Nghiên Cứu Sinh Kế Hộ Tại Xã Minh Xuân, Huyện Lục Yên, Tỉnh Yên Bái

Nghiên cứu sinh kế hộ tại xã Minh Xuân, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nông Văn Tráng
• Người hướng dẫn: ThS. Lành Ngọc Tú
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khuyến Nông
• Đề tài: Nghiên Cứu Sinh Kế Hộ Tại Xã Minh Xuân, Huyện Lục Yên, Tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Sinh kế, tiếp cận sinh kế và khung sinh kế
• 2.2.1. Khái niệm sinh kế
• 2.2.2. Tiếp cận sinh kế
• 2.2.3. Khung sinh kế
• 2.2.4. Khung sinh kế bền vững
• 2.2.5. Chiến lược sinh kế
• 2.3. Hộ và kinh tế hộ
• 2.3.1. Một số khái niệm về hộ
• 2.3.2. Hộ nông dân
• 2.3.3. Kinh tế hộ nông dân
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập thông tin số liệu thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp thu thập thông tin số liệu sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp phân tích sử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Minh Xuân có liên quan đến sản xuất nông nghiệp
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Cơ cấu cây trồng chính của xã Minh Xuân
• 4.3. Các hoạt động sinh kế và thu nhập của cộng đồng dân tộc xã Minh Xuân
• 4.3.1. Thông tin về hộ và phân loại hộ điều tra
• 4.3.2. Diện tích đất canh tác, rừng và đất rừng của các hộ điều tra
• 4.3.3. Thu nhập về nông nghiệp và phi nông nghiệp
• 4.3.4. Thu nhập về trồng trọt của các hộ điều tra
• 4.3.5. Thu nhập từ chăn nuôi của các hộ điều tra
• 4.3.6. Các hoạt động sinh kế khác
• 4.3.7. Kết quả sinh kế của người dân
• 4.3.8. Các giải pháp phát triển sinh kế
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Sinh Kế Hộ Tại Xã Minh Xuân

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp, với phần lớn dân số sống ở nông thôn và lao động trong lĩnh vực nông nghiệp. Tuy nhiên, trình độ dân trí và tập quán canh tác còn hạn chế dẫn đến năng suất lao động chưa cao, thu nhập của nông dân còn thấp. Xây dựng các hoạt động sinh kế bền vững và xóa đói giảm nghèo là những chính sách xã hội cơ bản. Thực tế, người dân nghèo còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực để phát triển kinh tế như tài chính, thông tin, cơ sở vật chất. Để cải thiện sinh kế cho nông dân nghèo vùng cao, đặc biệt là các cộng đồng dân tộc thiểu số, cần có sự quan tâm của Nhà nước và các tổ chức xã hội. Xã Minh Xuân, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái là một xã miền núi, điều kiện kinh tế, xã hội còn gặp nhiều khó khăn. Nghiên cứu này tập trung vào nghiên cứu sinh kế hộ gia đình Minh Xuân để xây dựng mô hình phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho người dân.

1.1. Mục Tiêu Nghiên Cứu Sinh Kế Tại Xã Minh Xuân Lục Yên

Nghiên cứu này nhằm đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương liên quan đến sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, điều tra, đánh giá các hoạt động sinh kế và thu nhập của cộng đồng các dân tộc địa phương. Mục tiêu cụ thể bao gồm: tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội; phân tích thực trạng hoạt động sinh kế; nghiên cứu cơ cấu thu nhập; và đề xuất giải pháp phát triển sinh kế.

1.2. Ý Nghĩa Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Sinh Kế Hộ Gia Đình

Nghiên cứu này có ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học, giúp sinh viên có cơ hội tiếp xúc với thực tế, bổ sung kiến thức và vận dụng kỹ thuật chuyên môn vào sản xuất. Trong thực tiễn sản xuất, nghiên cứu đáp ứng mục đích ứng dụng nhân rộng mô hình xóa đói giảm nghèo, phát triển nông thôn của người dân miền núi. Đồng thời, đóng góp kiến nghị những giải pháp khả thi cho chiến lược sinh kế của người dân miền núi xã Minh Xuân.

II. Cơ Sở Lý Luận Về Sinh Kế Bền Vững Cho Hộ Gia Đình

Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về sinh kế. Theo Scoones (1998), sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (gồm các nguồn lực vật chất và xã hội) cùng các hoạt động cần thiết làm phương tiện để kiếm sống của con người. Sinh kế của nông hộ là hoạt động kiếm sống của con người, được thể hiện qua hai lĩnh vực chính là nông nghiệp và phi nông nghiệp. Tiếp cận sinh kế là khái niệm tương đối mới mẻ, phản ánh bức tranh tổng hợp các sinh kế của người dân hay cộng đồng. Khung sinh kế bền vững được đề cập trong báo cáo Brundland (1987), nhấn mạnh khả năng đối phó và khắc phục áp lực, duy trì hoặc nâng cao khả năng và tài sản mà không gây tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên.

2.1. Khái Niệm Sinh Kế Và Tiếp Cận Sinh Kế Trong Nghiên Cứu

Sinh kế được hiểu là hoạt động kiếm sống của con người, bao gồm cả nông nghiệp và phi nông nghiệp. Hoạt động nông nghiệp bao gồm trồng trọt, chăn nuôi và lâm nghiệp. Hoạt động phi nông nghiệp bao gồm các dịch vụ, buôn bán và các ngành nghề khác. Tiếp cận sinh kế là khái niệm mới, phản ánh bức tranh tổng hợp các sinh kế của người dân, mang lại cơ hội thoát nghèo, thích nghi với điều kiện tự nhiên xã hội.

2.2. Khung Sinh Kế Bền Vững Yếu Tố Quan Trọng Để Phát Triển

Khung sinh kế bền vững nhấn mạnh khả năng đối phó và khắc phục áp lực, duy trì hoặc nâng cao khả năng và tài sản mà không gây tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên. Một sinh kế được cho là bền vững khi con người có thể đối phó và khắc phục được những áp lực và cú sốc. Đồng thời có thể duy trì hoặc nâng cao khả năng và tài sản ở cả hiện tại và trong tương lai mà không gây tổn hại đến cơ sở các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

2.3. Chiến Lược Sinh Kế Quyết Định Để Tăng Thu Nhập Hộ Gia Đình

Chiến lược sinh kế dùng để chỉ phạm vi và sự kết hợp những lựa chọn và quyết định mà người dân đưa ra trong việc sử dụng, quản lí các nguồn vốn và tài sản sinh kế nhằm tăng thu nhập và nâng cao đời sống cũng như để đạt được mục tiêu nguyện vọng của họ. Các hoạt động sinh kế là do mỗi cá nhân hay hộ gia đình tự quyết định dựa vào năng lực và khả năng của họ và đồng thời chịu tác động của các thể chế chính sách và các mối quan hệ xã hội.

III. Thực Trạng Sinh Kế Hộ Gia Đình Tại Xã Minh Xuân Yên Bái

Xã Minh Xuân là một xã miền núi với điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Sinh kế của các hộ gia đình chủ yếu dựa vào trồng trọt (lúa, ngô, sắn, lạc) và chăn nuôi (trâu, bò, lợn, gà). Điều tra, đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội cũng như tìm hiểu tình hình thực trạng về các hoạt động sinh kế của người dân nơi đây sẽ là cơ sở cho việc xây dựng một mô hình phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho người dân miền núi xã Minh Xuân. Theo tài liệu, diện tích đất canh tác ít, thiếu nước, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.

3.1. Điều Kiện Tự Nhiên Và Kinh Tế Xã Hội Ảnh Hưởng Sinh Kế

Điều kiện tự nhiên của xã Minh Xuân, bao gồm địa hình, khí hậu, đất đai, có ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp. Điều kiện kinh tế - xã hội, bao gồm cơ sở hạ tầng, giao thông, trình độ dân trí, cũng tác động đến khả năng phát triển sinh kế của người dân. Theo tài liệu, điều kiện kinh tế, xã hội còn gặp nhiều khó khăn, dân trí của người dân còn thấp, các điều kiện về cơ sở hạ tầng, giao thông khó khăn.

3.2. Cơ Cấu Cây Trồng Và Vật Nuôi Chính Trong Sinh Kế Hộ

Cơ cấu cây trồng chính của xã Minh Xuân bao gồm lúa, ngô, sắn, lạc. Vật nuôi chính bao gồm trâu, bò, lợn, gà. Năng suất và sản lượng của các loại cây trồng và vật nuôi này ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của các hộ gia đình. Cần phân tích rõ hơn về hiệu quả kinh tế của từng loại cây trồng và vật nuôi để đưa ra khuyến nghị phù hợp.

3.3. Thu Nhập Từ Nông Nghiệp Và Phi Nông Nghiệp Của Hộ Gia Đình

Thu nhập của các hộ gia đình ở xã Minh Xuân đến từ cả nông nghiệp và phi nông nghiệp. Thu nhập từ nông nghiệp chủ yếu đến từ trồng trọt và chăn nuôi. Thu nhập từ phi nông nghiệp có thể đến từ các hoạt động dịch vụ, buôn bán, hoặc làm thuê. Cần đánh giá tỷ lệ đóng góp của từng nguồn thu nhập để có cái nhìn toàn diện về sinh kế của các hộ gia đình.

IV. Giải Pháp Phát Triển Sinh Kế Bền Vững Tại Xã Minh Xuân

Để phát triển sinh kế bền vững tại xã Minh Xuân, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm: nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp, phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, cải thiện cơ sở hạ tầng, và tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, các tổ chức xã hội, và cộng đồng địa phương để thực hiện các giải pháp này. Theo tài liệu, cần đầu tư về vốn, vật tư nông nghiệp, tiến bộ khoa học kỹ thuật để phát triển nông nghiệp nông thôn.

4.1. Nâng Cao Năng Lực Sản Xuất Nông Nghiệp Cho Hộ Gia Đình

Nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp thông qua việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, cải thiện giống cây trồng và vật nuôi, và tăng cường quản lý dịch bệnh. Cần có các chương trình đào tạo, tập huấn cho người dân về kỹ thuật canh tác và chăn nuôi. Đồng thời, cần hỗ trợ người dân tiếp cận với các nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư vào sản xuất.

4.2. Phát Triển Ngành Nghề Phi Nông Nghiệp Tạo Thu Nhập Ổn Định

Phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp như du lịch cộng đồng, chế biến nông sản, và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, tạo việc làm cho người dân địa phương. Đồng thời, cần đào tạo nghề cho người dân để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

4.3. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng Giao Thông Và Thủy Lợi

Cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và lưu thông hàng hóa. Cần đầu tư xây dựng và nâng cấp đường giao thông nông thôn, hệ thống kênh mương thủy lợi, và các công trình công cộng khác. Đồng thời, cần có các giải pháp bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

V. Ứng Dụng Du Lịch Cộng Đồng Phát Triển Sinh Kế Minh Xuân

Phát triển du lịch cộng đồng là một hướng đi tiềm năng để phát triển sinh kế tại xã Minh Xuân. Với văn hóa truyền thống Minh Xuân đặc sắc và cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, xã có thể thu hút khách du lịch, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân. Cần có quy hoạch và đầu tư bài bản để phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững, bảo tồn văn hóa truyền thống và bảo vệ môi trường.

5.1. Khai Thác Tiềm Năng Du Lịch Cộng Đồng Tại Minh Xuân

Xã Minh Xuân có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng, bao gồm văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc thiểu số, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Cần khai thác và phát huy những tiềm năng này để thu hút khách du lịch.

5.2. Xây Dựng Sản Phẩm Du Lịch Đặc Trưng Của Xã Minh Xuân

Xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng của xã Minh Xuân, như du lịch khám phá văn hóa truyền thống, du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp, và du lịch trải nghiệm cuộc sống của người dân địa phương. Cần chú trọng đến chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách du lịch.

5.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Du Lịch Cộng Đồng Chuyên Nghiệp

Đào tạo nguồn nhân lực du lịch cộng đồng chuyên nghiệp, bao gồm hướng dẫn viên du lịch, nhân viên phục vụ, và người dân tham gia vào các hoạt động du lịch. Cần trang bị cho họ kiến thức và kỹ năng cần thiết để phục vụ khách du lịch một cách tốt nhất.

VI. Kết Luận Và Kiến Nghị Về Sinh Kế Hộ Tại Minh Xuân

Nghiên cứu sinh kế hộ gia đình Minh Xuân cho thấy tiềm năng và thách thức trong phát triển kinh tế địa phương. Cần có sự quan tâm và đầu tư từ Nhà nước, sự tham gia tích cực của cộng đồng để thực hiện các giải pháp phát triển sinh kế bền vững. Nghiên cứu này là cơ sở để xây dựng các chính sách và chương trình hỗ trợ phát triển nông thôn, xóa đói giảm nghèo tại xã Minh Xuân và các vùng lân cận.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Sinh Kế Hộ Gia Đình

Nghiên cứu đã đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, thực trạng hoạt động sinh kế, và cơ cấu thu nhập của các hộ gia đình tại xã Minh Xuân. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng và thách thức trong phát triển kinh tế địa phương.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Sinh Kế Bền Vững

Đề xuất các chính sách hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững, bao gồm chính sách tín dụng ưu đãi, chính sách khuyến khích phát triển ngành nghề phi nông nghiệp, và chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người dân.

6.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phát Triển Kinh Tế Minh Xuân

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về phát triển kinh tế xã Minh Xuân, như nghiên cứu về chuỗi giá trị nông sản, nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến sinh kế, và nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài Nước ta là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân số sống ở nông thôn và gần 70% lao động hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Khu vực nông thôn có khoảng 13 triệu hộ, trong đó có khoảng hơn 11 triệu hộ chuyên sản xuất nông nghiệp. Với trình độ dân trí và tập quán canh tác còn hạn chế nên năng suất lao động chưa cao, thu nhập của nông dân còn thấp, tình trạng đói nghèo vẫn diễn ra rộng khắp các khu vực.

Xây dựng các hoạt động sinh kế bền vững và xóa đói giảm nghèo là những chính sách xã hội cơ bản hướng vào phát triển con người, nhất là người nghèo, tạo cơ hội cho họ tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, để cho người nghèo có cơ hội và điều kiện tiếp cận các nguồn lực để phát triển sản xuất tự vươn lên thoát khỏi nghèo đói, có một cuộc sống ổn định hơn. Tuy nhiên thực tế hiện nay, người dân nghèo còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực để phát triển kinh tế. Họ ít có khả năng tiếp cận với các nguồn lực như tài chính, thông tin, cơ sở vật chất. để kiếm kế sinh nhai.

Để cải thiện sinh kế cho nông dân nghèo vùng cao, đặc biệt là các cộng đồng dân tộc thiểu số và phụ nữ cần có sự quan tâm của Nhà nước và các tổ chức xã hội, thông qua các hoạt động, thông qua hệ thống cây trồng/vật nuôi tổng hợp, phát triển sản xuất bền vững và sử dụng các cây trồng lương thực, thức ăn chăn nuôi. cần được đầu tư cả về vốn, vật tư nông nghiệp, tiến bộ khoa học kỹ thuật… để phát triển nông nghiệp nông thôn, phát triển các hoạt động sinh kế, giúp người nông dân cải thiện cuộc sống. Qua đó ta thấy rằng sinh kế bền vững đang là một mối quan tâm đặt lên hàng đầu hiện nay của con người. Nó là điều kiện cần thiết cho quá trình phát triển, nâng cao đời sống của con người nhưng vẫn đáp ứng được đòi hỏi về chất lượng môi trường tự nhiên.

Xã Minh Xuân (huyện Lục Yên ,tỉnh Yên Bái) là một xã miền núi, điều kiện kinh tế, xã hội còn gặp nhiều khó khăn, dân trí của người dân còn thấp, các điều kiện về cơ sở hạ tầng, giao thông khó khăn, diện tích đất canh tác ít, thiếu nước,. Sinh kế của các hộ gia đình địa phương chủ yếu dựa vào trồng 2 trọt, bao gồm: trồng lúa, ngô, sắn, lạc,… Chăn nuôi bao gồm: trâu, bò, lợn, gà và một số gia cầm khác. Điều tra, đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội cũng như tìm hiểu tình hình thực trạng về các hoạt động sinh kế của người dân nơi đây sẽ là cơ sở cho việc xây dựng một mô hình phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho người dân miền núi xã Minh Xuân nói riêng cũng như người dân trong địa bàn Tỉnh nói chung, làm tiền đề cho các can thiệp của dự án phát triển nông thôn, các chương trình xóa đói giảm nghèo, cải thiện sinh kế… để nâng cao đời sống cho người dân. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên Cứu Sinh Kế Hộ Tại Xã Minh Xuân- Huyện Lục Yên- Tỉnh Yên Bái” 1.Mục đích nghiên cứu - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương có liến quan đến sản xuất nông nghiệp.

- Điều tra, đánh giá các hoạt động sinh kế và thu nhập của cộng đồng các dân tộc địa phương để làm cơ sở cho các can thiệp 1. Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu được điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội. - Phân tích được thực trạng hoạt động sinh kế - Nghiên cứu được cơ cấu thu nhập - Đề xuất được giải pháp phát triển sinh kế 1. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Giúp sinh viên có cơ hội được tiếp xúc với thực tế để có thêm kinh nghiệm, bổ sung những kiến thức còn thiếu, vận dụng những kiến thức về kỹ thuật chuyên môn cũng như nghiệp vụ khuyến nông vào trong sản xuất 1. Ý Nghĩa trong thực tiễn sản xuất - Đáp ứng mục đích ứng dụng nhân rộng mô hình xóa đói giảm nghèo, phát triển nông thôn của người dân miền núi - Đóng góp kiến nghị nhũng giải pháp khả thi cho cho chiến lược sinh kế của người dân miền núi xã Minh Xuân 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Sinh kế, tiếp cận sinh kế và khung sinh kế - Khái niệm sinh kế: Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về sinh kế.

Theo một số tác giả, sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (gồm các nguồn lực vật chất và xã hội như: cửa hàng, nguồn tài nguyên, đất đai, nước mặt, đường xá,…) cùng các hoạt động cần thiết làm phương tiện để kiếm sống của con người (Scoones, 1998). Sinh kế của nông hộ là hoạt động kiếm sống của con người, được thể hiện qua hai lĩnh vực chính là nông nghiệp và phi nông nghiệp. Hoạt động nông nghiệp bao gồm: (1)Trồng trọt: Lúa, ngô, khoai, sắn, lạc, cây ăn quả, rau màu,…, (2) chăn nuôi: Lợn, gà, trâu, bò, cá,…, và (3) Lâm nghiệp: Trồng cây keo, bạch đàn, mỡ, rừng,… Hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn chủ yếu bao gồm các dịch vụ, buôn bán và các ngành nghề khác. Như vậy, trong phạm vi báo cáo này, sinh kế của người dân nông thôn được hiểu là các hoạt động sản xuất nông nghiệp để nuôi sống cho chính gia đình họ.

Vì vậy, xây dựng kế hoạch chiến lược cải thiện sinh kế chính là việc xây dựng các thí nghiệm trình diễn hiện trường để góp phần cải thiện sinh kế địa phương. Qua đó góp phần phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo. - Tiếp cận sinh kế: Tiếp cận sinh kế là khái niệm tương đối mới mẻ. Nó phản ánh bức tranh tổng hợp các sinh kế của người dân hay cộng đồng, chứ không chỉ theo phương thúc truyền thống chú trọng đến một hoặc hai sinh kế (chẳng hạn như nuôi trồng thủy sản, lâm nghiệp…) Tiếp cận sinh kế sẽ mang lại cho cộng 4 đồng cũng như những người hỗ trợ từ bên ngoài cơ hội thoát nghèo, thích nghi với điều kiện tự nhiên xã hội và có những thay đổi tốt hơn cho chính họ và cho các thế hệ tiếp theo.

- Khung sinh kế: Có nhiều khái niệm về sinh kế như sau: + Sinh kế là sự kết hợp các hoạt động được thực hiện để sử dụng các nguồn lực để duy trì cuộc sống. Các nguồn lực có thể bao gồm các khả năng và kỹ năng cá nhân (nguồn lực con người), đất đai, tiền tích luỹ và các thiết bị (nguồn lực tự nhiên, tài chính, và vật chất) và các nhóm trợ giúp chính thức hay các hệ thống trợ giúp không chính thức tạo điều kiện cho các hoạt động được diễn ra (nguồn lực xã hội). + Một sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (cửa hàng, nguồn tài nguyên, đất đai, đường xá) và các hoạt động cần có để kiếm sống. + Sinh kế của con người phụ thuộc vào khối lượng và chất lượng của những nguồn vốn mà họ có hoặc có thể tiếp cận.

Sự thành công của các chiến lược và hoạt động sinh kế tùy thuộc và mức độ hiểu biết mà con người có thể kết hợp cũng như quản lý những nguồn lực mà họ có. Vì thế, bàn về sinh kế và sinh kế bền vững có rất nhiều ý kiến, cách tiếp cận khác nhau. + Có ý kiến cho rằng sinh kế là phương tiện/ cách thức để kiếm sống. Có ý kiến cho rằng sinh kế của một hộ gia đình hay của một cộng đồng còn được gọi là kế sinh nhai, là cách thức kiếm sống.

Hoặc sinh kế là thu nhập ổn định có được nhờ áp dụng các phương thức/ biện pháp khác nhau. Và có ý kiến cho rằng sinh kế có thể được miêu tả như những quyết định, những hàng động mà họ sẽ được thực hiện không những để kiếm sống mà còn để đạt được những ước vọng của họ. + Ta có thể miêu tả một sinh kế như là sự kết hợp các hoạt động được thực hiện để sử dụng các nguồn lực để duy trì cuộc sống. Các nguồn lực có 5 thể bao gồm các khả năng và kỹ năng cá nhân (nguồn lực con người), đất đai, tiền tích luỹ và các thiết bị (nguồn lực tự nhiên, tài chính, và vật chất) và các nhóm trợ giúp chính thức hay các hệ thống trợ giúp không chính thức tạo điều kiện cho các hoạt động được diễn ra (nguồn lực xã hội).

+ Theo DFID sinh kế bao gồm 3 thành tố chính: nguồn lực và khả năng con người có được, chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế. có quan niệm cho rằng sinh kế không đơn thuần chỉ là vấn đề kiếm sống, kiếm miếng ăn và nơi ở. Mà nó còn đề cập đến vấn đề tiếp cận các quyền sở hữu, thông tin, kỹ năng, các mối quan hệ,…. Sinh kế cũng được xem như là “sự tập hợp các nguồn lực và khả năng mà con người có được kết hợp với những quyết định và hoạt động mà họ thực thi nhằm để sống cũng như để đạt được các mục tiêu và ước nguyện của họ”(DFID).

Về cơ bản các hoạt động sinh kế là do mỗi cá nhân hay hộ gia đình tự quyết định dựa vào năng lực và khả năng của họ và đồng thời chịu tác động của các thể chế chính sách và các mối quan hệ xã hội và mỗi cá nhân và hộ gia đình tự thiết lập trong cộng đồng. - Khung sinh kế bền vững: Khái niệm khung sinh kế lần đầu tiên được đề cập trong báo cáo Brundland (1987) tại hội nghị thế giới vì môi trường và phát triển. Một sinh kế được cho là bền vững khi con người có thể đố phó và khắc phục được những áp lực và cú sốc. Đồng thời có thể duy trì hoặc nâng cao khả năng và tài sản ở cả hiện tại và trong tương lai mà không gây tổn hại đến cơ sở các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Thuật ngữ “sinh kế bền vững” được sử dụng đầu tiên như là một khái niệm phát triển vào những năm đầu 1990. Tác giả Chambers và Conway (1992) định nghĩa về sinh kế bền vững như sau: Sinh kế bền vững bao gồm con người, năng lực và kế sinh nhai, gồm có lương thực, thu nhập và tài sản của họ. Ba khía cạnh tài sản là tài nguyên, dự trữ, và tài sản vô hình như 6 dư nợ và cơ hội.