Nghiên cứu thành quả hoạt động của doanh nghiệp trước và sau IPO tại Việt Nam (2006-2012)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu thành quả hoạt động của doanh nghiệp trước và sau khi ipo tại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Lê Thụy Ngọc Trúc
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Sĩ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Quả Hoạt Động Của Doanh Nghiệp Trước Và Sau Khi IPO Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu tổng quan về IPO
• 1.2. Những điểm thuận lợi và bất lợi khi phát hành chứng khoán ra công chúng
• 1.2.1. Những điểm thuận lợi
• 1.2.2. Những điểm bất lợi
• 1.3. Tác động của việc IPO đến thành quả hoạt động doanh nghiệp
• 1.3.1. Doanh thu và hiệu quả tài chính
• 1.3.2. Giải thích về tác động của IPO lên thành quả hoạt động của doanh nghiệp
• 1.3.3. Duy trì quyền sở hữu quản lý
• 1.3.4. Thời điểm phát hành và vấn đề “Window dressing” (làm đẹp báo cáo tài chính)
• 1.3.5. Các lý thuyết về dấu hiệu của việc định giá cổ phiếu
• 1.3.6. Một số bằng chứng thực nghiệm cụ thể từ các nước
• 1.3.6.1. Bằng chứng thực nghiệm của các doanh nghiệp IPO trên thị trường chứng khoán Stockholm từ năm 1997 – 2008
• 1.3.6.2. Bằng chứng thực nghiệm từ 52 doanh nghiệp IPO ở các nước Ả Rập trong giai đoạn từ năm 2003 – 2010
• 1.3.6.3. Quyền sở hữu và thành quả hoạt động của doanh nghiệp trong thị trường mới nổi: bằng chứng thực nghiệm từ các doanh nghiệp IPO ở Thái Lan
• 2. CHƯƠNG II: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp đo lường thành quả hoạt động của doanh nghiệp IPO
• 2.3. Mô hình hồi quy
• 3. CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả thống kê
• 3.2. Kết quả thực nghiệm
• 3.2.1. Sự thay đổi trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp IPO tại Việt Nam
• 3.2.2. Mô hình hồi quy dữ liệu bảng của sự thay đổi thành quả IPO qua thời gian
• 3.2.3. Giải thích về sự sụt giảm trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp sau khi IPO
• 3.2.4. Giải thích về sự thiếu hụt các cơ hội
• 3.2.5. Sự giải thích từ cấu trúc sở hữu, tuổi và quy mô doanh nghiệp
• 3.2.6. Kết luận và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 4. CHƯƠNG IV: KIẾN NGHỊ DỰA TRÊN KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Đối với doanh nghiệp
• 4.1.1. Xây dựng hệ thống thông tin đầy đủ, chính xác
• 4.1.2. Lựa chọn thời điểm phát hành và số lượng phát hành
• 4.2. Đối với nhà đầu tư
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thành quả doanh nghiệp trước và sau IPO

Nghiên cứu thành quả doanh nghiệp trước và sau IPO là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính và đầu tư. IPO (Initial Public Offering) không chỉ là một sự kiện tài chính mà còn là một bước ngoặt trong sự phát triển của doanh nghiệp. Việc trở thành công ty đại chúng mang lại nhiều cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp trong giai đoạn này.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của IPO trong doanh nghiệp

IPO là quá trình phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng, giúp doanh nghiệp huy động vốn và tăng cường tính thanh khoản. Việc này không chỉ tạo ra nguồn vốn mới mà còn nâng cao uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường.

1.2. Tại sao nghiên cứu thành quả doanh nghiệp sau IPO lại quan trọng

Nghiên cứu này giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sau khi IPO, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Đồng thời, nó cũng cung cấp thông tin quý giá cho các doanh nghiệp đang có kế hoạch IPO.

II. Những thách thức doanh nghiệp gặp phải khi thực hiện IPO

Khi thực hiện IPO, doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí phát hành cao, áp lực từ thị trường và yêu cầu công bố thông tin. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp sau khi niêm yết.

2.1. Chi phí và rủi ro tài chính khi IPO

Chi phí phát hành IPO thường chiếm từ 8-10% tổng số vốn huy động. Điều này có thể tạo ra áp lực tài chính lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là trong giai đoạn đầu sau khi niêm yết.

2.2. Áp lực từ thị trường và yêu cầu công bố thông tin

Doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về công bố thông tin, điều này có thể dẫn đến việc tiết lộ thông tin nhạy cảm và tạo ra áp lực từ các nhà đầu tư.

III. Phương pháp nghiên cứu thành quả doanh nghiệp sau IPO

Để đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp sau IPO, nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích tài chính như mô hình hồi quy và so sánh hiệu quả trước và sau IPO. Những phương pháp này giúp xác định rõ ràng tác động của IPO đến thành quả doanh nghiệp.

3.1. Mô hình hồi quy trong phân tích tài chính

Mô hình hồi quy được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính và thành quả hoạt động của doanh nghiệp. Điều này giúp xác định các yếu tố nào có ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả sau IPO.

3.2. So sánh hiệu quả trước và sau IPO

Việc so sánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trước và sau IPO giúp xác định rõ ràng sự thay đổi trong thành quả hoạt động, từ đó đưa ra các kết luận chính xác về tác động của IPO.

IV. Kết quả nghiên cứu về thành quả doanh nghiệp sau IPO

Nghiên cứu cho thấy có sự sụt giảm trong thành quả hoạt động của doanh nghiệp sau khi IPO. Các yếu tố như cơ cấu sở hữu, tỷ lệ nợ và chi tiêu vốn đều có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

4.1. Sự thay đổi trong doanh thu và lợi nhuận

Nghiên cứu chỉ ra rằng doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp thường giảm sau khi IPO, điều này có thể do áp lực từ thị trường và chi phí phát hành cao.

4.2. Tác động của cơ cấu sở hữu đến thành quả doanh nghiệp

Cơ cấu sở hữu có thể ảnh hưởng đến quyết định quản lý và chiến lược phát triển của doanh nghiệp, từ đó tác động đến thành quả hoạt động sau IPO.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn tổng quan về thành quả doanh nghiệp trước và sau IPO tại Việt Nam. Kết quả cho thấy cần có những chiến lược hợp lý để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động sau IPO. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn các yếu tố ảnh hưởng đến thành quả doanh nghiệp.

5.1. Đề xuất chiến lược cho doanh nghiệp sau IPO

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển rõ ràng và hiệu quả để tối ưu hóa thành quả hoạt động sau IPO, từ đó nâng cao giá trị cổ phiếu và thu hút nhà đầu tư.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực IPO

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các yếu tố khác như tác động của môi trường kinh doanh và chính sách tài chính đến thành quả doanh nghiệp sau IPO, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ 2006 đến 2012, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự phát triển nhanh chóng với nhiều doanh nghiệp tiến hành phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Theo số liệu nghiên cứu, có khoảng 23 doanh nghiệp IPO được niêm yết trên hai sàn HOSE và HASTC trong giai đoạn này. IPO được xem là một bước ngoặt quan trọng giúp doanh nghiệp huy động vốn, nâng cao tính thanh khoản cổ phiếu và cải thiện hình ảnh trên thị trường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp sau khi IPO lại gặp phải sự sụt giảm trong thành quả hoạt động, gây ra nhiều thách thức cho nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích sự thay đổi trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp trước và sau khi IPO, đồng thời đánh giá tác động của các yếu tố như cơ cấu sở hữu, quy mô, tuổi doanh nghiệp, chi tiêu vốn và tỷ lệ nợ đến hiệu quả hoạt động. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp IPO tại Việt Nam trong giai đoạn 2006-2012, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính và bảng cáo bạch công khai. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn thực tế về hiệu quả IPO, giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn, đồng thời góp phần phát triển thị trường vốn Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình tài chính doanh nghiệp liên quan đến IPO và thành quả hoạt động, bao gồm:

• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory): Jensen và Meckling (1976) mô tả chi phí phát sinh do xung đột lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý, đặc biệt khi quyền sở hữu và quyền kiểm soát bị phân tán sau IPO.
• Lý thuyết định giá cổ phiếu và dấu hiệu (Signaling Theory): Các nhà quản lý có thể định giá cổ phiếu thấp hơn để tạo tín hiệu tích cực cho nhà đầu tư, đồng thời lựa chọn thời điểm IPO nhằm tối đa hóa giá trị phát hành.
• Thuyết thiếu hụt cơ hội (Lack of Opportunities Theory): Giải thích sự sụt giảm hiệu quả sau IPO do doanh nghiệp không còn nhiều cơ hội đầu tư sinh lời như trước.
• Khái niệm thành quả hoạt động doanh nghiệp: Được đo lường qua các chỉ số tài chính như ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tài sản), ROS (tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu) và hệ số vòng quay tài sản (AT).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu bảng (panel data) với mẫu gồm 23 doanh nghiệp IPO tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2011, loại trừ các ngành đặc thù như ngân hàng và tài chính do tính chất khác biệt. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hàng năm và bảng cáo bạch công khai.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• So sánh thành quả hoạt động trước và sau IPO qua các chỉ số ROA, ROS và AT.
• Sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để kiểm định tác động của IPO và các biến độc lập như khủng hoảng tài chính toàn cầu (GFC), quy mô doanh thu (log doanh thu), tuổi doanh nghiệp, tỷ lệ nợ (TDR) và chi tiêu vốn (log chi tiêu vốn) đến thành quả hoạt động.
• Kiểm định mối quan hệ giữa sự thay đổi trong thành quả hoạt động và các yếu tố cấu trúc sở hữu, tuổi, quy mô, tăng trưởng doanh thu và chi tiêu vốn.
• Kiểm định ý nghĩa thống kê bằng kiểm định thứ hạng Wilcoxon để đánh giá sự khác biệt giữa các giai đoạn trước và sau IPO.

Timeline nghiên cứu trải dài từ thu thập dữ liệu, xử lý, phân tích thống kê đến đánh giá kết quả trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự sụt giảm thành quả hoạt động sau IPO: ROA trung bình giảm 27% một năm sau IPO so với một năm trước IPO, trong khi ROS lại tăng 14%. Hệ số vòng quay tài sản giảm 23%, cho thấy tài sản tăng nhanh hơn doanh thu. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại Trung Quốc và Thái Lan, nhưng khác biệt ở chỗ ROS tại Việt Nam tăng nhẹ.

2. Ảnh hưởng tiêu cực của IPO đến ROA: Mô hình hồi quy đa biến cho thấy biến giả IPO có mối tương quan âm và có ý nghĩa thống kê với ROA, giải thích khoảng 40,32% biến động ROA. Điều này chứng tỏ IPO làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp.

3. Tác động của các yếu tố khác: Tuổi doanh nghiệp có mối tương quan dương với ROA, nghĩa là doanh nghiệp lâu năm có hiệu quả hoạt động tốt hơn. Tỷ lệ nợ tăng làm giảm thành quả hoạt động, trong khi chi tiêu vốn không có ảnh hưởng đáng kể.

4. Mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và thành quả hoạt động: Tỷ lệ cổ phần nắm giữ bởi chủ sở hữu ban đầu có mối tương quan âm với sự thay đổi ROA, tức là khi quyền sở hữu tập trung cao, thành quả hoạt động giảm do chi phí đại diện tăng. Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến thành quả, doanh nghiệp lớn hoạt động hiệu quả hơn.

Thảo luận kết quả

Sự sụt giảm ROA sau IPO có thể được giải thích bởi nhiều nguyên nhân kết hợp. Thứ nhất, việc phân tán quyền sở hữu sau IPO làm tăng chi phí đại diện, dẫn đến xung đột lợi ích giữa cổ đông mới và chủ sở hữu cũ, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Thứ hai, hiện tượng "làm đẹp báo cáo tài chính" (window dressing) và lựa chọn thời điểm IPO vào giai đoạn doanh nghiệp có thành quả cao bất thường cũng làm cho kết quả trước IPO bị phóng đại, dẫn đến sự sụt giảm tương đối sau IPO.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tại Việt Nam tương đồng với xu hướng chung về sự giảm sút thành quả sau IPO, nhưng có điểm khác biệt ở chỉ số ROS tăng nhẹ, có thể do đặc thù thị trường mới nổi và cách thức quản lý doanh nghiệp. Mối quan hệ phi tuyến tính giữa quyền sở hữu quản lý và thành quả cũng được ghi nhận, phù hợp với các nghiên cứu tại Thái Lan và các nước Ả Rập.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh ROA, ROS và AT trước và sau IPO, cũng như bảng hồi quy thể hiện các hệ số và mức ý nghĩa của các biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống thông tin minh bạch và chính xác: Doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính và công bố thông tin đầy đủ, rõ ràng nhằm giảm thiểu rủi ro thông tin không đối xứng, giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện: ngay lập tức; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, phòng tài chính kế toán.

2. Lựa chọn thời điểm phát hành IPO hợp lý: Doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ lưỡng thời điểm IPO, tránh phát hành vào giai đoạn "làm đẹp báo cáo tài chính" để duy trì sự ổn định và bền vững trong thành quả hoạt động. Thời gian thực hiện: trước mỗi đợt IPO; Chủ thể: Ban điều hành, tư vấn tài chính.

3. Tối ưu hóa cấu trúc sở hữu: Giảm thiểu chi phí đại diện bằng cách cân bằng quyền sở hữu giữa cổ đông sáng lập và nhà đầu tư mới, khuyến khích sự tham gia quản trị chuyên nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Hội đồng quản trị, cổ đông lớn.

4. Tăng cường quản lý tài chính và kiểm soát chi tiêu vốn: Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ chi tiêu vốn và tỷ lệ nợ để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả sử dụng tài sản. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể: Ban tài chính, kiểm soát nội bộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sau IPO, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác, giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Ban lãnh đạo doanh nghiệp chuẩn bị IPO: Cung cấp thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến thành quả hoạt động, giúp hoạch định chiến lược phát hành và quản trị doanh nghiệp hiệu quả hơn.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, quy định nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường IPO.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và thực trạng IPO tại thị trường mới nổi như Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. IPO ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp?
   Nghiên cứu cho thấy sau IPO, ROA giảm trung bình 27%, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản kém hơn. Nguyên nhân bao gồm chi phí đại diện tăng và hiện tượng làm đẹp báo cáo tài chính trước IPO.

2. Các yếu tố nào tác động mạnh nhất đến thành quả sau IPO?
   Cấu trúc sở hữu, quy mô doanh nghiệp và tỷ lệ nợ là những yếu tố có ảnh hưởng đáng kể. Quy mô lớn giúp duy trì hiệu quả tốt hơn, trong khi quyền sở hữu tập trung cao làm tăng chi phí đại diện.

3. Tại sao ROS lại tăng trong khi ROA giảm sau IPO?
   Do doanh thu giảm ít hơn so với lợi nhuận và tài sản tăng nhanh, dẫn đến tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) tăng nhẹ, trong khi ROA giảm do tài sản tăng làm mẫu số lớn hơn.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp lựa chọn thời điểm IPO phù hợp?
   Doanh nghiệp nên tránh phát hành vào thời điểm thành quả hoạt động cao bất thường hoặc khi có dấu hiệu làm đẹp báo cáo tài chính để đảm bảo tính bền vững và minh bạch.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá thành quả IPO?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu bảng kết hợp mô hình hồi quy đa biến và kiểm định Wilcoxon để so sánh hiệu quả trước và sau IPO, đảm bảo tính khách quan và chính xác.

Kết luận

• IPO tại Việt Nam trong giai đoạn 2006-2012 có xu hướng làm giảm thành quả hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là ROA giảm trung bình 27% một năm sau IPO.
• Cấu trúc sở hữu tập trung cao làm tăng chi phí đại diện, dẫn đến sự suy giảm hiệu quả hoạt động.
• Doanh nghiệp có quy mô lớn và tuổi đời cao có khả năng duy trì thành quả tốt hơn sau IPO.
• Hiện tượng làm đẹp báo cáo tài chính và lựa chọn thời điểm phát hành có thể làm phóng đại kết quả trước IPO, gây khó khăn trong việc duy trì hiệu quả sau IPO.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao tính minh bạch, tối ưu cấu trúc sở hữu và quản lý tài chính để cải thiện thành quả hoạt động sau IPO.

Các doanh nghiệp và nhà đầu tư nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để nâng cao hiệu quả IPO, đồng thời các nhà nghiên cứu có thể mở rộng mẫu và phân tích sâu hơn về mối quan hệ phi tuyến tính giữa cấu trúc sở hữu và thành quả hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---o0o--- LÊ THỤY NGỌC TRÚC NGHIÊN CỨU THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP TRƢỚC VÀ SAU KHI IPO TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---o0o--- LÊ THỤY NGỌC TRÚC NGHIÊN CỨU THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP TRƢỚC VÀ SAU KHI IPO TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƢỜI HƢỜNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN SĨ Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN ---o0o--- Để thực hiện nghiên cứu “Nghiên cứu thành quả hoạt động của doanh nghiệp trƣớc và sau khi IPO tại Việt Nam giai đoạn 2006 – 2012”, tôi đã tự mình nghiên cứu, tìm hiểu các vấn đề, tham khảo các tài liệu trong và ngoài nƣớc, vận dụng kiến thức đã học và trao đổi với giáo viên hƣớng dẫn, đồng nghiệp, bạn bè. Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả trong luận văn này là trung thực.Hồ Chí Minh ngày 19 tháng 12 năm 2013 Ngƣời thực hiện luận văn Lê Thụy Ngọc Trúc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang lót bìa Lời cam đoan LỜI MỞ ĐẦU . 1  Lý do chọn đề tài . 1  Mục tiêu nghiên cứu và các vấn đề đặt ra . 2  Ý nghĩa của nghiên cứu . 2  Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . 3  Phƣơng pháp nghiên cứu . 3  Kết cấu của luận văn . 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU . Giới thiệu tổng quan về IPO . Những điểm thuận lợi và bất lợi khi phát hành chứng khoán ra công chúng . Những điểm thuận lợi . Những điểm bất lợi . Tác động của việc IPO đến thành quả hoạt động doanh nghiệp. Doanh thu và hiệu quả tài chính .4 Giải thích về tác động của IPO lên thành quả hoạt động của doanh nghiệp . Duy trì quyền sở hữu quản lý . Thời điểm phát hành và vấn đề “Window dressing” (làm đẹp báo cáo tài chính) . Các lý thuyết về dấu hiệu của việc định giá cổ phiếu . Một số bằng chứng thực nghiệm cụ thể từ các nƣớc . Bằng chứng thực nghiệm của các doanh nghiệp IPO trên thị trường chứng khoán Stockholm từ năm 1997 – 2008 . 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bằng chứng thực nghiệm từ 52 doanh nghiệp IPO ở các nước Ả Rập trong giai đoạn từ năm 2003 – 2010 . Quyền sở hữu và thành quả hoạt động của doanh nghiệp trong thị trường mới nổi: bằng chứng thực nghiệm từ các doanh nghiệp IPO ở Thái Lan. 17 CHƢƠNG II: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU.2 Phƣơng pháp nghiên cứu. Phương pháp đo lường thành quả hoạt động của doanh nghiệp IPO .3 Mô hình hồi quy. 27 CHƢƠNG III: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mô tả thống kê . Kết quả thực nghiệm . Sự thay đổi trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp IPO tại Việt Nam . Mô hình hồi quy dữ liệu bảng của sự thay đổi thành quả IPO qua thời gian. Giải thích về sự sụt giảm trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp sau khi IPO . Giải thích về sự thiếu hụt các cơ hội . Sự giải thích từ cấu trúc sở hữu, tuổi và quy mô doanh nghiệp . Kết luận và hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai .41 CHƢƠNG IV: KIẾN NGHỊ DỰA TRÊN KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM. Đối với doanh nghiệp . Xây dựng hệ thống thông tin đầy đủ, chính xác . Lựa chọn thời điểm phát hành và số lượng phát hành. Đối với nhà đầu tƣ . 47 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 48 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Mô tả thống kê của các doanh nghiệp IPO Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 2012 .2: Sự thay đổi trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp IPO tại Việt Nam .2A: So sánh lợi nhuận giữa năm Y-1 và năm Y+1 .2B: So sánh lợi nhuận giữa năm Y-1 và năm Y+2 .2C: So sánh lợi nhuận giữa trung bình Y- và trung bình Y+ .3: Kiểm định mối tƣơng quan giữa các biến đến sự thay đổi của thành quả hoạt động qua thời gian .4: Ví dụ về giả thuyết "Lack of Opportunities .4A: So sánh giữa giá trị trung các năm Y- và giá trị trung bình các năm Y+ .4B: So sánh giữa giá năm Y-1 và giá trị năm Y0 .4C: So sánh giữa giá năm Y-1 và giá trị năm Y+1 .5: Kiểm định mối quan hệ giữa sự thay đổi trong thành quả hoạt động IPO và sự thay đổi trong Cấu trúc sở hữu . 40 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TÓM TẮT Bài nghiên cứu này phân tích thành quả hoạt động của các doanh nghiệp trƣớc và sau khi IPO tại Việt Nam trong giai đoạn từ 2006 – 2012 và đƣa ra các yếu tố ảnh hƣởng đến sự thay đổi này. Các yếu tố đƣợc đƣợc đƣa ra nghiên cứu gồm có: cơ cấu sở hữu doanh nghiệp, thời điểm IPO, yếu tố khủng hoảng tài chính, tuổi doanh nghiệp, quy mô doanh nghiệp, chi tiêu vốn và tỷ lệ nợ. Bài nghiên cứu đã đƣa ra đƣợc, có một sự sụt giảm trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp sau khi IPO so với thời kỳ trƣớc đó. Đồng thời, cũng đã tìm thấy mối quan hệ tƣơng quan có ý nghĩa thống kê giữa các biến cơ cấu sở hữu, quy mô doanh nghiệp và tỷ lệ nợ đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp đƣợc đo bằng ROA và ROS. Các kết quả nghiên cứu trên đều nhất quán với kết quả của các nghiên cứu trƣớc đây về đề tài này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 LỜI MỞ ĐẦU  Lý do chọn đề tài Việt Nam là một quốc gia đang phát triển với thị trƣờng chứng khoán mới chỉ tồn tại trong 13 năm. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, đặc biệt là trong những năm 2006, 2007, thị trƣờng chứng khoán Việt Nam đã phát triển một cách nhanh chóng về số lƣợng các doanh nghiệp đƣợc niêm yết. Thị trƣờng chứng khoán Việt Nam là một kênh huy động vốn quan trọng cho doanh nghiệp và là phƣơng thức đầu tƣ đƣợc ƣa chuộng. Bên cạnh việc đầu tƣ trên thị trƣờng thứ cấp, thì đầu tƣ trên thị trƣờng sơ cấp vào các đợt IPO cũng là một hình thức đầu tƣ đƣợc lựa chọn. Thực trạng IPO trong những năm gần đây cho thấy, nhiều doanh nghiệp tiến hành IPO nhƣng thất bại, cùng sự trồi sụt của thị trƣờng chứng khoán, nhiều doanh nghiệp phải giãn tiến độ IPO hoặc kết quả IPO không khả quan, thậm chí nhiều doanh nghiệp phải hủy bỏ do không có ngƣời đăng ký mua. Thị trƣờng vốn Việt Nam mới phát triển trong vài năm trở lại đây nhƣng đã thu hút đƣợc sự quan tâm ngày càng nhiều của các nhà đầu tƣ. Những phân tích thị trƣờng cũng phát triển cùng với sự phát triển của thị trƣờng. Tuy vậy, theo quan sát, hầu hết các nghiên cứu trƣớc đây đều tập trung vào thị trƣờng niêm yết và có rất ít liên quan tới thị trƣờng IPO. Một nghiên cứu về thị trƣờng IPO do vậy là cần thiết cho các nhà đầu tƣ nhằm giúp họ có những ý niệm cơ bản về những gì đang diễn ra tại thị trƣờng này và những gì họ cần quan tâm khi tham gia thị trƣờng. Phát hành cổ phiếu ra công chúng thƣờng dẫn đến một sự thay đổi đáng kể trong cấu trúc sở hữu của công ty, và có sự tách biệt trong điều hành và sở hữu doanh nghiệp. Chính vì vậy, điều này có thể làm phát sinh chi phí đại diện, đồng thời có sự sụt giảm trong thành quả doanh nghiệp. Jain và Kini (1994) trong nghiên cứu của mình đã chỉ ra rằng, thành quả hoạt động của các doanh nghiệp sau khi tiến hành IPO đã có sự sụt giảm đáng kể so với trƣớc khi niêm yết. Nhiều nhà nghiên cứu trƣớc đây ƣa thích việc sử dụng các biện pháp dựa trên giá cổ phiếu chứ không phải là biện pháp kế toán khi đánh giá việc thực hiện IPO. Ví dụ nhƣ, Al-Hassan, Delgado và Omran TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 (2010) đã khảo sát lợi nhuận cổ phiếu của 47 doanh nghiệp IPO trong các nƣớc Ả Rập và vấn đề định giá giá cổ phiếu, cũng nhƣ lợi nhuận trong dài hạn. Tuy nhiên, tác giả đã không kiểm định thành quả hoạt động (dựa trên phƣơng pháp kế toán). Wang (2005) tranh cãi rằng, phƣơng pháp kế toán thì đáng tin tƣởng hơn là đo lƣờng bằng giá bởi vì đặc điểm của thị trƣờng chứng khoán, đặc biệt là ở các nƣớc đang phát triển, giá chứng khoán không phản ảnh đầy đủ thông tin có sẵn. Vì vậy, ở nghiên cứu này, tập trung đánh giá thành hoạt động của doanh nghiệp thông qua phƣơng pháp kế toán chứ không phải dựa trên giá cổ phiếu. Trong bài nghiên cứu này, tôi tập trung phân tích sự thay đổi trong thành quả hoạt động của các doanh nghiệp đƣợc niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Hà Nội (HNX) trong thời gian từ 2006 – 2012, và tập trung phân tích tác động của doanh thu, tỷ lệ nợ, chi tiêu vốn và cơ cấu sở hữu lên sự thay đổi trong thành quả hoạt động của doanh nghiệp.  Mục tiêu nghiên cứu và các vấn đề đặt ra Bài nghiên cứu này nghiên cứu về thành quả hoạt động của các doanh nghiệp đƣợc phát hành lần đầu ra công chúng trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2006 – 2012, so sánh thành quả của doanh nghiệp trƣớc và sau khi tiến hành IPO. Đồng thời, đƣa ra sự ảnh hƣởng của các nhân tố tới thành quả hoạt động của doanh nghiệp sau khi tiến hành IPO. Từ các kết quả nghiên cứu, đƣa ra một số kiến nghị cho doanh nghiệp và nhà đầu tƣ. Câu hỏi nghiên cứu đƣợc đặt ra ở đây đó là: (1) Thành quả hoạt động của doanh nghiệp thay đổi nhƣ thế nào khi tiến hành IPO? (2) Các yếu tố tài chính ảnh hƣởng nhƣ thế nào tới thành quả doanh nghiệp?  Ý nghĩa của nghiên cứu Nghiên cứu nhằm giúp các nhà đầu tƣ có cái nhìn tổng quan hơn về thị trƣờng IPO, đánh giá đƣợc thành quả của doanh nghiệp sau khi IPO và các yếu tố tác động. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Bài nghiên cứu thật sự hữu ích cho việc tăng tỷ suất sinh lợi của các nhóm nhà đầu tƣ trong thị trƣờng mới nổi ở Việt Nam. Hiệu quả tích cực của những công ty đã IPO là một yếu tố quan trọng cho việc thúc đẩy sự tăng trƣởng của thị trƣờng mới nổi ở đây.