BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI %*www%*% È TÀI: TO CHỨC CHÍNH QUYEN DJA PH¯ NG THEO LUAT TO CHỨC CHÍNH QUYEN DJA PH¯ NG NAM 2015 Chủ nhiệm ề tài: TS. Ta Quang Ngoc Th° ký ề tài: Trung tá, TS. Phạm Vn ạt Hà Nội, tháng 9 nm 2017 DANH SÁCH LỰC L¯ỢNG NGHIÊN CỨU È TÀI Họ và tên Don vi, c¡ quan công | Vai trò | Nhiệm vu ã thực hiện (Trách tác nhiệm) TS. Tạ Quang Ngọc | Khoa PLHC-NN, | Chủ | Viết Chuyên ề 1,2,4; 02 Tr°ờng DH Luật HN, | nhiệm | bài tạp chí; Báo cáo tổng ã chuyền công tác ến hợp; Biên tập, bảo vệ ề TW Hội Nông dân VN tài; Hoàn thiện ề tài Trung tá, TS.
Phạm | Phó Tr°ởng Bộ môn | Th° ký | Viết Chuyên ề 4,6; 01 Vn ạt Pháp luật và nghiệp vụ bài tạp chí; Báo cáo tổng CA, Tr°ờng H Kỹ hợp; Biên tập, bảo vệ ề thuật — Hậu cần CAND tài; Hoàn thiện ề tài PGS. Bùi Thị | Khoa PLHC-NN, | Thành | Viết Chuyên ề 3 ào Tr°ờng DH LuatHN | viên ThS. Hoàng Thị | Khoa PLHC-NN, | Thành | Viết Chuyên ề 3 Lan Ph°¡ng Tr°ờng H Luật HN viên Th§. Nguyễn Thị | Khoa PLHC-NN, | Thành | Viết Chuyên ề 5 Ph°¡ng Tr°ờng DH Luật HN viên MUC LỤC KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU TT Tên tài liệu Số sản phẩm trang 1 |BÁO CÁO TONG HỢP KET QUÁ NGHIÊN CỨU DE TÀI | 77 KHOA HOC CAP C SO 02 BAI BAO KHOA HOC LIEN QUAN DEN DE TAI DA 10 DUOC CHU NHIEM VA THU KY DE TAI NGHIÊN CỨU, NG TREN CAC TẠP CHÍ KHOA HOC CAC CHUYEN DE NGHIEN CUU DE TAI 139 DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT CQDP : Chính quyền ịa ph°¡ng HDND : Hội ồng nhân dân QLNN : Quản lý nhà n°ớc TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao UBND : Ủy ban nhân dân VKSND : Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân tối cao XHCN : Xã hội chủ ngh)a BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI %*www%*% Me BAO CAO TONG HOP KET QUA NGHIEN CUU DE TAI KHOA HOC CAP CO SO DE TAI: TO CHỨC CHÍNH QUYEN ỊA PH¯ NG THEO LUAT TO CHỨC CHÍNH QUYEN DJA PH¯ NG NAM 2015 Chủ nhiệm ề tài: TS.
Ta Quang Ngoc Th° ký ề tài: Trung tá, TS. Phạm Vn ạt Hà Nội, tháng 9 nm 2017 MUC LỤC BÁO CÁO TỎNG HỢP KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU DE TÀI KHOA HỌC CAP C SỞ Nội dung Trang MỞ ẦU | 1. Tính cấp thiết của dé tài 1 2. Tinh hinh nghién ctru 4 3.
Mục ích nghiên cứu, dia chi ap dung 11 4. ối t°ợng, phạm vi nghiên cứu 11 5. Ph°¡ng pháp nghiên cứu 11 6. Nội dung nghiên cứu 12 PHAN 1.
Lý luận về tô chức chính quyền ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiện nay | 13 1. Quan niệm về tô chức chính quyền ịa ph°¡ng 13 1. Các nguyên tắc c¡ bản của tổ chức chính quyền ịa ph°¡ng 14 1. Những yếu tô ảnh h°ởng ến tô chức chính quyên ịa ph°¡ng 24 1.
Mô hình tổ chức chính quyền ịa ph°¡ng của một số n°ớc trên thế giới| 29 và kinh nghiệm cho Việt Nam PHAN 2. Chức nng, nhiệm vụ và thực trang tô chức chính quyền ịa| 32 ph°¡ng ở Việt Nam hiện nay 2. Chức nng, nhiệm vụ tô chức chính quyền ịa ph°¡ng ở Việt Nam hiện nay 32 2. Thực trạng quy ịnh của pháp luật về tổ chức chính quyền ịa ph°¡ng ở|_ 33 Việt Nam hiện nay (theo Luật t6 chức chính quyền ịa ph°¡ng trên c¡ sở Hiến pháp nm 2013) PHAN 3.
Ph°¡ng h°ớng, giải pháp tiếp tục ối mới tổ chức chinh| 53 quyền ịa ph°¡ng ở Việt Nam trong thời gian tới 3. Ph°¡ng h°ớng tiếp tục ổi mới tô chức chính quyên ịa ph°¡ng ở Việt| 53 Nam trong thời gian tới 3. Giải pháp tiếp tục ối mới tổ chức chính quyền ịa ph°¡ng ở ViệtNam|_ 54 trong thời gian tới KET LUẬN, KIÊN NGHỊ 66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 68 MỞ ẦU 1. Tính cấp thiết của ề tài Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám nm 1945 thành công, ảng và Nhà n°ớc ta ã quan tâm ến việc củng cố, xây dựng và phát triển tổ chức CQDP.
Một số vn bản quy phạm pháp luật về t6 chức các c¡ quan CQP trong thời gian nay ã °ợc ban hành kịp thời, trong ó có các vn bản về c¡ quan chuyên môn thuộc Ủy ban hành chính (sau này là UBND) nh° Sắc lệnh số 63/SL ngày 22/11/1945 quy ịnh về tổ chức HND và Ủy ban hành chính các cấp ở nông thôn, Sắc lệnh số 77/SL ngày 21/12/1945 quy ịnh về tổ chức chính quyền ở các thị xã, thành phố. Sau ó, các Hiến pháp nm 1946, 1959, 1980, 1992 (sửa ổi, b6 sung nm 2001) và các vn bản quy phạm pháp luật về tổ chức các c¡ quan CQDP tiếp tục °ợc ban hành nhằm kiện toàn tổ chức và hoạt ộng của các c¡ quan CQDP. Vấn ề t6 chức lại CQDP các cấp, ặc biệt là việc tổ chức hay không tô chức HND ở một số loại ¡n vị hành chính ã °ợc giới Luật học quan tâm; °ợc ảng và Nhà n°ớc dé cập ến ngay từ cuối những nm 90, cùng với việc nghiên cứu ổi mới hệ thong chính trị và ban hành Hiến pháp nm 1992. Tuy nhiên, qua hai lần ban hành Luật Tổ chức HND và UBDN (nm 1994 và 2003) gắn với việc ban hành và sau ó là sửa ối, bồ sung một số iều của Hiến pháp nm 1992, van dé này hầu nh° ch°a có sự thay ổi lớn nào.
Chi ến gần ây, do yêu cầu của công cuộc day mạnh cải cách hành chính, van ề này lại mới °ợc ặt ra và h°ớng giải quyết ã có tính quyết liệt h¡n: Báo cáo kiểm iểm nửa ầu nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết ại hội toàn quốc lần thứ IX của ảng (2/2004) nhận ịnh: "M6t số vấn dé về tổ chức của HDND van ch°a °ợc làm rõ và ch°a có ịnh h°ớng ổi mới một cách cn bản, lâu dài, nhất là cấp huyện và mô hình tổ chức quản lý ô thị; chất l°ợng hoạt ộng của HND ở nhiều n¡i ch°a cao". Nghị quyết ại hội ại biểu toàn quốc lần thứ X của ảng (nm 2006) sau khi nêu ánh giá “M6 hình tô chức COPP, nhất là tổ chức HND, còn những iểm bất hợp lý” ã ề ra việc phải “iểu chỉnh c¡ cấu CQP phù hợp với những thay ổi chức nng, nhiệm vụ. Phân biệt rõ những khác biệt giữa chính quyên nông thôn và chính quyên ô thi ể tổ chức bộ máy phù hợp”. Gần ây nhất, van ề ã °ợc ặt ra một cách trực diện khi Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chap hành trung °¡ng khóa X (nm 2007) ã chỉ rõ: “ối với chính quyên nông thôn không tô chức HND ở huyện, ối với chính quyên ô thị không tổ chức HND ở quận và ph°ờng”.
Vấn ề tổ chức lại CQDP các cấp, ặc biệt là việc tổ chức hay không tổ chức HND ở một số loại ¡n vị hành chính ã °ợc các nhà khoa học, các ngành, các cấp và ông ảo các tầng lớp nhân dân quan tâm. Trong Báo cáo kiểm iểm nửa ầu nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết Dai hội toàn quốc lần thứ IX của Dang (2/2004) nhận ịnh: "Ä⁄9/ số vấn dé về tổ chức của HND van ch°a °ợc làm rõ và ch°a có ịnh h°ớng ổi mới một cách cn bản, lâu dài, nhất là cấp huyện và mô hình tổ chức quản lý ô thị; chất l°ợng hoạt ộng của HND ở nhiều n¡i ch°a cao". Nghị quyết ại hội ại biéu toàn quốc lần thứ X của Dang (nm 2006) cing ánh giá “M6 hình tổ chức COPP, nhất là tổ chức HND, còn những iểm bat hop by” ã ề ra việc phải “iều chỉnh c¡ cau CQP phù hợp với những thay ổi chức nng, nhiệm vu. Phân biệt rõ những khác biệt giữa chính quyên nông thôn và chỉnh quyên ô thị ể tổ chức bộ máy phù hợp”.
Gần ây nhất, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành trung °¡ng (BCHTU) khóa X (nm 2007) tiếp tục khang ịnh: “ối với chính quyền nông thôn không tổ chức HND ở huyện; ối với chính quyên ô thị không tổ chức HND ở quận và ph°ờng”. Xuất phát từ yêu cầu về cải cách nền hành chính nhà n°ớc mà trọng tâm là cải cách bộ máy nhà n°ớc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà n°ớc trong iều kiện xây dựng Nhà n°ớc pháp quyền XHCN, hội nhập kinh tế quốc tế nên trong các vn kiện, nghị quyết của ảng ta xác ịnh rõ: "Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà n°ớc Cộng hòa XHCN Việt Nam mà trọng tâm là cải cách nền hành chính, từng b°ớc ổi mới tổ chức và hoạt ộng của Chính phủ và các c¡ quan CQDP, xác ịnh rõ chức nng, nhiệm vụ của cấp tỉnh, xây dựng bộ máy hành chính thống nhất có ủ quyền lực, nng lực và hoạt ộng có hiệu quả" |. Các quan iểm, °ờng lối ó cing °ợc thể hiện trong Nghị quyết ại hội ảng toàn quốc lần thứ VI và trong vn kiện Hội nghị toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của ảng cing lần ầu tiên ề cập ến xây dựng và hoàn thiện Nhà n°ớc pháp quyền Việt Nam, cụ thé là: "Tiếp tục xây dựng và từng b°ớc hoàn thiện Nhà n°ớc pháp quyền Việt Nam. ó là Nhà n°ớc của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, quản lý mọi mặt ời sông ' ảng Cộng sản Việt Nam (1987), Vn kiện ại hội ại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, Hà Nội.
2 xã hội bng pháp luật, °a ất n°ớc phát triển theo ịnh h°ớng XHCN" x. Cùng với van ề này, nội dung về cải cách hành chính nhà n°ớc tiếp tục °ợc khng ịnh trong Nghị quyết Trung °¡ng 3 (khóa VII), Nghị quyết Trung °¡ng khóa IX, khóa X và khóa XI của ảng. Nhằm thé chế hóa các quan iểm của ảng, Hiến pháp nm 1992 (°ợc sửa ổi, bố sung nm 2001) ã quy ịnh: "UBND trong phạm vi nhiệm vụ, quyền han do pháp luật quy ịnh, ra quyết ịnh, chỉ thị và kiểm tra việc thi hành những vn bản ó. Chủ tịch UBND có quyền ình chỉ thi hành hoặc bãi bỏ những vn bản sai trái của các c¡ quan thuộc UBND.
Trên thực tế, việc tổ chức bộ may CQDP ở nhiều n°ớc trên thé giới ều gắn liền với việc phân chia hành chính - lãnh thổ (th°ờng có c¡ quan hành chính và c¡ quan ại diện). Các c¡ quan hành chính thực hiện chức nng quản lý những l)nh vực của ời sống xã hội theo phân vạch ịa giới hành chính nhất ịnh, bảo ảm sự quản lý thống nhất và giữ mối quan hệ giữa ịa ph°¡ng, c¡ sở với trung °¡ng.