Chương 1: Tổng quan Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -5- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này giới thiệu các lý thuyết có liên quan làm cơ sở cho nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu, bao gồm các phần như: đầu tiên, tóm tắt các lý thuyết liên quan về chất lượng giảng dạy, sự hài lòng, mối quan hệ giữa chất lượng giảng dạy và sự hài lòng, tiếp theo là đánh giá tình hình nghiên cứu trước đây ở trên thế giới cũng như là Việt Nam, đưa ra quan điểm nghiên cứu, sau cùng là đề xuất mô hình và giả thiết nghiên cứu. Chất lượng giảng dạy 2. Giảng dạy Giảng dạy là sự điểu khiển tối ưu hóa quá trình SV chiếm lĩnh khái niệm khoa học, trong và bằng cách đó, phát triển và hình thành nhân cách. Lê Đức Ngọc (2005) thì dạy đại học là dạy nhận thức, dạy kĩ năng và dạy cảm nhận.
Tùy theo khoa học (Tự nhiên hay Xã hội – nhân văn, Cơ bản hay Công nghệ, Kỹ thuật .) và tùy theo mục tiêu đào tạo (đại học hay sau đại học, chuyên môn hay nghiệp vụ,.) mà chọn chủ điểm hay trọng tâm về dạy nhận thức, dạy kĩ năng hay dạy cảm nhận cho phù hợp. Tính nghệ thuật của việc giảng dạy đại học thể hiện ở năng lực truyền đạt của người dạy làm sao cho khơi dậy được tiềm năng tiếp thu, phát triển và sáng tạo của SV để nhận thức, để cảm nhận và để có kỹ năng cao. Một số quan niệm Dạy học hiện đại Quá trình dạy học đại học là một quá trình nhận thức có tính chất nghiên cứu của SV dưới sự chỉ đạo của người cán bộ giảng dạy, là một quá trình hai mặt (dạy và học) nhằm đạt được các nhiệm vụ dạy học, đạt được chất lượng và hiệu quả dạy học ở đại học. Dạy là quá trình tổ chức nhận thức cho SV; bản chất của dạy học là tổ chức nên các tình huống học tập “các tình huống gia cố”, trong đó SV sẽ hoạt động tích TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -6- cực dưới sự hướng dẫn ít nhiều của GV nhằm đạt được chất lượng và hiệu quả dạy học.
Trong quá trình này, SV luôn luôn phải hoạt động tích cực, phải được tăng cường, củng cố, khen thưởng, xác nhận ngay. Dạy học là một quá trình điều khiển và tự điều khiển và là một quá trình có thể điều khiển được. Dạy học là một quy trình công nghệ đặc biệt. Quá trình dạy học là một hệ thống cân bằng động, gồm nhiều nhân tố tác động qua lại lẫn nhau theo những qui luật và nguyên tắc nhất định nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học, nhằm đạt được chất lượng và hiệu quả dạy học.
Ở đây cần phải đặc biệt chú ý đến một số nguyên tắc cơ bản sau: Nguyên tắc dạy học phải xuất phát từ SV, đầu vào, lấy SV làm trung tâm; Nguyên tắc hoạt động; Nguyên tắc đấu tranh nhận thức; Nguyên tắc các đoạn ngắn xác nhận ngay. Từ những luận điểm trên, chúng ta có thể đi đến luận điểm quan trọng là: Dạy học về bản chất là một quá trình thiết kế và góp phần thi công của GV và học tập về bản chất là một quá trình tự thiết kế và trực tiếp thi công của SV dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ ít nhiều của GV nhằm đạt được chất lượng và hiệu quả dạy học. Chất lượng giảng dạy Chất lượng là một khái niệm rộng lớn, khó định nghĩa, khó đo lường và có nhiều cách hiểu khác nhau, như: Theo định nghĩa của ISO 9000-2000 thì chất lượng là mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp các đặc tính vốn có trong đó yêu cầu được hiểu là các nhu cầu hay mong đợi đã được công bố, ngầm hiểu hay bắt buộc. Viện tiêu chuẩn Anh Quốc (British Standards Institution, viết tắt là BSI) định nghĩa chất lượng là “toàn bộ các đặc trưng cũng như tính chất của một sản phẩm hoặc một dịch vụ giúp nó có khả năng đáp ứng những yêu cầu được xác định rõ hoặc ngầm hiểu” (BSI, 1991).
Green và Harvey (1993) đã xác định năm (05) cách tiếp cận khác nhau để định nghĩa chất lượng như sau: • Chất lượng là sự vượt trội ( đạt tiêu chuẩn cao và vượt quá yêu cầu); TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -7- • Chất lượng là tính ổn định (thể hiện qua tình trạng “không có khiếm khuyết ” và tinh thần “làm đúng ngay từ đầu”, biến chất lượng thành một văn hóa); • Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu (tức sản phẩm hoặc dịch vụ đáp ứng đúng những mục đích đã đề ra, theo đúng các đặc tả và sự hài lòng của khách hàng); • Chất lượng là đáng giá đồng tiền (có hiệu quả và hiệu suất cao); • Chất lượng là tạo sự thay đổi (những thay đổi về chất lượng). Cũng như khái niệm chất lượng, khái niệm chất lượng giảng dạy hay chất lượng giáo dục đại học cũng được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Tổ chức Đảm bảo chất lượng giáo dục đại học quốc tế (INQAHE – International Network of Quality Assurance in Higher Education) đã đưa ra 2 định nghĩa về chất lượng giáo dục đại học là (i) Tuân theo các chuẩn qui định; (ii) Đạt được các mục tiêu đề ra. Theo Bộ tiêu chí của AUN-QA, Hệ thống đảm bảo chất lượng của Mạng lưới các trường đại học các nước ASEAN, chất lượng được hiểu là mức độ hài lòng của những người liên quan đến quá trình giáo dục, bao gồm các giảng viên, sinh viên, doanh nghiệp, chính phủ, và các đối tượng liên quan khác.
Flairbrother (1996) tin rằng chất lượng giảng dạy cần được khám phá với ba nguyên tắc chính như sau: Dạy học đòi hỏi một sự giải thích rộng hơn. Giảng dạy phải được định nghĩa là: trách nhiệm của giáo viên tác động đến quản lý và học tập của sinh viên, bao gồm cả trường học và kích thước chương trình giảng dạy, ngoài giảng dạy trong lớp học. Giảng dạy phải đáp ứng nhu cầu của sinh viên. Điều đó là thỏa mãn sự mong đợi của đối tượng sinh viên khác nhau.
Tiêu chuẩn giảng dạy tốt và sự hài lòng của sinh viên nên được xem xét trước hết. Yao Da-Qing and Zheng Zeng-Cai (1998) cho thấy các khái niệm có liên quan của chất lượng giảng dạy như: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -8- ¾ Chất lượng giảng dạy là tương đối. Nó khác nhau với mục đích giáo dục khác nhau và nhu cầu của những thời gian khác nhau. ¾ Trong hệ thống giáo dục hiện đại, phạm vi của chất lượng giảng dạy gồm những mức độ sau: + Đó là chất lượng giáo dục được cung cấp bởi hệ thống giáo dục tổng thể.
+ Đó là chất lượng giảng dạy được cung cấp bởi các hoạt động trường học tổng thể, bao gồm kế hoạch khóa học, việc sử dụng trang thiết bị và tài liệu giảng dạy, chất lượng giảng dạy của giáo viên. + Chất lượng giảng dạy của giáo viên bao gồm hiệu suất tổng thể cá nhân trong lớp học, và trong trường học. Ngoài ra còn một số các quan niệm khác nhau về chất lượng trong giáo dục đại học như chất lượng là sự phù hợp giữa các tiêu chuẩn hay chất lượng là sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng (người sử dụng lao động được đào tạo), chất lượng với tư cách là hiệu quả của việc đạt mục đích của trường học,…Tóm lại, chất lượng là thuật ngữ khó định nghĩa vì tính trừu tượng nhất là trong lĩnh vực giáo dục. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy Có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo cũng như chất lượng giảng dạy như chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, chất lượng đầu vào,… Chương trình đào tạo: Việc thiết kế chương trình đào tạo liên quan đến việc xây dựng kết cấu và nội dung đào tạo sẽ định hướng cho kết quả đầu ra của một chương trình đào tạo.
Ngược lại, kết quả đầu ra gắn kết chặt chẽ với các khóa học trong chương trình đào tạo. Sự gắn kết này chính là nền tảng của chất lượng đào tạo, chất lượng giảng dạy hướng tới lợi ích, nhu cầu của người học. Đội ngũ giảng viên: Chất lượng giảng dạy là kết quả tổng hòa của nhiều yếu tố, trong đó vai trò của đội ngũ giảng viên là cực kỳ quan trọng. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy rằng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com -9- chất lượng giảng dạy phụ thuộc vào nhiều khả năng sư phạm, kiến thức, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tế của giảng viên đó.
Cơ sở vật chất, các dịch vụ hỗ trợ đào tạo: Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ thông tin, việc sử dụng các dịch vụ hỗ trợ một cách có hiệu quả sẽ đóng góp rất nhiều vào việc thỏa mãn nhu cầu của người học cũng như nâng cao hiệu quả của một chương trình đào tạo. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học đóng vai trò tích cực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học, đảm bảo chất lượng của một trường. Mặt khác, để đảm bảo cho sinh viên có khả năng đáp ứng yêu cầu của người sử dụng thì việc tiếp cận với những công nghệ ngay tại cơ sở đào tạo và trường học là rất cần thiết. Chất lượng đầu vào: Chất lượng đầu vào phụ thuộc vào quá trình giáo dục từ mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, môi trường xã hội và gia đình.
Tuy việc đào tạo đại học sẽ tạo ra giá trị gia tăng nhưng nếu chất lượng đầu vào kém thì chất lượng đầu ra cũng không cao được dù các yếu tố trên đã được hỗ trợ một cách tốt nhất. Mặc dù có nhiều nhân tố tác động đến chất lượng giảng dạy nhưng đề tài chỉ tập trung vào đội ngũ giảng viên sẽ có vai trò quyết định đến chất lượng giảng dạy cũng như tác động mạnh nhất đến sự hài lòng của người học cụ thể là sinh viên.