Khảo sát sự tăng sinh và tổng hợp ajmalicine của rễ dừa cạn trong hệ thống ngập chìm tạm thời

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu công nghệ sinh học khảo sát sự tăng sinh và tổng hợp ajmalicine của rễ bất định dừa cạn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Huỳnh Trí Thiện
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Thủy Tiên
• Trường học: Đại học Bách Khoa - ĐHQG TP.HCM
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Khảo sát sự tăng sinh và tổng hợp ajmalicine từ rễ dừa cạn trong hệ thống ngập chìm tạm thời
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG I: CÂY DỪA CẠN CATHARANTHUS ROSEUS
• 1.1. Phân loại
• 1.2. Đặc điểm thực vật
• 1.3. Phân bố
• 1.4. Phân loại Catharanthus roseus (L.
• 1.5. Một số công dụng dược lý
• 2. CHƯƠNG II: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. Phương pháp thực hiện
• 2.2. Tạo rễ bất định C.
• 2.3. Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng sinh của rễ
• 2.4. Điều kiện chiếu sáng
• 2.5. Khảo sát sự tăng sinh của rễ bất định trong hệ thống ngập chìm tạm thời tự tạo dạng bình đôi
• 2.5.1. Thiết kế hệ thống
• 2.5.2. Nguyên tắc hoạt động của bảng mạch
• 2.5.3. Thiết kế thí nghiệm
• 2.6. Khảo sát ảnh hưởng của methyl jasmonate lên sự tổng hợp ajmalicine trong rễ dừa cạn in vitro
• 2.7. Khảo sát ảnh hưởng của stress nước lên sự tổng hợp ajmalicine của rễ bất định dừa cạn in vitro
• 2.8. Đánh giá sự tăng sinh và tích lũy ajmalicine trong rễ bất định C.
• 2.8.1. Chỉ số tăng trưởng
• 2.8.2. Định lượng ajmalicine trong rễ bất định
• 2.9. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Sự tạo chồi dừa cạn in vitro
• 3.2. Sự hình thành và tăng trưởng rễ bất định từ lá dừa cạn
• 3.3. Ảnh hưởng của nồng độ đường lên sự tăng sinh của rễ bất định
• 3.4. Ảnh hưởng của điều kiện chiếu sáng lên sự tăng trưởng của rễ bất định
• 3.5. Sự tăng trưởng của rễ bất định trong điều kiện nuôi cấy lỏng lắc
• 3.6. Sự tăng sinh của rễ bất định trong hệ thống TIS
• 3.7. Sự tích lũy ajmalicine của rễ bất định trong điều kiện bổ sung MJ
• 3.7.1. Trong môi trường lỏng lắc
• 3.7.2. Trong hệ thống ngập chìm tạm thời
• 3.8. Ảnh hưởng của thời gian phơi lên sự tổng hợp ajmalicine ở rễ bất định dừa cạn
• 3.8.1. Sự hình thành rễ bất định
• 3.8.2. Ảnh hưởng của đường lên sự tăng sinh của rễ bất định
• 3.8.3. Ảnh hưởng của ánh sáng lên sự tăng sinh của rễ bất định
• 3.8.4. Sự tăng sinh của rễ bất định trong các hệ thống nuôi cấy khác nhau
• 3.8.4.1. Trong hệ thống lỏng lắc
• 3.8.4.2. Trong hệ thống TIS
• 3.8.5. Vai trò của methyl jasmonate trong sự cảm ứng tổng hợp ajmalicine
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN LÝ LỊCH TRÍCH NGANG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ajmalicine và dừa cạn

Ajmalicine là một alkaloid quan trọng được tìm thấy trong rễ dừa cạn (Catharanthus roseus), có tác dụng dược lý trong điều trị tăng huyết áp. Dừa cạn là một loại cây thảo dược chứa nhiều hợp chất alkaloid có giá trị y học cao. Nghiên cứu này tập trung vào việc tối ưu hóa quá trình tăng sinh và tổng hợp ajmalicine từ rễ dừa cạn trong hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS).

1.1. Ajmalicine và vai trò dược lý

Ajmalicine là một alkaloid thuộc nhóm terpenoid indole, được sử dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu và tăng huyết áp. Nó có khả năng ức chế co thắt cơ trơn, giúp cải thiện lưu thông máu. Nghiên cứu này nhằm tăng cường sản xuất ajmalicine từ rễ dừa cạn thông qua các phương pháp nuôi cấy in vitro.

1.2. Dừa cạn và các hợp chất alkaloid

Dừa cạn (Catharanthus roseus) là nguồn cung cấp hơn 130 loại alkaloid, trong đó ajmalicine là một trong những hợp chất có giá trị cao. Các alkaloid này có tác dụng chống ung thư, hạ huyết áp và điều trị đái tháo đường. Việc nghiên cứu tăng sinh và tổng hợp ajmalicine từ rễ dừa cạn trong hệ thống ngập chìm tạm thời là một hướng đi tiềm năng trong ngành dược liệu.

II. Phương pháp tăng sinh và tổng hợp ajmalicine

Nghiên cứu sử dụng hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) để tối ưu hóa quá trình tăng sinh rễ dừa cạn và tổng hợp ajmalicine. Các yếu tố như nồng độ đường, ánh sáng, và chất cảm ứng methyl jasmonate được khảo sát để đánh giá hiệu quả.

2.1. Hệ thống ngập chìm tạm thời TIS

Hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) là một phương pháp nuôi cấy in vitro hiệu quả, giúp hạn chế sự hình thành mô sẹo và tăng cường tăng sinh rễ. Nghiên cứu này sử dụng chế độ ngập chìm 5 phút và phơi 45 phút để đạt hiệu quả cao nhất trong việc tổng hợp ajmalicine.

2.2. Ảnh hưởng của methyl jasmonate

Methyl jasmonate (MJ) là một chất cảm ứng được sử dụng để tăng cường tổng hợp các hợp chất thứ cấp, bao gồm ajmalicine. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nồng độ 2 mg/L MJ trong môi trường lỏng lắc và 1 mg/L trong TIS giúp tăng đáng kể hàm lượng ajmalicine sau 48 giờ xử lý.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của hệ thống ngập chìm tạm thời trong việc tăng sinh rễ dừa cạn và tổng hợp ajmalicine. Các kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu dược phẩm từ thực vật.

3.1. Hiệu quả của hệ thống ngập chìm tạm thời

Hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) đã chứng minh hiệu quả trong việc hạn chế sự hình thành mô sẹo và tăng cường tăng sinh rễ. Chế độ ngập chìm 5 phút và phơi 45 phút là tối ưu cho việc tổng hợp ajmalicine, với sinh khối rễ đạt tối đa sau 3 tuần nuôi cấy.

3.2. Ứng dụng trong ngành dược liệu

Kết quả nghiên cứu mở ra tiềm năng ứng dụng hệ thống ngập chìm tạm thời trong sản xuất ajmalicine từ rễ dừa cạn. Đây là một giải pháp bền vững để cung cấp nguyên liệu dược phẩm, đặc biệt trong điều trị các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu và tăng huyết áp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Catharanthus roseus, hay còn gọi là cây dừa cạn, là một loại cây thảo dược chứa khoảng 130 loại alkaloid có giá trị dược lý cao, trong đó ajmalicine được biết đến với tác dụng chống tăng huyết áp. Nhu cầu sử dụng các dược phẩm có nguồn gốc thực vật ngày càng tăng do tính an toàn và ít tác dụng phụ so với thuốc hóa học. Việc nuôi cấy rễ bất định của dừa cạn in vitro được xem là giải pháp tiềm năng để cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho ngành dược phẩm. Nghiên cứu này tập trung khảo sát sự tăng sinh và tổng hợp ajmalicine của rễ bất định dừa cạn trong hệ thống ngập chìm tạm thời (Temporary Immersion System - TIS) nhằm tối ưu hóa điều kiện nuôi cấy và nâng cao hiệu suất sản xuất ajmalicine.

Mục tiêu chính của luận văn là xác định chế độ ngập chìm thích hợp trong hệ thống TIS dạng bình đôi để thúc đẩy sự tăng sinh và tổng hợp ajmalicine của rễ bất định. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 7/2015 đến tháng 6/2016 tại Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển công nghệ nuôi cấy rễ bất định nhằm cung cấp nguyên liệu dược liệu chất lượng cao, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất dược phẩm từ cây dừa cạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết nuôi cấy mô và cơ quan thực vật in vitro: Phương pháp nuôi cấy rễ bất định từ lá dừa cạn trên môi trường dinh dưỡng MS bổ sung các chất điều hòa sinh trưởng như IBA và sucrose nhằm tạo sinh khối rễ ổn định.
• Mô hình Temporary Immersion System (TIS): Hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời giúp hạn chế sự phát triển mô sẹo không mong muốn và tăng cường trao đổi chất, oxy cho mẫu cấy, từ đó nâng cao hiệu quả sinh trưởng rễ.
• Khái niệm chất cảm ứng (elicitor): Methyl jasmonate (MJ) được sử dụng như một tác nhân cảm ứng sinh học nhằm kích thích sự tổng hợp các hợp chất thứ cấp như ajmalicine trong rễ bất định.
• Khái niệm stress nước trong nuôi cấy thực vật: Ảnh hưởng của điều kiện stress nước lên khả năng sinh tổng hợp ajmalicine được khảo sát nhằm mô phỏng điều kiện môi trường tự nhiên và tối ưu hóa sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Lá từ chồi dừa cạn in vitro được sử dụng làm nguyên liệu tạo rễ bất định. Rễ được nuôi cấy trong môi trường ¼ MS lỏng bổ sung IBA 0,3 mg/L và sucrose 20 g/L.
• Phương pháp phân tích: Sự tăng sinh rễ được đánh giá qua chỉ số tăng trưởng (CSTT) dựa trên trọng lượng tươi. Hàm lượng ajmalicine được định lượng bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao kết hợp khối phổ (HPLC-MS/MS).
• Thiết kế thí nghiệm:
  • Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ sucrose (10-40 g/L) và điều kiện chiếu sáng (tối hoàn toàn và sáng 2800 lux) lên sự tăng sinh rễ.
  • So sánh sự tăng sinh và tổng hợp ajmalicine trong hệ thống nuôi cấy lắc lỏng và hệ thống ngập chìm tạm thời dạng bình đôi với các chế độ ngập chìm khác nhau (5/30, 5/45, 5/60 phút ngập/phơi, v.v.).
  • Ứng dụng methyl jasmonate với các nồng độ 0,5-3 mg/L trong các khoảng thời gian 24, 48, 72 giờ để khảo sát ảnh hưởng lên tổng hợp ajmalicine.
  • Khảo sát tác động của stress nước trong hệ thống TIS lên khả năng tổng hợp ajmalicine.
• Cỡ mẫu và lặp lại: Mỗi thí nghiệm được lặp lại 3 lần, sử dụng giá trị trung bình để phân tích.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 7/2015 đến tháng 6/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của nồng độ sucrose lên sự tăng sinh rễ bất định: Nồng độ sucrose 20 g/L cho chỉ số tăng trưởng cao nhất là 6,817 ± 0,412, vượt trội so với các nồng độ khác (ví dụ 10 g/L đạt 5,977 ± 0,743). Rễ phát triển tốt, màu trắng, phân nhánh nhiều, mô sẹo ít phát triển.

2. Ảnh hưởng của điều kiện chiếu sáng: Rễ nuôi trong điều kiện tối hoàn toàn có chỉ số tăng trưởng 10,164 ± 0,281, cao hơn đáng kể so với điều kiện sáng (6,038 ± 0,741). Rễ trong tối có màu trắng, dài 4,5-6 cm, phân nhánh tốt, trong khi rễ trong sáng ít phân nhánh và mô sẹo chiếm ưu thế.

3. Tăng sinh rễ trong hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS): Chế độ ngập 5 phút và phơi 45 phút (5/45) được xác định là tối ưu nhất, cho chỉ số tăng trưởng cao và hạn chế sự phát triển mô sẹo so với các chế độ khác. So với nuôi cấy lắc lỏng, TIS giúp giảm mô sẹo và tăng sinh rễ hiệu quả hơn.

4. Ảnh hưởng của methyl jasmonate (MJ) lên tổng hợp ajmalicine:

   • Trong môi trường lắc lỏng, nồng độ MJ 2 mg/L sau 48 giờ xử lý làm tăng hàm lượng ajmalicine đáng kể.
   • Trong hệ thống TIS, nồng độ MJ 1 mg/L sau 48 giờ xử lý cũng kích thích tổng hợp ajmalicine, tuy nhiên mức tăng thấp hơn so với môi trường lắc lỏng.
   • Ngoài ra, MJ có thể gây giảm tích lũy ajmalicine trong một số điều kiện TIS, cho thấy tác động phức tạp của chất cảm ứng này.

5. Ảnh hưởng của stress nước: Thời gian phơi dài trong hệ thống TIS (120-180 phút) tạo điều kiện stress nước, ảnh hưởng đến khả năng tổng hợp ajmalicine. Stress nước được chứng minh có tác động lên sự tích lũy ajmalicine, tuy nhiên cần tối ưu để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng rễ.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy nồng độ sucrose và điều kiện chiếu sáng là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự tăng sinh rễ bất định. Điều kiện tối hoàn toàn tạo môi trường thuận lợi cho rễ phát triển và hạn chế mô sẹo, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về nuôi cấy rễ thực vật. Hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) dạng bình đôi với chế độ 5/45 phút ngập/phơi được đánh giá là tối ưu, giúp cải thiện sinh trưởng rễ và giảm mô sẹo so với nuôi cấy lắc lỏng truyền thống.

Methyl jasmonate là chất cảm ứng sinh học hiệu quả trong việc kích thích tổng hợp ajmalicine, tuy nhiên tác động của nó phụ thuộc vào nồng độ, thời gian xử lý và hệ thống nuôi cấy. Sự khác biệt về hiệu quả giữa môi trường lắc lỏng và TIS có thể do sự khác biệt về điều kiện oxy hóa, stress và trao đổi chất trong hai hệ thống. Stress nước trong TIS cũng ảnh hưởng đến tổng hợp alkaloid, cần được kiểm soát để tối ưu hóa sản xuất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong sinh trưởng rễ theo thời gian, biểu đồ so sánh chỉ số tăng trưởng giữa các điều kiện sucrose và chiếu sáng, cũng như biểu đồ cột thể hiện hàm lượng ajmalicine dưới các điều kiện MJ và stress nước khác nhau.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng chế độ ngập chìm 5 phút ngập và 45 phút phơi trong hệ thống TIS để tối ưu hóa sự tăng sinh rễ bất định dừa cạn, giúp tăng sinh khối và giảm mô sẹo không mong muốn. Thời gian thực hiện: ngay trong các quy trình nuôi cấy hiện tại. Chủ thể thực hiện: các phòng thí nghiệm và nhà máy sản xuất dược liệu.

2. Sử dụng nồng độ sucrose 20 g/L và nuôi cấy trong điều kiện tối hoàn toàn để thúc đẩy sự phát triển rễ và tăng hiệu suất tổng hợp ajmalicine. Thời gian áp dụng: trong toàn bộ quá trình nuôi cấy rễ. Chủ thể thực hiện: kỹ thuật viên nuôi cấy mô.

3. Bổ sung methyl jasmonate với nồng độ 1-2 mg/L trong khoảng 48 giờ sau khi rễ đạt sinh khối tối đa để kích thích tổng hợp ajmalicine, ưu tiên sử dụng trong hệ thống lắc lỏng hoặc điều chỉnh phù hợp với TIS. Thời gian thực hiện: giai đoạn cảm ứng sau sinh trưởng. Chủ thể thực hiện: nhà nghiên cứu và kỹ thuật viên.

4. Kiểm soát và tối ưu hóa điều kiện stress nước trong hệ thống TIS nhằm duy trì sự cân bằng giữa sinh trưởng rễ và tổng hợp alkaloid, tránh stress quá mức gây giảm sinh trưởng. Thời gian thực hiện: trong quá trình vận hành hệ thống TIS. Chủ thể thực hiện: kỹ thuật viên vận hành hệ thống.

5. Nghiên cứu phát triển và thiết kế hệ thống TIS trong nước để giảm chi phí nhập khẩu, đồng thời tối ưu hóa các thông số kỹ thuật phù hợp với đặc điểm sinh học của dừa cạn. Thời gian thực hiện: dài hạn. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ sinh học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Công nghệ sinh học, Dược học: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật nuôi cấy rễ bất định, ứng dụng chất cảm ứng và hệ thống TIS, hỗ trợ phát triển đề tài nghiên cứu liên quan đến sản xuất hợp chất dược liệu.

2. Doanh nghiệp sản xuất dược liệu và dược phẩm từ thực vật: Tham khảo để áp dụng công nghệ nuôi cấy rễ bất định nhằm nâng cao năng suất và chất lượng nguyên liệu chứa ajmalicine, giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu tự nhiên.

3. Phòng thí nghiệm nuôi cấy mô thực vật: Hướng dẫn thiết kế và vận hành hệ thống ngập chìm tạm thời, tối ưu hóa điều kiện nuôi cấy và sử dụng chất cảm ứng để tăng hiệu quả sản xuất sinh khối và hợp chất thứ cấp.

4. Cơ quan quản lý và phát triển ngành dược liệu: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển công nghệ sinh học trong sản xuất dược liệu, thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao trong ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn nuôi cấy rễ bất định thay vì các mô khác của cây dừa cạn?
   Rễ bất định có khả năng tăng sinh nhanh, ổn định về mặt di truyền và sinh hóa, đồng thời tổng hợp các hợp chất alkaloid như ajmalicine hiệu quả hơn so với các mô khác. Ngoài ra, rễ dễ bảo quản và thích hợp cho nuôi cấy quy mô lớn.

2. Hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) có ưu điểm gì so với nuôi cấy lắc lỏng?
   TIS giúp hạn chế sự phát triển mô sẹo không mong muốn, tăng cường trao đổi oxy và dinh dưỡng, giảm tổn thương do lắc, từ đó nâng cao sinh trưởng rễ và hiệu suất tổng hợp hợp chất thứ cấp.

3. Methyl jasmonate ảnh hưởng như thế nào đến tổng hợp ajmalicine?
   MJ là chất cảm ứng sinh học kích thích các con đường sinh tổng hợp alkaloid, làm tăng hàm lượng ajmalicine trong rễ bất định. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào nồng độ, thời gian xử lý và hệ thống nuôi cấy.

4. Stress nước trong hệ thống TIS ảnh hưởng ra sao đến rễ bất định?
   Stress nước có thể kích thích tổng hợp hợp chất thứ cấp như ajmalicine nhưng nếu quá mức sẽ làm giảm sinh trưởng rễ và năng suất sinh khối. Do đó, cần kiểm soát thời gian phơi và chu kỳ ngập để cân bằng hiệu quả.

5. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất công nghiệp?
   Cần thiết kế hệ thống TIS phù hợp quy mô lớn, tối ưu hóa các thông số nuôi cấy như nồng độ sucrose, điều kiện chiếu sáng, chế độ ngập/phơi và sử dụng chất cảm ứng như MJ. Đồng thời, đào tạo nhân lực và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt trong quá trình sản xuất.

Kết luận

• Rễ bất định dừa cạn phát triển tốt nhất trong môi trường ¼ MS lỏng bổ sung IBA 0,3 mg/L và sucrose 20 g/L, nuôi cấy trong điều kiện tối hoàn toàn.
• Hệ thống ngập chìm tạm thời dạng bình đôi với chế độ ngập 5 phút và phơi 45 phút là tối ưu cho sự tăng sinh rễ và hạn chế mô sẹo.
• Methyl jasmonate ở nồng độ 1-2 mg/L kích thích tổng hợp ajmalicine hiệu quả, đặc biệt trong môi trường lắc lỏng.
• Stress nước trong hệ thống TIS ảnh hưởng đến tổng hợp ajmalicine, cần kiểm soát để đạt hiệu quả tối ưu.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển công nghệ nuôi cấy rễ bất định dừa cạn quy mô công nghiệp, góp phần cung cấp nguyên liệu dược liệu chất lượng cao.

Next steps: Triển khai ứng dụng quy mô lớn hệ thống TIS, nghiên cứu sâu hơn về cơ chế cảm ứng ajmalicine và phát triển hệ thống TIS trong nước.

Call-to-action: Các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ sinh học và dược liệu nên hợp tác để phát triển và ứng dụng công nghệ nuôi cấy rễ bất định nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I.1 Cây dừa cạn Catharanthus roseus Giống Catharanthus (thuộc họ Trúc đào Apocynaceae) gồm có 8 loài, hầu hết là cây thân thảo lâu năm. Trong số đó chỉ có loài Catharanthus pusillus có nguồn gốc từ Ấn Độ, còn tất cả các loài còn lại có nguồn gốc từ Madagascar. Số lượng nhiễm sắc thể cho tất cả các loài thuộc Catharanthus đều là 2n = 16. Tám loài thuộc giống này gồm: Catharanthus coriaceus Markgr.

Catharanthus lanceus (Bojer ex A. Catharanthus longifolius (Pichon) Pichon. Catharanthus ovalis Markgr. Catharanthus scitulus (Pichon) Pichon.

Catharanthus trichophyllus (Baker) pichon. Madagascar Những loài thuộc giống Catharanthus có nguồn gốc từ Madagascar thường được trồng để làm cảnh, được biết đến nhiều nhất là loài Madagascar Periwinkle hay còn gọi là Vinca nhờ vào khả năng chịu hạn và chịu nóng của nó. Ngoài việc được biết đến như một loại cây cảnh, từ lâu dịch chiết alkaloid từ Catharanthus roseus đã được sử dụng trong y học dân gian như một loại thuốc chống đái tháo đường, lợi tiểu, chữa tiêu chảy, xuất huyết, giúp vết thương mau lành, chống viêm mắt, làm se da…. và ngày nay người ta còn tìm ra được một công dụng hết sức quan trọng của loài Catharanthus roseus đó là khả năng trị bệnh ung thư và chứng cao huyết áp rất hiệu quả.1 Phân loại Giới: Thực vật Phân giới: Tracheobionta – cây có mạch Ngành: Magnoliophyta – cây có hoa Lớp: Magnoliopsida – cây 2 lá mầm Phân lớp: Asteridae Bộ: Gentianales Họ: Apocynaceae – họ trúc đào 3 Luận văn thạc sĩ Chi: Catharanthus G.

Don – periwinkle Loài: Catharanthus roseus (L.2 Đặc điểm thực vật Cây dừa cạn là cây thân thảo sống lâu năm, cao 40 - 60 cm, phân nhiều cành, cây có bộ rễ phát triển, thân gỗ ở phía gốc, mềm ở phần trên. Mọc thành bụi. Lá mọc đối, thuôn dài, đầu lá hơi nhọn, cuống lá hẹp nhọn, dài 4 – 6 cm, rộng 2 - 3 cm, hai mặt nhẵn, mặt trên sẫm bóng, mặt dưới nhạt. Hoa trắng hoặc hồng, có mùi thơm, mọc riêng lẻ ở kẽ lá gần ngọn.

Quả dài 2 – 4 cm, rộng 2 – 3 mm, mọc thẳng đứng, hơi ngả sang hai bên, trên vỏ có vạch dọc, đầu quả hơi tù, trong quả chứa 12 - 20 hạt nhỏ màu nâu nhạt, hình trứng, trên mặt hạt có các chấm nổi thành đường chạy dọc. Mùa hoa quả gần như quanh năm.1: Hạt của cây dừa cạn [3] Hình 1.2 : Cây dừa cạn [4] 1. Cành đang nở hoa; 2. Hạt 4 Luận văn thạc sĩ 1.3 Phân bố Chi Catharanthus L.

Don có nguồn gốc ở Madagascar. Loài dừa cạn được di nhập sang nhiều nước nhiệt đới ở Nam Á cũng như Đông Nam Á trong đó có Việt Nam và đảo Hải Nam Trung Quốc. Vào giữa thế kỷ 18, dừa cạn được trồng ở Paris, sau đó có mặt ở nhiều vườn thực vật khác ở Châu Âu. Ở Việt Nam, dừa cạn là cây hoang dại, có vùng phân bố tự nhiên tương đối đặc trưng từ tỉnh Quảng Ninh đến Kiên Giang dọc theo vùng ven biển, tập trung ở các tỉnh miền Trung như Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Đà Nẵng, Bình Định và Phú Yên.

Ngoài ra còn có ở Côn Đảo và Phú Quốc. Ở những vùng phân bố tự nhiên ven biển, dừa cạn mọc trên các bãi cát dưới rừng phi lao, trảng cỏ cây bụi thấp, có khả năng chịu đựng điều kiện đất đai khô cằn của vùng cát ven biển. Dừa cạn còn được trồng khắp nơi trong nước để làm cảnh và làm thuốc.4 Phân loại Catharanthus roseus (L. là nguồn thực vật giàu alkaloid thuộc chủng loại alkaloid terpenoid indole gồm 3 giống cây khác nhau: ‘roseus’ với hoa màu tím hoặc hồng.

‘albus’ với hoa màu trắng. ‘ocellatus’ với hoa màu trắng nhụy đỏ. Trong đó hoa màu đỏ tím có hàm lượng vincristine và vinblastine cao nhất.