CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VẾ SỰ HÀI LÒNG ĐỐI VỚI CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ GIÁO DỤC TRỰC TUYẾN. Cơ sở lý thuyết về dịch vụ giáo dục trực tuyến 1. Khái niệm chung về dịch vụ giáo dục trực tuyến Cùng với sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin và Internet đã mang lại nhiều thay đổi đáng kể trong hoạt động ở nhiều lĩnh vực đời sống khác nhau: y tế, thương mại, dịch vụ,…Điển hình phải nói đến sự ra đời của giáo dục trực tuyến là tất yếu để đáp ứng xu thế hội nhập về giáo dục, tạo điều kiện cho mọi người có thể trao đổi, tìm kiếm thông tin, đa phương thức đào tạo, mang đến cho người học có nhiều sự lựa chọn hơn và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo dục. Từ năm 2020, sự lan rộng của đại dịch Covid-19 đã tạo ra một cuộc khủng hoảng chưa từng có trong lịch sử hiện đại, gây ra sự đảo lộn đáng kể trong các hoạt động kinh tế, chính trị và xã hội.
Trong lĩnh vực giáo dục, các cơ sở giáo dục đã phải thực hiện chính sách tạm ngừng học truyền thống và chuyển sang hình thức học trực tuyến để đảm bảo tiếp tục chương trình đào tạo mà không làm chậm trễ quá nhiều. Giáo dục trực tuyến được phát triển rộng rãi trên nhiều các ứng dụng, phương pháp và quy trình học tập nên rất khó để tìm ra một định nghĩa cho thuật ngữ này: Theo Lee-Post, 2009, học trực tuyến là thông qua hệ thống Internet, mạng nội bộ, thu âm, phát sóng vệ tinh, ta có thể mở rộng quá trình học tập và cung cấp các tài liệu Bates (2007) đã chia sẻ quan điểm này khi cho rằng học tập trực tuyến là tất cả những hoạt động dựa trên nền tảng máy tính và Internet để hỗ trợ đào tạo trực tiếp và từ xa. Theo Ủy ban Châu Âu (2001) định nghĩa học trực tuyến là việc áp dụng Internet và các công nghệ đa phương tiện đơn giản hóa việc tiếp cận với cơ sở vật chất và dịch vụ giáo dục, cũng như việc trao đổi và cộng tác từ xa để tăng cường chất lượng giáo dục (CEDEFOP, 2001) 8 Từ quan điểm của người học cho rằng học trực tuyến là quá trình học tập trên nền web, sử dụng các phương tiện giao tiếp, cộng tác, truyền đạt kiến thức và đào tạo trực tuyến để mang lại giá trị gia tăng cho cá nhân và tổ chức. Theo Rodrigues và đồng nghiệp, e-learning là một hệ thống web được xây dựng trên cơ sở công nghệ số sáng tạo và các tài liệu giáo dục đa dạng, với mục tiêu chính là cung cấp môi trường học tập cá nhân hóa, tập trung vào học viên, linh hoạt, hấp dẫn và tương tác, hỗ trợ và nâng cao quá trình học tập.
Từ quan điểm của người dạy, E- Learning được xem là công nghệ hỗ trợ việc giảng dạy thông qua máy tính và công nghệ web giúp thu hẹp khoảng cách giữa giáo viên và học sinh ở các vị trí địa lý khác nhau. Nó có thể được thực hiện theo nhịp độ riêng hoặc theo người hướng dẫn thông qua phương tiện ở dạng văn bản, hình ảnh, phát trực tuyến video (Wani, H. Trong quá trình học trực tuyến, giáo viên đã được thay thế bằng hệ thống chăm sóc trợ giúp trực tuyến nên không giới hạn về thời gian và địa điểm học tập. ( Kujala, A, 2017) Giáo dục trực tuyến là một vài hành động hoặc quá trình ảo mà những thông tin, kỹ năng và kiến thức đã được thiết lập ở một cơ sở dữ liệu có sẵn.
Trong quá trình nghiên cứu, giáo dục trực tuyến tạo điều kiện cho phép người học có thể học tập ở một không gian ảo thông qua sử dụng công nghệ. Giáo dục trực tuyến tạo điều kiện cho người học tiếp cận kiến thức và tham gia vào quá trình học tập một cách linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả, nhờ vào sự kết hợp giữa công nghệ và sự sáng tạo của con người.(Derek) Tựu chung, có thể nói rằng hầu hết các tác giả đều cho rằng giáo dục trực tuyến (hay còn gọi là E-Learning) là một phương thức học ảo mà người học thông qua một thiết bị có thể kết nối mạng như máy vi tính, điện thoại thông minh với một máy chủ ở nơi khác có lưu giữ sẵn bài giảng điện tử và phần mềm cần thiết để có thể hỏi/yêu cầu/ ra đề cho học sinh học trực tuyến từ xa. Theo phương thức này, các kiến thức được người dạy truyền tải thông qua hình ảnh và âm thanh qua đường truyền kết nối không dây (WiFi, WiMAX), mạng nội bộ (LAN). Mở rộng ra, các cá nhân hay tổ chức đều có thể tự lập ra một trường học trực tuyến mà nơi đó vẫn nhận đào tạo học 9 viên, đóng học phí và có các bài kiểm tra như các trường học khác (‘Giáo dục trực tuyến’,2015) 1.
Đặc điểm của dịch vụ giáo dục trực tuyến Giáo dục trực tuyến đã trở thành phương thức học tập phổ biến trong thế giới ngày nay, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ thông tin và truyền thông ngày càng phát triển. Đây là một phương tiện mạnh mẽ hỗ trợ cho việc học tập và mở ra nhiều cơ hội mới trong việc phát triển cá nhân, không chỉ cho học sinh sinh viên mà còn cho những người muốn được phát triển nâng cao trình độ mà không bị ràng buộc bởi không gian và thời gian. Sự tiến bộ trong công nghệ và sự linh hoạt của môi trường học tập trực tuyến sẽ tạo ra được những cơ hội trong việc hỗ trợ học tập, kết nối và chia sẻ tri thức hiệu quả. Đầu tiên, giáo dục trực tuyến có tính linh hoạt cao.
Người học có thể học theo thời gian biểu cá nhân ở bất kì thời gian và không gian nào và có thể truy cập vào các khóa học trực tuyến tại nhiều địa điểm khác nhau mà họ cho rằng thích hợp. Thứ hai, học trực tuyến giúp cho người học có thể tiết kiệm được các khoản chi phí di chuyển cũng như thời gian và giúp bên cung cấp dịch vụ giảm tối đa chi phí thuê mặt bằng để xây dựng địa điểm học. So với phương pháp giảng dạy truyền thống, người học lần người dạy có thể đẩy nhanh tiến độ học tập từ 25% đến 60%. Thứ ba, học trực tuyến sẽ giúp giảm chi phí in ấn, xuất bản và phân phối tài liệu do nguồn tài liệu học online rất phong phú và đa dạng, có các video minh họa sinh động.
Thứ tư, có thể nói rằng giáo dục trực tuyến có tính tự định hướng cao. Học trực tuyến cho phép người học có thể tự lựa chọn khóa học sao cho phù hợp với trình độ, mục tiêu, hoàn cảnh của bản thân. Họ có thể học một cách linh hoạt và điều chỉnh tiến độ học tập nhanh hay chậm dựa trên khả năng và thời gian cá nhân. Thứ năm, hình thức học online có sự hệ thống hóa.
Học viên có thể dễ dàng tham gia khóa học và theo dõi được kết quả cũng như tiến độ học tập. Đào tạo trực tuyến mang lại nhiều lợi ích cho cả người dạy lẫn người học, tuy nhiên vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Môi trường học trực tuyến không kích thích được sự chủ động và sáng tạo của học viên, để có thể đạt được kết quả học tập 10 hiệu quả thì yêu cầu người học phải có tính tự giác và tập trung cao trong suốt quá trình học. Bên cạnh đó cũng sẽ phát sinh những vấn đề về bảo mật thông tin và an ninh mạng, học viên có thể gặp vấn đề về kĩ thuật như kết nối không ổn định hay không biết sử dụng các công nghệ học trực tuyến.
Điều này làm giảm trải nghiệm học tập và gây ra cản trở cho quá trình học. Ngoài ra, thiếu sự tương tác trực tiếp là cũng một trong những thách thức của việc học trực tuyến. Trong môi trường học truyền thống, học sinh có thể tương tác trực tiếp với giáo viên, nhận được sự giải đáp một cách nhanh chóng và kịp thời. Tuy nhiên với hình thức học trực tuyến, việc nhận được phản hồi về những thắc mắc có thể bị chẫm trễ do không có sự có mặt của giáo viên tại lớp học hoặc thời gian bị hạn chế.
Đối với các khóa học online dành cho trẻ em, việc không xác định được lộ trình học cụ thể cho các bạn cũng là một vấn đề đáng cân nhắc bởi các chương trình online thường để trẻ tự do lựa chọn cấp độ bài học theo ý muốn, nhiều phụ huynh lại chưa đánh giá được lực học của trẻ để định hướng và tìm được một lộ trình học cụ thể. Đặc điểm Giáo dục trực tuyến Giáo dục truyền thống Thời gian Chủ động Cố định Phạm vi Cho phép học viên tự chọn Giới hạn không gian ở lớp học thời gian và địa điểm học tập và một lịch trình cố định. theo lịch trình cá nhân Phương pháp Có thể chủ động hơn trong Tập trung vào giáo viên, giáo việc lựa chọn lớp mà mình viên là người trực tiếp truyền yêu thích, đóng góp ý kiến, đạt kiến thức cho học viên trao đổi kiến thức. Học viên nghỉ học sẽ không Học viên nghỉ học vẫn có thể nắm được kiến thứ xem lại nhiều lần.
Nội dung Sinh động, có thể học thông Đơn điệu, ít sinh động vì học qua các bài giảng được tích theo giáo án đã được đề ra hợp bằng hình thức game, kích thích sự ham học hỏi 11 Tính tương tác Trao đổi thông qua phần Tập trung vào sự tương tác mềm, hạn chế trong việc giữa giáo viên và học viên, nắm bắt thông tin, có thể bị các thắc mắc về bài học có thể chậm trễ do lỗi mạng hoặc được giải đáp trực tiếp và thiết bị gặp trục trặc. nhanh chóng. Người không tham gia vẫn Người không có mặt tại buổi có thể nắm bắt được thông học sẽ khó nắm được thông tin tin do hệ thống đã ghi lại nội thảo luận dung thảo luận. So sánh phương pháp giáo dục truyền thống và phương pháp giáo dục trực tuyến.
Quá trình phát triển của giáo dục trực tuyến Quá trình phát trển của giáo dục trực tuyến là một hành trình dài, nó phản ánh những thay đổi của khoa học kỹ thuật, công nghệ và nhu cầu giáo dục của con người. Nó phản ánh sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ, và cách con người học tập và tiếp cận kiến thức. Những năm trước 1983 được gọi là “kỷ nguyên lấy giảng viên là trung tâm”.