Nghiên Cứu So Sánh Ngữ Âm Tiếng Hán và Tiếng Việt

Tài liệu nghiên cứu Thành ngữ đối xứng bốn âm tiết tiếng hán có so sánh với thành ngữ đối xứng bốn âm tiết tiếng việt, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Công Đức
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học
• Đề tài: Nghiên Cứu So Sánh Ngữ Âm Tiếng Hán và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CẤU TRÚC – HÌNH THÁI CỦA TNĐX BỘ PHẬN ÂM TIẾT TIẾNG HÀN
• 1.1. Khái niệm chung về TN
• 1.2. Cấu trúc - hình thái của TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 1.3. Nhận xét chung
• 1.4. Nhận diện TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 1.5. Đặc điểm cấu trúc của TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 1.6. Đặc điểm về ngữ âm
• 1.7. Đặc điểm về ngữ pháp
• 1.8. Cấu trúc ngữ pháp của TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 1.9. So sánh với TN bộ âm tiết tiếng Việt
• 2. CHƯƠNG 2: NGỮ NGHĨA CỦA TNĐX BỘ PHẬN ÂM TIẾT TIẾNG HÀN
• 2.1. Khái quát chung về nghĩa của TN
• 2.2. Ngữ nghĩa của TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 2.3. Nhận xét chung
• 2.4. Quan hệ ngữ nghĩa tổng thể giữa các thành tố trong TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 2.5. Quan hệ ngữ nghĩa chi tiết giữa các thành tố trong TNĐX bộ âm tiết tiếng Hàn
• 2.6. So sánh với TNĐX bộ âm tiết tiếng Việt
• 2.7. TNĐX bộ âm tiết gốc Hàn du nhập vào tiếng Việt
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN CHÚ Ý VÀ KHẮC PHỤC TRONG QUÁ TRÌNH HỌC TNĐX BỘ PHẬN ÂM TIẾT TIẾNG HÀN
• 3.1. Chú ý về phương diện chữ (viết)
• 3.2. Chú ý về phương diện âm (nghe)
• 3.3. Chú ý về phương diện ngữ nghĩa
• 3.4. Chú ý về phương diện cấu trúc
• 3.5. Chú ý về phương diện ngữ pháp
• 3.6. Chú ý về phương diện dịch
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu So Sánh Ngữ Âm Tiếng Hán và Việt

Nền văn hóa Trung Hoa từ lâu đã được coi là một trong những nền văn minh rực rỡ trên thế giới. Tìm hiểu về nền văn hóa dân tộc Trung Hoa, không thể bỏ qua vốn thành ngữ phong phú. Thành ngữ tiếng Hán phản ánh lịch sử, kinh nghiệm lao động, những giá trị tinh thần, những quan điểm tôn giáo của nhân dân Trung Hoa. Với số lượng phong phú, ý nghĩa biểu đạt tinh tế, thành ngữ tiếng Hán trở thành đối tượng nghiên cứu có sức thu hút hấp dẫn đối với các nhà ngôn ngữ học. Số lượng thành ngữ trong tiếng Hán rất lớn, có khoảng hơn 18000 thành ngữ (Theo thống kê trong Đại từ điển thành ngữ Trung Quốc). Những công trình nghiên cứu về thành ngữ cũng ngày càng nhiều lên và theo nhiều hướng khác nhau. Giới Hán ngữ học nghiên cứu thành ngữ tiếng Hán thường dựa theo số lượng âm tiết, quan hệ ngữ pháp và thành phần cấu tạo của thành ngữ. Xét về số lượng âm tiết, thành ngữ tiếng Hán có cấu tạo 3, 4, 5, 6, 7… âm tiết, trong đó thành ngữ bốn âm tiết được quan tâm nhiều nhất.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Nghiên Cứu Ngữ Âm Đối Chiếu

Nghiên cứu ngữ âm đối chiếu là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học ứng dụng. Nó tập trung vào việc so sánh hệ thống ngữ âm của hai hay nhiều ngôn ngữ khác nhau. Mục đích chính là để xác định những điểm tương đồng và khác biệt. Từ đó, có thể dự đoán những khó khăn mà người học ngôn ngữ sẽ gặp phải. Nghiên cứu này đặc biệt hữu ích trong việc giảng dạy và học tập ngoại ngữ, giúp người học nhận diện và khắc phục các lỗi phát âm thường gặp. Ví dụ, người Việt học tiếng Hán có thể gặp khó khăn với các thanh điệu, âm bật hơi, hoặc các vận mẫu mà tiếng Việt không có. Ngược lại, người Hán học tiếng Việt có thể gặp khó khăn với hệ thống nguyên âm phong phú và các dấu thanh phức tạp của tiếng Việt.

1.2. Tầm Quan Trọng của So Sánh Âm Vị Học Hán Việt

Việc so sánh âm vị học tiếng Hán và tiếng Việt có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về mối quan hệ lịch sử và văn hóa giữa hai ngôn ngữ. Tiếng Việt đã vay mượn một lượng lớn từ vựng từ tiếng Hán, và những từ Hán Việt này đóng vai trò quan trọng trong vốn từ vựng tiếng Việt hiện đại. Tuy nhiên, qua thời gian, cách phát âm của những từ này đã thay đổi, dẫn đến sự khác biệt giữa âm Hán Việt và âm tiếng Hán hiện đại. Nghiên cứu này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình biến đổi âm thanh, cũng như những quy luật chi phối sự thay đổi đó. Ngoài ra, nó còn giúp người học tiếng Việt gốc Hán dễ dàng hơn trong việc tiếp thu và sử dụng từ Hán Việt một cách chính xác.

II. Thách Thức Phát Âm Tiếng Hán Cho Người Việt Cách Khắc Phục

Người Việt học tiếng Hán thường gặp nhiều khó khăn trong phát âm. Tiếng Hán có hệ thống thanh điệu phức tạp, các âm bật hơi, và các vận mẫu mà tiếng Việt không có. Điều này dẫn đến việc người học thường phát âm sai, gây khó khăn trong giao tiếp. Để khắc phục, cần tập trung vào việc luyện tập phát âm các âm tiết khó, sử dụng các công cụ hỗ trợ phát âm, và luyện nghe thường xuyên để làm quen với âm điệu của tiếng Hán. Ngoài ra, việc hiểu rõ về hệ thống ngữ âm của cả hai ngôn ngữ cũng giúp người học nhận diện và sửa lỗi phát âm một cách hiệu quả hơn.

2.1. Đối Chiếu Hệ Thống Thanh Mẫu Vận Mẫu Hán Việt

Việc đối chiếu hệ thống thanh mẫu và vận mẫu giữa tiếng Hán và tiếng Việt là một bước quan trọng trong việc giúp người Việt học tiếng Hán phát âm chuẩn hơn. Thanh mẫu là âm đầu của một âm tiết, còn vận mẫu là phần còn lại của âm tiết sau thanh mẫu. Tiếng Hán có một số thanh mẫu và vận mẫu mà tiếng Việt không có, ví dụ như các âm bật hơi (p, t, k) và các vận mẫu uốn lưỡi (er). Người học cần đặc biệt chú ý đến những âm này và luyện tập phát âm một cách chính xác. Bảng đối chiếu thanh mẫu và vận mẫu sẽ giúp người học dễ dàng so sánh và nhận diện sự khác biệt giữa hai hệ thống âm vị.

2.2. Nghiên Cứu Thanh Điệu Tiếng Hán và Tiếng Việt Phân Tích

Thanh điệu là một đặc điểm quan trọng của cả tiếng Hán và tiếng Việt, nhưng hệ thống thanh điệu của hai ngôn ngữ này có nhiều điểm khác biệt. Tiếng Hán phổ thông có bốn thanh điệu chính, trong khi tiếng Việt có sáu thanh điệu. Sự khác biệt này gây ra nhiều khó khăn cho người Việt khi học tiếng Hán, vì họ phải làm quen với một hệ thống thanh điệu mới. Nghiên cứu thanh điệu tiếng Hán và tiếng Việt giúp người học hiểu rõ hơn về cách phát âm và nhận diện các thanh điệu khác nhau, từ đó cải thiện khả năng phát âm và nghe hiểu.

2.3. Lỗi Phát Âm Thường Gặp và Phương Pháp Cải Thiện

Người Việt học tiếng Hán thường mắc phải một số lỗi phát âm phổ biến, chẳng hạn như phát âm sai thanh điệu, không phân biệt được các âm bật hơi và không bật hơi, hoặc phát âm sai các vận mẫu uốn lưỡi. Để cải thiện phát âm, người học cần tập trung vào việc luyện tập phát âm các âm tiết khó, sử dụng các công cụ hỗ trợ phát âm như phần mềm luyện phát âm hoặc video hướng dẫn, và luyện nghe thường xuyên để làm quen với âm điệu của tiếng Hán. Ngoài ra, việc tìm một người bản xứ để luyện tập giao tiếp cũng rất hữu ích.

III. Tương Đồng và Khác Biệt Ngữ Âm Hán Việt Phân Tích Chi Tiết

Tiếng Hán và tiếng Việt có nhiều điểm tương đồng và khác biệt về ngữ âm. Cả hai đều là ngôn ngữ đơn lập, có thanh điệu, và có một số âm vị tương tự nhau. Tuy nhiên, tiếng Hán có hệ thống thanh điệu đơn giản hơn, ít nguyên âm hơn, và có các âm bật hơi mà tiếng Việt không có. Ngược lại, tiếng Việt có hệ thống nguyên âm phong phú hơn, nhiều phụ âm hơn, và có các dấu thanh phức tạp hơn. Việc phân tích chi tiết những điểm tương đồng và khác biệt này giúp người học hiểu rõ hơn về cấu trúc ngữ âm của cả hai ngôn ngữ, từ đó học tập hiệu quả hơn.

3.1. So Sánh Hệ Thống Nguyên Âm Phụ Âm Hán Việt

Việc so sánh hệ thống nguyên âm và phụ âm giữa tiếng Hán và tiếng Việt cho thấy rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Tiếng Việt có hệ thống nguyên âm phong phú hơn tiếng Hán, với nhiều nguyên âm đôi và ba. Ngược lại, tiếng Hán có hệ thống phụ âm phức tạp hơn, với nhiều âm bật hơi và âm uốn lưỡi. Người học cần nắm vững những điểm khác biệt này để phát âm chính xác và tránh nhầm lẫn.

3.2. So Sánh Biến Điệu Trong Tiếng Hán và Tiếng Việt

Biến điệu là sự thay đổi về âm thanh của một âm tiết trong một ngữ cảnh cụ thể. Cả tiếng Hán và tiếng Việt đều có hiện tượng biến điệu, nhưng quy tắc biến điệu của hai ngôn ngữ này khác nhau. Ví dụ, trong tiếng Hán, thanh ba thường biến thành thanh hai khi đứng trước một thanh ba khác. Trong tiếng Việt, dấu hỏi và dấu ngã có thể biến đổi khi đứng trước một số âm tiết nhất định. Hiểu rõ về quy tắc biến điệu giúp người học phát âm tự nhiên và trôi chảy hơn.

3.3. So Sánh Âm Tiết Tiếng Hán và Tiếng Việt Cấu Trúc

Cấu trúc âm tiết của tiếng Hán và tiếng Việt có những điểm tương đồng và khác biệt nhất định. Cả hai ngôn ngữ đều có cấu trúc âm tiết bao gồm âm đầu (thanh mẫu), âm chính (vận mẫu), và thanh điệu. Tuy nhiên, tiếng Hán có thể có âm giữa (bán nguyên âm) giữa âm đầu và âm chính, trong khi tiếng Việt không có. Ngoài ra, tiếng Việt có thể có âm cuối là phụ âm, trong khi tiếng Hán không có nhiều phụ âm cuối. So sánh cấu trúc âm tiết giúp người học hiểu rõ hơn về cách các âm vị kết hợp với nhau để tạo thành một âm tiết hoàn chỉnh.

IV. Ảnh Hưởng Tiếng Hán Đến Ngữ Âm Tiếng Việt Nghiên Cứu Từ Hán Việt

Tiếng Hán đã có ảnh hưởng sâu sắc đến ngữ âm tiếng Việt, đặc biệt là thông qua lớp từ Hán Việt. Nhiều từ Hán Việt vẫn giữ lại cách phát âm gần giống với tiếng Hán cổ, nhưng cũng có nhiều từ đã trải qua quá trình Việt hóa, dẫn đến sự khác biệt về âm thanh. Nghiên cứu về ảnh hưởng của tiếng Hán đến ngữ âm tiếng Việt giúp chúng ta hiểu rõ hơn về lịch sử phát triển của tiếng Việt, cũng như mối quan hệ giữa hai ngôn ngữ.

4.1. Nguồn Gốc Từ Hán Việt và Quá Trình Việt Hóa

Từ Hán Việt là những từ mượn từ tiếng Hán, được Việt hóa và sử dụng trong tiếng Việt. Quá trình Việt hóa từ Hán Việt đã diễn ra trong nhiều thế kỷ, dẫn đến sự thay đổi về âm thanh và ý nghĩa của từ. Một số từ Hán Việt vẫn giữ lại cách phát âm gần giống với tiếng Hán cổ, nhưng cũng có nhiều từ đã trải qua quá trình biến đổi âm thanh đáng kể. Hiểu rõ về nguồn gốc và quá trình Việt hóa từ Hán Việt giúp người học sử dụng từ Hán Việt một cách chính xác và hiệu quả.

4.2. So Sánh Âm Hán Việt Hiện Đại và Âm Hán Cổ

Việc so sánh âm Hán Việt hiện đại và âm Hán cổ cho thấy rõ những thay đổi về âm thanh của từ Hán Việt qua thời gian. Âm Hán Việt hiện đại thường đơn giản hóa hơn so với âm Hán cổ, với ít thanh điệu và ít phụ âm cuối hơn. Tuy nhiên, một số từ Hán Việt vẫn giữ lại cách phát âm gần giống với âm Hán cổ, đặc biệt là những từ được sử dụng trong các văn bản cổ hoặc trong các lĩnh vực chuyên môn. Nghiên cứu này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình biến đổi âm thanh của từ Hán Việt.

4.3. Ứng Dụng Nghiên Cứu Ngữ Âm Trong Dạy và Học Tiếng Hán

Nghiên cứu so sánh ngữ âm tiếng Hán và tiếng Việt có nhiều ứng dụng trong việc dạy và học tiếng Hán cho người Việt. Nó giúp người học nhận diện và khắc phục các lỗi phát âm thường gặp, hiểu rõ hơn về cấu trúc ngữ âm của tiếng Hán, và sử dụng từ Hán Việt một cách chính xác. Ngoài ra, nó còn giúp giáo viên thiết kế các bài giảng phù hợp với đặc điểm của người học Việt Nam, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu So Sánh Ngữ Âm Giảng Dạy và Dịch Thuật

Nghiên cứu so sánh ngữ âm tiếng Hán và tiếng Việt có nhiều ứng dụng thực tiễn trong giảng dạy và dịch thuật. Trong giảng dạy, nó giúp giáo viên thiết kế các bài tập phát âm phù hợp với người học Việt Nam, giúp người học nhận diện và sửa lỗi phát âm. Trong dịch thuật, nó giúp người dịch hiểu rõ hơn về ý nghĩa của từ ngữ, từ đó dịch chính xác và tự nhiên hơn.

5.1. Giảng Dạy Tiếng Hán Cho Người Việt Phương Pháp

Việc giảng dạy tiếng Hán cho người Việt cần chú trọng đến những khó khăn về phát âm mà người học thường gặp phải. Giáo viên nên sử dụng các phương pháp trực quan, sinh động, và tập trung vào việc luyện tập phát âm các âm tiết khó. Ngoài ra, việc sử dụng các công cụ hỗ trợ phát âm như phần mềm luyện phát âm hoặc video hướng dẫn cũng rất hữu ích. Quan trọng nhất là tạo môi trường học tập thoải mái, khuyến khích người học tự tin luyện tập và sửa lỗi.

5.2. Dịch Thuật Hán Việt Đảm Bảo Tính Chính Xác Ngữ Âm

Trong dịch thuật Hán Việt, việc đảm bảo tính chính xác về ngữ âm là rất quan trọng. Người dịch cần hiểu rõ về cách phát âm của từ ngữ trong cả hai ngôn ngữ, cũng như những quy tắc biến điệu và ngữ điệu. Ngoài ra, việc sử dụng các công cụ hỗ trợ dịch thuật như từ điển Hán Việt và phần mềm phiên âm cũng giúp người dịch đảm bảo tính chính xác và tự nhiên của bản dịch.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Ngữ Âm Hán Việt

Nghiên cứu so sánh ngữ âm tiếng Hán và tiếng Việt là một lĩnh vực quan trọng và có nhiều tiềm năng phát triển. Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ giảng dạy và học tập ngoại ngữ đến dịch thuật và nghiên cứu ngôn ngữ học. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa ngữ âm và các yếu tố khác như ngữ pháp, từ vựng, và văn hóa, để có cái nhìn toàn diện hơn về ngôn ngữ.

6.1. Tổng Kết Các Điểm Tương Đồng và Khác Biệt

Nghiên cứu đã chỉ ra nhiều điểm tương đồng và khác biệt giữa ngữ âm tiếng Hán và tiếng Việt. Cả hai đều là ngôn ngữ đơn lập, có thanh điệu, và có một số âm vị tương tự nhau. Tuy nhiên, tiếng Hán có hệ thống thanh điệu đơn giản hơn, ít nguyên âm hơn, và có các âm bật hơi mà tiếng Việt không có. Ngược lại, tiếng Việt có hệ thống nguyên âm phong phú hơn, nhiều phụ âm hơn, và có các dấu thanh phức tạp hơn. Nắm vững những điểm này giúp người học và người dạy tiếp cận ngôn ngữ một cách hiệu quả.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Ngữ Âm Đối Chiếu

Trong tương lai, có nhiều hướng nghiên cứu có thể được mở rộng trong lĩnh vực ngữ âm đối chiếu giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Chẳng hạn, có thể nghiên cứu về ảnh hưởng của phương ngữ đến phát âm, hoặc nghiên cứu về mối quan hệ giữa ngữ âm và ngữ điệu. Ngoài ra, việc phát triển các công cụ hỗ trợ học tập và giảng dạy dựa trên kết quả nghiên cứu cũng là một hướng đi tiềm năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN KHOA NGÖÕ VAÊN VAØ BAÙO CHÍ TOÁNG THÒ QUYØNH HOA THAØNH NGÖÕ ÑOÁI XÖÙNG BOÁN AÂM TIEÁT TIEÁNG HAÙN (COÙ SO SAÙNH VÔÙI THAØNH NGÖÕ ÑOÁI XÖÙNG BOÁN AÂM TIEÁT TIEÁNG VIEÄT) Chuyeân ngaønh: ngoân ngöõ hoïc Maõ soá: 60.01 Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: PGS. NGUYEÃN COÂNG ÑÖÙC Thaønh phoá Hoà Chí Minh naêm 2004 LÔØI CAÛM ÔN Toâi xin göûi taám loøng bieát ôn saâu saéc tôùi coá Giaùo sö, Tieán só Hoaøng Vaên Haønh, laø ngöôøi ñaõ ñònh höôùng ñeà taøi vaø taän tình dìu daét toâi nhöõng böôùc ñaàu tieân. Xin chaân thaønh caûm ôn Phoù giaùo sö, Tieán só Nguyeãn Coâng Ñöùc, ngöôøi thaày ñaõ nhieät tình höôùng daãn giuùp toâi hoaøn thaønh luaän vaên naøy. Xin chaân thaønh caûm ôn caùc Thaày Coâ phaûn bieän, baïn beø vaø ñoàng nghieäp ñaõ ñoäng vieân, ñoùng goùp yù kieán cho toâi trong suoát thôøi gian qua.

Xin göûi taám loøng bieát ôn tôùi Meï kính yeâu vaø nhöõng ngöôøi thaân ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi nhaát cho toâi hoïc taäp vaø nghieân cöùu. QUY ÖÔÙC TRÌNH BAØY 1. Caùc muïc trong luaän vaên ñöôïc chia theo chöông vaø ñöôïc ñaùnh soá lieân tuïc trong moät chöông, nhaèm giuùp cho vieäc chæ daãn ñöôïc ñôn giaûn vaø ngaén goïn. Vieäc daãn caùc taøi lieäu ñöôïc ghi theo soá thöù töï cuûa danh muïc Taøi lieäu tham khaûo, ñöôïc ñaët trong ngoaëc […].

Coù moät soá kyù hieäu rieâng nhö ( …h) ñöôïc duøng nhö nhöõng gaïch ñaàu doøng nhaèm ngaên caùch caùc yù vaø caùc ví duï. Quy öôùc vieát taét: chuùng toâi quy öôùc vieát taét moät soá thuaät ngöõ ñöôïc duøng laëp laïi nhieàu laàn trong luaän vaên: TNÑX : thaønh ngöõ ñoái xöùng TN : thaønh ngöõ Vd : ví duï C : chuû ngöõ V : vò ngöõ O : taân ngöõ BT : baèng traéc TTN : trung taâm ngöõ MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU Trang I. Lyù do choïn ñeà taøi …………………………………………………………………………………………………………. Phaïm vi vaø noäi dung nghieân cöùu …………………………………………………………………………… 2 III.

Muïc ñích nghieân cöùu ………………………………………. Lòch söû nghieân cöùu ………………………………………………………………………………………………………. Phöông phaùp nghieân cöùu …………………………………………………………………………………………… 4 VI. Keát caáu cuûa luaän vaên …………………………………………………………………………………………………… 5 CHÖÔNG 1.

CAÁU TRUÙC – HÌNH THAÙI CUÛA TNÑX BOÁN AÂM TIEÁT TIEÁNG HAÙN I. Khaùi nieäm chung veà TN ……………………………………………………………………………………………… 7 II. Caáu truùc - hình thaùi cuûa TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn ………………………………. Nhaän xeùt chung……………………………………………………………………………………….

Nhaän dieän TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn …………………………………………………… 20 2. Ñaëc ñieåm caáu truùc cuûa TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn…………………………… 22 2. Ñaëc ñieåm veà ngöõ aâm ………………………………………………………………………………… 22 2. Ñaëc ñieåm veà ngöõ phaùp ……………………………………………………………………………… 27 2.

Caáu truùc ngöõ phaùp cuûa TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn……………………………. So saùnh vôùi TN boán aâm tieát tieáng Vieät ………………. NGÖÕ NGHÓA CUÛA TNÑX BOÁN AÂM TIEÁT TIEÁNG HAÙN I. Khaùi quaùt chung veà nghóa cuûa TN ……………………………………………………………………….

Ngöõ nghóa cuûa TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn ……………………………. Nhaän xeùt chung……………………………………………………………………………………………………………. Quan heä ngöõ nghóa toång theå giöõa caùc thaønh toá trong TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn ………………………………………………………………. Quan heä ngöõ nghóa chi tieát giöõa caùc thaønh toá trong TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn ……………………………………………………………………………………….

So saùnh vôùi TNÑX boán aâm tieát tieáng Vieät ……………. TNÑX boán aâm tieát goác Haùn du nhaäp vaøo tieáng Vieät ……………………………………. MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ CAÀN CHUÙ YÙ VAØ KHAÉC PHUÏC TRONG QUAÙ TRÌNH HOÏC TNÑX BOÁN AÂM TIEÁT TIEÁNG HAÙN 1. Chuù yù veà phöông dieän chöõ (vieát) ………………………………………………………………………………….

Chuù yù veà phöông dieän aâm (ñoïc) ……………………………. Chuù yù veà phöông dieän ngöõ nghóa. Chuù yù veà phöông dieän caáu truùc ………………………………………………………………………………… 110 5. Chuù yù veà phöông dieän ngöõ phaùp ……………………………………………………………………………… 112 6.

Chuù yù veà phöông dieän dòch …………………………………………………………………………………………. 118 KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC 1 MÔÛ ÑAÀU I. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Neàn vaên hoùa Trung Hoa töø laâu ñaõ ñöôïc coi laø moät trong nhöõng neàn vaên minh röïc rôõ treân theá giôùi. Tìm hieåu veà neàn vaên hoùa daân toäc Trung Hoa, chuùng ta khoâng theå boû qua voán TN phong phuù cuûa daân toäc naøy.

TN tieáng Haùn phaûn aùnh lòch söû, kinh nghieäm lao ñoäng, nhöõng giaù trò tinh thaàn, nhöõng quan ñieåm toân giaùo cuûa nhaân daân Trung Hoa. Vôùi soá löôïng phong phuù, yù nghóa bieåu ñaït tinh teá, TN tieáng Haùn trôû thaønh ñoái töôïng nghieân cöùu coù söùc thu huùt haáp daãn ñoái vôùi caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc. Soá löôïng TN trong tieáng Haùn raát lôùn, coù khoaûng hôn 18000 TN (Theo thoáng keâ trong Ñaïi töø ñieån TN Trung Quoác [72] ), treân thöïc teá, soá löôïng TN coøn nhieàu hôn con soá naøy. Nhöõng coâng trình nghieân cöùu veà TN cuõng ngaøy caøng nhieàu leân vaø theo nhieàu höôùng khaùc nhau.

Nhìn chung, Giôùi Haùn ngöõ hoïc nghieân cöùu TN tieáng Haùn thöôøng döïa theo: soá löôïng aâm tieát, quan heä ngöõ phaùp vaø thaønh phaàn caáu taïo cuûa TN. Xeùt veà soá löôïng aâm tieát, TN tieáng Haùn coù caáu taïo 3, 4, 5, 6, 7… aâm tieát, trong ñoù TN boán aâm tieát (chieám tôùi 95,5% trong voán TN tieáng Haùn) ñöôïc quan taâm nhieàu nhaát. Ña soá caùc coâng trình nghieân cöùu TN tieáng Haùn ñeàu taäp trung tôùi ñoái töôïng naøy. Trong khi ñoù, chieám soá löôïng cuõng ñaùng keå (36% trong toång soá 95,5% TN boán aâm tieát) vaø giöõ vai troø quan troïng trong voán TN tieáng Haùn, theá nhöng TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn thöôøng khoâng ñöôïc taùch rieâng ñeå nghieân cöùu.

Theo nhö nhöõng tö lieäu nghieân cöùu veà TN tieáng Haùn maø chuùng toâi söu taàm ñöôïc thì chöa coù moät coâng trình naøo nghieân cöùu rieâng vaø chi tieát veà loaïi TN naøy. Trong giôùi Vieät ngöõ hoïc, chæ coù moät soá coâng trình 2 nghieân cöùu saâu veà loaïi TN boán yeáu toá, TN ñoái, TN aån duï hoùa ñoái xöùng… maø khoâng phaûi laø TNÑX boán aâm tieát. Vaø cho ñeán nay, chöa coù moät taùc giaû naøo nghieân cöùu vaø so saùnh TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn vôùi TNÑX boán aâm tieát tieáng Vieät. Do ñoù, vieäc nghieân cöùu ñeà taøi naøy laø moät vieäc môùi meû vaø thuù vò nhöng khoâng keùm phaàn khoù khaên ñoái vôùi ngöôøi thöïc hieän ñeà taøi.

Chuùng toâi cuõng hy voïng raèng, keát quaû nghieân cöùu seõ goùp phaàn caûi tieán noäi dung giaûng daïy, phöông phaùp giaûng daïy vaø naâng cao chaát löôïng giaùo trình daïy tieáng Haùn noùi chung vaø TN tieáng Haùn noùi rieâng cho ngöôøi Vieät. PHAÏM VI VAØ NOÄI DUNG NGHIEÂN CÖÙU 2. Phaïm vi nghieân cöùu Veà nguyeân taéc, caùc TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn vaø tieáng Vieät ñeàu ñöôïc söu taàm nghieân cöùu. Nhöng vieäc söu taàm toaøn boä caùc TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn vaø tieáng Vieät seõ khoâng traùnh khoûi khoù khaên.

Neân trong quaù trình nghieân cöùu, chuùng toâi chæ giôùi haïn ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi ôû nhöõng TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn vaø tieáng Vieät thöôøng duøng, ví duï nhö: “改天换地” (caûi thieân hoaùn ñòa) – “thay trôøi ñoåi ñaát”, “虎头蛇尾” (hoå ñaàu xaø vó) – “ñaàu voi ñuoâi chuoät”… (chuû yeáu ñöôïc söu taàm trong cuoán Ñaïi töø ñieån thaønh ngöõ [69] vaø cuoán Thaønh ngöõ tieáng Vieät[38]). Noäi dung nghieân cöùu Taäp trung nghieân cöùu caáu truùc – ngöõ phaùp vaø ngöõ nghóa cuûa TNÑX boán aâm tieát: ñoái xöùng veà maët caáu truùc – ngöõ phaùp vaø ñoái xöùng veà maët ngöõ nghóa Ñoàng thôøi coù so saùnh loaïi TN naøy trong tieáng Haùn vaø trong tieáng Vieät, tìm ra nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø dò bieät. MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Muïc ñích ñaët ra cuûa luaän vaên laø nghieân cöùu moät caùch toaøn dieän nhöõng ñaëc ñieåm veà caáu truùc hình thaùi vaø quan heä ngöõ nghóa cuûa TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn. Döïa vaøo nhöõng ñaëc ñieåm naøy, tieán haønh phaân loaïi TNÑX boán aâm tieát thaønh caùc nhoùm nhoû.

So saùnh, tìm ra ñieåm gioáng vaø khaùc nhau giöõa TNÑX boán aâm tieát tieáng Haùn vaø tieáng Vieät. Keát quaû cuûa luaän vaên hy voïng seõ coù theå giuùp ích cho vieäc giaûng daïy ngöôøi Vieät hoïc tieáng Haùn hay ngöôïc laïi. Giuùp cho ngöôøi Vieät hoïc TN Haùn moät caùch khoa hoïc hôn, höùng thuù hôn. Sao cho, ngöôøi hoïc khi hoïc vaø söû duïng tieáng Haùn, coù theå chieám lónh toaøn boä voán TN tieáng Haùn.

Bôûi vì chieám lónh ñöôïc toaøn boä voán TN cuõng coù nghóa laø chieám lónh ñöôïc toaøn boä tri thöùc veà taäp quaùn ngoân ngöõ, phong tuïc vaø nhöõng kinh nghieäm nhieàu maët ñöôïc tích luõy trong caû chieàu daøi lòch söû cuûa ñaát nöôùc vaø coäng ñoàng aáy. LÒCH SÖÛ NGHIEÂN CÖÙU Nhö chuùng ta ñaõ bieát, TN coù vai troø quan troïng trong ñôøi soáng vaên hoùa tinh thaàn cuûa moãi quoác gia, moãi coäng ñoàng nhö theá naøo. Vôùi söùc haáp daãn maïnh meõ, töø laâu, noù ñaõ trôû thaønh ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa caùc ngaønh khoa hoïc xaõ hoäi vaø nhaân vaên khaùc nhö vaên hoïc, daân toäc hoïc… vaø ñöông nhieân noù cuõng laø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa ngaønh ngoân ngöõ hoïc. TN tieáng Haùn cuõng vaäy, noù ñaõ vaø ñang laø vaán ñeà nghieân cöùu cuûa caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc treân theá giôùi vaø Trung Quoác.

Coù theå keå ñeán raát nhieàu coâng trình nghieân cöùu veà TN ôû Trung Quoác nhö Nghieân cöùu TN tieáng Haùn cuûa Söû Thöùc, TN cuûa Maõ Quoác Phaøm, TN 9 chöông cuûa Ngheâ Baûo Nguyeân, Giaûn baøn tri thöùc TN cuûa Höùa Trieäu, Khaùi quaùt TN cuûa Höôùng Quang Chung… Tuy nhieân trong caùc coâng trình nghieân cöùu naøy chuû yeáu laø phaân tích veà caáu truùc vaø ngöõ nghóa cuûa TN noùi chung maø chöa coù moät coâng trình naøo nghieân cöùu saâu veà loaïi TNÑX boán aâm tieát. 4 Ôû Vieät Nam, vaán ñeà TN ñaõ ñöôïc raát nhieàu nhaø nghieân cöùu quan taâm, nhieàu coâng trình nghieân cöùu coù giaù trò veà TN ñaõ ñöôïc coâng boá. Song TNÑX boán aâm tieát tieáng Vieät cuõng chæ môùi ñöôïc moät soá nhaø bieân soaïn töø ñieån giôùi thieäu döôùi daïng saùch coâng cuï tra cöùu, moät soá baøi baùo leû teû in raûi raùc treân caùc taïp chí chuyeân ngaønh. Coù moät soá coâng trình nhö TN boán yeáu toá trong tieáng Vieät hieän ñaïi cuûa Nguyeãn Vaên Haèng, TN ñoái trong tieáng Vieät cuûa Buøi Khaéc Vieät, baøi “Caùc kieåu TN aån duï hoùa ñoái xöùng” cuûa giaùo sö Hoaøng Vaên Haønh… vaø xuaát baûn môùi ñaây nhaát laø cuoán TN hoïc Tieáng Vieät cuûa giaùo sö Hoaøng Vaên Haønh coù giaønh moät chöông (goàm 24 trang) noùi veà TN aån duï hoùa ñoái xöùng trong tieáng Vieät.

Nhöng caùc coâng trình naøy taäp trung nghieân cöùu loaïi TN boán yeáu toá hoaëc TN ñoái xöùng noùi chung, maø chöa nghieân cöùu cuï theå chi tieát veà loaïi TNÑX boán aâm tieát. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi, chuùng toâi ñaõ söû duïng toång hôïp nhieàu phöông phaùp nhö: - Phöông phaùp thoáng keâ: söu taàm, lieät keâ vaø phaân loaïi. Caùc taïp chí, saùch chuyeân ngaønh, saùch coâng cuï tra cöùu tieáng Haùn vaø tieáng Vieät (xem lieät keâ trong phaàn Taøi lieäu tham khaûo ôû cuoái luaän vaên) ñöôïc söu taàm ñeàu laø nhöõng nguoàn tö lieäu coù ñoä tin caäy cao caû veà soá löôïng vaø chaát löôïng hoïc thuaät.