Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm sinh học sinh thái và kỹ thuật chăn nuôi rùa đất lớn heosemys grandis gray 1860 rùa hộp lưng đen cuora amboinensis 1802 rùa đất sepon cyclemys bourret 1939 tại vườn quốc gia cúc phương

Nghiên cứu đặc điểm sinh học và kỹ thuật chăn nuôi rùa đất tại vườn quốc gia Cúc Phương, bao gồm Heosemys grandis và Cuora amboinensis.

• Người hướng dẫn: Th.S. Đỗ Quang Huy
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu sinh học và kỹ thuật chăn nuôi rùa đất lớn và rùa hộp lưng đen tại Vườn Quốc Gia Cúc Phương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Xuân Mai

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Phần 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Giới thiệu chung về rùa
• 2.1.1. Đa dạng loài của bộ rùa
• 2.1.2. Tình trạng rùa Việt Nam hiện nay
• 2.2. Nguyên nhân suy giảm tài nguyên rùa Việt Nam
• 2.3. Giá trị của rùa
• 2.4. Pháp luật bảo vệ
• 2.4.1. Luật pháp quốc tế
• 2.4.2. Luật pháp Việt Nam
• 2.5. Hiện trạng công tác bảo tồn ở Việt Nam và trên thế giới
• 2.5.1. Trên thế giới
• 2.5.2. Ở Đông Nam Á và Đông Dương
• 2.5.3. Ở Việt Nam
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Tìm hiểu công tác bảo tồn của Trung tâm bảo tồn rùa Cúc Phương
• 3.3.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của từng loài
• 3.3.3. Nghiên cứu bệnh tật
• 3.3.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhân tố ngoại cảnh tới sinh trưởng, phát triển của các loài rùa
• 3.3.5. Tìm hiểu kỹ thuật chăn nuôi
• 3.3.6. Đề xuất một số ý kiến
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Tìm hiểu công tác bảo tồn của Trung tâm bảo tồn rùa Cúc Phương
• 3.4.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của từng loài
• 3.4.2.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái
• 3.4.2.2. Nghiên cứu về thức ăn
• 3.4.2.3. Nghiên cứu sinh sản
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Tìm hiểu công tác bảo tồn của Trung tâm bảo tồn rùa Cúc Phương
• 4.1.1. Giới thiệu về Trung tâm
• 4.1.2. Mục đích của Trung tâm
• 4.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của từng loài
• 4.2.1. Đặc điểm hình thái
• 4.2.2. Nghiên cứu về thức ăn
• 4.2.3. Nghiên cứu sinh sản
• 4.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh tới sinh trưởng phát triển của các loài rùa
• 4.3.1. Ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh
• 4.3.2. Ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật chăm sóc
• 4.4. Tìm hiểu kỹ thuật chăn nuôi
• 4.5. Nghiên cứu bệnh tật

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu về sinh học và kỹ thuật chăn nuôi rùa đất lớn (Heosemys grandis) và rùa hộp lưng đen (Cuora amboinensis) tại Vườn Quốc Gia Cúc Phương có ý nghĩa quan trọng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã. Rùa là loài bò sát cổ xưa, có giá trị sinh thái và văn hóa cao. Tuy nhiên, nhiều loài rùa đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do khai thác quá mức và mất môi trường sống. Việc nghiên cứu sinh thái học và kỹ thuật chăn nuôi của chúng sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát triển bền vững các quần thể rùa tại Việt Nam.

II. Tình trạng bảo tồn rùa tại Việt Nam

Việt Nam là quốc gia có đa dạng sinh học phong phú, trong đó có khoảng 23 loài rùa. Tuy nhiên, tình trạng bảo tồn rùa hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Nhiều loài rùa, như rùa hộp lưng đen và rùa đất lớn, đang bị đe dọa do khai thác trái phép và mất môi trường sống. Các chính sách pháp luật như Nghị định 48/2002/NĐ-CP đã được ban hành nhằm bảo vệ động vật hoang dã, nhưng thực tế vẫn còn nhiều hạn chế. Việc nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái học của các loài rùa này là cần thiết để đưa ra các biện pháp bảo tồn hiệu quả hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại Vườn Quốc Gia Cúc Phương từ ngày 13/03/2006 đến 20/05/2006. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phỏng vấn cán bộ quản lý, quan sát trực tiếp và thu thập dữ liệu về sinh trưởng, phát triển của các loài rùa. Các mẫu bảng được sử dụng để ghi chép số liệu về số lượng, đặc điểm sinh học và môi trường sống của từng loài. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS để tìm hiểu mối tương quan giữa các yếu tố sinh thái và sự phát triển của rùa.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rùa đất lớn và rùa hộp lưng đen có những đặc điểm sinh học và sinh thái riêng biệt. Rùa đất lớn có tốc độ sinh trưởng chậm và cần môi trường sống ổn định để phát triển. Rùa hộp lưng đen có khả năng sinh sản thấp, với tỷ lệ nở trứng không cao. Những yếu tố như nhiệt độ và độ ẩm môi trường có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của chúng. Việc chăm sóc và nuôi dưỡng đúng cách tại các trung tâm bảo tồn là rất quan trọng để nâng cao tỷ lệ sống sót và sinh sản của các loài này.

V. Đề xuất và kết luận

Để bảo tồn hiệu quả các loài rùa tại Việt Nam, cần có các chính sách bảo vệ chặt chẽ hơn, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của rùa. Việc nghiên cứu kỹ thuật chăn nuôi và bảo tồn là cần thiết để phát triển bền vững các quần thể rùa. Các biện pháp như cải thiện môi trường sống, tăng cường quản lý và giám sát các hoạt động khai thác động vật hoang dã sẽ góp phần bảo tồn thành công các loài rùa quý hiếm tại Vườn Quốc Gia Cúc Phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Đông Nam Á là trung tâm đa dạng sinh học bò sát hàng đầu thế giới với khoảng 90 loài rùa, chiếm gần 33% tổng số loài rùa toàn cầu. Tại Việt Nam, hệ thống phân loại ghi nhận 28 loài rùa (gồm 23 loài rùa cạn, rùa nước ngọt và 5 loài rùa biển). Tuy nhiên, 100% các loài rùa cạn và nước ngọt bản địa đều đã được đưa vào Sách Đỏ IUCN (năm 2002) và 21/23 loài nằm trong danh mục các Phụ lục của Công ước CITES do đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng.

Sự suy giảm nghiêm trọng của các quần thể rùa bắt nguồn từ hai áp lực chính: sự thu hẹp sinh cảnh sống tự nhiên khi diện tích rừng giàu giảm mạnh từ 43,8% năm 1943 xuống còn khoảng 27% năm 1990 (với hơn 90% là rừng nghèo) và tình trạng săn bắt, buôn bán trái phép qua biên giới ước tính vượt mức 1 tấn/ngày vào giữa thập niên 1990, đóng góp vào con số 10.000 tấn rùa bị buôn bán mỗi năm tại Châu Á. Bản chất sinh học của rùa có tốc độ tăng trưởng rất chậm, thời gian thành thục kéo dài và sức sinh sản thấp khiến khả năng tự phục hồi ngoài tự nhiên gần như bất khả thi nếu không có các biện pháp can thiệp chuyển chỗ.

Nghiên cứu được triển khai nhằm phân tích sâu các đặc điểm sinh học, tập tính dinh dưỡng, quy luật vận động, khả năng sinh sản và thiết lập quy trình kỹ thuật chăn nuôi nhân tạo cho 3 loài quý hiếm: Rùa Đất lớn (Heosemys grandis), Rùa Hộp lưng đen (Cuora amboinensis) và Rùa Đất sêpôn (Cyclemys tcheponensis). Đề tài được thực hiện tại Trung tâm Bảo tồn Rùa Vườn quốc gia Cúc Phương (diện tích 2.000 m2, nơi đang quản lý 891 cá thể thuộc 15 loài), kết hợp chuỗi dữ liệu thực nghiệm từ tháng 03/2006 đến tháng 05/2006 và chuỗi theo dõi ấp trứng 6 tháng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn khi chuẩn hóa quy trình ấp nở đạt tỷ lệ từ 68,04% đến 84,00%, tối ưu hóa chi phí thức ăn chỉ 100 đến 200 đồng/cá thể/ngày, tạo tiền đề vững chắc cho việc tái thả thành công 50 cá thể rùa về Vườn quốc gia Cát Tiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết sinh thái học cá thể và động thái quần thể bò sát nhằm phân tích mối quan hệ giữa sinh vật biến nhiệt với các nhân tố vô sinh (nhiệt độ, độ ẩm, vi khí hậu chuồng nuôi). Đề tài ứng dụng lý thuyết kiểm soát giới tính phụ thuộc nhiệt độ ấp trứng (Temperature-Dependent Sex Determination - TSD), một cơ chế sinh học then chốt ở bộ Rùa giúp điều hòa tỷ lệ đực cái trong điều kiện nhân tạo.

Về mặt khái niệm, nghiên cứu tập trung vào 4 trục nội dung chính:

• Sinh trưởng tương quan allometric: Đánh giá mối quan hệ tương quan phi tuyến tính giữa chiều dài mai và khối lượng cơ thể qua các giai đoạn phát triển.
• Khẩu phần tiêu thụ theo tỷ trọng thể trọng: Xác định tỷ lệ phần trăm khối lượng thức ăn nạp vào so với tổng khối lượng cơ thể hàng ngày và hàng tuần.
• Mô phỏng sinh cảnh vi mô bán tự nhiên: Thiết lập môi trường sống nuôi nhốt mô phỏng cấu trúc nền đáy, thảm thực vật che phủ và vùng nước đối lưu.
• Bảo tồn ngoại vi chuyển chỗ: Kỹ thuật cứu hộ, thuần dưỡng, nhân giống và phục hồi thể trạng cá thể phục vụ tái thả tự nhiên.

Cơ sở pháp lý của đề tài dựa trên Nghị định 48/2002/NĐ-CP, Quyết định 18/HĐBT của Chính phủ về quản lý thực vật, động vật rừng quý hiếm, cùng danh lục phân hạng của Sách Đỏ Việt Nam và Công ước quốc tế CITES.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ hệ thống hồ sơ bệnh án, lý lịch cá thể lưu trữ tại Trung tâm và dữ liệu đo đạc thực nghiệm trực tiếp. Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm được chọn lọc theo phương pháp phân tầng có chủ đích với 5 nhóm đại diện: 2 cá thể Rùa Đất lớn trưởng thành (tổng khối lượng 12,90 kg, trung bình 6,45 kg/con), 15 cá thể Rùa Đất lớn sắp trưởng thành (tổng 6,31 kg, trung bình 0,42 kg/con), 8 cá thể Rùa Hộp lưng đen trưởng thành (tổng 7,367 kg, trung bình 0,92 kg/con), 8 cá thể Rùa Hộp lưng đen sắp trưởng thành (tổng 0,786 kg, trung bình 0,098 kg/con), và 8 cá thể Rùa Đất sêpôn trưởng thành (tổng 9,584 kg, trung bình 1,198 kg/con). Ngoài ra, nghiên cứu tiến hành cân đo trắc lượng hình thái trên 40 cá thể để phân tích tương quan sinh trưởng.

Phương pháp xử lý số liệu sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS để xây dựng các mô hình hồi quy phi tuyến tính (gồm hàm bậc hai Quadratic, hàm lũy thừa Power, hàm bậc ba Cubic và hàm Compound). Việc lựa chọn mô hình phi tuyến là phương pháp tối ưu vì sự tăng trưởng của bò sát có lớp vỏ cứng hóa vôi không diễn ra theo đường thẳng tuyến tính mà phụ thuộc vào tốc độ tích lũy sinh khối mô mềm. Quy trình thử nghiệm thức ăn được theo dõi liên tục trong 14 ngày (từ 17/04/2006 đến 29/04/2006). Dữ liệu nhiệt độ và độ ẩm buồng ấp được ghi nhận định kỳ tại 4 thời điểm cố định mỗi ngày (08 giờ, 12 giờ, 16 giờ và 20 giờ) xuyên suốt chu kỳ 6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chứng minh tốc độ sinh trưởng hàng năm của các loài rùa mai cứng diễn ra rất chậm. Lượng tăng trưởng trung bình mỗi năm đạt 336,50 g/năm ở Rùa Đất lớn, 67,40 g/năm ở Rùa Hộp lưng đen và chỉ đạt 48,14 g/năm ở Rùa Đất sêpôn. Phương trình tương quan giữa chiều dài mai (x, cm) và khối lượng (y, g) trong điều kiện nuôi nhốt đạt độ tin cậy thống kê rất cao:

• Rùa Hộp lưng đen tuân theo hàm lũy thừa: y = 0,36 * x^2,81 với hệ số xác định R2 = 0,993.
• Rùa Đất lớn tuân theo hàm bậc hai: y = 17,24 - 130,28x + 8,10x^2 với R2 = 0,970.
• Rùa Đất sêpôn tuân theo hàm bậc hai với R2 = 0,730.

Thứ hai, khẩu phần dinh dưỡng hàng ngày có sự phân hóa rõ rệt theo lứa tuổi. Các cá thể non và sắp trưởng thành có cường độ tiêu thụ thức ăn tính theo phần trăm thể trọng cao gấp 3,5 đến 4 lần so với cá thể trưởng thành. Cụ thể, Rùa Hộp lưng đen sắp trưởng thành tiêu thụ 2,50% khối lượng cơ thể/ngày (tương đương 25,83%/tuần), trong khi cá thể trưởng thành chỉ tiêu thụ 0,66%/ngày (4,60%/tuần). Rùa Đất lớn sắp trưởng thành tiêu thụ 2,20%/ngày (13,33%/tuần) so với mức 0,63%/ngày (4,10%/tuần) của con trưởng thành. Rùa Đất sêpôn trưởng thành tiêu thụ 0,68%/ngày (4,80%/tuần). Khẩu phần phối trộn mùa hè tối ưu gồm rau xanh (42,86%), chuối chín (25,00%), cà chua (16,67%), khoai lang (12,50%), đậu phụ (6,25%) và cá tươi hoặc côn trùng (4,16%).

Thứ ba, công tác nhân giống và ấp trứng nhân tạo ghi nhận hiệu quả vượt trội. Rùa Đất lớn sinh sản từ tháng 10 đến tháng 1, đẻ 2 đến 10 trứng/lứa (khối lượng trứng 70 đến 106 g), tỷ lệ nở đạt 68,04% (riêng các tổ ấp nhân tạo kiểm soát chính xác ngày đẻ đạt 72,72% với thời gian ấp từ 93 đến 162 ngày). Rùa Hộp lưng đen đẻ từ tháng 4 đến tháng 7, mỗi tổ từ 1 đến 4 trứng (khối lượng 19,40 đến 31,00 g), đạt tỷ lệ nở lên tới 84,00% với chu kỳ ấp 76 đến 121 ngày. Với nền nhiệt bình quân 28,67 độ C và độ ẩm 85,44% trên giá thể Vermiculite, tỷ lệ đực cái nở ra đạt mức cân bằng 1:1; trong khi nhiệt độ từ 26 đến 28 độ C cho ra 100% con đực và từ 30 đến 32 độ C cho ra 100% con cái.

Thứ tư, nghiên cứu xác lập phác đồ thú y kiểm soát bệnh tật hiệu quả. Điều trị ký sinh trùng đường ruột định kỳ bằng Metronidazole liều lượng 125 mg/kg thể trọng (uống liên tục 1 tuần) và sử dụng kháng sinh Amikacin liều lượng 2,50 mg/kg thể trọng (tiêm 5 lần, mỗi lần cách nhau 3 ngày) giúp trị dứt điểm các bệnh nhiễm khuẩn phổ biến.

Thảo luận kết quả

Khi so sánh tương quan sinh thái kích thước và khối lượng của các cá thể ngoài tự nhiên với cá thể nuôi nhốt, hệ số tương quan ngoài tự nhiên thấp hơn đáng kể (R2 chỉ đạt 0,136 ở Rùa Đất lớn). Điều này được giải thích là do các cá thể thu giữ từ các vụ buôn bán lậu thường trải qua thời gian dài bị bỏ đói, giam giữ trong bao tải kín dẫn đến mất nước trầm trọng và sụt giảm thể trọng cục bộ mà kích thước mai không đổi. Dữ liệu này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ phân tán hồi quy đa thức kết hợp bảng so sánh độ lệch chuẩn giữa hai môi trường để làm rõ tác động phục hồi thể trạng khi được nuôi dưỡng tại Trung tâm.

Chi phí thức ăn tại Trung tâm chỉ dao động từ 100 đến 200 đồng/con/ngày nhưng rùa vẫn phát triển khỏe mạnh và sinh sản ổn định. Kết quả này vượt trội hoàn toàn khi so sánh với một số cơ sở cứu hộ khác trong nước (như tại Vườn quốc gia Pù Mát với mức chi phí bình quân lên tới 1.000 đồng/con/ngày nhưng rùa vẫn gầy yếu). Sự khác biệt mang tính quyết định nằm ở kỹ thuật cho ăn trên khay sạch chống ôi thiu, tỷ lệ phối trộn cân đối giữa chất xơ và đạm thực vật, kết hợp định kỳ tẩy giun sán và khử trùng chuồng trại 1 đến 2 lần/tuần.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa thiết kế chuồng nuôi bán tự nhiên đa tầng. Ban Quản lý Vườn quốc gia Cúc Phương và các trung tâm cứu hộ cần nâng cấp diện tích chuồng nuôi tối thiểu đạt 20 m2/ngăn, bố trí máy bơm tuần hoàn tạo suối nước chảy chậm, xây dựng bờ dốc thoải 15 đến 20 độ giúp rùa lên xuống dễ dàng, đồng thời che phủ 25% mặt nước bằng bèo tây. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ stress và chấn thương xuống dưới 5%, nâng tỷ lệ sống đàn nuôi nhốt lên trên 95% trong lộ trình thực hiện từ 6 đến 12 tháng.

Thứ hai, tự động hóa quy trình kiểm soát nhiệt ẩm buồng ấp trứng. Đội ngũ kỹ thuật viên cứu hộ cần áp dụng hệ thống rơ-le nhiệt tự động duy trì ngưỡng nhiệt độ từ 28,50 đến 29,50 độ C và độ ẩm từ 85% đến 90%, ưu tiên sử dụng 100% giá thể khoáng Vermiculite thay thế Perlite. Target cụ thể là duy trì tỷ lệ nở toàn đàn đạt trên 85% và chủ động điều tiết tỷ lệ giới tính đực cái cân bằng (1:1 hoặc 1:2) phục vụ công tác tái thả, áp dụng định kỳ hàng năm theo mùa sinh sản (từ tháng 10 đến tháng 7 năm sau).

Thứ ba, tối ưu hóa khẩu phần dinh dưỡng và phòng dịch thú y dự phòng. Nhân viên chăn dưỡng cần áp dụng nghiêm ngặt bảng định mức thức ăn phối trộn theo mùa, duy trì việc cho ăn dạng khay sạch và tẩy giun định kỳ mỗi quý 1 lần bằng Metronidazole liều lượng 125 mg/kg thể trọng. Mục tiêu nhằm duy trì chi phí nuôi dưỡng tối ưu từ 150 đến 200 đồng/con/ngày, khống chế tỷ lệ mắc bệnh thối mai và nhiễm trùng đường ruột dưới 3%/năm trong suốt chu kỳ chăm sóc thường xuyên.

Thứ tư, xây dựng chương trình theo dõi cá thể bằng sóng vô tuyến sau tái thả. Chi cục Kiểm lâm các tỉnh phối hợp với các tổ chức bảo tồn quốc tế (FFI, WCS) tiến hành đánh số mã hóa vĩnh viễn trên viền mai cho 100% cá thể từ 3 đến 5 năm tuổi trước khi thả về các vùng sinh cảnh phù hợp tại Vườn quốc gia Cát Tiên. Target đặt ra là tái thả định kỳ từ 30 đến 50 cá thể/năm với tỷ lệ sống sót thích nghi đạt trên 80% sau 12 tháng theo dõi, triển khai trong khung thời gian trung hạn từ 2 đến 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ quản lý khu bảo tồn, kiểm lâm và chuyên viên cứu hộ động vật hoang dã: Tài liệu cung cấp hướng dẫn thực hành chuẩn xác về quy trình tiếp nhận phân loại, kỹ thuật sơ cấp cứu, phác đồ điều trị bệnh thối mai, nhiễm khuẩn và thiết kế chuồng nuôi bán tự nhiên, giúp giảm thiểu tối đa tỷ lệ tử vong của rùa sau khi tịch thu từ các đường dây buôn lậu.

Nhóm nhà nghiên cứu bò sát học và giảng viên chuyên ngành Lâm sinh, Quản lý Tài nguyên Rừng: Luận văn cung cấp bộ dữ liệu định lượng phong phú về sinh trắc học cá thể, các phương trình tương quan sinh thái allometric có độ tin cậy cao cùng cơ chế điều hòa giới tính TSD, đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị cho công tác giảng dạy và nghiên cứu bảo tồn ngoại vi.

Nhóm sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Quản lý Môi trường, Sinh thái học và Đa dạng Sinh học: Người học có thể tham khảo phương pháp luận thiết kế nghiên cứu thực địa, kỹ thuật thu thập số liệu sinh sản, quy trình xử lý dữ liệu hồi quy phi tuyến trên SPSS và cách tiếp cận giải quyết bài toán bảo tồn động vật nguy cấp gắn với thực tiễn.

Nhóm chuyên gia của các tổ chức phi chính phủ và cơ quan hoạch định chính sách bảo tồn (IUCN, TRAFFIC, CITES, FFI): Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng để đánh giá mức độ nguy cấp, rà soát bổ sung danh mục loài cần bảo vệ nghiêm ngặt trong Nghị định quản lý động vật hoang dã, đồng thời xây dựng các dự án tài trợ bảo tồn rùa cạn và rùa nước ngọt tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao không nên chăn nuôi các loài rùa mai cứng phục vụ mục đích thương mại? Tốc độ tăng trưởng của rùa mai cứng vô cùng chậm, với số liệu thực nghiệm ghi nhận Rùa Đất lớn chỉ tăng 336,50 g/năm, Rùa Hộp lưng đen tăng 67,40 g/năm và Rùa Đất sêpôn tăng 48,14 g/năm. Quá trình thành thục sinh sản kéo dài từ 5 đến 25 năm và mỗi lứa chỉ đẻ từ 1 đến 10 trứng, khiến việc đầu tư thương mại không mang lại hiệu quả kinh tế mà chỉ phù hợp cho mục tiêu bảo tồn nguồn gen.

Nhiệt độ ấp trứng ảnh hưởng trực tiếp đến giới tính của rùa non như thế nào? Cơ chế kiểm soát giới tính phụ thuộc nhiệt độ thể hiện rõ rệt: nền nhiệt buồng ấp từ 26 đến 28 độ C kích hoạt hình thành 100% cá thể đực; dải nhiệt từ 28 đến 30 độ C cho tỷ lệ đực cái cân bằng 1:1; trong khi ngưỡng nhiệt từ 30 đến 32 độ C cho ra 100% cá thể cái. Duy trì nhiệt độ bình quân 28,67 độ C là điều kiện lý tưởng để tạo cấu trúc giới tính hài hòa.

Kỹ thuật di chuyển và bảo quản trứng rùa sau khi đẻ cần tuân thủ nguyên tắc gì? Khi thu thập trứng ngoài tổ, người nuôi bắt buộc phải dùng bút chì đánh dấu điểm đỉnh cao nhất của quả trứng và giữ nguyên tư thế thăng bằng nằm ngang trong suốt quá trình vận chuyển. Do phôi rùa có cấu trúc cố định bám lên màng trên để trao đổi khí, mọi thao tác rung lắc hoặc xoay lật đảo chiều sẽ làm đứt cuống phôi và hỏng trứng hoàn toàn trước khi đưa vào hộp ấp Vermiculite.

Chế độ dinh dưỡng của rùa sắp trưởng thành khác biệt thế nào so với rùa trưởng thành? Rùa sắp trưởng thành có nhu cầu tích lũy sinh khối cao, tiêu thụ khẩu phần thức ăn hàng ngày chiếm từ 2,20% đến 2,50% khối lượng cơ thể (tương đương 13,33% đến 25,83%/tuần). Ngược lại, cá thể trưởng thành chỉ tiêu thụ từ 0,63% đến 0,68% khối lượng cơ thể/ngày (khoảng 4,10% đến 4,80%/tuần), chủ yếu cần bổ sung chất xơ thực vật, vitamin củ quả và hạn chế lượng đạm dư thừa để bảo vệ hệ tiêu hóa.

Phác đồ xử lý các bệnh lý thường gặp nhất trong môi trường nuôi nhốt là gì? Đối với bệnh ký sinh trùng đường ruột, chỉ định sử dụng Metronidazole liều lượng 125 mg/kg thể trọng trộn thức ăn liên tục 1 tuần. Bệnh thối mai và nấm được xử lý bằng cách rửa sạch cồn 90 độ kết hợp bôi thuốc diệt nấm chuyên dụng. Bệnh mềm mai do thiếu hụt vi chất được khắc phục bằng phơi nắng tự nhiên và bổ sung vitamin D, còn nhiễm trùng toàn thân được điều trị bằng kháng sinh Amikacin liều 2,50 mg/kg tiêm 5 lần cách nhật.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các đặc trưng sinh học hình thái, tập tính hoạt động và tốc độ sinh trưởng của 3 loài rùa quý hiếm (Heosemys grandis, Cuora amboinensis, Cyclemys tcheponensis).
• Thiết lập thành công các mô hình hồi quy sinh trưởng allometric trong điều kiện nuôi nhốt với độ tin cậy thống kê cao (hệ số xác định R2 đạt từ 0,730 đến 0,993).
• Hoàn thiện công thức dinh dưỡng phối trộn tối ưu với chi phí chỉ 100 đến 200 đồng/cá thể/ngày, đảm bảo sự phát triển thể trạng vượt trội so với các mô hình cứu hộ khác.
• Xác lập chuẩn xác quy trình ấp trứng nhân tạo trên giá thể Vermiculite đạt tỷ lệ nở từ 68,04% đến 84,00% cùng cơ chế điều khiển giới tính rùa con theo nhiệt độ ấp.
• Cung cấp phác đồ thú y dự phòng và tiêu chuẩn thiết kế chuồng trại bán tự nhiên phục vụ hiệu quả cho chiến lược tái thả 50 cá thể rùa về tự nhiên tại Vườn quốc gia Cát Tiên.

Luận văn là công trình khoa học thực nghiệm có giá trị nền tảng tại Việt Nam, kết nối chặt chẽ giữa lý thuyết sinh thái bò sát và quy trình kỹ thuật chăn nuôi bảo tồn chuyển chỗ đối với các loài rùa nguy cấp. Trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới, các đơn vị cứu hộ cần tiếp tục nhân rộng quy trình ấp nở thông minh và theo dõi định vị radio sau tái thả. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức bảo tồn hãy ứng dụng ngay bộ giải pháp kỹ thuật từ luận văn này để nâng cao hiệu lực bảo vệ nguồn gen rùa quý hiếm của quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP. KHOA QUAN LÝ TÀI NGUYÊN RUNG VÀ MÔI TRƯỜNG KHOA LUẬN TỐT NGHIỆP. HOP LUNG ĐEN (Cuora amboinensis Doudin, 1802), RUA ĐẤT SEPON (Cyclemys tcheponensis Bourret, 1939) TẠI TRUNG TAM BAO TON RUA 'VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG NGÀNH + QUAN LÝ TÃI NGUYEN RUNG VÀ MOI TRƯỜNG MA NGANH : 302 Giáo viên hướng dẫn: Th. Đỗ Quang Huy Sinh viên thực hiện: Pham Văn Hàng 'Khoá học: 2002 - 2006.

i THƯ viền ! eej Hà Tay - 2006 MỤC LỤC Phần 1: Đặt vấn dé. Phần 2: Tổng quan. Giới thiệu chung về rùa 1. Ba dang của bộ ri 2.

Tinh trang rùa Việt Nam. Nguyên nhân suy giảm tài nguyên rùa 2. Giá tị của rùa 2. Pháp luật bảo vệ.1, Luật pháp quốc.2, Luật pháp Việt Nam.

Hiện trang công tác bảo tổn ở Việt Nam. Tren thế giới. Ở Đông Nam á và 24. bio tổn của trung tâm bio tổn rùa Cúc Phương.

iém sinh boc, sinh thái của tùng loài 3. Nghiên cứu bệnh t 3. Đề xuất một số ý kiến. "Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả.

Tìm hiểu công tác bảo tồn của Trung tâm bảo, 1. Giới thiệu vé Trung tâm. Mục đích của Trung tâm. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của tỉ 4.1, Đặc điểm hình thái.

Nghiên cứu về thức ăn. Nghiên cứu sinh sản. Nghiên cửu ảnh hưởng của phân tổ ngoạ ch ối nh trưởng phát iển của các loài rùa 4. Ảnh hưởng của các 4.

Ảnh hưởng của biện 4.4, Tìm hiểu kỹ thuật chăn nuôi 44. Nghiên cứu! LỜI NÓI ĐẦU. Qua bốn năm học tập, rén luyện và nghiên cứu tại 'Nghiệp vừa qua, tôi cũng như các sinh viên khác, đã được học “Quản lý Tài nguyên rừng và Môi trương”, "Để hoàn thành chương trình đào tạo tại tường và yết với thực tiễn, giúp sinh viên bước đầu làm quen. sự đồng ý của khoa Quản lý tài nguyên rừng và trường, tôi tiến hành.

thuật chăn mudi: Rùa Đất lớn nme Grayp1860), ràa Hop lưng nghiên cứu để tài: “Nghién cứu một số đặc điểm sink he; sinh thái và kỹ đen (Cuora amboinensis Doudin, 1802), riaQe sépdn (Cyclemys teheponensis Bowret, 1939) tại)ang tim bảo tối ra Viên quốc ga Cie Phuong”. * Nhan gip này, tôi xin chan th cảng te thây giáo, cô giáo trong trường Đại học Lâm nghiệp, lý tài nguyên rừng và Môi trường đã nhiệt tình giảng dạy và tạo mọi điềukiện thuận lợi giúp tôi trong quá trình. học tập va rền luyện, Đặc Bike tôi xin trăn trọng biết on tới thầy giáo Đỗ Quang Huy đã tận. 16 đồng quá tình thực hiện để tài này, Tôi cũng xin bay tỏ lòng cảm on sâú sắc tới các tổ chức và cá nhân đã cung cấp thuật vé cha Huôi động vat hoang dã cũng như chăn nuôi im .tôi cất mong được các ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô th ban bè đồng nghiệp để đ tài được hoàn thiện hơn.

ih cảm ont / Xuân mai ngày 23 tháng 06 năm 2006 Phân 1: ĐẶT VẤN ĐỂ Bộ rùa (Testudinata) gồm những loài bò sát cổ nhất, đễ phân biệt và quen thuộc nhất trong số nhóm các bò sát. Rùa có phạm vi phân bố rộng ở các vùng nhiệt đới và ôn đới trên toàn thế giới. R Rita có nhiều giá trị đối với đời sống của con người và thiến nhiên, Ngoài ý nghĩa khoa học, rùa còn có ý nghĩa văn hoá, tân iu dây tộc trên thế giới. Trong dân gian người ta cho rằng rùa I liệu quý để sản cao cấp, phục vụ những người khách nhiều vt am của ngon vat xuất thuốc chữa bệnh.

Không những thế rùa còn là đặc các nhà hàng i Hiện nay, do khai thác quá vx sốngbị huỷ hoại, hệ thống, chính sách pháp luật chưa hoàn chỉnh Kế hợp với các yếu tố nội tại của nó như: Sinh trưởng, phát triển chậm, di chuyển chậm. tênquần thể rùa đang bị suy. gidm nhanh chóng, có nhiễu loài đang đứng.trước nguycơ bị tuyệt chủng, Những nghiên cứu vẻ wa nhiều, betchi đừng lại ở nghiên cứu. khu hệ, định loại, nh trạng ñguy cấp.

Những nghiên cứu về đặc điểm sinh học sinh thái và kỹ thuật chăn nu L tập rừng chủ yếu vào nghiên cứu rùa mai mềm ~ Ba ba (Trionychidlae). yy Do vay, việc nghiên ột đặc số điểm sinh học, sinh thái và kỹ thuật chăn nuôi để phát hệ rùa là cẩn thiết. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu để tài'““Nghiề: của gtsố đặc điểm sinh học, sinh thái và kỹ thuật chăn nưôi: t lớn (Heosemys grandis Gray, 1860), rùa Hộp lưng den (Cuora amboinensis Doạin, 1802), ria Đất sépdn (Cyclemys tcheponensis Bourret, 1939) sai Trungetdm bảo tốn rùa Vườn quốc gia Cúc Phương”. Trong đó c6 St lớn (Heosemys grandis) có trong Nghị 48.

Hy vọng với š ‘ny sẽ góp phân tham gia vào việc bảo tổn các loài rùa 'Phân 2: TONG QUAN về rùa. Giới thiệu chung bộ rùa. Đa dạng loài của 'Bộ rùa (Testudinafa) bao gồm những loài bò sát qu lộc với nhiễu dân tộc trên thế giới. Trên thới giới có khoảng 300 loài khoảng 90 loài chiếm gần 1/3 tổng số loài trên toad d 1a khu vực da dang nhất về loài trên thế giới.

Việt wong đó có 23 loài rùa cạn và rùa nước ngọt, 5 loài rùa biển. t loài đạc hữu - Rùa Trung Bộ (Maurremys annamensis), có nhiều loài quý: ‘ita Hộp ba vạch (Cuora sriffasciata) rùa Hộp trấn vàng (Cuora galbinifron).VigtNam là một trong những điểm có tính đa dạng loài rùa. u loài quý hiếm. Tình trạng rùa Việt Nam hiện nay ` Theongiện cứ nh dạ dạn Sâu hệ rùa Việ Nan, Công ác CITES 1998, sách Đỏ IUCN 2002, sác "Đỏ Việt Nam 2Ö00 và Nghị định 48/2002/ND - CP ngày 22/4/2000 của chính phủsửa đổi, bổ song Danh mục thực vat, động vật hoang đã quý hiếm kèm i i BT ngày 17/01/1992 của Hội đông bộ trưởng quy định về Danh mục thực vật rừng, động vật rừng quý.

hiếm và chế độ quản lý bảo VỆ Ho i ig chúng f —— hr | Cong |ser| — Baehe enviewnam | TU Tịnh 1 Bataguridae Họ rùa đầm, 1. | Cuora amboinensis | Ra hop hang den 2 Cuora galbinifrons _Rùa hop win vàng | +t 3. Cuoratifasciaa Rua hộp ba vgêh. | m "mm 4 | Gpclempys tcheponensis | Rùadátsepôn hiến- 5.

| Cyclemys puicirisniata Rùa án | Quy higen Dang nguy 6. | Geoemyda spengleri__| Rùa Ww 7. | Heosemys grandis dua dat on | sẽ Ÿ | o | m Ị 8. | _ Hieremys annandati Ria sing sp "j ng Ị $ | — MalayemyssuBriiuee Rùa Bà go ‘guy cấp i Ị ST Cue ky i 10.

| Mauremys amamensi ^ Ì"RùaTnngbe`| nguy cấp " | ‘Dang nguy. H 1H | Mawremys muti Ri cay cấp " } brad ‘Dang nguy La. Ocadia sinensis Tước cấp. Pyxidea vú hi sanhin tả p " — | 14.

| Socata g “3a bếp mit ‘Dangcấpnguy OL 1 15. | Siebenrockiellacr lis<} Ra cé bu | sé nguy clip mt | Ho rùa cạn [ : ‘Dang nguy | V \ Rian vàng_| __ cấp a_| mg Rùandiviến —| sEmguysip| V | TL | Ho ria mai mềm Baba Nam bộ | nguy cấp i d ‘Dang nguy. | Baba gai cấp, ML Dang nguy | V Giải cấp u_| m Tabatơn— [Znguysip MT h Cực kỳ Rùa Hoàn Kiếm | nguyeếp. aL to Hora đầu Te } Dang guy | R L 21 | Plarysternon megacepbalim | Ria dito | — oj v.

‘Non_natine Roa nhập nội 24._|_Trachemys scrima elegans| Ria tai đồ == 3 (Gh chas- Đánh gi cha CTS: 1 phụ Ie 1(cÉn buôn án hàn oie), phụ lcT điểm soái bo bán, TH phụ ae HH (Gm những ki mà các nước hành viê có ong luật pháp bảo vệ của mình nhờ các ước khác kiến sofinh tang buon bín. - Đính giá của Nghị inh 4872002 ND.CP, là nhóm (nghiên cấm khai i Và sẽ dạng), là thốn. (ba chế thai thác và sĩ đụng, Nhu vậy, Việt Nam có 23 loài rùa cạn và rùa nước. hộ Tá cả các loài du có trong sách đồ IUCN, 21/23 loài có trong Công óc CITES, có 4 loài thuộc Nghị định 48, có một loài đặc hữu.

Có 9 foai thuở sách Đồ Việt Nam 2. Nguyên nhân suy giảm tài nguyên rùa Vi () & + Mai môi trường song ÁN -> Rừng Việt Nam bị suy thoái nhanh chóng. Năm 1943'8ó hơn 14 triệu ha chiếm 43,8% diện tích toàn quốc, trong đó 3/4 diện tích là rừng giàu. Đến năm 1990 diện tích rừng Việt Nam còn hơn, chiếm 27% diện tích toàn quốc trong đó hơn 90% tổng số là rừng nghèo.

Trong số các loài rùa cạn và rùa nước. ngọt của Việt Nam có 7/23 loài sống trong các khu rừng chưa bị tác động. Do 46, mất rừng tức là đã mất di mối trường sống tự nhiên của nhiều loài rùa. Do chuyển đổi điện tích đất'ngậpnướẻ thành các khu canh tác nông nghiệp.

Di đôi với việc ting ig lúa đồ là việc suy giảm diện tích các khu đất ngập nước. Điều đó, nh hưởng Không nhỗ tới sự tổn tạ, nh trưởng và ^^ ẹ tiYen sông, làm mất đi nơi để trứng của chúng, ảnh hưởng tớiquá trình sinh sả của chúng. Các ng đánh bất i cũng ảnh hưởng tới quá trình sống của chúng. Do ô ahi i trườnb: Chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp, phân bón hoá học, thuốctr sai thuốc diệt cổ.gây ra các hiện tượng như: Hiệu ứng nhà bah Thu +, Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây ra suy i 'ng và động vat hoang dã nói chung.

an lrái pháp Diy ýê nhân chính làm suy giảm khu hệ rùa nói riêng và động vật hoang đã nót chúng, Rùa được buôn bán sang Trung Quốc làm thức ăn, làm thuốc từ lâu, đặc biệt bát đầu từ 1980. Giữa những năm 90, rùa Việt Nam được. buôn bán sang Trung Quốc với số lượng lớn, ước tính mỗi ngày hơn 1 tấn rùa 4 được vận chuyển từ Việt Nam sang Trung Quốc. Hàng năm, ước tính có tới 10.000 tấn rùa bị buôn bán và vận chuyển trong khu vực Châu Á, trong đó Việt Nam chiếm số lượng không nhỏ (website của báo Hà Nội mới 3/3/2005).

+Do đặc điểm sinh học của rùa 4 Rita là loài sinh trưởng, phát triển rất cham. Chúng cần ít nhất là năm 5 để có thể trưởng thành và sinh sản được. Về đặc đị xinh sin của đúng số trứngJlứa ít, có loài chỉ 1-2 quả/lứa, tỷ lệ nở ngoài „ iên khả năng, phục hồi khu hệ rùa trong tình trạng như hiện nay là. Trồng chiến lược sinh sản của các loài rùa thì cả đời của một cá: i sinh sản thành công ra.

một cá thể để thay thế. Hon nữa, rùa đi chuyển chậm) >2. thù rất khó khăn, dé bị tiêu digt, wr 4+Do hệ thống chính sách pháp l á trình thực thi pháp luật. Hệ thống pháp luật chưa sát vớitình trạng thực tế của nhiễu loài.