Nghiên Cứu Về Tội Tàng Trữ và Vận Chuyển Hàng Cấm Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam

Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm theo quy định của pháp luật… 91 trang · Học viện Khoa học xã hội · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lan Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thị Minh Sơn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Tàng Trữ, Vận Chuyển Hàng Cấm Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam Từ Thực Tiễn Huyện Đức Hòa, Tỉnh Long An
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 1.2. Khái quát lịch sử lập pháp hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 1.3. Quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• 2. Chương 2: THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM TẠI HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN
• 2.1. Các yếu tố có liên quan đến hoạt động áp dụng pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
• 2.2. Thực tiễn định tội danh đối với tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
• 2.3. Thực tiễn quyết định hình phạt đối với tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
• 2.4. Đánh giá việc thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trên địa bàn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
• 2.5. Giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tội Tàng Trữ Vận Chuyển Hàng Cấm Khái Niệm

Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, đặc biệt là từ thực tiễn tại huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Chúng ta sẽ đi sâu vào khái niệm hàng cấm là gì, các yếu tố cấu thành tội phạm, và những khó khăn, thách thức trong công tác điều tra, truy tố, xét xử loại tội phạm này. Việc hiểu rõ bản chất pháp lý của tội phạm về kinh tế này là vô cùng quan trọng để đảm bảo áp dụng pháp luật một cách chính xác và hiệu quả. Theo Hiến pháp 2013, Điều 33, mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Do đó, việc chống lại các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp là nguyên tắc hiến định.

1.1. Định Nghĩa Hàng Cấm Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam

Khái niệm hàng cấm vẫn chưa được định nghĩa rõ ràng trong các văn bản pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, có thể hiểu hàng cấm là những sản phẩm mà Nhà nước không cho phép tồn tại hoặc kinh doanh. Theo từ điển Luật học, hàng cấm là hàng hóa bị Nhà nước cấm kinh doanh. Nghị định 185/2013/NĐ-CP giải thích hàng cấm bao gồm hàng hóa cấm kinh doanh, cấm lưu hành, sử dụng, hoặc chưa được phép lưu hành, sử dụng tại Việt Nam. Dưới góc độ pháp lý hình sự, hàng cấm là đối tượng của tội phạm về kinh tế, bị xem là "bất hợp pháp".

1.2. Phân Tích Bản Chất Kinh Tế và Pháp Lý Của Hàng Cấm

Từ góc độ kinh tế, hàng cấm là hàng hóa do Nhà nước thống nhất quản lý, cấm các tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động sản xuất, tàng trữ, vận chuyển và buôn bán. Việc này xuất phát từ yêu cầu khách quan của sự phát triển kinh tế và phù hợp với xu thế vận động của quá trình hoạt động kinh doanh. Nhà nước cần độc quyền quản lý những mặt hàng có tính chất đặc biệt, có những đặc tính riêng cần phải hạn chế cách ly các hoạt động sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán những mặt hàng đó trong xã hội. Những hàng hóa này khi lưu thông hoặc sử dụng có thể gây nguy hại cho an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội, truyền thống văn hóa, môi trường và sức khỏe nhân dân.

II. Điều 191 BLHS Phân Tích Tội Tàng Trữ Vận Chuyển Hàng Cấm

Điều 191 của Bộ luật Hình sự Việt Nam quy định về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm. Phần này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm, bao gồm chủ thể, khách thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm. Chúng ta cũng sẽ xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, và khung hình phạt áp dụng cho tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm. Việc hiểu rõ các quy định này là cơ sở để áp dụng pháp luật một cách chính xác và công bằng.

2.1. Các Yếu Tố Cấu Thành Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Để cấu thành tội tàng trữ hàng cấm, cần chứng minh hành vi cất giữ, chứa chấp hàng cấm một cách trái phép. Chủ thể của tội phạm có thể là bất kỳ cá nhân nào có năng lực trách nhiệm hình sự. Khách thể của tội phạm là trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước. Mặt khách quan thể hiện ở hành vi tàng trữ hàng cấm. Mặt chủ quan thể hiện ở lỗi cố ý, tức là người phạm tội biết rõ đó là hàng cấm nhưng vẫn thực hiện hành vi tàng trữ.

2.2. Các Yếu Tố Cấu Thành Tội Vận Chuyển Hàng Cấm

Để cấu thành tội vận chuyển hàng cấm, cần chứng minh hành vi di chuyển hàng cấm từ địa điểm này sang địa điểm khác một cách trái phép. Các yếu tố khác như chủ thể, khách thể, mặt khách quan và mặt chủ quan tương tự như tội tàng trữ hàng cấm, chỉ khác ở hành vi phạm tội là vận chuyển thay vì tàng trữ. Việc phân biệt rõ ràng giữa tàng trữ và vận chuyển hàng cấm là rất quan trọng trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử.

2.3. Khung Hình Phạt và Các Tình Tiết Tăng Nặng Giảm Nhẹ

Điều 191 BLHS quy định khung hình phạt cho tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tùy thuộc vào giá trị hoặc số lượng hàng cấm. Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự có thể bao gồm phạm tội có tổ chức, tái phạm nguy hiểm, lợi dụng chức vụ quyền hạn. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự có thể bao gồm ăn năn hối cải, tự thú, hoặc có công chuộc tội. Việc xem xét đầy đủ các tình tiết này sẽ giúp Tòa án đưa ra bản án công bằng và phù hợp.

III. Thực Tiễn Áp Dụng Luật Về Tội Tàng Trữ Hàng Cấm Tại Đức Hòa

Phần này tập trung vào thực tiễn áp dụng pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Chúng ta sẽ xem xét số liệu thống kê về các vụ án đã được khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, và những khó khăn, vướng mắc mà các cơ quan chức năng gặp phải trong quá trình giải quyết các vụ án này. Việc đánh giá thực tiễn sẽ giúp chúng ta nhận diện những điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm về kinh tế.

3.1. Thống Kê Số Vụ Án Tàng Trữ Vận Chuyển Hàng Cấm 2014 2018

Theo số liệu thống kê từ năm 2014 đến 2018, số vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại huyện Đức Hòa, tỉnh Long An có xu hướng gia tăng. Các loại hàng cấm phổ biến bao gồm thuốc lá lậu, pháo nổ, và các loại hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ. Điều này cho thấy tình hình tội phạm về kinh tế tại địa phương đang diễn biến phức tạp và cần có sự vào cuộc quyết liệt hơn của các cơ quan chức năng.

3.2. Khó Khăn Trong Điều Tra Truy Tố Xét Xử Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, các cơ quan chức năng thường gặp phải một số khó khăn như: Việc xác định giá trị hàng cấm để làm căn cứ định tội gặp nhiều vướng mắc. Đối tượng phạm tội thường sử dụng các thủ đoạn tinh vi để che giấu hành vi phạm tội. Việc thu thập chứng cứ gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của các vụ án.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Phần này sẽ đề xuất các giải pháp về hoàn thiện pháp luật, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao năng lực của các cơ quan chức năng, và tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm về kinh tế.

4.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Tội Tàng Trữ Vận Chuyển Hàng Cấm

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và khả thi. Cần có hướng dẫn cụ thể về việc xác định giá trị hàng cấm để làm căn cứ định tội. Cần bổ sung các quy định về trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc phòng chống tội phạm về kinh tế.

4.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Giáo Dục Pháp Luật Về Hàng Cấm

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm cho người dân, đặc biệt là ở các khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa. Cần nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của hàng cấm và trách nhiệm của công dân trong việc phòng chống tội phạm về kinh tế.

V. Án Lệ Về Tội Tàng Trữ Vận Chuyển Hàng Cấm Bài Học Kinh Nghiệm

Việc nghiên cứu và áp dụng án lệ về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là một trong những giải pháp quan trọng để đảm bảo áp dụng pháp luật một cách thống nhất và công bằng. Phần này sẽ phân tích một số án lệ điển hình về loại tội phạm này, rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượng xét xử các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm.

5.1. Phân Tích Án Lệ Về Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Phân tích các án lệ liên quan đến tội tàng trữ hàng cấm, tập trung vào các tình tiết cụ thể của vụ án, cách Tòa án xác định các yếu tố cấu thành tội phạm, và mức hình phạt áp dụng. Rút ra những bài học kinh nghiệm về việc thu thập chứng cứ, đánh giá chứng cứ, và áp dụng pháp luật trong các vụ án tương tự.

5.2. Phân Tích Án Lệ Về Tội Vận Chuyển Hàng Cấm

Phân tích các án lệ liên quan đến tội vận chuyển hàng cấm, tập trung vào các tình tiết cụ thể của vụ án, cách Tòa án xác định các yếu tố cấu thành tội phạm, và mức hình phạt áp dụng. Rút ra những bài học kinh nghiệm về việc thu thập chứng cứ, đánh giá chứng cứ, và áp dụng pháp luật trong các vụ án tương tự.

VI. Tương Lai Của Công Tác Phòng Chống Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, công tác phòng chống tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm sẽ đối mặt với nhiều thách thức mới. Phần này sẽ dự báo về xu hướng phát triển của loại tội phạm này trong tương lai, và đề xuất các giải pháp để nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện, và xử lý tội phạm về kinh tế trong tình hình mới.

6.1. Dự Báo Xu Hướng Phát Triển Của Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Dự báo về xu hướng gia tăng của tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm do sự phát triển của thương mại điện tử và các phương thức thanh toán trực tuyến. Dự báo về sự xuất hiện của các loại hàng cấm mới, có tính chất nguy hiểm hơn. Dự báo về sự gia tăng của các vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm có yếu tố nước ngoài.

6.2. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Phòng Ngừa Tội Tàng Trữ Hàng Cấm

Đề xuất các giải pháp để nâng cao năng lực phòng ngừa tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, bao gồm tăng cường kiểm soát biên giới, kiểm soát thị trường, và kiểm soát các hoạt động kinh doanh trên mạng. Đề xuất các giải pháp để nâng cao năng lực phát hiện tội phạm về kinh tế, bao gồm sử dụng các biện pháp nghiệp vụ hiện đại, và tăng cường hợp tác với các cơ quan tình báo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm là một trong những hành vi nguy hiểm cho xã hội, trực tiếp xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước theo tinh thần Điều 33 và Điều 51 Hiến pháp năm 2013. Tại các địa bàn giáp ranh biên giới Tây Nam, đặc biệt là huyện Đức Hòa thuộc tỉnh Long An, tình hình vận chuyển thuốc lá điếu nhập lậu diễn ra rất phức tạp với hàng ngàn bao thuốc lá ngoại được vận chuyển mỗi ngày. Việc Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 đã tạo bước ngoặt lớn khi tách Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 1999 thành 02 tội danh độc lập: Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm tại Điều 190 và Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm tại Điều 191.

Công trình nghiên cứu luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Thị Lan Phương năm 2019 tập trung giải quyết vấn đề nhận thức lý luận và tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng Điều 191 Bộ luật Hình sự. Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích toàn diện 04 yếu tố cấu thành tội phạm, đánh giá thực trạng hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử trên địa bàn huyện Đức Hòa trong giai đoạn 05 năm từ năm 2014 đến năm 2018, đồng thời xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần giảm thiểu 100% nguy cơ nhầm lẫn giữa các tội danh kinh tế và tăng tỷ lệ giải quyết án đúng quy định pháp luật hình sự lên mức tối đa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết cấu thành tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam kết hợp với lý thuyết quản lý kinh tế nhà nước để tiếp cận đối tượng nghiên cứu. Cấu thành tội phạm của tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm được xây dựng dựa trên 04 yếu tố pháp lý thống nhất: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Khách thể trực tiếp của tội phạm là trật tự quản lý kinh tế và chế độ độc quyền của Nhà nước đối với các mặt hàng cấm kinh doanh, cấm lưu hành theo Nghị định 185/2013/NĐ-CP và Văn bản hợp nhất số 19/VBHN-BCT năm 2014 quy định chi tiết Luật Thương mại với danh mục 19 loại hàng hóa cấm.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm: hàng cấm, hành vi tàng trữ bất hợp pháp, hành vi dịch chuyển hàng cấm và trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại quy định tại Điều 75 Bộ luật Hình sự. Cơ sở lý thuyết của luận văn phân tích rõ sự chuyển dịch lập pháp từ Điều 166 Bộ luật Hình sự năm 1985 đến Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 1999 và Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015. Cấu thành tội phạm hình thức tại Điều 191 đã định lượng hóa cụ thể mức khởi điểm truy cứu trách nhiệm hình sự, tiêu biểu như thuốc bảo vệ thực vật cấm từ 50 kilôgam đến dưới 100 kilôgam, thuốc lá điếu nhập lậu từ 1.500 bao đến dưới 3.000 bao, hoặc pháo nổ từ 06 kilôgam đến dưới 40 kilôgam. Mức phạt tiền khởi điểm cho cá nhân phạm tội cũng được ấn định từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp là toàn bộ 48 hồ sơ vụ án hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm được thụ lý điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm tại các cơ quan tiến hành tố tụng huyện Đức Hòa, tỉnh Long An trong mốc thời gian nghiên cứu 05 năm từ năm 2014 đến năm 2018. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 48 vụ án với 56 bị can, bị cáo bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ có chủ đích nhằm thu thập trọn vẹn các bản án sơ thẩm, quyết định xử phạt vi phạm hành chính và báo cáo tổng kết công tác phòng chống buôn lậu của địa phương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tài liệu, phương pháp thống kê xã hội học và phương pháp luật học so sánh là nhằm đối chiếu sự khác biệt giữa các văn bản pháp luật qua từng thời kỳ, làm rõ những khoảng trống pháp lý giữa Luật Thương mại năm 2005, Luật Đầu tư năm 2014 với Bộ luật Hình sự. Việc kết hợp phân tích định tính về mặt cấu thành tội phạm và định lượng qua 48 vụ án thực tế giúp đảm bảo tính khách quan, khoa học và phản ánh trung thực thực tiễn áp dụng pháp luật tại địa bàn trọng điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu từ thực tiễn huyện Đức Hòa giai đoạn 2014-2018 đã chỉ ra 04 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, thuốc lá điếu nhập lậu là mặt hàng chiếm tỷ trọng áp đảo, xuất hiện trong hơn 91,6% tổng số vụ án tàng trữ, vận chuyển hàng cấm bị xử lý tại huyện Đức Hòa, tập trung vào các nhãn hiệu như Jet, Hero và 555. Các mặt hàng khác như pháo nổ và thuốc bảo vệ thực vật chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 8,4%.

Thứ hai, số lượng vụ án hình sự được thụ lý điều tra có xu hướng gia tăng rõ rệt, tăng khoảng 25,5% sau khi các cơ quan tố tụng áp dụng các văn bản hướng dẫn định lượng cụ thể. Nhiều vụ án thu giữ số lượng tang vật đặc biệt lớn từ 4.500 bao thuốc lá lậu trở lên, thỏa mãn khung hình phạt tại khoản 3 Điều 191 với mức phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

Thứ ba, về quyết định hình phạt của Tòa án nhân dân huyện Đức Hòa, hình phạt tù có thời hạn chiếm khoảng 66,7% tổng số bị cáo bị kết án, trong khi tỷ lệ áp dụng hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo chiếm khoảng 33,3%. Điển hình như bản án số 52/2018/HSST ngày 18 tháng 12 năm 2018 đã xử phạt 06 tháng tù giam đối với hành vi tàng trữ 610 bao thuốc lá do bị cáo đã có 01 tiền sự bị xử phạt vi phạm hành chính 15.000.000 đồng.

Thứ tư, phương thức thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi khi các đối tượng triệt để lợi dụng kẽ hở pháp lý, thuê mướn các đối tượng dưới 16 tuổi vận chuyển hoặc xé lẻ hàng hóa dưới mức 1.500 bao thuốc lá nhằm trốn tránh trách nhiệm hình sự.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình hình phạm tội diễn biến phức tạp tại Đức Hòa xuất phát từ vị trí địa lý giáp ranh các cửa khẩu biên giới Campuchia như cửa khẩu Tho Mo, đồng thời là cửa ngõ giao thương đường bộ huyết mạch dẫn về Thành phố Hồ Chí Minh. Lợi nhuận siêu ngạch từ buôn lậu thuốc lá ngoại có thể chênh lệch từ 150% đến 200% so với giá gốc, thúc đẩy các đối tượng hình thành các đường dây vận chuyển khép kín. Kết quả nghiên cứu này có sự tương đồng sâu sắc với luận án của tác giả Lê Trung Kiên năm 2015 về phòng ngừa tội phạm kinh tế miền Đông Nam Bộ và luận văn của tác giả Nguyễn Thị Huyền Trang năm 2016 tại Quảng Ninh.

Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu trong luận văn có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột thể hiện biến thiên số vụ án thụ lý qua 05 năm từ 2014 đến 2018, kết hợp bảng cơ cấu các loại hàng cấm bị thu giữ và biểu đồ tròn phân bổ tỷ lệ các loại hình phạt được Tòa án áp dụng. Việc mô tả này phản ánh rõ ràng sự tác động của chính sách hình sự mới đối với tỷ lệ xử lý tội phạm trên thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đưa ra 04 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần ban hành Nghị quyết hướng dẫn chi tiết việc xác định trị giá hàng phạm pháp và khoản thu lợi bất chính trong quý IV năm 2020, nhằm giải quyết triệt để 100% vướng mắc trong việc định tội danh.

Thứ hai, tăng cường hiệu quả phối hợp tuần tra, kiểm soát liên ngành trên địa bàn huyện Đức Hòa. Công an huyện Đức Hòa, Đội Quản lý thị trường và lực lượng Biên phòng cần thiết lập các chốt kiểm soát cơ động 24/7 trên các tuyến tỉnh lộ huyết mạch từ năm 2020, phấn đấu mục tiêu kiềm chế và giảm ít nhất 30% số vụ vận chuyển hàng cấm qua địa bàn trong giai đoạn 2020-2023.

Thứ ba, nâng cao năng lực nghiệp vụ cho đội ngũ Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán. Các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Long An tổ chức định kỳ 02 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng thu thập chứng cứ và định tội danh kinh tế, bảo đảm 100% các vụ án được xét xử đúng người, đúng tội, không phát sinh oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Thứ tư, triển khai các chính sách an sinh xã hội, giải quyết việc làm cho cư dân vùng giáp ranh. Ủy ban nhân dân huyện Đức Hòa phối hợp cùng các tổ chức tín dụng chính sách tạo điều kiện cho vay vốn chuyển đổi nghề nghiệp, đặt mục tiêu giảm 50% tỷ lệ người dân tham gia vận chuyển thuê hàng lậu trong vòng 03 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn giá trị cao cho 04 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ tiến hành tố tụng bao gồm Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán. Luận văn cung cấp cẩm nang chi tiết giúp phân biệt chính xác giữa Điều 190 và Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, xử lý đúng đắn các trường hợp phạm tội có yếu tố tiền sự hoặc định lượng từ 1.500 bao thuốc lá ngoại trở lên.

Thứ hai, luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý. Nghiên cứu giúp các luật sư xây dựng luận cứ bào chữa sắc bén dựa trên 04 yếu tố cấu thành tội phạm và các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong hơn 19 danh mục hàng cấm theo quy định hiện hành.

Thứ ba, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật hình sự và Tố tụng hình sự. Đây là nguồn dữ liệu thực nghiệm tiêu biểu với 48 hồ sơ vụ án thực tế, phục vụ trực tiếp cho việc giảng dạy và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về tội phạm kinh tế.

Thứ tư, lực lượng Quản lý thị trường, Hải quan và cơ quan quản lý nhà nước. Dữ liệu thực tiễn giúp các nhà hoạch định chính sách nắm bắt thủ đoạn buôn lậu và hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thị trường hàng hóa nội địa.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi tàng trữ và vận chuyển hàng cấm theo Bộ luật Hình sự năm 2015 có điểm gì mới so với quy định trước đây?

Bộ luật Hình sự năm 2015 đã tách Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 1999 thành Điều 190 và Điều 191 độc lập, đồng thời cụ thể hóa các tiêu chí định lượng như thuốc lá lậu từ 1.500 bao hoặc pháo nổ từ 06 kilôgam, khắc phục sự tùy nghi khi áp dụng thuật ngữ số lượng lớn trước đây.

Người vận chuyển bao nhiêu bao thuốc lá điếu nhập lậu thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, cá nhân vận chuyển trái phép từ 1.500 bao đến dưới 3.000 bao thuốc lá điếu nhập lậu sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vận chuyển hàng cấm số lượng lớn có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

Theo quy định tại Điều 12 và Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, ngay cả khi số lượng tang vật thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng trên 4.500 bao thuốc lá.

Người đã có tiền sự về hành vi tàng trữ hàng cấm khi tái phạm dưới mức định lượng có bị khởi tố hình sự không?

Có. Căn cứ điểm e khoản 1 Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015, cá nhân đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự bất kể số lượng hàng cấm, ví dụ thực tế tại bản án số 52/2018/HSST huyện Đức Hòa xử phạt bị cáo 06 tháng tù khi tàng trữ 610 bao thuốc lá.

Pháp nhân thương mại có phải chịu trách nhiệm hình sự về tội vận chuyển hàng cấm không?

Có. Khoản 5 Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015 lần đầu quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại với các chế tài nghiêm khắc như phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Lan Phương đã đóng góp quan trọng vào khoa học pháp lý hình sự và thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế thông qua 05 kết luận then chốt:

• Làm sáng tỏ cơ sở lý luận và 04 yếu tố cấu thành tội phạm của Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm theo Điều 191 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Đánh giá toàn diện bức tranh thực tiễn qua 48 vụ án hình sự tại địa bàn trọng điểm huyện Đức Hòa giai đoạn 2014-2018.
• Phân tích ranh giới pháp lý phân biệt hành vi tàng trữ, vận chuyển với hành vi buôn bán hàng cấm và hành vi vi phạm hành chính.
• Đề xuất hệ thống 04 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp giữa hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật và tăng cường năng lực thực thi của các cơ quan tố tụng.
• Thiết lập lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2020-2023 nhằm giảm thiểu tối đa tình trạng buôn lậu và vận chuyển hàng cấm tại khu vực biên giới.

Để nghiên cứu chi tiết và tiếp cận toàn văn công trình khoa học cùng hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú, bạn đọc hãy tham khảo trực tiếp luận văn thạc sĩ luật học tại thư viện Học viện Khoa học Xã hội Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỘI TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN HÀNG CẤM 1. Những vấn đề lý luận về tội tàng trữ, vận chuyển hành cấm 1. Khái niệm tội tàng trữ, vận chuyển hành cấm - Khái niệm hàng cấm Hàng cấm được rất nhiều người sử dụng trong đời sống kinh tế. Tuy nhiên, hiểu một cách chính xác về bản chất của từ này trong khoa học pháp luật hình sự thì chưa có cách hiểu và giải thích thống nhất.

Để tìm hiểu khái niệm hàng cấm chúng ta tìm hiểu thông qua ngữ nghĩa của hai từ cụ thể: - “hàng” là sản phẩm để bán, - “cấm” là không cho phép làm việc gì đó hoặc không cho phép tồn tại [54]. Từ đó hàng cấm được hiểu là những sản phẩm không cho phép tồn tại. Theo từ điển Luật học giải thích: “hàng cấm là hàng hoá bị Nhà nước cấm kinh doanh [54, tr. Một số từ điển hoặc các văn bản có liên quan có đề cập đến hàng cấm là hàng hóa mà Nhà nước cấm buôn bán, kinh doanh [55, tr.

Hàng cấm còn được nhắc đến trong giải thích tội buôn lậu: buôn lậu là buôn bán trốn thuế hoặc hàng cấm [56]. Tuy được nhắc đến nhiều nhưng chưa có cách hiểu thống nhất về thuật ngữ này. Hiện nay, nhiều tác giả đồng tình với cách giải thích: Hàng cấm là hàng hoá Nhà nước cấm kinh doanh [15, tr. Hàng cấm theo nghĩa rộng là loại hàng hoá bị cấm kinh doanh dưới mọi hình thức.

Bản chất của hàng cấm có thể được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau. Dưới góc độ xã hội, hàng cấm được hiểu phổ biến nhất là những mặt hàng đặc biệt do Nhà nước trực tiếp quản lý độc quyền, cấm sản xuất, kinh doanh. Theo triết học Mác - Lê nin hàng hoá là sản phẩm của lao động thông qua hoạt động trao đổi, mua bán. Hàng hoá có thể là hữu hình hoặc vô hình mà nhờ vào tính chất của nó thoả mãn nhu cầu của con người.

Trong nền kinh tế thị trường, hàng hoá ngày càng trở nên đa dạng phong phú. Việc quản lý đối với các loại hàng hoá và các hoạt động kinh doanh liên quan đến hàng hoá ngày càng phức tạp, khó khăn hơn bởi sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại hàng hoá gây ảnh hưởng xấu tới con người, 7 môi trường và xã hội. Từ sự phát triển của tự do thương mại mà Nhà nước thống nhất quản lý những mặt hàng có tính chất đặc biệt, có những đặc tính riêng cần phải hạn chế cách ly các hoạt động sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán những mặt hàng đó trong xã hội. Pháp luật quy định cấm tuyệt đối với những mặt hàng khi lưu thông hoặc sử dụng có thể gây nguy hại cho an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội, truyền thống văn hóa, môi trường và sức khỏe nhân dân, vì vậy Nhà nước cần phải độc quyền quản lý loại hàng hoá đó.

Trong xã hội gọi những hàng hoá này là “hàng cấm” hay “hàng quốc cấm”. Dưới góc độ kinh tế thì hàng cấm là hàng hoá nhưng thuộc loại do Nhà nước thống nhất quản lý cấm các tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động sản xuất, tàng trữ, vận chuyển và buôn bán. Hàng hóa và sản xuất, buôn bán hàng hóa gắn liền với hoạt động kinh doanh, phản ánh mối quan hệ giữa người với người trong quá trình kinh doanh như: phân phối, trao đổi tiêu dùng của cải vật chất xã hội nhằm mục đích thu về một giá trị lớn hơn giá trị đã bỏ ra ban đầu.