Chương 1: Cơ sở lí luận về tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn của chính quyền cấp tỉnh. Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn của chính quyền tỉnh Hải Dương giai đoạn 2012-2014. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn của chính quyền tỉnh Hải Dương đến 2020. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHƢƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA NƢỚC SẠCH VÀ VỆ SINH MÔI TRƢỜNG NÔNG THÔN CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH 1.
Chƣơng trình mục tiêu quốc gia nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng nông thôn 1. Nước sạch và vệ sinh môi trường khu vực nông thôn 1. Nước sạch Theo quan niệm và tiêu chuẩn đánh giá của các tổ chức quốc tế như tổ chức y tế thế giới WHO thì nước sạch là nước không màu, không mùi, không vị, không chứa các chất tan và vi khuẩn không gây bệnh không nhiều quá mức cho phép và tuyệt đối không có vi sinh vật gây bệnh cho con người. Tiêu chuẩn quốc tế là tiêu chuẩn của tổ chức y tế thế giới ban hành năm 1984 về 4 mặt là chất vô cơ tan, vi sinh vật, chất hữu cơ và vật lý.
Theo quy định tại Luật Tài nguyên nước năm 2013, thì nước sạch là nước có chất lượng đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về nước sạch của Việt Nam. Nước sinh hoạt là nước sạch hoặc nước có thể dùng cho ăn, uống, vệ sinh của con người. Theo hướng dẫn tại Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT về hướng dẫn bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, thì nước sạch theo Quy chuẩn quốc gia là nước đáp ứng các chỉ tiêu theo quy định của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN: 02:2009/BYT) do Bộ Y tế ban hành tại thông tư số 05/TT-BYT ngày 17/6/2009. Trong đó giới hạn 14 chỉ tiêu chất lượng: Không có mùi vị lạ, Clor dư trong khoảng 0,3-0,5 mg/lít, pH trong khoảng 6,0-8,5; hàm lượng Amoni tối đa 3mg/lít, sắt 0,5mg/lít, Clorua 300mg/lít, Florua 1.5mg/lít, Asen tối đa 0,05mg/lít.
Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và PTNT còn đưa ra khái niệm nước hợp vệ sinh là nước sử dụng trực tiếp hoặc sau lọc thỏa mãn yêu cầu chất lượng: không màu, không mùi, không vị lạ, không chứa thành phần gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, có thể dùng để ăn uống sau khi đun sôi. Vệ sinh môi trường nông thôn Theo Luật bảo vệ môi trường Việt Nam thì “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”. Như vậy, môi trường bao gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Trong khuôn khổ luận văn, môi trường được hiểu là môi trường tự nhiên.
Giữa con người và môi trường có mối quan hệ hữu cơ, con người muốn bảo vệ an toàn cho cuộc sống của mình thì phải bảo vệ môi trường. Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp; phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường, ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học. Một trong những hành động thiết thực, gần gũi nhất để bảo vệ môi trường là giữ gìn vệ sinh môi trường trong lành, sạch đẹp. Vệ sinh môi trường có thể được hiểu là hành vi của con người để giữ gìn môi trường sinh sống.
Theo tổ chức y tế thế giới (WHO) và quỹ Nhi Đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) thì khái niệm vệ sinh môi trường có một phạm vi rộng hơn phù hợp với nguyên tắc phát triển bền vững về môi trường. Tuy nhiên, vấn đề vệ sinh môi trường, đặc biệt là vệ sinh môi trường đối với khu vực nông thôn nước chậm và đang phát triển như Việt Nam, vấn đề vệ sinh môi trường được quan niệm chủ yếu liên quan đến hố xí, việc sử dụng phân bón (phân thải của con người, phân gia súc, phân và chất hoá học sử dụng trong nông nghiệp)…và các vấn đề khác như bảo vệ rừng, khai thác tài nguyên khoáng sản. Tóm lại, cấp nước sạch & vệ sinh nông thôn là một khái niệm rộng lớn, trong đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu vấn đề cung cấp nước sạch cho sinh hoạt và các nhu cầu vệ sinh trong gia đình, đây cũng là nội dung chính của Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn. Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn 1.
Mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn * Giới thiệu về Chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT: Nước sạch và VSMTNT là mục tiêu thiên niên kỷ và chiến lược phát triển của Việt Nam. Chương trình MTQG Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn là công cụ chủ yếu để thực hiện Chiến lược quốc gia về Nước sạch và VSMTNT. * Mục tiêu tổng quát của Chương MTQG nước sạch và VSMTNT: cải thiện điều kiện cung cấp nước sạch, vệ sinh, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi vệ sinh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường, góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng sống cho người dân nông thôn. * Mục tiêu cụ thể của chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT là: - Nâng cao tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước sạch; tăng tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; tăng số các trường học mầm non và phổ thông, trạm y tế xã ở nông thôn đủ nước sạch.
- Về vệ sinh môi trường: tăng số hộ gia đình ở nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh; tăng số hộ nông dân chăn nuôi có chuồng trại hợp vệ sinh; tăng số các trường học mầm non và phổ thông, trạm y tế xã ở nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh và được quản lý tốt. Các dự án thuộc Chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT Chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT bao gồm 3 dự án, trong khuôn khổ luận văn tập trung đề cập đến 2 dự án: (1) Dự án 1: Cấp nước sinh hoạt và môi trường nông thôn. Bao gồm các hoạt động: - Cấp nước sinh hoạt: Xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt cho các vùng nông thôn, các đồn biên phòng kết hợp cụm dân cư tuyến biên giới và các trại giam, ưu tiên cho những vùng đặc biệt khó khăn về nguồn nước. Cơ chế hỗ trợ: + Đối với công trình cấp nước tập trung: Ngân sách Trung ương hỗ trợ tối đa 90% đối với các xã đặc biệt khó khăn, miền núi, vùng bãi ngang ven biển và hải đảo, xã biên giới; 60% đối với xã đồng bằng và 75% đối với xã nông thôn khác.
10 + Đối với công trình cấp nước nhỏ lẻ: Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 70% đối với hộ nghèo, gia đình chính sách và 35% đối với hộ cận nghèo; các hộ gia đình khác được dùng nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi theo quy định. - Xây dựng công trình nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh trường học: Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 90%. - Xây dựng chuồng trại chăn nuôi hợp vệ sinh: Ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% đối với hộ nghèo, gia đình chính sách và 35% đối với hộ cận nghèo, các hộ gia đình khác dùng nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi. (2) Dự án 2: Vệ sinh nông thôn.
Bao gồm các hoạt động: - Xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh hộ gia đình: ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% đối với hộ nghèo, gia đình chính sách và 35% đối với hộ cận nghèo, các hộ gia đình khác dùng nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi. - Xây dựng công trình nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh trạm y tế xã: Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 90%. Tổ chức thực thi Chƣơng trình mục tiêu quốc gia nƣớc sạch và vệ sinh môi trƣờng nông thôn của chính quyền cấp tỉnh 1. Khái niệm tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn của chính quyền cấp tỉnh Sau khi một chương trình phát triển kinh tế xã hội được hoạch định, chương trình đó cần được tổ chức thực thi để đưa vào cuộc sống.
Đây là quá trình nhằm biến chương trình thành những hoạt động và kết quả trong thực tế. Bộ máy hành chính nhà nước chịu trách nhiệm chính đối với việc tổ chức thực thi chương trình. Như vậy, tổ chức thực thi chương trình là quá trình biến các chương trình thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà chương trình đã đề ra. Theo cách tiếp cận này thì tổ chức thực thi chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT của chính quyền cấp tỉnh là quá trình biến chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy chính quyền cấp tỉnh, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT đã đề ra.
Mục tiêu và tiêu chí đánh giá thực hiện mục tiêu tổ chức thực thi Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn của chính quyền cấp tỉnh Mục đích của tổ chức thực thi Chương trình MTQG nước sạch và VSMTNT của chính quyền cấp tỉnh là nâng cao điều kiện sống và tăng cường sức khỏe cho người dân nông thôn; giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường nông thôn. Mục đích này được thể hiện cụ thể qua các mục tiêu và các tiêu chí đánh giá được thể hiện ở sơ đồ dưới đây: Mục đích của tổ chức thực thi Chƣơng trình MTQG nƣớc sạch và VSMTNT của chính quyền cấp tỉnh - Nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi vệ sinh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. - Góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng sống cho người dân nông thôn. Mục tiêu của tổ chức thực thi Chƣơng trình MTQG nƣớc sạch và VSMTNT của chính quyền cấp tỉnh: Cải thiện tiếp cận nước sạch và VSMTNT : Về nước sạch Về vệ sinh môi trường - Tăng tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước - Tăng số hộ gia đình ở nông thôn có nhà tiêu hợp sinh hoạt hợp vệ sinh.
- Tăng tỷ lệ dân số sử dụng nước đạt quy chuẩn.