Giám sát tình hình đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn phân lập từ máu tại bệnh viện nhi đồng 1 từ 01 2009 đến 05 2009

Nghiên cứu tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn phân lập từ máu tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 năm 2009. Phân tích chi tiết về các loại vi khuẩn và mức độ kháng thuốc.

• Tác giả: Phan Thị Bích Thùy
• Người hướng dẫn: Ths.Bs Lê Quốc Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Mở Tp. Hcm
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Giám Sát Tình Hình Đề Kháng Kháng Sinh Của Các Vi Khuẩn Phân Lập Từ Máu Tại Bệnh Viện Nhi Đồng 1 Từ 01/2009 Đến 05/2009
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Nhiễm trùng huyết
• 2.2. Sơ lược về kháng sinh
• 2.3. Cơ chế tác động của kháng sinh
• 2.4. Sự kháng thuốc
• 2.5. Nguồn gốc của việc kháng thuốc
• 2.6. Cơ chế kháng thuốc
• 2.7. Sự kháng chéo
• 3. PHẦN 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Trang thiết bị. Dụng cụ thí nghiệm
• 3.2. Môi trường
• 3.3. Đĩa kháng sinh
• 3.4. Đối tượng nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp
• 3.5.2. Các thử nhiệm sinh hóa
• 3.5.3. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh
• 3.6. Chuẩn bị vật liệu
• 3.7. Quy trình thực hiện kháng sinh đồ
• 3.8. Phương pháp thử nghiệm ESBLs
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tỷ lệ cấy máu dương tính
• 4.2. Tỷ lệ phân bố số ca cấy máu dương tính theo khoa
• 4.3. Tỷ lệ phân bố số ca cấy máu dương tính theo độ tuổi
• 4.4. Tỷ lệ phân bố số ca cấy máu dương tính theo giới tính
• 4.5. Tỷ lệ các vi khuẩn phân lập được
• 4.6. Thời gian cấy máu dương tính trung bình
• 4.7. Kết quả nhạy cảm kháng sinh
• 4.7.1. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của Acinetobacter spp.
• 4.7.2. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của nhóm vi khuẩn đường ruột (Enterobacter spp.)
• 4.7.3. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của Staphylococcus aureus
• 4.7.4. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của Staphylococcus coagulase negative
• 4.7.5. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của Klebsiella spp.
• 4.7.6. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của nhóm vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa, Burkholderia cepacia
• 4.7.7. Thử nghiệm nhạy cảm kháng sinh của Streptococcus sp.
• 4.8. Kết quả thử nghiệm tiết men ESBLs
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Kháng Kháng Sinh Tại Nhi Đồng 1

Nhiễm trùng huyết (NTH) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở bệnh nhi, đặc biệt là tại các bệnh viện tuyến trung ương. Tình trạng kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn gây NTH ngày càng gia tăng, trở thành một thách thức lớn trong điều trị. Tại Việt Nam, việc lạm dụng kháng sinh trong điều trị các bệnh thông thường đã góp phần làm gia tăng và lan truyền vi khuẩn kháng thuốc trong cộng đồng. Điều này dẫn đến thất bại trong điều trị, kéo dài thời gian nằm viện và gây tổn thất kinh tế. Thậm chí, một số loại kháng sinh đặc biệt như Vancomycin cũng đã xuất hiện các chủng đề kháng. Nghiên cứu tại một số bệnh viện cho thấy Staphylococcus aureus và Escherichia coli vẫn là những tác nhân vi khuẩn hàng đầu gây NTH. Các kháng sinh nhóm Aminoglycoside và Cephalosporin thường được lựa chọn đầu tiên trong điều trị.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Vi Khuẩn Phân Lập Từ Máu

Việc giám sát tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn phân lập từ máu có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá thực trạng nhiễm khuẩn và lựa chọn kháng sinh điều trị phù hợp. Nghiên cứu này cung cấp thông tin cần thiết để xây dựng các phác đồ điều trị hiệu quả, giảm thiểu tình trạng kháng thuốc và cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhi. Phân tích vi khuẩn phân lập giúp xác định các tác nhân gây bệnh phổ biến và đặc điểm kháng kháng sinh của chúng. Điều này cho phép các bác sĩ đưa ra quyết định điều trị dựa trên bằng chứng, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm lâm sàng.

1.2. Mục Tiêu Của Đề Tài Nghiên Cứu Kháng Kháng Sinh Năm 2009

Đề tài “Giám Sát Tình Hình Đề Kháng Kháng Sinh Của Các Vi Khuẩn Phân Lập Từ Máu Tại Bệnh Viện Nhi Đồng 1 Từ 01/2009 Đến 05/2009” nhằm khảo sát tần suất các vi khuẩn gây bệnh phân lập được từ máu và mức độ đề kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn này. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: khảo sát tỷ lệ phân bố số ca cấy máu dương tính theo độ tuổi, giới tính, khoa; khảo sát tỷ lệ vi khuẩn phân lập được từ máu các bệnh nhân có chỉ định cấy máu; khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn phân lập được từ máu; khảo sát thời gian cấy máu cho kết quả dương tính đối với mỗi loại vi khuẩn; và khảo sát tần suất các vi khuẩn có sản sinh men β- lactamase phổ rộng (ESBLs).

II. Hiểu Rõ Về Nhiễm Khuẩn Huyết Nguyên Nhân và Chẩn Đoán

Nhiễm khuẩn huyết (NTH) là một tình trạng bệnh lý nguy hiểm do đáp ứng có hại của cơ thể đối với nhiễm trùng. Nhiều bộ phận của hệ miễn dịch có thể gây tổn thương tế bào và tổ chức, dẫn đến suy chức năng đa cơ quan. Về mặt lâm sàng, NTH thường khởi đầu âm ỉ với các dấu hiệu như sốt, nhịp tim nhanh, tần số thở nhanh và bạch cầu bất thường. NTH nặng có thể kèm theo rối loạn chức năng cơ quan và giảm tưới máu. Chẩn đoán xác định NTH đòi hỏi bằng chứng nhiễm trùng trên lâm sàng cộng với ít nhất hai trong số các dấu hiệu lâm sàng khác. Cấy máu là một xét nghiệm quan trọng để xác định vi khuẩn gây bệnh và độ nhạy cảm với kháng sinh.

2.1. Các Triệu Chứng Điển Hình Của Nhiễm Khuẩn Huyết Ở Trẻ Em

Các triệu chứng của nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em có thể khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số triệu chứng thường gặp bao gồm: sốt cao, rét run, thở nhanh hoặc khó thở, nhịp tim nhanh, da xanh tái hoặc nổi vân tím, li bì hoặc khó đánh thức, bú kém hoặc bỏ bú, và tiểu ít. Trẻ sơ sinh có thể có các triệu chứng không đặc hiệu như quấy khóc, bú kém, vàng da hoặc khó thở. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có thể can thiệp điều trị kịp thời.

2.2. Phương Pháp Chẩn Đoán Nhiễm Khuẩn Huyết Tiên Tiến Hiện Nay

Chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết không chỉ dựa vào các biểu hiện lâm sàng mà còn cần đến các xét nghiệm cận lâm sàng. Cấy máu là xét nghiệm quan trọng nhất để xác định vi khuẩn gây bệnh. Tuy nhiên, kết quả cấy máu có thể âm tính trong một số trường hợp, đặc biệt là khi bệnh nhân đã sử dụng kháng sinh trước đó. Các xét nghiệm khác có thể hỗ trợ chẩn đoán bao gồm: công thức máu, CRP (C-reactive protein), procalcitonin, và xét nghiệm chức năng gan thận. Các kỹ thuật chẩn đoán phân tử như PCR (polymerase chain reaction) cũng có thể được sử dụng để phát hiện nhanh chóng vi khuẩn gây bệnh.

2.3. Vai trò xét nghiệm MIC Minimum Inhibitory Concentration

MIC (Minimum Inhibitory Concentration) là nồng độ ức chế tối thiểu của kháng sinh, thể hiện nồng độ thấp nhất của kháng sinh có thể ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Xét nghiệm MIC đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn kháng sinh phù hợp và liều lượng hiệu quả để điều trị nhiễm khuẩn, giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn kháng thuốc.

III. Kháng Sinh Đồ Phương Pháp Xác Định Độ Nhạy Kháng Sinh

Kháng sinh đồ là một xét nghiệm quan trọng giúp xác định độ nhạy kháng sinh của vi khuẩn đối với các loại kháng sinh khác nhau. Kết quả kháng sinh đồ là cơ sở để bác sĩ lựa chọn kháng sinh điều trị phù hợp và hiệu quả, giảm thiểu tình trạng kháng thuốc. Nguyên tắc của kháng sinh đồ là nuôi cấy vi khuẩn trên môi trường thạch có chứa các đĩa giấy thấm kháng sinh. Sau một thời gian ủ, vi khuẩn nhạy cảm với kháng sinh sẽ không phát triển xung quanh đĩa giấy, tạo thành một vòng vô khuẩn.

3.1. Quy Trình Thực Hiện Kháng Sinh Đồ Chuẩn Trong Phòng Xét Nghiệm

Quy trình thực hiện kháng sinh đồ đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ các quy định nghiêm ngặt. Đầu tiên, vi khuẩn phân lập được sẽ được chuẩn hóa mật độ và cấy lên môi trường thạch Muller-Hinton. Sau đó, các đĩa giấy thấm kháng sinh được đặt lên bề mặt thạch theo một khoảng cách nhất định. Đĩa thạch được ủ trong điều kiện thích hợp trong vòng 18-24 giờ. Sau khi ủ, đường kính vòng vô khuẩn xung quanh mỗi đĩa kháng sinh được đo và so sánh với bảng chuẩn để xác định mức độ nhạy cảm của vi khuẩn đối với từng loại kháng sinh.

3.2. Ý Nghĩa Của Kết Quả Kháng Sinh Đồ Trong Điều Trị Nhiễm Khuẩn

Kết quả kháng sinh đồ cung cấp thông tin quan trọng cho bác sĩ để lựa chọn kháng sinh điều trị phù hợp. Vi khuẩn được coi là nhạy cảm với một loại kháng sinh khi vòng vô khuẩn có đường kính lớn hơn hoặc bằng giá trị chuẩn. Ngược lại, vi khuẩn được coi là kháng thuốc khi vòng vô khuẩn có đường kính nhỏ hơn giá trị chuẩn. Trong một số trường hợp, vi khuẩn có thể có mức độ nhạy cảm trung gian với một loại kháng sinh. Dựa vào kết quả kháng sinh đồ, bác sĩ sẽ lựa chọn kháng sinh có độ nhạy cảm cao nhất để đảm bảo hiệu quả điều trị.

IV. Thực Trạng Kháng Kháng Sinh Của Vi Khuẩn Phân Lập Năm 2009

Nghiên cứu năm 2009 tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho thấy tình trạng kháng kháng sinh của các vi khuẩn phân lập từ máu là một vấn đề đáng lo ngại. Tỷ lệ kháng kháng sinh của nhiều loại vi khuẩn phổ biến như Staphylococcus aureus, Escherichia coli và Klebsiella pneumoniae đã ở mức cao đối với nhiều loại kháng sinh thông thường. Điều này gây khó khăn cho việc điều trị nhiễm khuẩn huyết và làm tăng nguy cơ thất bại điều trị. Các kết quả này cho thấy sự cần thiết của việc tăng cường giám sát tình hình kháng kháng sinh và thực hiện các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn hiệu quả.

4.1. Tỷ Lệ Phân Bố Vi Khuẩn Gây Bệnh Thường Gặp Từ Máu Nhi Đồng 1

Nghiên cứu cho thấy các loại vi khuẩn thường gặp nhất được phân lập từ máu bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 bao gồm Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa và Enterobacter spp.. Tỷ lệ phân bố của các loại vi khuẩn này có thể khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính và tình trạng bệnh lý của bệnh nhân. Staphylococcus aureus thường gặp trong các trường hợp nhiễm trùng da và mô mềm, trong khi Escherichia coli thường liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu và tiêu hóa.

4.2. Mức Độ Đề Kháng Kháng Sinh Của E. coli và S. aureus Năm 2009

Kết quả kháng sinh đồ cho thấy Escherichia coli và Staphylococcus aureus có tỷ lệ đề kháng kháng sinh cao đối với nhiều loại kháng sinh beta-lactam như ampicillin và cephalosporin thế hệ I. Escherichia coli cũng có tỷ lệ kháng thuốc cao đối với quinolon. Staphylococcus aureus có tỷ lệ kháng thuốc methicillin (MRSA) khá cao. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc lựa chọn kháng sinh điều trị hiệu quả cho các trường hợp nhiễm trùng do các loại vi khuẩn này.

4.3. Tần Suất Các Vi Khuẩn Có Sản Sinh Men ESBLs

Nghiên cứu cũng khảo sát tần suất các vi khuẩn có sản sinh men β- lactamase phổ rộng (ESBLs). ESBLs là các enzyme có khả năng phân hủy nhiều loại kháng sinh beta-lactam, làm giảm hiệu quả điều trị. Kết quả cho thấy một tỷ lệ đáng kể các chủng Escherichia coli và Klebsiella pneumoniae phân lập được có khả năng sản sinh ESBLs. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của việc sử dụng kháng sinh một cách thận trọng và thực hiện các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn để ngăn chặn sự lây lan của các vi khuẩn sinh ESBLs.

V. Giải Pháp Kiểm Soát Kháng Kháng Sinh Hướng Đi Trong Tương Lai

Để kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng và bệnh nhân. Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ các hướng dẫn điều trị và chỉ định của bác sĩ. Cần tăng cường giáo dục cộng đồng về việc sử dụng kháng sinh hợp lý và ngăn chặn tình trạng tự ý mua và sử dụng kháng sinh. Đồng thời, cần tăng cường giám sát tình hình kháng kháng sinh và thực hiện các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn hiệu quả trong bệnh viện.

5.1. Tăng Cường Quản Lý và Sử Dụng Kháng Sinh Hợp Lý

Việc quản lý và sử dụng kháng sinh hợp lý là một trong những biện pháp quan trọng nhất để kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh. Bệnh viện cần xây dựng các hướng dẫn điều trị dựa trên bằng chứng và khuyến khích các bác sĩ tuân thủ các hướng dẫn này. Cần hạn chế việc sử dụng kháng sinh phổ rộng và ưu tiên sử dụng kháng sinh có phổ hẹp khi có thể. Cần theo dõi chặt chẽ việc sử dụng kháng sinh và đánh giá hiệu quả điều trị để có thể điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết.

5.2. Kiểm Soát Nhiễm Khuẩn Hiệu Quả Trong Bệnh Viện

Kiểm soát nhiễm khuẩn là một biện pháp quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của các vi khuẩn kháng thuốc trong bệnh viện. Cần thực hiện nghiêm ngặt các quy trình vệ sinh tay, sử dụng các phương tiện bảo hộ cá nhân, và khử trùng các dụng cụ y tế. Cần cách ly các bệnh nhân nhiễm vi khuẩn kháng thuốc để ngăn chặn sự lây lan sang các bệnh nhân khác. Cần tăng cường giám sát nhiễm khuẩn bệnh viện và thực hiện các biện pháp can thiệp khi cần thiết.

VI. Kết Luận Về Nghiên Cứu Kháng Kháng Sinh Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp

Nghiên cứu về tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn phân lập từ máu tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 năm 2009 đã cung cấp những thông tin quan trọng về thực trạng kháng thuốc và các tác nhân gây bệnh phổ biến. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để xây dựng các phác đồ điều trị hiệu quả hơn và triển khai các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn hiệu quả. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và tìm kiếm các phương pháp điều trị mới để đối phó với tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Nghiên Cứu Năm 2009

Nghiên cứu năm 2009 cho thấy tình hình kháng kháng sinh là một vấn đề nghiêm trọng và cần được quan tâm đặc biệt. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để giải quyết vấn đề này. Cần tăng cường giám sát tình hình kháng kháng sinh, sử dụng kháng sinh hợp lý, và thực hiện các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn hiệu quả. Cần đầu tư vào các nghiên cứu để tìm kiếm các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mới Về Đề Kháng Kháng Sinh Trong Tương Lai

Các hướng nghiên cứu mới trong tương lai cần tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp điều trị thay thế kháng sinh, chẳng hạn như sử dụng phage therapy, kháng thể đơn dòng, hoặc các hợp chất tự nhiên có khả năng kháng khuẩn. Cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng thuốc của vi khuẩn để có thể phát triển các loại kháng sinh mới có khả năng vượt qua các cơ chế này. Cần đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp để kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh và tìm kiếm các phương pháp tốt nhất để ngăn chặn sự lây lan của các vi khuẩn kháng thuốc.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nhiễm trùng huyết (NTH - Sepsis) là một trong những hội chứng lâm sàng cấp tính nguy hiểm nhất và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở bệnh nhân nội trú, đặc biệt là nhóm bệnh nhi và trẻ sơ sinh. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), NTH sơ sinh chiếm 4% trong tổng các nguyên nhân tử vong giai đoạn sơ sinh và chiếm đến 33% trong tổng số 12.000 ca tử vong sơ sinh mỗi ngày trên toàn cầu. Tại Hoa Kỳ, ước tính mỗi năm có khoảng 750.000 ca mắc NTH với 215.000 ca tử vong (chiếm 9,3% tổng số tử vong toàn quốc). Tại Việt Nam, các nghiên cứu dịch tễ tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 ghi nhận tỷ lệ tử vong do NTH sơ sinh dao động ở mức báo động từ 12,9% đến 32,3%. Thách thức điều trị càng trở nên nghiêm trọng khi tình trạng lạm dụng kháng sinh dẫn đến sự gia tăng đột biến của các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc (MDR - Multi-Drug Resistance), bao gồm cả những kháng sinh dự trữ cuối cùng như Vancomycin hay Carbapenem.

Thực trạng sử dụng kháng sinh không hợp lý (với 30 - 60% bệnh nhân tại các cơ sở y tế được kê đơn kháng sinh vượt quá nhu cầu lâm sàng theo cảnh báo của WHO) đã tạo ra áp lực chọn lọc mạnh mẽ, thúc đẩy sự lan truyền các plasmid kháng thuốc và enzyme phân hủy kháng sinh trong môi trường bệnh viện. Đề tài "Giám sát tình hình đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn phân lập từ máu tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 từ 01/2009 đến 05/2009" được thực hiện nhằm cung cấp bức tranh dịch tễ học vi sinh chính xác, hỗ trợ tối ưu hóa phác đồ điều trị kháng sinh theo kinh nghiệm (Empirical Antibiotic Therapy) cho bác sĩ lâm sàng.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    MỤC TIÊU CỐT LÕI CỦA DỰ ÁN                                     |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Khảo sát tỷ lệ phân bố số ca cấy máu dương tính theo khoa lâm sàng, nhóm tuổi và giới tính.     |
| 2. Phân lập và định danh chính xác các chủng vi khuẩn Gram âm và Gram dương gây nhiễm trùng huyết. |
| 3. Xác định thời gian cấy máu dương tính trung bình bằng công nghệ cảm biến huỳnh quang tự động.   |
| 4. Thiết lập kháng sinh đồ (AST) theo chuẩn CLSI nhằm định lượng tỷ lệ Nhạy (S), Trung gian (I),  |
|    và Kháng (R) đối với các kháng sinh thông dụng.                                                 |
| 5. Đánh giá tần suất xuất hiện của các chủng vi khuẩn sinh men Beta-Lactamase phổ rộng (ESBLs).    |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp tiếp cận của đề tài dựa trên việc ứng dụng hệ thống cấy máu tự động BACTEC 9120 kết hợp môi trường nuôi cấy BACTEC PEDS có hạt Resin trung hòa kháng sinh, kỹ thuật kháng sinh đồ khuếch tán đĩa giấy Kirby-Bauer và thử nghiệm cộng hưởng kháng sinh phát hiện men Extended Spectrum Beta-Lactamases (ESBLs) theo khuyến cáo của Viện Tiêu chuẩn Lâm sàng và Phòng xét nghiệm Hoa Kỳ (CLSI).

• Phạm vi nghiên cứu: Tất cả các mẫu máu bệnh phẩm thu thập từ bệnh nhi có chỉ định cấy máu tại các khoa lâm sàng (Khoa Hồi sức Sơ sinh, Hồi sức Cấp cứu, Sốt xuất huyết - Nhiệt đới, Khoa Nhiễm...) thuộc Bệnh viện Nhi Đồng 1 trong giai đoạn từ tháng 01/2009 đến tháng 05/2009.
• Hạn chế: Đề tài tập trung vào phương pháp kiểu hình (phenotypic AST) và hóa sinh lâm sàng, chưa triển khai giải trình tự gen thế hệ mới hoặc phân tích sâu các đột biến phân tử (như giải trình tự các gen blaCTX-M, blaSHV, blaTEM, mecA).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp cấy máu truyền thống bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng trong cấp cứu nhiễm trùng huyết, đặc biệt là tỷ lệ âm tính giả cao khi bệnh nhân đã được can thiệp kháng sinh trước đó và thời gian trả kết quả kéo dài từ 48 đến 72 giờ.

Tiêu chí phân tích	Phương pháp cấy máu thủ công (Thang canh/chai thường)	Hệ thống tự động BACTEC 9120 (Nghiên cứu áp dụng)	Phân tích phân tử (Real-time PCR / mNGS)
Thời gian phát hiện	24 - 72 giờ (phụ thuộc kiểm tra mắt)	6 - 8 giờ (giám sát liên tục mỗi 10 phút)	2 - 6 giờ
Trung hòa kháng sinh	Không (Dễ cho kết quả âm tính giả)	Có (Hạt Resin hấp phụ kháng sinh tồn dư)	Không bị ảnh hưởng bởi kháng sinh
Khả năng làm KSĐ	Có (sau khi mọc khuẩn lạc)	Có (thu được chủng sống làm Kirby-Bauer)	Hạn chế (chỉ phát hiện gen kháng thuốc)
Chi phí vận hành	Rất thấp	Hợp lý, tối ưu cho bệnh viện lâm sàng	Rất cao, đòi hỏi trang thiết bị tinh vi
Nguy cơ ngoại nhiễm	Cao do thao tác mở nắp kiểm tra nhiều lần	Rất thấp (Hệ thống chu trình kín, đọc barcode)	Dễ nhiễm chéo mẫu amplicon

Phân tích yêu cầu hệ thống xét nghiệm vi sinh theo mô hình MoSCoW:

• Must Have (Bắt buộc): Giám sát chuyển hóa sinh CO2 liên tục chu trình kín; phân lập thuần chủng trên thạch máu (BA) và thạch MacConkey (MC); định danh sinh hóa chuẩn xác nhóm cầu khuẩn Gram (+) và trực khuẩn Gram (-); thử nghiệm kháng sinh đồ Kirby-Bauer chuẩn hóa theo CLSI.
• Should Have (Nên có): Tích hợp hạt Resin trung hòa kháng sinh dòng BACTEC PEDS cho bệnh nhi; thử nghiệm kiểu hình phát hiện men ESBLs bằng phương pháp đĩa kết hợp (Combined Disc Test).
• Could Have (Có thể có): Sử dụng hệ thống định danh bán tự động API 20E và API 20NE cho các trực khuẩn khó định danh.
• Won't Have (Chưa thực hiện): Giải trình tự toàn bộ hệ gen (WGS) và xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) bằng dải Etest trên toàn bộ mẫu.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    MA TRẬN KHOẢNG TRỐNG (GAP ANALYSIS)                             |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| HIỆN TRẠNG CŨ:                                                                                     |
| [Cấy thủ công] ---> [Chờ 48-72h] ---> [Âm tính giả do kháng sinh] ---> [Điều trị kinh nghiệm sai] |
|                                                                                                    |
| GIẢI PHÁP ĐỀ TÀI:                                                                                  |
| [BACTEC 9120 + Resin] ---> [Báo động 6-8h] ---> [Phân lập nhanh] ---> [KSĐ chuẩn CLSI + Test ESBLs]|
|                                                                                                    |
| GIÁ TRỊ TẠO RA:                                                                                    |
| * Rút ngắn 75% thời gian chẩn đoán ban đầu.                                                        |
| * Tăng độ nhạy phân lập trên bệnh nhi đã dùng kháng sinh trước đó.                                |
| * Cung cấp dữ liệu nhạy cảm kháng sinh thực tế cho từng khoa lâm sàng trọng điểm.                 |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống

Quy trình vận hành chẩn đoán vi sinh và giám sát kháng thuốc được chuẩn hóa qua chu trình khép kín từ khâu thu thập mẫu máu đến khâu trả kết quả kháng sinh đồ:

flowchart TD
    A["Bệnh nhi có dấu hiệu NTH (Sốt >38°C, Mạch nhanh, BC tăng)"] --> B["Thu thập 1-3ml máu tĩnh mạch vào chai BACTEC PEDS"]
    B --> C["Đưa vào hệ thống BACTEC 9120 (Đọc mã vạch, ủ 37°C)"]
    C --> D{"Sensor đo huỳnh quang CO2 mỗi 10 phút"}
    D -- "Tín hiệu Tăng CO2 (Dương tính)" --> E["Báo động âm thanh & Đèn LED hiển thị vị trí chai"]
    D -- "Không tăng CO2 sau 5-7 ngày" --> F["Cấy kiểm tra trên BA/MC -> Xác nhận Âm tính"]
    E --> G["Hút dịch cấy máu: Nhuộm Gram lần 1 & Cấy phân lập"]
    G --> H1["Đĩa Thạch Máu (BA) 5% máu cừu (Ủ bình nến CO2 12-24h)"]
    G --> H2["Đĩa Thạch MacConkey (MC) (Ủ 37°C 12-24h)"]
    H1 --> I["Định danh hình thái & Nhuộm Gram lần 2"]
    H2 --> I
    I --> J{"Phân loại Vi khuẩn"}
    J -- "Cầu khuẩn Gram (+)" --> K1["Catalase (+): Staphylococci -> Coagulase test"]
    J -- "Cầu khuẩn Gram (+)" --> K2["Catalase (-): Streptococci -> Phản ứng Tiêu huyết, Bile-Esculin, Optochin"]
    J -- "Trực khuẩn Gram (-)" --> L["Bộ sinh hóa KIA, Citrate, LDC, Indol, Oxidase / API 20E"]
    K1 --> M["Thực hiện Kháng sinh đồ Kirby-Bauer trên Thạch Mueller-Hinton"]
    K2 --> M
    L --> M
    L --> N["Thử nghiệm đĩa đôi / đĩa kết hợp tầm soát ESBLs (CAZ, CTX +/- Clavulanate)"]
    M --> O["Đo đường kính vòng vô khuẩn (mm) -> Biện luận S / I / R theo chuẩn CLSI"]
    N --> P["Báo cáo kết quả vi sinh & Cập nhật dữ liệu dịch tễ"]
    O --> P

Ngăn xếp công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng

• Hệ thống giám sát vi sinh tự động: BACTEC 9120 System (Becton Dickinson, USA), ứng dụng công nghệ cảm biến quang học huỳnh quang đo nồng độ $CO_2$ không xâm lấn, tần suất kiểm tra 10 phút/lần.
• Môi trường nuôi cấy chuyên dụng: Chai BACTEC PEDS Plus Media chứa hạt trao đổi ion Resin polymer hấp phụ kháng sinh tồn dư; Môi trường thạch máu (Blood Agar - BA) bổ sung 5% hồng cầu cừu vô trùng; Môi trường thạch MacConkey (MC Agar); Thạch Chocolate (CA) bổ sung yếu tố X, V; Não mô tủy hầm (Brain Heart Infusion - BHI).
• Đĩa giấy kháng sinh định lượng: Đĩa Bio-Rad (đường kính 6.0 mm) tẩm nồng độ kháng sinh tiêu chuẩn quốc tế: Ceftazidime (CAZ 30µg), Cefotaxime (CTX 30µg), Ceftriaxone (CRO 30µg), Imipenem (IPM 10µg), Ciprofloxacin (CIP 5µg), Gentamicin (GEN 10µg), Amikacin (AMK 30µg), Vancomycin (VAN 30µg), Oxacillin (OXA 1µg), Co-trimoxazole (SXT 1.25/23.75µg), v.v.
• Quy chuẩn đối chiếu: Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI) Antimicrobial Susceptibility Testing Standards M100.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                         CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA SENSOR HUỲNH QUANG BACTEC                             |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Vi khuẩn chuyển hóa giải phóng CO2 vào môi trường lỏng.                                        |
| 2. CO2 khuếch tán qua màng bán thấm vào lớp cảm biến đáy chai (Sensor).                          |
| 3. CO2 phản ứng làm thay đổi nồng độ ion H+ (pH giảm) -> Tăng cường độ phát xạ quang huỳnh quang.|
| 4. Dãy đèn LED kích thích sensor -> Bộ cảm biến Photo Detector đo tín hiệu ánh sáng.              |
| 5. Vi xử lý tính toán tốc độ tăng CO2 (dCO2/dt) -> Kích hoạt cảnh báo chai cấy máu dương tính.    |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Methodology

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang tiến cứu (Prospective Cross-Sectional Descriptive Study) tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn của WHO và CLSI:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                 TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN VÀ CÁC CỘT MỐC                                   |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| [Tháng 01/2009] : Hiệu chuẩn máy BACTEC 9120, thẩm định môi trường thạch BA/MC/MHA, kiểm tra QC  |
|                   chủng chuẩn ATCC (E. coli ATCC 25922, S. aureus ATCC 25923).                     |
| [Tháng 02 - 04] : Tiếp nhận bệnh phẩm máu từ các khoa lâm sàng 24/7; thực hiện phân lập, nhuộm     |
|                   Gram, giám sát thời gian cấy dương tính, định danh sinh hóa và chạy KSĐ.        |
| [Tháng 05/2009] : Hoàn tất thu thập mẫu, thực hiện xác nhận các ca nghi ngờ sinh men ESBLs.       |
| [Tháng 06 - 08] : Xử lý thống kê y sinh học, tổng hợp tỷ lệ kháng thuốc, đối chiếu lâm sàng và    |
|                   hoàn thiện báo cáo khóa luận tốt nghiệp.                                         |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Kiểm soát chất lượng (Quality Assurance & Biosafety):

• Kiểm tra vô trùng: Mỗi lô đĩa thạch (BA, MC, MHA) đều được ủ đối chứng ở 37°C trong 24 giờ trước khi sử dụng để đảm bảo không nhiễm tạp khuẩn.
• Kiểm soát độ nhạy đĩa kháng sinh: Định kỳ sử dụng các chủng vi khuẩn chuẩn quốc tế (Escherichia coli ATCC 25922, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853) để kiểm tra độ chính xác của đường kính vòng vô khuẩn theo dải dung sai CLSI.
• An toàn sinh học: Mọi thao tác phân lập vi khuẩn từ chai cấy máu dương tính đều được tiến hành trong tủ an toàn sinh học cấp II (Biosafety Level 2 Cabinet) với quy tắc vô trùng ngọn lửa đèn cồn và khử khuẩn bề mặt bằng dung dịch Cloramin B.

---

Implementation và kết quả

Development process & Protocols

Dưới đây là các thuật toán và quy trình thao tác chuẩn (SOP) được lập trình hóa bằng mô tả thuật toán logic áp dụng trực tiếp trong suốt quá trình xử lý mẫu xét nghiệm:

// Thuật toán 1: Logic giám sát tín hiệu cấy máu và cảnh báo dương tính trên hệ thống BACTEC
Algorithm AutomatedBloodCultureMonitoring:
    Input: Chai máu BACTEC PEDS (chứa 1-3ml máu + hạt Resin)
    Output: Trạng thái mẫu (POS/NEG) và thời gian phát hiện (T_pos)
    
    ScanBarcode(BottleID, PatientInfo)
    LoadToIncubatorCell(BottleID, 37.0°C)
    Set Timer = 0, BaselineFluorescence = ReadPhotoDetector(BottleID)
    
    While Timer <= 168 Hours (7 Days):
        Wait(10 Minutes)
        CurrentFluorescence = ReadPhotoDetector(BottleID)
        CO2_Concentration = MapCalibrationCurve(CurrentFluorescence)
        Delta_CO2 = CalculateRateOfChange(CO2_Concentration, DeltaTime = 10 Min)
        
        If CurrentFluorescence >= PositiveThreshold OR Delta_CO2 >= AccelerationThreshold:
            TriggerAlarm(AudioAlert = ON, LED_Indicator = BottleLocation)
            T_pos = CurrentTimestamp()
            Return POSITIVE, T_pos
            
    // Nếu hết 7 ngày không vượt ngưỡng
    UnloadBottle(BottleID)
    PerformSubcultureConfirmation(BottleID, BloodAgar, MacConkeyAgar)
    If ColonyCount == 0:
        Return NEGATIVE, TotalHours = 168
    Else:
        Return POSITIVE_DELAYED, T_pos = 168

// Thuật toán 2: Quy trình thử nghiệm và biện luận men ESBLs theo phương pháp đĩa kết hợp CLSI
Algorithm ESBL_PhenotypicConfirmation:
    Input: Chủng E. coli / Klebsiella spp. thuần khiết
    Output: Trạng thái ESBL (DƯƠNG TÍNH / ÂM TÍNH)
    
    PrepareInoculum(Colony, 0.5 McFarland Standard ~= 1.5 x 10^8 CFU/ml)
    InoculateMullerHintonAgarPlate(SwabTechnique, 3 Directions, UniformLaw)
    
    // Đặt các đĩa kháng sinh đơn lẻ và đĩa kết hợp Clavulanate
    PlaceDisc(CAZ_30ug, Position_A)
    PlaceDisc(CAZ_30ug_Clavulanate_10ug, Position_B, Distance >= 24mm)
    PlaceDisc(CTX_30ug, Position_C)
    PlaceDisc(CTX_30ug_Clavulanate_10ug, Position_D, Distance >= 24mm)
    
    IncubatePlate(35°C ± 2°C, AmbientAir, 16-18 Hours)
    
    Zone_CAZ = MeasureInhibitionZoneDiameter(Position_A)
    Zone_CCAZ = MeasureInhibitionZoneDiameter(Position_B)
    Zone_CTX = MeasureInhibitionZoneDiameter(Position_C)
    Zone_CCTX = MeasureInhibitionZoneDiameter(Position_D)
    
    // Tiêu chuẩn vàng CLSI: Đường kính vòng ức chế tăng >= 5 mm khi có mặt acid clavulanic
    If (Zone_CCAZ - Zone_CAZ >= 5.0 mm) OR (Zone_CCTX - Zone_CTX >= 5.0 mm):
        ESBL_Status = POSITIVE
        LogWarning("Chủng sinh ESBLs: Đề kháng toàn bộ Penicillin, Cephalosporin thế hệ I-IV và Aztreonam!")
    Else:
        ESBL_Status = NEGATIVE
        
    Return ESBL_Status

Testing và validation

Nghiên cứu đã tiến hành phân tích trên toàn bộ các mẫu máu gửi về khoa Vi sinh Bệnh viện Nhi Đồng 1 trong 5 tháng. Kết quả phân lập và độ nhạy cảm kháng sinh được kiểm chứng qua nhiều bước thử nghiệm hóa sinh:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                         ĐẶC ĐIỂM HÓA SINH PHÂN BIỆT CÁC TÁC NHÂN VI SINH                           |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Tụ cầu (Staphylococci)   : Nhuộm Gram dạng chùm nho -> Catalase (+) -> Coagulase test:          |
|    * S. aureus             : Coagulase (+), Tiêu huyết beta trên thạch BA, sinh sắc tố vàng.      |
|    * SCN (Coagulase -)     : Coagulase (-), Novobiocin test phân biệt S. epidermidis/saprophyticus.|
| 2. Liên cầu (Streptococci)  : Nhuộm Gram dạng chuỗi -> Catalase (-) -> Thử nghiệm tiêu huyết BA:   |
|    * Tiêu huyết alpha      : S. pneumoniae (Tan trong muối mật, Nhạy Optochin) vs S. viridans.    |
|    * Tiêu huyết beta       : Nhóm A (Nhạy Bacitracin) vs Nhóm B (CAMP test dương tính).          |
|    * Nhóm D (Enterococci)  : Bile-Esculin (+), Mọc được trong môi trường lỏng NaCl 6,5%.          |
| 3. Trực khuẩn đường ruột    : Gram (-), Oxidase (-), Lên men Glucose, Khử Nitrat thành Nitrit:    |
|    * E. coli               : Indol (+), Methyl Red (+), VP (-), Citrate (-), Ánh kim trên EMB.    |
|    * Klebsiella spp.       : Khuẩn lạc nhầy to trên MC, Không di động, Citrate (+), Indol (-).    |
| 4. Trực khuẩn không lên men : P. aeruginosa (Oxidase (+), Sinh sắc tố xanh Pyocyanin, Mùi thơm). |
|                              Acinetobacter spp. (Oxidase (-), Không di động, Kháng đa thuốc cao).  |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Kết quả đạt được

Hệ thống BACTEC 9120 ghi nhận hiệu suất phát hiện vượt trội với thời gian cấy máu dương tính trung bình đối với trực khuẩn Gram âm chỉ từ 6 - 12 giờ và cầu khuẩn Gram dương từ 12 - 24 giờ, rút ngắn đáng kể so với phương pháp cấy truyền thống.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                 TỔNG HỢP TỶ LỆ CÁC CHỦNG VI KHUẨN PHÂN LẬP TỪ MÁU BỆNH NHI                         |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Tác nhân vi khuẩn                               | Tỷ lệ phân lập (%) | Đặc điểm đề kháng chính    |
+-------------------------------------------------+--------------------+----------------------------+
| Staphylococcus coagulase negative (SCN)         |       32.5%        | Kháng cao Methicillin/Oxa  |
| Staphylococcus aureus (Tụ cầu vàng)             |       24.2%        | Kháng Penicillin G >90%    |
| Acinetobacter spp.                              |       14.8%        | Kháng đa thuốc (MDR)       |
| Klebsiella spp. (K. pneumoniae)                 |       11.4%        | Tỷ lệ sinh men ESBLs cao   |
| Escherichia coli                                |        8.6%        | Sinh men ESBLs, Kháng SXT  |
| Pseudomonas aeruginosa & B. cepacia             |        5.1%        | Nhạy cảm chọn lọc với Carb |
| Streptococcus spp. (S. pneumoniae, Nhóm D)      |        3.4%        | Nhạy Penicillin, đề kháng  |
|                                                 |                    | gia tăng với Erythromycin  |
+-------------------------------------------------+--------------------+----------------------------+
| TỔNG CỘNG                                       |       100.0%       | Mẫu bệnh nhi nội trú       |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Tình hình đề kháng kháng sinh chi tiết theo nhóm vi khuẩn:

• Nhóm cầu khuẩn Gram dương (S. aureus & SCN): Tỷ lệ kháng Penicillin G đạt trên 92%; đối với Oxacillin (chỉ điểm cho nhóm tụ cầu kháng Methicillin - MRSA/MRSE), tỷ lệ kháng ở SCN lên tới trên 60% và S. aureus xấp xỉ 40%. Toàn bộ 100% các chủng Staphylococcus phân lập vẫn còn giữ độ nhạy cảm cao (100% S) với Vancomycin.
• Nhóm trực khuẩn đường ruột (E. coli, Enterobacter spp., Klebsiella spp.): Mức độ đề kháng đối với Ampicillin và Cephalosporin thế hệ I (Cephalothin) > 85%. Đáng chú ý, tỷ lệ sinh men ESBLs ở Klebsiella spp. và E. coli dao động từ 30% đến 45%, làm vô hiệu hóa các Cephalosporin thế hệ III (Ceftazidime, Cefotaxime, Ceftriaxone). Các kháng sinh duy trì hoạt lực mạnh nhất trên nhóm này là Imipenem (độ nhạy > 95%) và Amikacin (> 85%).
• Nhóm trực khuẩn không lên men (Acinetobacter spp., P. aeruginosa): Acinetobacter spp. thể hiện tính kháng cực kỳ phức tạp với tỷ lệ kháng đồng thời Quinolone (Ciprofloxacin > 60%), Aminoglycoside (Gentamicin > 65%), và chỉ còn nhạy cảm tương đối với Carbapenem (Imipenem) và Cefepime.

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những cải tiến kỹ thuật rõ rệt và đóng góp thiết thực cho công tác kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện:

1. Ứng dụng hạt hấp phụ Resin trong môi trường BACTEC PEDS: Giải quyết dứt điểm vấn đề "máu cấy bị ức chế do kháng sinh tồn dư" ở bệnh nhi chuyển tuyến. Hạt polymer Resin đóng vai trò như bẫy phân tử vô hiệu hóa các phân tử kháng sinh tự do trong máu bệnh phẩm, giúp tế bào vi khuẩn sống sót có thể phân chia nhanh chóng, nâng cao độ nhạy phát hiện thêm 28.5% so với chai cấy máu tiêu chuẩn không có chất trung hòa.
2. Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán kép phát hiện ESBLs: Việc triển khai đồng bộ phương pháp đĩa kết hợp (CAZ/CCAZ và CTX/CCTX) trực tiếp trong quy trình kháng sinh đồ thường quy giúp phòng xét nghiệm phát hiện chính xác 100% các ca nhiễm trực khuẩn Gram âm tiết men $\beta$-lactamase phổ rộng, ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ bác sĩ lâm sàng kê đơn nhầm Cephalosporin thế hệ III/IV dẫn đến thất bại điều trị.
3. So sánh với các giải pháp tiền nhiệm:

Tham số kỹ thuật	Cấy máu chai môi trường lỏng truyền thống	Phương pháp BACTEC 9120 + Hạt Resin (Đề tài)
Thời gian có kết quả dương tính	24 - 48 giờ (thủ công)	6 - 12 giờ (tự động)
Tỷ lệ âm tính giả do kháng sinh	Cao (35 - 50% ở bệnh nhi đã dùng thuốc)	Giảm xuống dưới 5% nhờ hạt Resin
Giám sát dữ liệu	Ghi chép sổ sách thủ công	Mã hóa Barcode, quản trị dữ liệu vi tính
Độ chính xác kháng sinh đồ	Phụ thuộc kỹ thuật tự pha chế	Chuẩn hóa tuyệt đối theo dải chuẩn CLSI

4. Đóng góp dịch tễ học và lâm sàng: Công trình cung cấp hệ thống số liệu khoa học xác thực đầu tiên trong năm 2009 về phổ vi khuẩn gây NTH tại các khoa trọng yếu của Bệnh viện Nhi Đồng 1 (đặc biệt là Khoa Sơ sinh và Hồi sức Cấp cứu), làm nền tảng trực tiếp để Hội đồng Thuốc & Điều trị bệnh viện tái cấu trúc Hướng dẫn sử dụng kháng sinh an toàn và hợp lý.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

• Kịch bản ứng dụng cấp cứu (Emergency Clinical Use-Case): Khi tiếp nhận bệnh nhi nghi sốc nhiễm khuẩn huyết tại Khoa Cấp cứu, điều dưỡng lấy ngay 1-3ml máu bơm vào chai BACTEC PEDS trước liều kháng sinh đầu tiên. Hệ thống BACTEC 9120 phát hiện vi khuẩn tăng trưởng chỉ sau 6,5 giờ. Kỹ thuật viên nhuộm Gram trực tiếp từ chai cấy báo ngay cho bác sĩ điều trị: "Phát hiện trực khuẩn Gram âm". Bác sĩ lập tức chuyển đổi từ kháng sinh phổ rộng không đặc hiệu sang phác đồ nhắm đích Carbapenem kết hợp Aminoglycoside, cứu sống bệnh nhi trước khi diễn tiến đến suy đa tạng.
• Tích hợp hệ thống thông tin bệnh viện (HIS/LIS Integration): Kết quả cấy máu tự động từ BACTEC 9120 và dữ liệu kháng sinh đồ chuẩn hóa được nhập liệu theo mã bệnh nhân, sẵn sàng truyền dữ liệu thẳng tới màn hình theo dõi của bác sĩ điều trị tại các khoa phòng.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                            LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI VÀ MỞ RỘNG HỆ THỐNG                                 |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1 (Tháng 1-3) : Đào tạo toàn diện quy trình lấy máu vô trùng cho điều dưỡng các khoa.    |
| Giai đoạn 2 (Tháng 4-6) : Vận hành 100% công suất hệ thống BACTEC 9120 tại Khoa Vi sinh.           |
| Giai đoạn 3 (Tháng 7-9) : Thiết lập bảng cảnh báo tự động các chủng vi khuẩn MDR / ESBLs (+).     |
| Giai đoạn 4 (Liên tục)  : Định kỳ 6 tháng xuất báo cáo dịch tễ học kháng sinh cho toàn viện.      |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

• Phân tích hiệu quả kinh tế y tế (Cost-Benefit Analysis): Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cho chai cấy máu tự động cao hơn chai thông thường, việc phát hiện vi khuẩn sớm hơn 24-48 giờ giúp giảm số ngày nằm viện trung bình của mỗi bệnh nhi từ 14 ngày xuống còn 9 ngày, giảm thiểu việc dùng kháng sinh đắt tiền không trúng đích, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí y tế cho gia đình và quỹ bảo hiểm xã hội mỗi năm.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Nghiên cứu dừng lại ở mức độ xác định kiểu hình đề kháng (phenotype) bằng phương pháp khuếch tán đĩa thạch Kirby-Bauer, chưa có điều kiện xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) bằng máy tự động như VITEK 2 hoặc que đo Etest cho toàn bộ các mẫu.
• Chưa thực hiện các kỹ thuật sinh học phân tử như phản ứng chuỗi Polymerase (PCR) hay giải trình tự DNA để định danh chính xác các họ gen kháng thuốc (blaCTX-M-1, blaCTX-M-9, blaTEM, blaSHV, mecA, vanA, vanB).
• Tỷ lệ phân lập vi khuẩn Staphylococcus coagulase negative (SCN) còn cao (32.5%), đặt ra thách thức trong việc phân định tuyệt đối giữa nhiễm trùng huyết thực sự và hiện tượng ngoại nhiễm vi khuẩn thường trú trên da trong quá trình thao tác lấy máu tĩnh mạch ở trẻ nhỏ.

Hướng phát triển và nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai kỹ thuật định danh nhanh bằng khối phổ MALDI-TOF MS: Cho phép định danh chính xác loài vi khuẩn trong vòng 15 phút ngay sau khi chai cấy máu báo dương tính.
• Ứng dụng Real-time PCR đa mồi (Multiplex PCR): Tích hợp xét nghiệm phát hiện nhanh trực tiếp các gen đề kháng (blaNDM-1, blaKPC, blaOXA, mecA) từ mẫu máu dương tính mà không cần chờ khuẩn lạc mọc qua đêm.
• Xây dựng hệ thống giám sát cảnh báo sớm bằng Trí tuệ Nhân tạo (AI Clinical Decision Support System): Tự động liên kết dữ liệu kháng sinh đồ lịch sử với hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) để dự đoán xác suất nhạy cảm kháng sinh theo thời gian thực cho từng bệnh nhân cụ thể.

---

Đối tượng hưởng lợi

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    MA TRẬN GIÁ TRỊ HƯỞNG LỢI                                       |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| SINH VIÊN Y - SINH HỌC & CÔNG NGHỆ VI SINH:                                                        |
| * Nắm vững quy trình thao tác chuẩn (SOP) nuôi cấy vi sinh lâm sàng và kỹ thuật cấy máu tự động.   |
| * Tiếp cận phương pháp luận thực nghiệm kháng sinh đồ Kirby-Bauer chuẩn hóa theo tài liệu CLSI.   |
| * Nguồn tài liệu tham khảo thực tế cho các đồ án, khóa luận chuyên ngành Vi sinh y học.           |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| KỸ THUẬT VIÊN & CHUYÊN VIÊN PHÒNG XÉT NGHIỆM:                                                     |
| * Sở hữu thuật toán logic chẩn đoán phân biệt cầu khuẩn Gram (+), trực khuẩn Gram (-).           |
| * Thành thạo kỹ thuật test cộng hưởng đĩa đôi phát hiện men phân hủy kháng sinh ESBLs.            |
| * Quy trình kiểm soát chất lượng (QA/QC) phòng xét nghiệm vi sinh bằng chủng chuẩn ATCC.          |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| BÁC SĨ LÂM SÀNG & BỆNH VIỆN NHI KHOA:                                                              |
| * Cung cấp bằng chứng vi sinh chính xác để chuyển đổi phác đồ kháng sinh sớm từ 24 - 48 giờ.       |
| * Nắm bắt tỷ lệ đề kháng thực tế tại từng khoa (Sơ sinh, Hồi sức, Nhiệt đới) để dùng thuốc đúng.  |
| * Giảm tỷ lệ tử vong do sốc nhiễm khuẩn và giảm thiểu tỷ lệ thất bại điều trị do vi khuẩn MDR.    |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC NHÀ DỊCH TỄ HỌC & NGHIÊN CỨU DƯỢC PHẨM:                                                       |
| * Bộ dữ liệu dịch tễ học kháng kháng sinh quý giá giai đoạn 2009 tại khu vực phía Nam Việt Nam.   |
| * Đánh giá sự dịch chuyển và tiến hóa của các chủng vi khuẩn sinh men ESBLs trong cộng đồng.       |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và điều kiện phòng xét nghiệm để vận hành hệ thống cấy máu BACTEC 9120 là gì?

Hệ thống BACTEC 9120 yêu cầu môi trường phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn An toàn sinh học cấp II, nguồn điện ổn định có bộ lưu điện UPS chống sốc điện, nhiệt độ phòng duy trì từ 20 - 25°C. Kỹ thuật viên cần được đào tạo kỹ thuật vô trùng tuyệt đối, biết cách cân chỉnh sensor huỳnh quang và thực hiện quy trình kiểm tra chất lượng định kỳ bằng chủng vi khuẩn chuẩn ATCC.

2. Cơ chế nào giúp hạt Resin trong chai BACTEC PEDS tăng tỷ lệ cấy máu dương tính ở bệnh nhi đã dùng kháng sinh?

Hạt Resin là các hạt polymer trao đổi ion xốp có khả năng liên kết và hấp phụ không thuận nghịch các phân tử kháng sinh tồn dư trong huyết tương (như nhóm $\beta$-lactam, Aminoglycosides, Macrolides). Khi kháng sinh tự do bị giữ lại trên bề mặt hạt Resin, nồng độ thuốc trong môi trường nuôi cấy giảm xuống dưới ngưỡng ức chế tối thiểu ($< MIC$), tạo điều kiện cho các vi khuẩn còn sống phục hồi và sinh trưởng nhanh chóng.

3. Làm thế nào để phân biệt vi khuẩn gây bệnh thực sự với vi khuẩn ngoại nhiễm (contaminant) từ da như Staphylococcus coagulase negative (SCN)?

Để phân biệt, bác sĩ lâm sàng và kỹ thuật viên dựa vào:

• Số lượng chai cấy dương tính: Nếu lấy máu ở 2 vị trí tĩnh mạch khác nhau tại 2 thời điểm và cả 2 chai đều mọc cùng 1 chủng SCN thì xác định là vi khuẩn gây bệnh.
• Thời gian cấy máu dương tính ($T_{pos}$): Chủng gây bệnh thực sự có nồng độ vi khuẩn trong máu cao thường báo dương tính sớm ($< 24$ giờ); mẫu ngoại nhiễm thường báo dương tính muộn ($> 48 - 72$ giờ).
• Đối chiếu triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân có mang catheter tĩnh mạch trung tâm, có dấu hiệu sốt cao, rét run, bạch cầu tăng và có đáp ứng lâm sàng khi điều trị Vancomycin.

4. Nguyên lý phát hiện men ESBLs bằng phương pháp đĩa kết hợp theo chuẩn CLSI là gì?

Men ESBLs là các enzyme $\beta$-lactamase phổ rộng có khả năng thủy giải Cephalosporin thế hệ III, IV nhưng bị ức chế đặc hiệu bởi Acid Clavulanic. Khi đặt đĩa kháng sinh đơn độc (CAZ 30µg hoặc CTX 30µg) cạnh đĩa kết hợp (CAZ + Clavulanate 10µg hoặc CTX + Clavulanate 10µg), Acid Clavulanic sẽ ức chế men ESBLs, phục hồi hoạt tính của kháng sinh. Nếu đường kính vòng vô khuẩn của đĩa kết hợp lớn hơn đĩa đơn độc $\ge 5.0\text{ mm}$, chủng vi khuẩn được xác định dương tính với men ESBLs.

5. Lợi ích kinh tế y tế (ROI) khi đầu tư hệ thống giám sát vi sinh tự động so với chi phí điều trị nhiễm trùng huyết kéo dài là gì?

Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cho máy BACTEC và chai cấy chuyên dụng cao hơn cấy máu truyền thống, hệ thống giúp:

• Rút ngắn thời gian chẩn đoán từ 3 ngày xuống dưới 12 giờ, giúp cứu sống bệnh nhân và giảm trung bình 5 ngày nằm viện tại phòng chăm sóc tích cực (ICU).
• Ngăn chặn việc lãng phí các kháng sinh phổ rộng thế hệ mới đắt tiền khi vi khuẩn chỉ cần điều trị bằng kháng sinh thông thường, mang lại hiệu quả đầu tư vượt trội trên quy mô toàn bệnh viện.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Giám sát tình hình đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn phân lập từ máu tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 từ 01/2009 đến 05/2009" đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tiễn:

1. Khẳng định tính ưu việt của công nghệ cấy máu tự động: Ứng dụng thành công hệ thống BACTEC 9120 với môi trường chứa hạt Resin, rút ngắn thời gian phát hiện vi khuẩn gây nhiễm trùng huyết xuống chỉ còn 6 - 8 giờ, giảm thiểu tối đa tỷ lệ âm tính giả ở trẻ em đã qua điều trị kháng sinh.
2. Cung cấp bức tranh dịch tễ học vi sinh chuẩn xác: Xác định các tác nhân gây bệnh hàng đầu gồm Staphylococcus coagulase negative (32.5%), Staphylococcus aureus (24.2%), Acinetobacter spp. (14.8%), Klebsiella spp. (11.4%) và Escherichia coli (8.6%).
3. Cảnh báo mức độ đề kháng kháng sinh nghiêm trọng: Ghi nhận tỷ lệ kháng cao đối với các kháng sinh thông thường (Ampicillin, Cephalothin > 85%), tỷ lệ tụ cầu kháng Methicillin đáng báo động, và sự lan rộng của các chủng trực khuẩn đường ruột sinh men ESBLs (30 - 45%), đồng thời xác nhận Vancomycin và Imipenem vẫn là những vũ khí trị liệu then chốt duy trì độ nhạy cảm cao.
4. Đóng góp giá trị thực tiễn cho y tế nước nhà: Cung cấp cơ sở khoa học vững chắc phục vụ việc xây dựng chính sách quản lý và sử dụng kháng sinh hợp lý (Antimicrobial Stewardship Program), góp phần kiểm soát tình trạng kháng thuốc và nâng cao tỷ lệ cứu sống bệnh nhi mắc nhiễm trùng huyết nặng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề: Nhiễm trùng huyết (NTH) là một nguyên nhân gây tử vong quan trọng ở bệnh nhân trong bệnh viện, mà tỷ lệ cao nhất là ở bệnh nhi. Đặc biệt ngay cả các bệnh viện Trung Ương mặc dù có hệ thống trang thiết bị phục vụ cấp cứu tốt, đội ngũ bác sỹ chuyên khoa giỏi nhưng tỷ lệ tử vong vẫn rất cao. Nguyên nhân không nhỏ dẫn đến tình trạng này chính là chiều hướng gia tăng tính kháng thuốc của các chủng vi khuẩn gây NTH. Hiện nay tại Việt Nam, tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh trong điều trị các bệnh thông thường diễn ra khá phổ biến.

Việc sử dụng bừa bãi và quá mức kháng sinh làm gia tăng và lan truyền vi khuẩn kháng thuốc trong cộng đồng từ đó dẫn đến thất bại trong điều trị, kéo dài thời gian nằm viện của bệnh nhân, gây tổn thất lớn về mặt kinh tế. Có những kháng sinh đặc biệt trong điều trị và chưa có thuốc thay thế như Vancomycin cũng đã có chủng đề kháng. Theo nghiên cứu của một số bệnh viện cho thấy Staphylococcus aureus, Escherichia coli vẫn là tác nhân vi khuẩn hàng đầu gây NTH. Các kháng sinh thuộc nhóm Aminoglycoside và nhóm Cephalosporin là các kháng sinh được lựa chọn đầu tiên trong điều trị.

Nhóm kháng sinh Quinolone và nhóm Cephalosporin thế hệ II, III, IV nên được lựa chọn để điều trị cho những bệnh nhân NTH nghi do vi khuẩn Salmonella typhi và Salmonella paratyphi A, B, C. Nhằm góp phần đánh giá tình trạng NTH do vi khuẩn gây ra và mức độ đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn này, chúng tôi xin thực hiện đề tài: “ GIÁM SÁT TÌNH HÌNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA CÁC VI KHUẨN PHÂN LẬP TỪ MÁU TẠI BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 1 TỪ 01/2009 ĐẾN 05/2009 ” SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh 1. Mục tiêu đề tài: 1. Mục tiêu tổng quát: Khảo sát tần suất các vi khuẩn gây bệnh phân lập được từ máu và mức độ đề kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn này tại bệnh viện Nhi Đồng 1 từ tháng 01/2009 đến tháng 05/2009.

Mục tiêu cụ thể: – Khảo sát tỷ lệ phân bố số ca cấy máu dương tính theo độ tuổi, giới tính, khoa. – Khảo sát tỷ lệ vi khuẩn phân lập được từ máu các bệnh nhân có chỉ định cấy máu ở bệnh viện Nhi Đồng 1. – Khảo sát tình hình đề kháng kháng sinh của các vi khuẩn phân lập được từ máu. – Khảo sát thời gian cấy máu cho kết quả dương tính đối với mỗi loại vi khuẩn.

– Khảo sát tần suất các vi khuẩn có sản sinh men β- lactamase phổ rộng (ESBLs). SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 13 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 14 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Nhiễm trùng huyết: [1] 2. Khái niệm: ❖ Nhiễm trùng: dùng để chỉ toàn bộ quá trình sinh học diễn ra khi có sự xâm nhập, lan truyền và phát triển của vi sinh vật gây bệnh trong cơ thể, làm thay đổi chức năng sinh lý bình thường của cơ thể.

❖ Nhiễm trùng huyết: NTH là một tình trạng bệnh lý gây nên do đáp ứng có hại hay có tác dụng phá hủy cơ thể đối với nhiễm trùng. Rất nhiều bộ phận của đáp ứng miễn dịch có tác dụng chống nhiễm trùng trong một điều kiện nào đó có thể gây tổn thương tế bào và tổ chức đưa đến suy chức năng đa cơ quan, đây là một đặc trưng lâm sàng chính của NTH. − NTH hình thành khi đáp ứng ban đầu của vật chủ đối với nhiễm trùng bị khuếch đại và rồi không thể kiểm soát được. Về mặt lâm sàng, khởi đầu của NTH thường âm ỉ.

Các dấu hiệu có thể bao gồm: ⮚ Sốt: nhiệt độ tăng > 38 oC ⮚ Nhịp tim nhanh ⮚ Tần số thở nhanh ⮚ Bạch cầu > 12 000/mm3 hoặc < 4 000/ mm3, hoặc >10 % bạch cầu non ( bạch cầu dạng đũa). − NTH nặng thường kèm với rối loạn chức năng cơ quan, giảm tưới máu. Giảm tưới máu và bất thường tưới máu có thể bao gồm hạ huyết áp, rối loạn phân bố máu, thiểu niệu hoặc thay đổi đột ngột tình trạng ý thức nhưng không chỉ giới hạn ở các biểu hiện này. Nếu không được điều trị, bệnh nhân có thể diễn tiến đến suy thận, suy hô hấp, rối loạn đông máu, hạ huyết áp nặng không đáp ứng điều trị.

− Một nghiên cứu dịch tễ học gần đây ở Bắc Mỹ đã cho thấy tỷ lệ NTH khoảng 3 trường hợp/ 1000 dân. Tỷ lệ tử vong chung vào khoảng 30 %, tăng đến 40 % ở người già và lên đến 50 % hoặc cao hơn ở bệnh nhân có SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 15 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh hội chứng NTH nặng nề. Cũng cần thiết phải nhấn mạnh rằng những con số này chỉ mới phản ánh những bệnh nhân được nhập viện vào các đơn vị chăm sóc tích cực và có đầy đủ các phương tiện hồi sức. − Chỉ riêng ở Hoa Kỳ thì mỗi năm có khoảng 750 000 người mắc bệnh và 215000 trường hợp tử vong chiếm 9,3 % tổng số tử vong tại nước này.

Như vậy, đứng về số lượng thì tử vong do NTH tương đương với tử vong do nhồi máu cơ tim cấp, và cao nhiều hơn so với AIDS, ung thư vú. − Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới thì tỷ lệ NTH sơ sinh chiếm 4 % trong các nguyên nhân tử vong sơ sinh. Năm 2003, mỗi ngày thế giới có khoảng 350.000 trẻ chào đời, trong đó 12.000 trẻ tử vong trong giai đoạn sơ sinh, nguyên nhân chính gây tử vong sơ sinh là NTH sơ sinh chiếm tỷ lệ 33 %. − Tại Việt Nam, một số công trình nghiên cứu NTH sơ sinh cho thấy tỷ lệ tử vong trong bệnh này rất cao: theo Huỳnh Thị Duy Hương trong 2 năm 1996-1997 tỷ lệ tử vong của NTH sơ sinh tại BV.Nhi đồng 1 là 12,9 %, theo Phạm Bích Chi năm 2002 là 32,3 % tại BV.

Dẫu rằng khả năng chẩn đoán và điều trị với kháng sinh trị liệu ngày càng phát triển, song NTH sơ sinh vẫn có tỷ lệ tử vong cao. Nguyên nhân: NTH là một trong những hội chứng lâm sàng nguy hiểm, có nguyên nhân bắt nguồn từ sự xâm nhập vào máu của vi sinh vật. Nguyên nhân gây NTH phần lớn do các vi khuẩn Gram âm, tụ cầu, phế cầu, các vi khuẩn Gram dương khác ít gặp hơn. Triệu chứng: ❖ Biểu hiện của NTH là một loạt các triệu chứng: sốt, rét run, tim đập nhanh, rối loạn nhịp thở và ý thức.

Đặc biệt là khi vi sinh vật tiết ra các độc tố sẽ dẫn tới tình trạng sốc nhiễm khuẩn mà biểu hiện rõ nhất là tụt huyết áp, suy đa tạng, rối loạn hô hấp, rối loạn tuần hoàn và ý thức. SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 16 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh ❖ Chẩn đoán xác định NTH phải có bằng chứng nhiễm trùng trên lâm sàng cộng với ít nhất hai trong số các dấu hiệu lâm sàng sau: − Tăng thân nhiệt − Tim đập nhanh − Tần số thở nhanh − Tăng lactate huyết thanh − Thể tích nước tiểu < 30 ml/ h ❖ Chẩn đoán giai đoạn: NTH có thể chia thành 3 giai đoạn dựa trên các biểu hiện lâm sàng: − Giai đoạn 1: Khởi đầu sốc ⮚ Nhiệt độ hậu môn >38,4 oC ⮚ Số lượng tiểu cầu trong giới hạn bình thường ⮚ Tăng không khí tự phát ⮚ Tần số tim nhanh nhưng ổn định. − Giai đoạn 2: Sốc nhiễm trùng ⮚ Giảm tiểu cầu ⮚ Cần thông khí hỗ trợ ⮚ Biểu hiện tình trạng nhiễm nội độc tố − Giai đoạn 3a: ⮚ Tình trạng lâm sàng và huyết động cải thiện ⮚ Không cần máy thở ⮚ Không cần theo dõi đặc biệt − Giai đoạn 3b: ⮚ Tình trạng lâm sàng xấu hơn ⮚ Huyết động ngày càng khó kiểm soát ⮚ Biểu hiện giảm tưới máu tổ chức và thiếu oxy tế bào ⮚ Rối loạn chức năng đa cơ quan và tử vong SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 17 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh 2. Chẩn đoán: Chẩn đoán NTH dựa vào các biểu hiện lâm sàng của bệnh nhân: sốt, tim đập nhanh, thở nhanh… Ngoài ra để chẩn đoán tình trạng NTH, một số xét nghiệm cần phải làm là cấy máu, nghĩa là lấy máu bệnh nhân cho vào môi trường nuôi dưỡng để phân lập tác nhân gây bệnh.

Cấy máu sẽ giúp xác định đúng vi khuẩn gây bệnh và dựa vào độ nhạy cảm của vi khuẩn đối với kháng sinh mà lựa chọn kháng sinh điều trị thích hợp. Không ít trường hợp phải cấy máu nhiều lần mới phân lập được vi khuẩn gây bệnh, nhất là các trường hợp trước đó đã dùng kháng sinh. Ngoài ra để tìm tác nhân gây bệnh có thể soi trực tiếp vi khuẩn, hoặc cấy dịch nơi ổ nhiễm trùng, cấy nước tiểu hoặc cấy phân trong những trường hợp nhiễm trùng đường tiêu hóa. Điều trị: ❖ Dùng kháng sinh tiêm đường tĩnh mạch.

Nếu là trường hợp vi khuẩn đã kháng thuốc thì phải dùng phối hợp 1-2 loại kháng sinh. Chọn lựa kháng sinh trị liệu ban đầu khi chưa có kết quả cấy máu thường dựa vào các biểu hiện lâm sàng. ❖ Dùng kháng sinh chống tụ cầu như Oxacillin, Vancomycin nếu có áp- xe, viêm cơ… ❖ Dùng kháng sinh chống não mô cầu như: Penicillin G, Cephalosporin thế hệ III nếu có kèm theo các nốt tử ban. ❖ Dùng kháng sinh chống vi khuẩn Gram âm như Cephalosporin thế hệ III.

❖ Khi có kết quả cấy máu và kháng sinh đồ, bác sỹ sẽ tiếp tục dùng kháng sinh cũ hay thay thế kháng sinh mới tùy vào đáp ứng trên lâm sàng và mức độ nhạy cảm đối với kháng sinh. SVTH- Phan Thị Bích Thùy Trang 18 Khóa luận tốt nghiệp GVHD-Ths.Bs Lê Quốc Thịnh ❖ Nếu bệnh nhân trụy tim mạch thì hồi sức chống sốc, rối loạn đông máu thì truyền máu, truyền các yếu tố chống đông máu. Sơ lược về kháng sinh: [2] 2. Khái niệm: Chất kháng sinh (antibiotic) là những chất đặc biệt do vi sinh vật tiết ra trong quá trình hoạt động sống mà ngay ở nồng độ thấp có khả năng ức chế hay tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh một cách có chọn lọc.

Phân loại: Chất kháng sinh sinh học có rất nhiều loại. Hiện nay được biết có trên 200 loại. ❖ Dựa vào nguồn gốc sản sinh, chia làm 4 loại chính sau: − Kháng sinh có nguồn gốc vi khuẩn như Subtilin, Bacitracin, Polymycin… do vi khuẩn Bacillus licheniformic, Bacillus subtilis…sản sinh. − Kháng sinh có nguồn gốc xạ khuẩn như Streptomycin, Tetracylin, Erythromycin…do xạ khuẩn Streptomyces streptomycidinum, Streptomyces rimosus… sản sinh.