Chương 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE BAO CHÍ VÀ TUYẾN TRUYEN GUONG “NGUOI TOT, VIEC TOT” 1. Một số khái niệm liên quan 1. Các cơ quan bao chí Thủ đô Luật Báo chí năm 2016 quy định: “Báo chí ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Dang, cơ quan nhà nước, tô chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tô chức xã hội, tô chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân”. Báo chí có nhiệm vụ: “Thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới phú hợp với lợi ích của đất nước và của Nhân dân; Tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần 6n định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa lành mạnh của Nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.
Theo điều 7 Luật Báo chí 2016, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí gồm: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí; Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về báo chí; Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về báo chí; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương. Như vậy, tùy thuộc vào lĩnh vực, phạm vi, vấn đề hoạt động mà hoạt động báo chí chịu sự quản lý của các cơ quan khác nhau. Ngoài các cơ quan quan lý nhà nước về báo chí, điều 8 và điều 15 Luật báo chí 2016 còn quy định Hội Nhà báo Việt Nam, Cơ quan chủ quản báo chí cũng là cơ quan quản lý hoạt động báo chí. 12 Như vậy có thể nói, các cơ quan báo chí Thủ đô là các cơ quan báo chí hoạt động dưới sự quản lý nhà nước về báo chí của Thành ủy Hà Nội (Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội), Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội (Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội), Hội Nhà báo Thành phố Hà Nội và các cơ quan chủ quản của cơ quan báo chí; có nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và Thành phố; tuyên truyền thành tựu mọi mặt của Thủ đô và đất nước, tạo cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân Thủ đô, giữa Thủ đô với cả nước; bám sát nhiệm vụ chính trị được giao trong công tác tuyên truyền thông tin tới nhân dân Thủ đô và cả nước; thực hiện nghiêm sự chỉ đạo của Trung ương và Thành phố theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; định hướng dư luận, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội ngày càng văn minh, hiện đại, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.
Báo chí Thủ đô là cơ quan ngôn luận, là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô. Theo Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 362/QĐ-TTg ngày 3 tháng 4 năm 2019; Thực hiện Quyết định số 18/QD-UBND ngày 02/01/2020 của UBND thành phố Hà Nội phê duyệt Đề án sắp xếp phát triển và quản lý báo chí thành phố Hà Nội đến năm, theo đó sau khi hoàn thành xong giai đoạn I của Đề án, hiện Hà Nội còn 8 cơ quan báo chí gồm: 5 báo (Báo Hà Nội mới, Kinh tế & Đô thị, Lao động Thủ đô, Tuổi trẻ Thủ đô, Phụ nữ Thủ đô), 2 tạp chí (Tạp chí Người Hà Nội, Tạp chí Khoa hoc), 1 Đài Phát thanh — Truyền hình (Đài Phát thanh — Truyền hình Hà Nội) và đang tích cực triển khai thực hiện giai đoạn II. Tuyên truyền Khái niệm Từ trước đến nay, có nhiều khái niệm về tuyên truyền. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Tuyên truyền là dem một việc gì đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm.
Nếu không đạt mục đích đó, là tuyên truyền thất bại”. Theo Từ điển Tiếng Việt: “Tuyên truyền là phổ biến một chủ trương, một học thuyết, dé làm chuyên biến thái độ của quan chúng và thúc day quần chúng hoạt động theo một đường lối và nhằm một mục đích nhất định”. 13 Theo Bách khoa toàn thư mở (Wikipedia): “Tuyên truyền là việc đưa ra các thông tin (vấn đề) với mục dich day thái độ, suy nghĩ, tâm lý và ý kiến của quan chúng theo chiều hướng nào đấy mà người nêu thông tin mong muốn”. Tựu trung lại, tuyên truyền là hoạt động có mục đích của chủ thé nhằm truyền bá những tri thức, giá trị tinh thần, tư tưởng đến đối tượng, biến những kiến thức, giá trị tỉnh thần đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm của đối tượng, thôi thúc đối tượng hành động theo những định hướng, những mục tiêu do chủ thể tuyên truyền đặt ra.
Vị trí, vai trò của tuyên truyền trong công tác tư tưởng Tuyên truyền có vị trí, vai trò quan trọng, là một bộ phận cấu thành của công tác tư tưởng. Theo Lê nin khăng định: Công tác tư tưởng như một quá trình liên tục, gồm có ba hình thái: công tác lý luận, công tác tuyên truyền và công tác cô động (có nhiều người gọi là ba bộ phận). Ba hình thái đó tương ứng với các quá trình tư tưởng gồm: sản xuất ra hệ tư tưởng; phô biến, truyền bá hệ tư tưởng; cô vũ, động viên quần chúng thực hiện. Công tác tuyên truyền là hoạt động tiếp nối công tác lý luận, nhằm phô biến, truyền bá các nguyên lý lý luận, đường lối, chủ trương, chính sách vào quần chúng.
Mục đích cao nhất của tuyên truyền là làm cho hệ tư tưởng chiếm địa vị thống trị trong xã hội. Tuyên truyền là một trong những bộ phận quan trọng của công tác tư tưởng, có nhiệm vụ phô biến, truyền bá hệ tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến quần chúng nhân dân. Tuyên truyền góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức, hình thành và củng cô niềm tin, giáo dục lý luận, đạo đức, lối sống, lẽ sống; bồi dưỡng phương pháp, kỹ năng hành động cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Tuyên truyền là công cụ sắc bén đấu tranh bảo vệ chân lý, chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn "Diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch và bọn phản động, cơ hội: uốn nan những nhận thức lệch lạc, đấu tranh với những quan điểm, hành động sai trái, bảo vệ nền tang tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; góp phần xây dựng con người mới, cuộc sống mới trong tình hình mới.
14 Các hình thức tuyên truyền Trong công tác tư tưởng, có nhiều hình thức tuyên truyền như: tuyên truyền miệng: tuyên truyền qua nghe, nhìn như: phát thanh, truyền hình, phim ảnh, triển lãm, tham quan.; tuyên truyền thông qua các ấn phẩm viết như sách, báo, bản tin, khẩu hiệu, biểu ngữ, truyền đơn; tuyên truyền bằng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông qua các hoạt động của ngành văn hóa, nghệ thuật.: tuyên truyền tổng hợp: kết hợp cô động, tuyên truyền miệng, phim ảnh, thơ ca, hò vè. Mỗi một hình thức tuyên truyền có vai trò, tác dụng khác nhau. Tuỳ thuộc vào mục đích, mục tiêu tuyên truyền, các cơ quan, đơn vi, tô chức, cá nhân sẽ lựa chọn hình thức tuyên truyền tương ứng phù hợp. Các nội dung tuyên truyền Nội dung tuyên truyền trong công tác tư tưởng rất phong phú, đa dạng.
Tác giả luận văn chỉ xin khái quát một số nội dung chính sau đây: Về Chính trị: Đây là một trong những nội dung chủ yếu và quan trọng nhất trong công tác tuyên truyền, bao gồm: Tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Về Kinh tế: Tuyên truyền về đường lối phát triển kinh tế của Dang, các chính sách, kế hoạch, chương trình kinh tế lớn của Nhà nước; những thành tựu kinh tẾ - xã hội, tiềm năng phát triển của đất nước, địa phương; những thuận lợi và khó khăn, những kinh nghiệm và bài học trong việc tô chức thực hiện các nhiệm vụ của cơ quan đơn vi, địa phương. Về Văn hoá, giáo dục: Tuyên truyền về văn hóa nhằm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiễn, đậm đà bản sắc dân tộc, làm nền tảng tinh thần của xã hội, gắn chặt với nhiệm vụ phát triển kinh tế và xây dựng đảng. Bên cạnh đó, tuyên truyền, giáo dục về người tốt, việc tốt và các điền hình tiên tiễn, thúc day các phong trào thi đua ở cơ SỞ.
Về An ninh — Quốc phòng: Tuyên truyền về những truyền thống dau tranh anh dũng của dân tộc, tự hào về những chiến công hiển hách trong đấu tranh giành và bảo vệ nền độc lập; về đường lối, quan điểm xây dựng thé trận quốc phòng toàn dân va thê trận an ninh nhân dân bảo vệ Tô quôc của Dang ta trong giai đoạn hiện nay. 15 Vệ Đối ngoại: Có vai trò quan trọng trong thời đại toàn cầu hóa, thực hiện đường lối đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Đầu tranh chống các quan điểm sai trái: Tuyên truyền đấu tranh chống âm mưu và thủ đoạn “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch; chống quan liêu, tham nhũng, tệ nạn xã hội; phê phán những thói hư, tật xấu. Nguyên tắc cơ bản trong công tác tuyên truyền Tinh Đảng: Việc xem xét lý giải mọi hiện tượng, sự kiện của đời sống xã hội đều phải dựa trên lập trường quan điểm của Đảng, vì lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam.
Tính chiến đấu: Trong mỗi sự việc và hiện tượng cần phân biệt đúng sai, phải trái, xác định nhanh được cái tốt cần biểu dương, cái xấu cần kịp thời phê phán. Tính chiến đấu là bản chất của công tác tuyên truyền chính trị, thể hiện sự nhạy bén và bản lĩnh chính trị.