như sau: - Loài Strongyloides ransomi (Schwartf et Alicata, 1930): Con cái: Cơ thể dài 2,1 - 4,2 mm, rộng nhất 0,04 - 0,08 mm. Lỗ miệng có 4 môi với các núm cutin.

Thực quản dài 0,58 - 0,94 mm. Lỗ sinh dục ở 1/3 phần sau cơ thể, có 2 buồng trứng. Đuôi ngắn, thẳng, hình nón. Trứng hình ô van, kích thước 0,037 - 0,060 x 0,025 - 0,042 mm, trong trứng có ấu trùng.

Con đực: Cơ thể hình sợi dài 0,87 - 0,9 mm. Lỗ huyệt cách mút đuôi 0,07 mm. Đuôi nhọn, cách mút đuôi 0,037 mm có 3 cặp núm. Hình thái, cấu tạo một số bộ phận giun lươn ký sinh ở lợn a 1: Giun cái sống ký sinh b 1: Phần đầu cơ thể 2: Giun đực 2: Đuôi cá thể đực 3: Ấu trùng gây nhiễm n 8 - Loài Strongyloides papillosus Theo Phan Địch Lân và cs (2005) [24], Phạm Sỹ Lăng và cs (2011) [23] loài Strongyloides papillosus có cấu tạo như sau: - Con đực chưa được mô tả.

- Con cái: Cơ thể thường cong hình chữ S, dài 4,8 - 6,3 mm, rộng nhất 0,042 - 0,078 mm. Lỗ miệng có 4 môi. Thực quản dài 0,770 - 1,020 mm. Lỗ sinh dục có rãnh ngang, cách mút đuôi 1,8 - 2,3 mm.

Đầu 2 buồng trứng rất gần lỗ sinh dục. Các buồng trứng nối trực tiếp với tử cung, không có đoạn chuyển tiếp. Đuôi mảnh, thon nhỏ dần ở phía sau. Trứng có vỏ mỏng và phẳng, kích thước trứng 0,045 - 0,060 x 0,025 - 0,036 mm, trong trứng có ấu trùng.

*Giun kết hạt (Oesophagostomum dentatum) Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [22], Các loài thuộc giống Oesophagostomum có đặc điểm hình thái chung là: túi miệng hình ống rất nhỏ, quanh miệng có một bờ gồ lên hình đĩa, có các tua ở quanh miệng, có rãnh cổ, phía trước rãnh cổ biểu bì nở ra tạo thành túi đầu, sau rãnh cổ có gai cổ, giun đực có túi đuôi và một đôi gai giao hợp dài bằng nhau, âm hộ giun cái ở gần hậu môn. Con đực: cơ thể dài 6,2 - 6,8 mm, rộng 0,31 - 0,049 mm. Con cái: cơ thể dài 7,4 - 11,5 mm, rộng nhất 0,31 - 0,45 mm. Trứng có kích thước 0,05 - 0,08 x 0,03 - 0,04 mm.

Túi đuôi giun đực C. Phần đuôi giun cái D. Hình thái, cấu tạo một số bộ phận của giun kết hạt n 9 * Giun tóc (Trichocephalus suis) Đối với đặc điểm hình thái của giun tóc, các tác giả Phạm Sỹ Lăng và cs (2011) [23], Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [19] cho biết: giun có màu trắng đục, giống một sợi tóc, cơ thể chia làm hai phần rõ rệt: phần đầu nhỏ, thực quản có các tế bào xếp thành chuỗi hạt, có chiều dài bằng 2/3 cơ thể, phần sau ngắn và to, bên trong là ruột và cơ quan sinh sản. Giun đực dài 20 - 52 mm, rộng 0,634 - 0,713 mm, đuôi hơi tù, phần đuôi cuộn tròn lại.

Chỉ có gai giao hợp dài 5 - 7 mm, lỗ huyệt thông ra ngoài ở phần cuối của giun. Giun cái dài 39 - 53 mm, đuôi thẳng, hậu môn ở vào phần cuối của thân. Trứng giun tóc hình hạt chanh, màu vàng nhạt, có 2 núm ở 2 đầu, có kích thước 0,052 - 0,061 mm x 0,027 - 0,03 mm. Hình thái, cấu tạo một số bộ phận giun tóc 1.

Vòng đời của một số loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hoá lợn * Vòng đời phát triển của giun đũa lợn Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [19] cho biết: vòng đời của giun đũa lợn thuộc kiểu vòng đời không cần ký chủ trung gian. Giun cái đẻ mỗi ngày khoảng 200.000 trứng, trung bình một giun cái đẻ 27 triệu trứng. Giun cái đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài, ở nhiệt độ khoảng 24oC và độ ẩm thích hợp, sau 2 tuần trong trứng hình thành ấu trùng, sau 1 tuần nữa thì ấu trùng lột xác. Lúc đó trứng đã trở thành trứng có sức gây bệnh.

Thời gian hoàn thành vòng đời cần 54 - 62 ngày. n 10 Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2011) [23]: giun đũa sống bằng chất dinh dưỡng của ký chủ, đồng thời tiết dịch tiêu hóa, phân giải tổ chức ở niêm mạc ruột và lấy tổ chức đó nuôi bản thân. Tuổi thọ của giun đũa khoảng 7 - 10 tháng, nhưng nếu điều kiện sống bất lợi như khi ký chủ bị sốt cao thì tuổi thọ giun ngắn hơn. * Vòng đời phát triển của giun lươn Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [19] cho biết: giun lươn cái đẻ trứng ở ruột non, trứng theo phân ra ngoài đã có ấu trùng ở bên trong.

Trứng ra ngoài sẽ phát triển theo hai hướng: trực tiếp và gián tiếp.