Luận văn thạc sĩ: Tính kháng của quần thể cỏ lồng vực với thuốc trừ cỏ tại Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tính kháng của cỏ lồng vực với thuốc trừ cỏ tại Thừa Thiên Huế, cung cấp thông tin hữu ích cho nông nghiệp.

• Tác giả: Võ Thị Đoan Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Vĩnh Trường
• Trường học: Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tính Kháng Của Cỏ Lồng Vực Với Thuốc Trừ Cỏ Tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục đích của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 0.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận của các vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Tầm quan trọng và giá trị kinh tế của cây lúa
• 1.1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới
• 1.1.2.1. Tình hình sản xuất lúa gạo
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu cỏ dại trên cây lúa thế giới
• 1.1.3.1. Thành phần cỏ dại hại lúa
• 1.1.3.2. Nghiên cứu tác hại cỏ dại
• 1.1.3.3. Nghiên cứu quản lý cỏ dại
• 1.1.3.4. Nghiên cứu tính kháng thuốc trừ cỏ của cỏ lồng vực
• 1.1.4. Đặc tính một số thuốc trừ cỏ phổ biến
• 1.1.5. Sinh học và sự cạnh tranh Cỏ lồng vực (Echinochloa crus – galli)
• 1.1.5.1. Phân loại, phân bố của cây cỏ lồng vực
• 1.1.5.2. Đặc điểm thực vật học cỏ lồng vực
• 1.1.5.3. Cạnh tranh của cây cỏ lồng vực tới cây lúa
• 1.1.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.1.6.1. Thực trạng sản xuất lúa gạo Việt Nam
• 1.1.6.1.1. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ lúa gạo cả nước
• 1.1.6.1.2. Thực trạng sản xuất lúa gạo ở Thừa Thiên Huế
• 1.1.6.2. Tình hình nghiên cứu cỏ dại trên cây lúa Việt Nam
• 1.1.6.2.1. Thành phần cỏ dại hại lúa
• 1.1.6.2.2. Nghiên cứu các biện pháp trừ cỏ
• 1.1.6.2.3. Nghiên cứu tính kháng thuốc trừ cỏ
• 1.1.6.2.4. Tình hình nghiên cứu cỏ dại ở Thừa Thiên Huế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Xác định ảnh hưởng của acid sulfuric đến tính miên trạng của cỏ lồng vực và tỷ lệ nảy mầm của quần thể hạt cỏ
• 2.4.2. Nghiên cứu tính kháng của quần thể cỏ lồng vực với các hoạt chất trừ cỏ sử dụng phổ biến tại Thừa Thiên Huế
• 2.4.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4.4. Phương pháp tiến hành
• 2.4.5. Nghiên cứu tính kháng của cỏ lồng vực đối với hoạt chất pretilachlor trên đồng ruộng
• 2.4.6. Chỉ tiêu theo dõi cỏ dại
• 2.4.7. Các chỉ tiêu theo dõi về cây lúa
• 2.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Xác định tính kháng của quần thể cỏ lồng vực đối với các hoạt chất trừ cỏ phổ biến ở Thừa Thiên Huế trong phòng thí nghiệm
• 3.2. Ảnh hưởng của acid sulfuric đến tính miên trạng của cỏ lồng vực
• 3.3. Xác định tính kháng của quần thể cỏ lồng vực với các hoạt chất trừ cỏ sử dụng phổ biến tại Thừa Thiên Huế
• 3.4. Nghiên cứu tính kháng của cỏ lồng vực đối với hoạt chất pretilachlor trên đồng ruộng
• 3.5. Hiệu lực trừ cỏ qua các thời kỳ
• 3.6. Ảnh hưởng của mật độ cỏ đến sinh trưởng cây lúa
• 3.6.1. Ảnh hưởng đến chiều cao cây
• 3.6.2. Ảnh hưởng đến khả năng đẻ nhánh
• 3.6.3. Ảnh hưởng mật độ cỏ dại đến năng suất lúa
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cỏ lồng vực và thuốc trừ cỏ

Cỏ lồng vực (Echinochloa crus-galli) là một trong những loài cỏ dại gây hại lớn nhất đối với cây lúa ở Việt Nam, đặc biệt tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Loài cỏ này không chỉ cạnh tranh với cây lúa về ánh sáng, nước và chất dinh dưỡng mà còn làm giảm năng suất lúa một cách đáng kể. Theo nghiên cứu, cỏ dại có thể làm giảm năng suất lúa lên đến 60%. Việc sử dụng thuốc trừ cỏ là một trong những biện pháp phổ biến để kiểm soát cỏ dại. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc trừ cỏ có thể dẫn đến sự hình thành tính kháng thuốc ở cỏ lồng vực. Điều này đã đặt ra câu hỏi về hiệu quả của các loại thuốc trừ cỏ hiện đang được sử dụng tại Thừa Thiên Huế.

1.1 Tình hình sử dụng thuốc trừ cỏ tại Thừa Thiên Huế

Tại Thừa Thiên Huế, việc sử dụng thuốc trừ cỏ đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Các loại thuốc như Pretilachlor, Butachlor và Pyrazosulfuron Ethyl được sử dụng phổ biến. Tuy nhiên, sự tái phát của cỏ lồng vực sau khi phun thuốc đã cho thấy rằng quần thể cỏ này có thể đã hình thành tính kháng với một số loại thuốc. Nghiên cứu này nhằm xác định mức độ kháng của cỏ lồng vực đối với các loại thuốc trừ cỏ phổ biến, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả hơn.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm và thực địa. Các mẫu hạt cỏ lồng vực được thu thập từ các ruộng lúa tại Thừa Thiên Huế. Hạt cỏ được xử lý bằng acid sulfuric để đánh giá tỷ lệ nảy mầm và tính kháng thuốc. Các thí nghiệm được thiết kế để kiểm tra hiệu quả của các loại thuốc trừ cỏ khác nhau trên quần thể cỏ lồng vực. Kết quả từ các thí nghiệm này sẽ cung cấp thông tin quan trọng về khả năng kháng thuốc của cỏ lồng vực và giúp xây dựng các biện pháp quản lý cỏ dại hiệu quả.

2.1 Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được thực hiện với nhiều nồng độ khác nhau của các loại thuốc trừ cỏ. Mỗi thí nghiệm sẽ được lặp lại nhiều lần để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ nảy mầm, tỷ lệ sống sót của hạt cỏ sau khi xử lý thuốc và hiệu lực trừ cỏ của từng loại thuốc. Kết quả sẽ được phân tích thống kê để xác định mức độ kháng của cỏ lồng vực đối với từng loại thuốc.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy quần thể cỏ lồng vực tại Thừa Thiên Huế có sự khác biệt rõ rệt về tính kháng đối với các loại thuốc trừ cỏ. Cỏ lồng vực mẫn cảm với các loại thuốc như Pretilachlor và Butachlor, trong khi đó, quần thể này đang hình thành tính kháng với Pyrazosulfuron Ethyl. Kết quả cho thấy khi xử lý hạt cỏ lồng vực với nồng độ khuyến cáo của Pretilachlor, hiệu lực trừ cỏ đạt 97,4%. Điều này cho thấy rằng việc sử dụng đúng nồng độ thuốc trừ cỏ có thể mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát cỏ dại.

3.1 Đánh giá tính kháng

Đánh giá tính kháng của cỏ lồng vực cho thấy rằng việc sử dụng thuốc trừ cỏ cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc lạm dụng thuốc trừ cỏ có thể dẫn đến sự phát triển tính kháng, do đó cần có các biện pháp quản lý cỏ dại bền vững hơn. Việc kết hợp giữa các phương pháp cơ học và hóa học trong quản lý cỏ dại sẽ giúp giảm thiểu rủi ro phát triển tính kháng thuốc.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cỏ lồng vực tại Thừa Thiên Huế đang hình thành tính kháng với một số loại thuốc trừ cỏ. Để quản lý hiệu quả cỏ dại này, cần có các biện pháp phòng trừ đồng bộ, bao gồm việc sử dụng thuốc trừ cỏ đúng cách, kết hợp với các biện pháp canh tác khác. Khuyến cáo nông dân nên tiếp tục sử dụng thuốc trừ cỏ có chứa hoạt chất Pretilachlor ở nồng độ khuyến cáo để đạt hiệu quả cao nhất trong việc kiểm soát cỏ lồng vực.

4.1 Đề xuất biện pháp quản lý

Đề xuất các biện pháp quản lý cỏ dại bao gồm việc thay đổi loại thuốc trừ cỏ thường xuyên, áp dụng các biện pháp canh tác như luân canh cây trồng và sử dụng giống lúa kháng cỏ dại. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho nông dân về việc sử dụng thuốc trừ cỏ an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây lúa (Oryza sativa L.) là một trong những cây lương thực quan trọng nhất trên thế giới, cung cấp lương thực cho hơn 54% dân số toàn cầu. Tại Việt Nam, diện tích trồng lúa đạt khoảng 7,72 triệu ha với năng suất trung bình 5,55 tạ/ha, đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, năng suất lúa bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các loại dịch hại, trong đó cỏ dại là một trong những nguyên nhân chính gây thiệt hại năng suất lên đến 60%. Đặc biệt, cỏ lồng vực (Echinochloa spp) là loài cỏ dại phổ biến và gây hại nghiêm trọng tại nhiều vùng trồng lúa, trong đó có tỉnh Thừa Thiên Huế.

Tại Thừa Thiên Huế, diện tích trồng lúa khoảng 54,8 nghìn ha với năng suất trung bình 59,7 tạ/ha, tuy nhiên tình trạng cỏ lồng vực mọc lại sau khi phun thuốc trừ cỏ phổ biến đã đặt ra nghi vấn về sự phát triển tính kháng thuốc của quần thể cỏ này. Việc nghiên cứu tính kháng thuốc trừ cỏ của quần thể cỏ lồng vực tại Thừa Thiên Huế nhằm mục tiêu xác định mức độ kháng thuốc, từ đó đề xuất các giải pháp phòng trừ hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất.

Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn gần đây, tập trung vào các loại thuốc trừ cỏ phổ biến tại địa phương như Pretilachlor, Butachlor, Quinclorac và Pyrazosulfuron Ethyl. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý cỏ dại, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành nông nghiệp lúa gạo tại Thừa Thiên Huế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh học cỏ dại, cơ chế kháng thuốc trừ cỏ và sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa cỏ dại và cây trồng. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cạnh tranh sinh thái: Mô tả sự cạnh tranh giữa cỏ lồng vực và cây lúa về ánh sáng, nước và dinh dưỡng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng.
• Lý thuyết phát triển tính kháng thuốc trừ cỏ: Giải thích sự xuất hiện và phát triển của tính kháng thuốc trong quần thể cỏ dại do đột biến gen và lựa chọn tự nhiên khi sử dụng thuốc trừ cỏ lặp đi lặp lại.

Các khái niệm chính bao gồm: tính kháng thuốc trừ cỏ, phổ tác động của thuốc, cơ chế tác động của các hoạt chất Pretilachlor, Butachlor, Pyrazosulfuron Ethyl và Quinclorac, cũng như đặc điểm sinh học và phân bố của cỏ lồng vực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập từ quần thể hạt cỏ lồng vực tại các vùng trồng lúa ở Thừa Thiên Huế. Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Xử lý hạt cỏ: Hạt cỏ được xử lý bằng acid sulfuric đậm đặc 98% trong thời gian trên 15 phút, rửa sạch và ngâm nước 48 giờ ở nhiệt độ trên 30°C để kích thích nảy mầm với tỷ lệ trên 90%.
• Thí nghiệm kháng thuốc: Hạt cỏ nảy mầm được gieo vào chậu cát và xử lý với các loại thuốc trừ cỏ phổ biến tại địa phương. Hiệu lực trừ cỏ được đánh giá dựa trên tỷ lệ sống sót của cỏ sau xử lý.
• Nghiên cứu trên đồng ruộng: Thực hiện khảo nghiệm tính kháng của cỏ lồng vực đối với hoạt chất Pretilachlor ở các nồng độ khác nhau (0,5; 1; 1,5; 2 lần nồng độ khuyến cáo) để đánh giá hiệu lực trừ cỏ trong điều kiện thực tế.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS với cỡ mẫu phù hợp, phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có kiểm soát nhằm đảm bảo tính đại diện. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong các vụ mùa lúa tại Thừa Thiên Huế từ năm 2017 đến 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nảy mầm hạt cỏ lồng vực: Xử lý hạt cỏ bằng acid sulfuric 98% trong hơn 15 phút, ngâm nước 48 giờ ở nhiệt độ trên 30°C đạt tỷ lệ nảy mầm trên 90%, đảm bảo nguồn mẫu nghiên cứu chất lượng cao.

2. Tính kháng thuốc trừ cỏ của quần thể cỏ lồng vực: Quần thể cỏ lồng vực tại Thừa Thiên Huế mẫn cảm với các thuốc chứa hoạt chất Pretilachlor, Butachlor và Quinclorac với tỷ lệ sống sót sau xử lý dưới 10%. Tuy nhiên, quần thể này đã bắt đầu hình thành tính kháng với hoạt chất Pyrazosulfuron Ethyl, với tỷ lệ sống sót khoảng 25%, cho thấy dấu hiệu kháng thuốc đang phát triển.

3. Hiệu lực trừ cỏ của Pretilachlor trên đồng ruộng: Ở nồng độ 0,5 lần khuyến cáo, hiệu lực trừ cỏ đạt 77,4%; nồng độ khuyến cáo (0,3 kg a.i/ha) đạt 97,4%; 1,5 lần nồng độ khuyến cáo giảm hiệu lực xuống còn 9,8% (có thể do hiện tượng quá liều gây ảnh hưởng ngược); và 2 lần nồng độ khuyến cáo đạt hiệu lực 100%. Kết quả cho thấy Pretilachlor vẫn hiệu quả cao nếu sử dụng đúng kỹ thuật và nồng độ khuyến cáo.

4. Ảnh hưởng mật độ cỏ đến năng suất lúa: Mật độ cỏ lồng vực tăng từ 10 đến 82 cây/m2 làm giảm năng suất lúa từ 95% xuống còn 57%, chứng tỏ mật độ cỏ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Khi mật độ cỏ vượt quá 100 cây/m2, năng suất lúa giảm mạnh, có thể lên đến 79%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân quần thể cỏ lồng vực tại Thừa Thiên Huế hình thành tính kháng thuốc Pyrazosulfuron Ethyl có thể do việc sử dụng thuốc lặp đi lặp lại trong nhiều năm, tạo điều kiện cho các đột biến gen kháng thuốc được chọn lọc và phát triển. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về sự phát triển tính kháng thuốc của cỏ dại khi sử dụng thuốc đơn lẻ liên tục.

Hiệu lực cao của Pretilachlor ở nồng độ khuyến cáo cho thấy thuốc vẫn là lựa chọn ưu tiên trong quản lý cỏ lồng vực tại địa phương, tuy nhiên cần tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật phun và liều lượng để tránh phát triển tính kháng. Việc giảm hiệu lực ở nồng độ 1,5 lần khuyến cáo có thể do hiện tượng phytotoxicity hoặc sai sót trong quá trình phun thuốc, cần nghiên cứu thêm.

Ảnh hưởng mật độ cỏ đến năng suất lúa được minh họa rõ qua biểu đồ giảm năng suất theo mật độ cỏ, cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát mật độ cỏ để bảo vệ năng suất. So sánh với các nghiên cứu khác, mức độ giảm năng suất tương tự, khẳng định tính phổ biến của tác động cạnh tranh của cỏ lồng vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Sử dụng thuốc trừ cỏ Pretilachlor đúng kỹ thuật: Khuyến cáo nông dân sử dụng Pretilachlor ở nồng độ khuyến cáo 0,3 kg a.i/ha, phun trong vòng 0-4 ngày sau khi gieo sạ hoặc cấy để đạt hiệu quả tối ưu. Thời gian thực hiện: ngay trong vụ sản xuất hiện tại. Chủ thể thực hiện: nông dân và cán bộ kỹ thuật nông nghiệp.

2. Thay đổi luân phiên thuốc trừ cỏ: Đề xuất luân phiên sử dụng các loại thuốc có cơ chế tác động khác nhau để hạn chế sự phát triển tính kháng thuốc, đặc biệt hạn chế sử dụng liên tục Pyrazosulfuron Ethyl. Thời gian thực hiện: áp dụng từ vụ tiếp theo. Chủ thể thực hiện: các cơ quan quản lý và nông dân.

3. Tăng cường biện pháp canh tác tích hợp: Áp dụng các biện pháp làm đất kỹ, quản lý nước hợp lý, luân canh cây trồng và sử dụng giống lúa có khả năng cạnh tranh cao để giảm mật độ cỏ dại. Thời gian thực hiện: dài hạn, liên tục. Chủ thể thực hiện: nông dân, nhà nghiên cứu và chính quyền địa phương.

4. Giám sát và nghiên cứu tiếp tục tính kháng thuốc: Thiết lập hệ thống giám sát tính kháng thuốc trừ cỏ của cỏ lồng vực tại các vùng trồng lúa để phát hiện sớm và có biện pháp xử lý kịp thời. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu và cơ quan bảo vệ thực vật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng lúa tại Thừa Thiên Huế và các vùng lân cận: Nhận biết và áp dụng các biện pháp phòng trừ cỏ dại hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại năng suất và chi phí sản xuất.

2. Cán bộ kỹ thuật và quản lý nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, hướng dẫn kỹ thuật và quản lý thuốc trừ cỏ phù hợp, nâng cao hiệu quả phòng trừ cỏ dại.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học cây trồng, bảo vệ thực vật: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về tính kháng thuốc và quản lý cỏ dại.

4. Doanh nghiệp sản xuất và phân phối thuốc trừ cỏ: Hiểu rõ về tính kháng thuốc của cỏ dại để điều chỉnh sản phẩm, phát triển thuốc mới và tư vấn kỹ thuật cho người sử dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cỏ lồng vực lại gây thiệt hại lớn cho cây lúa?
   Cỏ lồng vực phát triển nhanh, cạnh tranh mạnh về ánh sáng, nước và dinh dưỡng với cây lúa, có thể làm giảm năng suất lúa từ 25% đến 80% tùy mật độ và điều kiện sinh trưởng.

2. Tính kháng thuốc trừ cỏ là gì và tại sao nó lại phát triển?
   Tính kháng thuốc là khả năng sống sót của cỏ dại khi tiếp xúc với thuốc trừ cỏ do đột biến gen và lựa chọn tự nhiên khi sử dụng thuốc lặp lại cùng loại trong thời gian dài.

3. Các loại thuốc trừ cỏ nào hiệu quả nhất với cỏ lồng vực tại Thừa Thiên Huế?
   Pretilachlor, Butachlor và Quinclorac được đánh giá có hiệu lực cao, trong khi Pyrazosulfuron Ethyl đã xuất hiện dấu hiệu kháng thuốc trong quần thể cỏ lồng vực.

4. Làm thế nào để hạn chế sự phát triển tính kháng thuốc của cỏ dại?
   Luân phiên sử dụng thuốc có cơ chế tác động khác nhau, kết hợp biện pháp canh tác tích hợp như làm đất kỹ, quản lý nước và sử dụng giống lúa cạnh tranh cao.

5. Tỷ lệ nảy mầm hạt cỏ lồng vực sau xử lý acid sulfuric là bao nhiêu?
   Sau xử lý bằng acid sulfuric 98% trên 15 phút và ngâm nước 48 giờ ở nhiệt độ trên 30°C, tỷ lệ nảy mầm hạt cỏ lồng vực đạt trên 90%, đảm bảo nguồn mẫu nghiên cứu chất lượng.

Kết luận

• Cỏ lồng vực là loài cỏ dại phổ biến và gây thiệt hại nghiêm trọng cho sản xuất lúa tại Thừa Thiên Huế, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa.
• Quần thể cỏ lồng vực tại địa phương mẫn cảm với các thuốc chứa Pretilachlor, Butachlor và Quinclorac, nhưng đã bắt đầu hình thành tính kháng với Pyrazosulfuron Ethyl.
• Pretilachlor ở nồng độ khuyến cáo vẫn duy trì hiệu lực trừ cỏ cao, khuyến cáo sử dụng đúng kỹ thuật để tránh phát triển tính kháng.
• Cần áp dụng biện pháp quản lý thuốc luân phiên và tích hợp các biện pháp canh tác để kiểm soát hiệu quả cỏ lồng vực và hạn chế tính kháng thuốc.
• Tiếp tục giám sát và nghiên cứu tính kháng thuốc trừ cỏ để cập nhật và điều chỉnh chiến lược phòng trừ phù hợp trong tương lai.

Nông dân và cán bộ kỹ thuật cần áp dụng ngay các khuyến nghị về sử dụng thuốc và biện pháp canh tác tích hợp trong vụ mùa hiện tại để bảo vệ năng suất lúa. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi và mở rộng nghiên cứu về tính kháng thuốc của cỏ dại tại các vùng khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của các vấn đề nghiên cứu 1. Tầm quan trọng và giá trị kinh tế của cây lúa - Giá trị dinh dưỡng Cây lúa là lương thực quan trọng, cung cấp một nửa lương thực cho dân số toàn thế giới( Suichi Yo sida,1957-1981). Có 17 quốc gia ở Châu Á và Thái Bình Dương, 9 quốc gia ở Bắc và Nam Mỹ và 8 quốc gia ở Châu Phi dùng gạo cung cấp trên 90% nhu cầu calori từ chất bột như Philippines, Việt Nam, Campuchia, Ấn Độ…Gạo cung cấp gần 20% nguồn năng lượng từ thực phẩm cho con người trên toàn thế giới, trong khi đó lúa mì cung cấp 19% và ngô là 5%.

Hiện nay lúa gạo ngày càng trở nên phổ biến sâu rộng ở châu Mỹ, Trung Đông và nhất là châu Phi vì lúa gạo được xem như thực phẩm bổ dưỡng lành mạnh cho sức khoẻ và thích hợp cho đa dạng hóa các bữa ăn hàng ngày. Khẩu phần gạo hàng năm cho mỗi đầu người châu Á từ 60 đến 200 kg, Việt Nam gần 170 kg. So với lúa mì, gạo có thành phần tinh bột và protein hơi thấp hơn, nhưng năng lượng tạo ra cao hơn do chứa nhiều chất béo hơn. Ngoài ra, nếu tính trên đơn vị 1 hecta, gạo cung cấp nhiều calo hơn lúa mì do năng suất lúa cao hơn nhiều so với lúa mì.

Chất tinh bột chứa trong hạt gạo dưới hình thức carbohydrate (carb) và trong con người dưới dạng glucogen, gồm loại carb đơn giản như chất đường glucose, fructuose, lactose và sucrose; và loại carb hỗn tạp là một chuỗi phân tử glucose nối kết nhau chứa nhiều chất sợi. Tinh bột cung cấp phần lớn năng lượng cho con người. Gạo trắng chứa carb rất cao, độ 82 gram trong mỗi 100 gram. Do đó, 90% năng lượng gạo cung cấp do carb.

Trong tinh bột có hai thành phần - amylose và amylopectin. Hạt gạo có nhiều chất amylose sẽ làm cho hạt cơm cứng và hạt chứa ít amylose, nghĩa là nhiều amylopectin cho cơm dẽo nhiều hơn. Gạo thơm thường có 21-23% amylose nên gạo không dẽo lắm mà cũng không cứng lắm sau khi nguội, ngoại trừ gạo Basmati với hạt cơm rời nhau. Các loại gạo thông thường của dân Đông Nam Á có khoảng 21-25% amylose.

- Giá trị sử dụng: Ngoài dùng làm cơm ra, gạo còn dùng để chế biến nhiều loại thức ăn như: làm bánh, làm môi trường để nuôi cấy niêm khuẩn, men, cơm mẻ,… Cám hay đúng hơn là các lớp vỏ ngoài của hạt gạo do chứa nhiều protein, chất béo, chất khoáng, vitamin, nhất là vitamin nhóm B, nên được dùng làm bột dinh dưỡng Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 trẻ em và điều trị người bị bệnh phù thũng. Trấu ngoài công dụng làm chất đốt, chất độn chuồng còn dùng làm ván ép, vật liệu cách nhiệt, cách âm, chế tạo carbon và silic… 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới 1. Tình hình sản xuất lúa gạo Lúa gạo là loại lương thực quan trọng cho hơn 50% dân số thế giới, góp phần đảm bảo an ninh lương thực khắc phục tình trạng nghèo đó trên thế giới.

Theo nghiên cứu của các tác giả ở nhiều nước như Liên xô(cũ), Ấn Độ, Việt Nam, Nhật Bản, Trung quốc… đã cho thấy nguồn gốc cây lúa có ở khu vực Đông Nam Á và hiện nay được trồng rộng rãi trên khắp thế giới. Hiện nay có 144 nước trên thế giới trồng lúa và phần bố ở tất cả các châu lục. Theo thống kê của FAO (2018) (Bảng 1.1) diện tích lúa toàn thế giới 2016 là 159,80 triệu ha, năng suất bình quân 4,63 tấn/ha, sản lượng 740,96 triệu tấn. Trong đó diện tích lúa châu Á là 140,48 triệu ha chiếm 87,90% tổng diện tích lúa toàn cầu, kế đến là châu Phi 12,50 triệu ha (7,82 %), châu Mỹ 6,12 triệu ha (3,82%), châu Âu 0,66 triệu ha (0,41%) châu Đại Dương 0.30 triệu ha chiếm tỷ lệ không đáng kể.

Các nước có diện tích trồng lúa lớn trên thế giới như Ấn Độ (42,9 triệu ha), Trung Quốc (30,2 triệu ha), Indonesia (14,2 triệu ha), Bangladesh (11,3 triệu ha). Các quốc gia dẫn đầu về năng suất lúa trên thế giới là Trung Quốc (6,93 tấn/ha), Việt Nam (5,58 tấn/ha), Indonesia (5,41 tấn/ha), Brazil (5,46 tấn/ha). Năm 2016 dẫn đầu về sản lượng lúa gạo vẫn là các nước châu Á bao gồm: Trung Quốc 209,50 triệu tấn, Ấn Độ 158,75 triệu tấn, Indonesia 77,29 triệu tấn, Banglades 52,59 triệu tấn, Việt Nam 43,43 triệu tấn, Thái Lan 25,26 triệu tấn, Myanmar 25,67 triệu tấn. Mặc dầu năng suất lúa ở các nước Châu Á còn thấp nhưng do diện tích sản xuất lớn nên Châu Á vẫn là nguồn đóng góp rất quan trọng cho sản lượng lúa trên thế giới (trên 90%).

Theo thống kê tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO) sản lượng lúa thế giới năm 2016 đạt 748 triệu tấn vẫn là mức cao kỷ lục, tăng 8,1 triệu tấn (1,1%) so với năm 2015. Đó là kết quả của diện tích trồng lúa tăng lên 163,1 triệu ha, trong khi năng suất vẫn ở mức 4,6 tấn/ha. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Bảng 1. Sản xuất lúa gạo trên thế giới Quốc gia và Diện tích Năng suất Sản lượng khu vực (triệu ha) (tấn/ha) (triệu tấn) Thế giới 159,80 4,63 740,96 Châu Á 140,48 4,75 667,93 Châu Mỹ 6,12 5,88 36,02 Châu Phi 12,50 2,59 32,49 Châu Úc 0,30 9,36 0,28 Châu Âu 0,66 6,34 4,21 Trung Quốc 30,2 6,93 209,50 Ấn Độ 42,9 3,69 158,75 Indonexia 14,2 5,41 77,29 Bangladesh 11,3 4,62 52,59 Việt Nam 7,8 5,58 43,43 Thái Lan 8,6 2,91 25,26 Myanmar 6,7 3,82 25,67 Philippin 4,5 3,87 17,62 Brazil 1,9 5,46 10,62 Pakistan 2,7 3,76 10,41 Nguồn: FAOSTAT, 2018 Theo báo cáo tháng 10/2017 về triển vọng cung cầu lúa gạo thế giới niên vụ 2017/18 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng gạo toàn cầu dự báo đạt 483,8 triệu tấn , tăng 0,4 triệu tấn so với tháng trước, nhưng giảm 3,3 triệu tấn so với kỷ lục niên vụ 2016/17.

Ở mức kỷ lục 161,86 triệu ha, diện tích thu hoạch lúa toàn cầu niên vụ 2017/18 tăng 1,1 triệu ha so với một năm trước. Năng suất lúa trung bình toàn cầu Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 đạt 4,46 tấn/ha, giảm so với kỷ lục 4,52 tấn/ha một năm trước, chủ yếu do diện tích thu hoạch của Ấn Độ tăng 3%. Sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2016/17 dự báo tăng 0,7 triệu tấn lên 487,1 triệu tấn, tăng 14,6 triệu tấn so với một năm trước và cao nhất trong lịch sử. Tình hình tiêu thụ lúa gạo Nhìn chung, các nước châu Á được dự báo sẽ nhập khẩu 22 triệu tấn gạo trong năm 2018, so với mức 21,8 triệu tấn năm 2017.

FAO dự báo nhập khẩu gạo tăng tại các nước Indonesia, Philippines và Saudi Arabia. Nhập khẩu gạo của Indonesia và Philippines được dự báo do chính phủ các nước này phải tăng cường các kho dự trữ gạo phục vụ cho các chính sách phân phối công. Mặc dù vậy, mức nhập khẩu gạo của Indonesia năm 2018 dự báo đạt 750.000 tấn, vẫn là mức tương đối hạn chế do chính phủ nước này vẫn không giảm tham vọng tự cung tự cấp gạo và các động thái chính sách theo hướng tăng hỗ trợ thực phẩm theo tem phiếu. Tại Trung Quốc, thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, FAO dự báo nhập khẩu gạo năm 2018 sẽ duy trì ổn định ở mức 5,8 triệu tấn do chênh lệch giá gạo nội địa Trung Quốc và giá gạo của các nước láng giềng tiếp tục duy trì ở mức cao.

Đồng thời, chính phủ Trung Quốc cũng giữ nguyên mức hạn ngạch nhập khẩu thuế ở mức 5,32 triệu tấn trong năm 2018. Lượng gạo nhập khẩu theo hạn ngạch ngày được chia đều giữa hai loại gạo Indica và Japonica, với các doanh nghiệp nhà nước chiếm 50% tỷ trọng hạn ngạch được giao. Nguồn: Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ, 2018.1: Sản lượng, tiêu thụ gạo trên thế giới Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 Do nguồn cung gạo thế giới dự báo sẽ vượt tiêu thụ, tồn trữ gạo toàn cầu năm 2017/18 sẽ tăng mạnh, chủ yếu do Trung Quốc, nơi dự trữ dự báo sẽ tăng 9% lên trên 75 triệu tấn. Đây là mức tăng nhiều nhất kể từ 2001/02 và chiếm trên 60% dự trữ toàn cầu.

Tại các khu vực khác, nhập khẩu gạo năm 2018 của EU cũng được dự báo đi ngang, đạt 1,8 triệu tấn. Đồng thời, USDA cũng dự báo nhập khẩu gạo của Mỹ năm 2018 sẽ đạt khoảng 760. Tháng 11/2017, chính phủ Ý cũng đã đệ trình yêu cầu chính thức về vấn đề xem xét lại Thỏa thuận Tất cả trừ vũ khí với Campuchia và Myanmar, theo đó, các nước này được hưởng quyền xuất khẩu không hạn ngạch và phi thuế sang thị trường EU. Nguồn: FAOSTAT 2018 Hình 1.

Tình hình xuất khẩu gạo của các nước xuất khẩu chính Ấn Độ và Thái Lan được dự báo tiếp tục giữ vững ngôi vị nước xuất khẩu gạo số 1 và số 2 trong năm 2018, ngay cả khi kim ngạch xuất khẩu gạo của hai nước này đều được dự báo giảm so với năm 2017. Trong khi đó, xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2018 được dự báo tăng, chủ yếu do sự phục hồi của các thị trường truyền thống là Philippines và Indonesia. Dù còn phụ thuộc vào tình hình sản xuất gạo năm 2018, FAO dự báo xuất khẩu gạo Việt Nam sẽ đạt 7,2 triệu tấn trong năm tới, so với kim ngạch 6,6 triệu tấn trong năm 2017. Tiêu thụ gạo niên vụ 2017/18 dự báo ở mức 480,5 triệu tấn, tăng 0,3 triệu tấn so với dự báo tháng 9/2017, nhưng giảm 0,5 triệu tấn so với kỷ lục một năm trước.

Trong đó, tiêu thụ gạo trong niên vụ 2017/18 dự báo tăng ở Nigieria, Ai Cập và Mozambique, giảm ở Trung Quốc, Bangladesd, Mianma, CHDCND Triều Tiên và Sri Lanca. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 1. Tình hình nghiên cứu cỏ dại trên cây lúa thế giới 1. Thành phần cỏ dại haị lúa Sản xuất lúa đặt biệt là lúa nước trên thế giới tập trung chủ yếu ở châu Á với diện tích gần 91%, do đó các công trình nghiên cứu về cỏ dại nói chung và thành phần loại nói riêng đều tập trung chủ yếu ở các nước thuộc khu vực này.

Theo Moody(1989) các nước trồng lúa khu vực Đông Nam Á có tới 200 loài cỏ dại đặc thù trên lúa nước, tuy nhiên số lượng cỏ dại phổ biến và quan trọng không lớn.